Επιτρέπεται η Λογοκλοπή;

Άλλη μια διαφωνία με τον Κωσταντίνο Φωτιάδη

Η λογοκλοπή θεωρείται ως η κλοπή της πνευματικής ιδιοκτησίας. Λογοκλοπή αποτελεί η οικειοποίηση ενός έργου, μιας ιδέας, μιας εικόνας, κλπ χωρίς να γίνεται σχετική αναφορά στο δημιουργό, άσχετα αν υπάρχει ή όχι πρόθεση.

Ενδεικτικά αναφέρεται ότι ως λογοκλοπή θεωρούνται οι παρακάτω περιπτώσεις:

• Αντιγραφή και επικόλληση κειμένου από έντυπη ή ηλεκτρονική πηγή, χωρίς χρήση εισαγωγικών και χωρίς παράθεση της πηγής
• Αντιγραφή και επικόλληση κειμένου με χρήση εισαγωγικών, αλλά χωρίς παράθεση της πηγής
• Οικειοποίηση ιδέας ή παράφραση κειμένου, χωρίς παράθεση της πηγής
• Μετάφραση και οικειοποίηση ξενόγλωσσου κειμένου, χωρίς παράθεση της πηγής
• Χρήση εικόνων, φωτογραφιών, κλπ από το Διαδίκτυο, χωρίς παράθεση της πηγή

 Γιατί όμως τα αναφέρω όλα αυτά; 

Μετά από την εκπομπή του Βασίλη Βασιλικού στην ΕΡΤ-3, ένας φίλος με ειδοποίησε ότι σε ένα φιλομοναρχικό μπλογκ ένας σχολιαστής αναφέρθηκε στο πρόσωπό μου, με τον τρόπο των “Επιστράτων”, με αφορμή τη “σύγκρουσή ” μου με τον αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου. Έκπληκτος είδα ότι σε αφιέρωμα για τη Γενοκτονία των Ποντίων  υπήρχε ένα αναδημοσιευμένο ανώνυμο κείμενο, του οποίου το μεγαλύτερο μέρος ήταν δικό μου. Αυτούσιο κείμενο δικό μου, όπου ακόμα και τα λάθη που είχε από την αρχή είχαν παραμείνει αδιόρθωτα.  Στο τέλος έδινε την πηγή του κειμένου:   http://www.pontos-genoktonia.gr/textsDetails.php?textsid=6 

Χρησιμοποιώντας λοιπόν τον σύνδεσμο βρέθηκα -ω του θαύματος!!!- στο ιστολόγιο του γνωστού ιστορικού Κωσταντίνου Φωτιάδη.  

Η “Δίκη των Εξ”: Αντιπαραθέσεις στην Ερτ-3 με τον αντεισαγγελέα Ν. Τσάγγα

Το Σάββατο στις 12 το μεσημέρι…

Η “Δίκη των Εξ¨ και η επιτυχημένη προσπάθεια κάποιων κύκλων εντός του Άρειου Πάγου να ακυρώσουν την καταδικαστική απόφαση του Νοεμβρίου του ’22 με την οποία κρίθηκαν ένοχοι εθνικής προδοσίας και εκτελέστηκαν οι έξη πρωταίτιοι από τους πολλούς ενόχους της Μικρασιατικής Καταστροφής, απασχόλησε σε μεγάλο βαθμό τη δημόσια συζήτηση τα τελευταία χρόνια. Έτσι, εν μέσω δημοκρατίας έγινε κάτι που δεν είχαν τολμήσει να κάνουν ούτε οι δύο στρατιωτικές χούντες (Μεταξά και Απριλιανών)….

Την εισήγησή του ο Νίκος Τσάγγας την εξέδωσε σε βιβλίο, το οποίο παρουσιάζεται το Σάββατο (19 Μαϊου) στην εκπομπή του Βασίλη Βασιλικού στην Ερτ-3, στις 12 το μεσημέρι και θα επαναληφθεί η προβολή στις 1.00 το βράδυ.  Η παρουσίαση θα δώσει την ευκαιρία για μια αποκαλυπτική συζήτηση μεταξύ εμού, του  Ν. Τσάγγα και του Β. Βασιλικού.

Νομίζω ότι θα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον αυτή η εκπομπή….. τουλάχιστον για τους φιλίστορες!

“Smyrna delenda est” : Aναζητώντας τις σταθερές της κυρίαρχης νεοελληνικής ιδεολογίας -

 Έκθεση Βιβλίου/Πεδίο Άρεως 16-5-2012

.

Η καταστροφή τηs Σμύρνης το Σεπτέμβρη του ’22 υπήρξε το συμβολικό, αλλά και πραγματικό τέλος της ιστορικής περιόδου που άρχισε με το πραξικόπημα των Νεότουρκων (1908) και σφραγίστηκε με την απόβαση του Μουσταφά Κεμάλ στη Σαμψούντα του Πόντου (19 Μαϊου 1919) και τον ελληνικό Διχασμό.

.

Μιας περιόδου που καθόρισε για πάντα την ιστορία της περιοχής μας και οδήγησε στη μετεξέλιξη του πολυεθνικού οθωμανικού χώρου  σε μονοεθνικό έδαφος. Ο μηχανισμός αυτού του μετασχηματισμού υπήρξαν οι Γενοκτονίες των χριστιανικών λαών, Ελλήνων (Ποντίων Ιώνων, Ανατολικοθρακών κ.ά.), Αρμενίων, Ασσυροχαλδαίων.

.

Στη συνέχεια, η τραυματική εμπειρία των προσφύγων στην Ελλάδα θα εξοβελιστεί από τη δημόσια αναπαράσταση της εθνικής ιστορίας, οι πρόσφυγες θα αντιμετωπιστούν εργαλειακά τόσο από τις δυνάμεις της εξουσίας, όσο και απ’ αυτές της όποιας αντιπολίτευσης.

.

Μόλις στις δεκαετίες του ’80 και του ’90 η προσφυγική Μνήμη θα διεκδικήσει χώρο στο κοινό εθνικό συλλογικό αφήγημα.

.

Σ’ αυτές τις Σιωπές και στους μηχανισμούς εξόντωσης της προσφυγικής Μνήμης είναι αφιερωμένη η εκδήλωση στην Έκθεση Βιβλίου:

.

Την Τετάρτη 16 Μαϊου (19.30-22.00), στο χώρο εκδηλώσεων της Έκθεσης Βιβλίου (Πεδίον Άρεως-Αθήνα) θα γίνει η εκδήλωση με τίτλο: “Η καταστροφή της Σμύρνης στην κυρίαρχη νεοελληνική ιδεολογία“.

.

Αντικείμενο του προβληματισμού θα αποτελέσουν τα ερωτήματα που αφορούν:

.

-την παράδοξη συνάφεια των θέσεων πολύ διαφορετικών πολιτικών χώρων, που καλύπτουν το σύνολο σχεδόν του πολιτικού φάσματος,

-τους κυρίαρχους μηχανισμούς επιλογής των “χρήσιμων” στοιχείων για τις ιδεολογικές κατασκευές και τις δημόσιες αναπαραστάσεις,

-την αντιμετώπιση της προσφυγικής Μνήμης και της προσπάθειας αναμνημόνευσης της τραυματικής εμπειρίας.

.

Η ζωή συνεχίζεται… και μετά τις εκλογές

[…]

1) Την Τρίτη 8 Μαϊου 2012 η ιστορικός Bασιλική Λάζου, παρουσιάζει το θέμα “Συμμοριόπληκτοι”: Οι εσωτερικοί πρόσφυγες του Εμφυλίου, στο πλαίσιο του Σεμιναρίου Ιστορίας που διοργανώνεται στο «Ελεύθερο Πανεπιστήμιο» του Δήμου Κηφισιάς (7-9 μ.μ.) «Έπαυλη Δροσίνη»-Βιβλιοθήκη Δήμου Κηφισιάς, Αγ. Θεοδώρων & Κυριακού).

Τα υπόλοιπα θέματα του Σεμιναρίου είναι:

-22 Μαϊου, “στρογγυλό τραπέζι” με θέμα: “Η επανάσταση των μπολσεβίκων, οι μετεπαναστατικές εξελίξεις και ο σοβιετικός Μεσοπόλεμος”. Συμμετέχουν: Κώστας Παλούκης, ιστορικός, Χρήστος Κεφαλής εκδοτική ομάδα του περ.“Μαρξιστική Σκέψη”, Βλάσης Αγτζίδης, ιστορικός. Έχει κληθεί και ο ιστορικός Αναστάσιος Γκίκας, από το Τμήμα Ιστορίας του ΚΚΕ……..

-5 Ιουνίου, αφιέρωμα στις σταλινικές διώξεις.

Βασίλης Τσενκελίδης, ιστορικός :«Ιστορικό περίγραμμα»,

Όλγα Σεβαστίδου, κοινωνική ανθρωπολόγος: «Η Μνήμη των σταλινικών διώξεων (1937-1949) στις αφηγήσεις ζωής των Ποντίων της ΕΣΣΔ»

Περισσότερες πληροφορίες: http://kars1918.wordpress.com/2011/09/26/2011-2012-2/

Και πάλι για το σταλινισμό, τις διώξεις και την Αριστερά

Το παρακάτω κείμενο με τίτλο “Και πάλι περί σταλινισμού, διώξεων, Ποντίων, και Αριστεράς”, δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Εύξεινος Πόντος”, αριθμ. φ. 182, Μάρτιος 2012,   σελ. 8,9. Αφορμή υπήρξε η δημοσίευση στο προηγούμενο φύλλο της ίδιας εφημερίδας ενός προβοκατόρικου-συκοφαντικού άρθρου ενός μέλους του ΚΚΕ κατά των Ποντίων της πρώην ΕΣΣΔ. Στο επίμαχο αυτό κείμενο αναπαραγόταν η πλαστογραφημένη θέση που πρωτοδιατύπωσε ατεκμηρίωτα ο Ι. Χονδροματίδης και απορρίφθηκε πανηγυρικώς μετά από σχετική έρευνα. Πρέπει να παρατηρήσουμε ότι κάποια μέλη του ΚΚΕ, προσπαθώντας να ωραιοποιήσουν κάθε στιγμή του σοβιετικού παρελθόντος βασίζονται και αναπαράγουν χωρίς αιδώ ακόμα και τα μεγαλύτερα νεοναζιστικά ψεύδη. Το δημοσιευμένο κείμενο είναι το εξής:  

«Από τότε που ο Στάλιν έγινε Γενικός Γραμματέας του Κόμματος,
συγκέντρωσε στα χέρια μία τεράστια δύναμη. Δεν είμαι εντελώς βέβαιος
πως κατορθώνει πάντοτε να χρησιμοποιεί τη δύναμη αυτή
με αρκετή σύνεση….  Γι’ αυτό, προτείνω στους
συντρόφους να βρούν ένα μέσο να βάλουν στη
θέση του κάποιον άλλο, ο οποίος σχετικά με τον Στάλιν
να έχει τούτο το χαρακτηριστικό, να είναι πιό
υπομονετικός, πιο ειλκρινής και πιο ευγενικός
απέναντι στους συντρόφους και να είναι λιγότερο δύστροπος.»

[Από την «Πολιτική Διαθήκη» του Β.Ι.Λένιν, που συντάχθηκε στο διάστημα
Δεκέμβρης του ‘22-Γενάρης του ’23 και πρωτοδημοσιεύτηκε στην
Komsomolkayia Parvda ("Νεολαιίστικη Αλήθεια"), 13 Μαϊου 1956].

Ένα από τα θεωρητικά ζητήματα που φαίνονται ανεξάντλητα στη ενδοελλαδική μας αναζήτηση είναι αυτό του σταλινισμού:
-Είτε ως αμφισβήτηση της ύπαρξης μιας ιδιαίτερης απολυταρχικής πολιτικής διαχείρισης της σοβιετικής εξουσίας, που βασιζόταν στην περιθωριοποίηση του εργατικού ελέγχου και στην καταξίωση μιας νέας κυρίαρχης τάξης γραφειοκρατών που εξασφάλιζε μέσω της γενικευμένης τρομοκρατίας τη συλλογική της ιδιοκτησία επί των μέσων παραγωγής,
-είτε για το ιστορικό γεγονός των σταλινικών διώξεων με τη σύγκρουση με τους πλέον ημιμαθείς και ιδεοληπτικούς. Ενώ την πρώτη περίπτωση η συζήτηση έχει κάποια ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά, εφόσον η διαπραγμάτευση αφορά θεωρητικά ζητήματα πολιτικής οικονομίας, στη δεύτερη περίπτωση έχει έντονα θεολογικά χαρακτηριστικά, που βασίζονται σε αυθαίρετα αξιώματα και πάνω απ’ όλα στη βαθύτατη πίστη που είχε δημιουργήσει η σοβιετική προσωπολατρεία έως και το 1953 και έχει επανέλθει με σφοδρότατα τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα.

Οι συνέπειες του σταλινισμού 

     

Αναρτήσεις στο Youtube….

Στο Youtube μπορείτε να δείτε τις εισηγήσεις και ένα μέρος του διαλόγου που έλαβε χώρα κατά την πραγματοποίηση του “Σεμιναρίου Ιστορίας και Λαογραφίας για τον Πόντο” που οργάνωσε η “Σέρρα”. Στη συνέχεια ακολουθούν διαλέξεις και παρεμβάσεις που ανέβηκαν επίσης στο Youtube και αφορούν σχετικά θέματα.

Ιστορία του Πόντου κατά την κλασική και ελληνιστική εποχή

Η Εμφάνιση του Ισλάμ-η άφιξη των Τούρκων (11ος μ.χ. αι.) 

Εκδήλωση Μνήμης για τη γενοκτονία των Αρμενίων

Την Κυριακή 22 Απριλίου, η Αρμενική Κοινότητα Αλεξανδρούπολης διοργανώνει Εκδήλωση Μνήμης για την γενοκτονία των Αρμενίων , με αφορμή την 97η επέτειο των τραγικών γεγονότων. Ο τίτλος της ομιλίας μου είναι: “Το Χριστιανικό Ολοκαύτωμα στην Ανατολή”…

Η εκδήλωση παρουσιάστηκε ως εξής από ένα τοπικό ειδησεογραφικό σάιτ: 

Διδάσκοντας τη Γενοκτονία του ποντιακού ελληνισμού σε μαθητές

“Η ζωή αλλάζει δίχως να κοιτάζει τη δικιά μας μελαγχολία”…. 

.

Από το 1994 μια νέα “εθνική επέτειος” ήρθε να προστεθεί στο πάνθεον των εθνικών επετείων. Μόνο που τούτη ήταν αποτέλεσμα μιας υπόγειας και απρόσμενης κίνησης της προσφυγικής κοινωνίας των πολιτών, που διεκδικούσε τη δικιά της ιστορική Μνήμη, την εγγραφή της στη συλλογική μνήμη του έθνους-κράτους και τη συμμετοχή στο κοινό αφήγημα. Έτσι, το 1994 οι πρόσφυγες του ’22 πέτυχαν την πρώτη πολιτική κατάκτηση σ’ εναν χώρο, μάλλον άξενο, με ένα κράτος εχθρικό προς τη διατήρηση της προσφυγικής Μνήμης. 

 

Από τότε κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι… 

 

Από τότε κάθε χρόνο εκπαιδευτικοί -με δική τους πρωτοβουλία και με την κάλυψη της επίσημης αναγνώρισης και της αναγκαστικής συμμόρφωσης του υπ.Παιδείας- προσπαθούν να οργανώσουν παρουσιάσεις του ιστορικού αυτού γεγονότος, κυρίως στις περιοχές που εγκαταστάθηκαν είτε οι πρόσφυγες του ’22, είτε οι νέοι πολυάριθμοι Πόντιοι πρόσφυγες της Σοβιετικής κατάρρευσης, αλλά και αλλού….. 

 

Όλα αυτά πραγματοποιούνται σε μια μη ευκαταφρόνητη κλίμακα, μακρυά από το κυρίαρχο λάιφ στάιλ και τη γνωστή αγοραία δημοσιογραφία, αγνοημένα και περιφρονημένα από μια ενσωματωμένη και αστικοποιημένη Αριστερά που “ζει με και από τους μύθους της”, αλλά και από μια κυρίαρχη ιστοριογραφική αντίληψη που πορεύεται και στοχάζεται παρακάμπτοντας τις ενοχλητικές παραμέτρους.

 

Προσπαθώντας να κωδικοποιήσω κάπως τις προσπάθειες αυτές έγραψα το παρακάτω κείμενο, το οποίο αποτελεί μια πρώτη απόπειρα παρουσίασης των αξόνων του ιστορικού γεγονότος της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου εντός του πραγματικού  ιστορικού πλαισίου, καθώς και των παιδαγωγικών αρχών που πρέπει να τηρηθούν κατά τη διδασκαλία σε μαθητές:

Διδάσκοντας τη Γενοκτονία του ποντιακού ελληνισμού σε μαθητές γυμνασίου και λυκείου 

(Μια πρώτη προσέγγιση)

.

.

1. Το Σκεπτικό – Οι στόχοι

Which Greece is collapsing?

A few years after the Athens Olympic Games, when the Greeks –at least the elite of this country– passionately lived a Cinderella fairy-tale, the tough reality turned the public discussion in exactly the opposite direction. The worldwide economic crisis, in addition to the euro crisis, led Greek society to an unprecedented crisis and political intolerance. In parallel, these issues brought to the surface all the structural malformations of the modern Greek state. So Greece became a special and unique phenomenon in Europe, a catalyst for big negative changes.

But what are those parameters that led Greece to being in such an unfavorable position? Is it only the reorganization of polity after the dictatorship (1967-1973), which turned the state into a servant of party mechanisms? Are there deeper causes to the way Greece was established as a nation-state, which were just exacerbated by recent management?

A problematic independence

The Greek rebirth, through the second biggest –after the French- anti-authoritarian European revolution, led to the creation of the young Greek state in 1830. But the geographical limits of the newly formed nation-state were far from the dreams of the progressive representatives of the Enlightenment that dreamed of and planned the Revolution.

The nation–state was a new form of state, which emerged after the French Revolution and expressed the rising bourgeois class in power against the old feudal aristocracy. In the Greek case, however, the nation-state was created in an area where bourgeois strata were entirely absent, that is those social forces that corresponded to the new state form. 

Μιλώντας για τη Γενοκτονία σε μαθητές των Μεσογείων

Μια πολύ ενδιαφέρουσα συνάντηση με τους μαθητές της γ’ τάξης του Γυμνασίου των Σπάτων, καθώς και του Α’ και Β’ Γυμνασίου Αρτέμιδος έγινε στις 3 Απριλίου στο Πολιτιστικό Κέντρο Σπάτων. Η πρωτοβουλία ανήκε στον πρόεδρο του δραστήριου Ποντιακού Συλλόγου Αρτέμιδας (Λούτσα), μαθηματικό Κώστα Ευκαρπίδη, καθώς και στους γυμνασιάρχες και τους καθηγητές, οι οποίοι ανταποκρίθηκαν πρόθυμα στην πρόσκληση. 

Ανέλαβα να οδηγήσω τους μαθητές στην περιπλάνηση στις άγνωστες ατραπούς των μεγάλων ανακατατάξεων της περιόδου 1908-1923.  Φυσικά, το μοντέλο διδασκαλίας που ακολουθώ εδώ και χρόνια συνίσταται στην παρουσίαση του πραγματικού ιστορικού πλαισίου και των κοινωνικών και εθνικών ανταγωνισμών που οδήγησαν στην απόφαση για τις Γενοκτονίες των χριστιανικών λαών από τους Νεότουρκους εθνικιστές. Χωρίς καμιά ωραιοποίηση ή πλαστογράφιση των ιστορικών στοιχείων, στην κατεύθυνση της διαμόρφωσης κριτικής στάσης των μαθητών, βασισμένη στη στέρεη γνώση, χωρίς συναισθηματικές εξάρσεις και άκοπες ρεβανσιστικές φλυαρίες. Στην παρουσίαση-διδασκαλία στα Σπάτα, προτιμήθηκε ως η πλέον κατάλληλη μέθοδος η παράθεση των ιστορικών στοιχείων υπό τον τύπον σχολιασμού σε επιλεγμένο οπτικό υλικό.  

Σε προσωπικό επίπεδο η διδασκαλία της Γενοκτονίας στους μαθητές κινείται στους άξονες που περιέγραψα στην προηγούμενη ανάρτηση υπό τον τίτλο  Βασικά κείμενα για τη διδασκαλία της Γενοκτονίας.

 Στην εκδήλωση-συζήτηση συμμετείχαν εκατοντάδες παιδιά με τους καθηγητές τους. 

Βασικά κείμενα για τη διδασκαλία της Γενοκτονίας

Σε αρκετά σχολεία, δημοτικά, γυμνάσια και λύκεια έχουν ξεκινήσει οι προετοιμασίες για τις εκδηλώσεις Μνήμης για τη Γενοκτονία του ποντιακού ελληνισμού, με αφορμή τη θέσπιση της 19ης Μαίου ως επίσημης Εθνικής Επετείου από το 1994. Η διοργάνωση των εκδηλώσεων βασίζεται στον εθελοντισμό και επαφίεται στον πατριωτισμό και την ευαισθησία των εκπαιδευτικών. Δεν υπάρχει μια συστηματική καταγραφή των αξόνων που πρέπει να παρουσιάζονται, ούτε του εκπαιδευτικού υλικού που θα έπρεπε να χρησιμοποιηθεί.

Παράλληλα:
-διαμορφώνεται ένα αφήγημα για τη Γενοκτονία που βασίζεται στην απόσπαση της ποντιακής εμπειρίας από το πραγματικό της πλαίσιο,
-χρησιμοποιούνται λανθασμένα ιστορικά και αριθμητικά στοιχεία και
-πλαστογραφείται πολλές φορές οπτικό υλικό για να υποστηρίξει τις εκδηλώσεις, όπου παρουσιάζονται ως να συμβαίνουν στον Πόντο στιγμιότυπα από τη Γενοκτονία των Αρμενίων ή τη σφαγή και την πυρπόληση της Σμύρνης ή τους πρόσφυγες από την Καππαδοκία και την Ανατολική Θράκη .

(Από διδασκαλία και διάλογο για τη Γενοκτονία με μαθητές λυκείου της Θεσσαλονίκης μέσω Skype.
Στην πρώτη φωτογραφία, στιγμιότυπο από τη διδασκαλία της Γενοκτονίας στο Λύκειο του Νέου Ηρακλείου Αττικής)

Δεδομένου ότι υπάρχει μεγάλη αδιαφορία από την πλευρά του υπουργείου Παιδείας να οργανώσει και να συστηματοποιήσει τη διδασκαλία της Γενοκτονίας, καθώς και αδυναμία -ή άρνηση ή δισταγμός- του εκπαιδευμένου επιστημονικού προσωπικού του προσφυγικού ελληνισμού να διαπραγματευτεί τα ζητήματα αυτά, συντηρούνται  ακόμα οι ασάφειες σε σχέση με το ιστορικό πλαίσιο, τα πληθυσμιακά μεγέθη, τους αριθμούς των θυμάτων, παρακάμπτονται και υποβαθμίζονται οι διεθνείς ερμηνείες για τη Γενοκτονία, όπως αυτή του International Association of Genocide Scholars – IAGS. Γι αυτό νομίζω ότι πρέπει να υποδειχθούν κάποια βασικά κείμενα, ώστε οι εκπαιδευτικοί -καθώς και οι υπεύθυνοι που από την πλευρά των συλλόγων έχουν αναλάβει το έργο της επιμόρφωσης- να διαμορφώσουν μια ολοκληρωμένη εικόνα για το ιστορικό γεγονός.

Εκδήλωση στη Νέα Ερυθραία για το 1821 και τους Έλληνες της Ανατολής

 

Την Τρίτη 27 Μαρτίου 2012, στις 19.00 θα παρουσιάσουμε ένα από τα πλέον άγνωστα θέματα της Επανάστασης του 1821: Τη συμμετοχή των Ελλήνων της Ανατολής σ’ αυτήν, καθοριστική αλλά αποσιωπημένη -λόγω του τοπικισμού που διαμόρφωσε την επίσημη ιδεολογία στην Ελεύθερη Ελλάδα….

 

Tο 1821 ακόμα προκαλεί εμφυλίους!

Το παρακάτω κείμενο το είχα γράψει πριν από ένα περίπου χρόνο για την εφημερίδα “Δρόμος”, χωρίς τελικά να δημοσιευτεί. Βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο σχόλιο που είχα κάνει με αφορμή την εκπομπή του Σκάι. 

 

 

 

«H Ελλάδα έγινε η πηγή έμπνευσης του διεθνούς φιλελευθερισμού και ο φιλελληνισμός… στη συσπείρωση της ευρωπαϊκής Αριστεράς στη δεκαετία του 1820, έπαιξε ρόλο ανάλογο με αυτόν που θα έπαιζε στο τέλος της δεκαετίας του 1930 η υποστήριξη στην Ισπανική Δημοκρατία»

 

Eric Hobsbawm, H Εποχή των επαναστάσεων 1789 – 1848

 

 

Η παραγωγή του Σκάι για το 1821 έχει ήδη προκαλέσει μια πρωτοφανή ιδεολογική συζήτηση, έχει υποκινήσει εντυπωσιακές εντάσεις και έχει μετατρέψει όλους τους Έλληνες σε ιστορικούς. Για άλλη μια φορά διαμορφώθηκε ένα κλίμα που λίγο απέχει από το να χαρακτηριστεί κλίμα εμφυλίου πολέμου. Απ’ ότι φαίνεται ο εμφύλιος σπαραγμός, που συνδέεται αδιάσπαστα με εκείνες τις ιστορικές διεργασίες που συνέβησαν πριν από 190 χρόνια, ακολουθεί απερίσπαστος την όποια συζήτηση για το ίδιο το γεγονός. 

 

Η συμβολική ημερομηνία της 25ης Μαρτίου, το «κρυφό σχολειό», τα ατυχή ευφυολογήματα, αναδείχθηκαν σε πρώτιστα ζητήματα στη δημόσια συζήτηση. Το κύριο χαρακτηριστικό της πλειονότητας των όσων ασκούν κριτική είναι ο επιφανειακός φανατικός λόγος, που αναδεικνύει κάποιο στοιχείο που θεωρήθηκε ότι «προσβάλλει το έθνος.» Αυτό που λείπει παντελώς από τη δημόσια συζήτηση είναι ο ψύχραιμος λόγος για τα θετικά και τα αρνητικά της προσέγγισης. Επί της ουσία, η συγκεκριμένη σειρά έδωσε την αφορμή να διατυπωθεί για άλλη μια φορά η αυθαίρετη παραδοχή ότι ο κόσμος μας είναι ασπρόμαυρος, ότι μοιράζεται απ’ τους κακούς και τους καλούς. 

 

Παρουσίαση ενός σημαντικού βιβλίου

«Παλιννόστηση στις γλυκές πατρίδες 1918 – 1922»

Ένα από τα πολύ σημαντικά βιβλία που εκδόθηκαν τα προηγούμενα χρόνια ήταν η μονογραφία του Kωνσταντινουπολίτη Άρη Κυριαζή με τίτλο «Παλιννόστηση στις γλυκές πατρίδες 1918 – 1922» και με θέμα την επιστροφή στις πατρίδες τους στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη των δεκάδων χιλιάδων εκτοπισμένων από τους Νεότουρκους κατά την Α΄περίοδο της Γενοκτονίας (1914-1918).

 Η εξαιρετική ανάπτυξη του θέματος από το συγγραφέα και το πολύτιμο αρχειακό υλικό από τις Επιτροπές Αποκατάστασης των διωχθέντων, που είχε δημιουργήσει το Οικουμενικό Πατριαρχείο μετά την ήττα των Νεότουρκων στον Α΄Παγκόσμιο Πόλεμο, δίνουν στο βιβλίο αυτό  ένα πρωτότυπο και μοναδικό χαρακτήρα.  

 Το βιβλίο αυτό θα το παρουσιάσουμε τη Δευτέρα, 19 Μαρτίου 2012, ώρα 7:00 μ.μ. στην Αίθουσα Τελετών του Μεγάρου του Συλλόγου Κωνσταντινουπολιτών, Δημοσθένους 117, Καλλιθέα-Αττική (τηλ.: 210 951 7072,  Fax: 210 959 8967…)

Για την αναψηλάφηση της Δίκης των Εξ: Η τοποθέτηση του Τάκη Σαλκιτζόγλου

Την Τρίτη 6 Μαρτίου, ο νομικός Τάκης Σαλκιτζόγλου παρουσίασε το θέμα«Η ‘αθώωση’ των ενόχων της Μικρασιατικής Καταστροφής από τον Άρειο Πάγο»,  στο πλαίσιο του Σεμιναρίου Ιστορίας που διοργανώνω στην Κηφισιά.

H παρουσίαση και η συζήτηση κάλυψαν ένα χρονικό διάστημα δύο ωρών και χαρακτηρίστηκαν από ιδιαίτερη ζωντάνια. Την ομιλία παρακολούθησαν μεταξύ των άλλων ο Αθανάσιος Λαγουδήμος, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Προσφυγικών Σωματείων Ελλάδας (ΟΠΣΕ),  ο Χρήστος Γαλανίδης, πρόεδρος της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών, ο Παναγιώτης Λεσγίδης, μέλος του Συνδέσμου ν. Ελλάδας της Ομοσπονδίας των Ποντίων κ.ά. Αμέσως μετά την εισήγηση του κεντρικού ομιλητή έλαβε το λόγο ο δικηγόρος της ΟΠΣΕ, Κωσταντίνος Κατερινόπουλος. Η ΟΠΣΕ είχε προσπαθήσει, χωρίς επιτυχία να παραστεί ως πολιτικός ενάγων στην δίκη-παρωδία στον Άρειο Πάγο.  Το τελικό συμπέρασμα από τις παρουσιάσεις των δύο νομικών ήταν ότι όλη η δικονομική διαδικασία αποτέλεσε μια κακοστημένη και προμελετημένη φάρσα μιας μικρής ομάδας πολιτών και δικαστικών, οι οποίοι κατάφεραν να γελοιοποιήσουν το θεσμικό ρόλο του Άρειου Πάγου ακυρώνοντας -ως μη όφειλαν με βάση τα τυπικά στοιχεία- 90 χρόνια την απόφαση του Έκτακτου Στρατοδικείου και παύοντας κάθε δίωξη κατά των κατηγορουμένων (Έξ) λόγω χρονικής παραγραφής. Η μηδέποτε “αθώωση” ήδη “πουλιέται” ως “αθώωση των Εξ” σε βιβλίο από τους κουτοπόνηρους δικαστικούς που εισηγήθηκαν τότε στο Ποινικό Τμήμα την περιβόητη Απόφαση… πουλώντας εκδούλευση σε αφελείς απογόνους και  ανόητους ρεβανσιστές φιλομοναρχικούς οπαδούς.  

Τα κυριώτερα μέρη της εισήγησης του Τάκη Σαλκιτζόγλου (όσα μπορέσαμε να έχουμε σε ηλεκτρονική μορφή) είναι τα εξής:

Σεμινάριο Ιστορίας και Λαογραφίας για τον Πόντο

Την Κυριακή 4 Μαρτίου [7.30 μ.μ. αίθουσα (7) των Παλαιών Σφαγείων Δήμου Μοσχάτου-Ταύρου οδός Επταλόφου] θα συνεχιστεί το Σεμινάριο Ιστορίας και Λαογραφίας που διοργανώνει ο δραστήριος Όμιλος Σέρρα, που εξειδικεύεται στον ποντιακό χορό.  

Η δική μου συμβολή έγκειται στη παρουσίαση της ιστορίας του ποντιακού ελληνισμού, ως τμήμα φυσικά ενός ευρύτερου πλαισίου, με τέσσερεις ομιλίες.

Στο παρακάτω πρόγραμμα, όπως συντάχθηκε από τους υπευθύνους της “Σέρρας”, παρουσιάζεται αναλυτικά η θεματολογία:

Έλληνες και Ρωμαίοι: Ο μύθος του 146 π.χ.

Παρακολουθώντας έναν διαδικτυακό διάλογο σε κάποιο εξειδικευμένο φόρουμ διάβασα το εξής:  “Και αυτο ειναι η απωλεια ισχυος σαν εθνος, ειτε αυτο ειναι σαν απορροια της υποδουλωσης στους Ρωμαιους το 146 π.Χ. ……….“

Η άποψη ότι το τέλος της ανεξάρτητης ελληνικής πολιτικής ύπαρξης ήρθε το 146 π.χ.  είναι πολύ διαδεδομένη, και όχι μόνο στην δημόσια ή τη σχολική ιστορία.  Φαίνεται ότι  στις ιδεολογικές προϋποθέσεις για την επικράτηση αυτού του μύθου οφείλεται στη θεώρηση ότι διαχρονικά υπάρχει ταύτιση απόλυτη των Ελλήνων με τα γεωγραφικά όρια της κλασικής  Ελλάδας. Κάτι  που διαμορφώθηκε από το δυτικό νεοκλασικισμό και κωδικοποιήθηκε, κατά πά πιθανότητα, την περίοδο που διαμορφωνόταν η νέα κρατική ιδεολογία μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους στο νοτιότατο άκρο της Βαλκανικής. Πάντως μια βιαστική ματιά στην Ιστορία του Κ. Παπαρηγόπουλου απέδειξε ότι δεν είναι αυτός ο εισηγητής του μύθου. Ο Παπαρηγόπουλος παρουσιάζει στον 2ο τόμο του και υπό τις επικεφαλίδες “Τελευταίαι τύχαι των εν Ανατολή Ελληνικών επικρατειών” και “Γενικαί σκέψεις περί του ανατολικού Ελληνισμού” την πολυμορφία του ελληνικού κόσμου και τις διαφορετικές πορείες που διέτρεξαν τα διάφορα τμήματά του.

Ποιά είναι η αλήθεια;

Η κρίση ενθαρρύνει το διάλογο

Για την υπεράσπιση της κοινωνίας και της δημοκρατίας

Η βαθειά κρίση που βιώνει η ελλαδική κοινωνία φαίνεται ότι έχει και τις ευεργετικές της επιπτώσεις. Το συναίσθημα της απώλειας και της κατάρρευσης φαίνεται ότι ευνοεί την ανάπτυξη της συλλογικότητας και της υπέρβασης του παραδοσιακού εγωϊσμού, που χαρακτηρίζει τις διάφορες ομάδες -ειδικά αυτές των ιστορικών και των ιστοριολογούντων. Αλλά και των διαφόρων ιδεαλιστών που πιστεύουν ότι αντιπροσωπεύουν αυθεντικώς την επαναστατική προοπτική και νοιώθουν έντονα την ανάγκη να ενσαρκώσουν την ιδεατή εργατική τάξη, όπως έχει αγιογραφηθεί από τις “Ιερές Γραφές”, δρώντας αντ’ αυτής  -ανεξάρτητα από τη δική τους ταξική προέλευση.

Στη συζήτηση για το κείμενο (το οποίο παρατίθεται στο τέλος) κατέθεσα κάποιες σκέψεις:

“Είναι πολύ σημαντική η διαπίστωση του κειμένου ότι ωθούμαστε από συγκεκριμένες δυνάμεις ΚΑΙ στη λιτότητα ΚΑΙ στη χρεοκοπία.

Άρθρο στην “Αυγή”: Είκοσι χρόνια χωρίς τη Σοβιετική Ένωση

Την 1η Φεβρουαρίου του 2012 η “Αυγή” δημοσίευσε το άρθρο μου με τίτλο  “Είκοσι χρόνια χωρίς τη Σοβιετική Ένωση”.  Το κείμενο, όπως αναδημοσιεύτηκε στο blog Π&Α υπό τον τίτλο “H δικαίωση του Πλεχάνωφ, του Κροπότκιν και της Λούξεμπουργκ” είναι το εξής:

Πέρασαν ήδη 20 χρόνια από την οριστική διάλυση μιας μεγάλης αυτοκρατορίας, που σφράγισε την ιστορία του 20ού αιώνα, καθόρισε τη μορφή της ευρύτερης περιοχής μας, απείλησε τις έως τότε κυρίαρχες δυνάμεις του κόσμου, προσπάθησε να αλλάξει τις καθιερωμένες νοοτροπίες και διακήρυξε τη δημιουργία μιας νέας κοινωνίας «απαλλαγμένης από την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο».

Τελικά απέτυχε σ’ όλους τους στόχους που έθεσαν οι αρχικοί επαναστάτες του 1917, που πίστεψαν ότι μπορούν να υπερπηδηθούν κάποια στάδια της κοινωνικής εξέλιξης. Υλοποίησαν εντέλει τα πιο τρελά όνειρα των μεταφυσικών φιλοσόφων που πίστευαν ότι το πνεύμα προηγείται του όντος και ότι αρκεί η βούληση για να αλλάξει τον ρου των πραγμάτων και να ανατρέψει τους νόμους της φύσης…

Βιβλιοπαρουσίαση στη ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 8-2-2012

Το Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού

και η Λέσχη Ανάγνωσης της Ραδιοφωνίας ΕΤ3

σας καλούν την Τετάρτη 8 Φεβρουαρίου, 7.00 μ.μ. στον

Πολιτιστικό Χώρο «Προποντίδα», Ν. Πλαστήρα 14, Παραλιακή ζώνη Καλαμαριάς

στην παρουσίαση του βιβλίου των  Γιώργου Κόκκινου, Βλάση Αγτζίδη και Έλλης Λεμονίδου (εκδόσεις Ταξιδευτής):

Το τραύμα και οι πολιτικές της μνήμης

Ενδεικτικές όψεις των συμβολικών πολέμων για την Ιστορία και τη Μνήμη

Βιβλιοπαρουσίαση στην ΞΑΝΘΗ 7-2-2012

 ———————————————————————–

Μπορείτε να δείτε τη συζήτηση που έγινε στην ΕΡΤ3, στην εκπομπή “Ανιχνεύσεις” του Παντελή Σαββίδη, με τους τρεις συγγραφείς:

 http://blip.tv/antifono/110518-anixneuseis-pontian-genocide-5185631

και εδώ:

http://kars1918.wordpress.com/2012/01/08/savvidis-2/
————————————————————————–

Βιβλιοπαρουσίαση στην ΚΑΒΑΛΑ 6-2-2012

Οι “σκοτεινές σελίδες” της Ιστορίας, τα Τραύματα και η συλλογική Μνήμη

Την Δευτέρα 6 Φεβρουαρίου, ώρα 7:00 το απόγευμα, στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Καβάλας, ο Σύλλογος Μικρασιατών Ν. Καβάλας «Μνήμη Μ. Ασίας» και η Λέσχη Ποντίων Ν. Καβάλας συνδιοργανώνουν την εκδήλωση «Οι “σκοτεινές σελίδες” της Ιστορίας, τα Τραύματα και η συλλογική Μνήμη».

Θα παρουσιαστούν τα βιβλία:

-των Γ. Κόκκινου – Ε. Λεμονίδου – Βλ. Αγτζίδη, Το Τραύμα και οι Πολιτικές της Μνήμης. Ενδεικτικές όψεις των συμβολικών πολέμων για την Ιστορία και τη Μνήμη (από τον Κυριάκο Λυκουρίνο) και

-του Βλάση Αγτζίδη, Ο Κόκινος Καπνάς και ο Ελληνισμός του Καυκάσου (από τον Κοσμά Χαρπαντίδη).

Θα παραστούν οι συγγραφείς των βιβλίων και θα ακολουθήσει συζήτηση.

Ακολουθούν σημειώματα για το περιεχόμενο των βιβλίων:

Βιβλιοπαρουσίαση στην ΚΑΤΕΡΙΝΗ 4-2-2012

O χώρος πολιτικού διαλόγου και πολιτισμού «ΙΔΕΟΔΡΟΜΙΟ» (Π. Π. Γερμανού 3)

σας προσκαλούν το Σάββατο, 4 Φεβρουαρίου 2012 και ώρα 7.30 στην παρουσίαση

του βιβλίου των Βλάση Αγτζίδη, Γιώργου Κόκκινου, Έλλης Λεμονίδου

ΤΟ ΤΡΑΥΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ

Ενδεικτικές όψεις των συμβολικών πολέμων για την ιστορία και τη μνήμη

Η εξιδανίκευση του αναθεωρητισμού (Και πάλι για το βιβλίο της κ. Ρεπούση)

Κάποιες εκδηλώσεις της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση ήρθαν να ξαναταράξουν μετά από καιρό τα νερά. Ειδικά μια απ’ αυτές που έγινε στις 11/1/2012 -και περήφανα φιλοξενούσε στην πρόσκληση το εξώφυλλο του αλήστου μνήμης βιβλίου της Στ’ Δημοτικού που αποσύρθηκε- είχε δεχτεί τα πυρά από πολλές και διαφορετικές πλευρές.  Μια πολύ ενδιαφέρουσα κριτική ήταν αυτή που ασκήθηκε από το μπλογκ Π&Α.  Δείτε την…

.

Την εκδήλωση αυτή της Στέγης Γραμμάτων, είχα σχολιάσει με δύο σχόλια σε συζήτηση που ήδη είχε αρχίσει στην ηλεκτρονική λίστα του Hellenic Electronic Center  (HEC).  Είναι αλήθεια ότι είχα λάβει την πρόσκληση με τη φωτογραφία του βιβλίου της κ. Ρεπούση και με τον τίτλο “κομμένα βιβλία”, οπότε  και οι συνειρμοί έγιναν αυτόματα.

.

Το δεύτερο σχόλιο γράφτηκε με αφορμή την επιστολή ενός πανεπιστημιακού που ζητούσε να συντάξω ένα κείμενο διαμαρτυρίας για  συλλογή υπογραφών και αποστολή στο Ίδρυμα Ωνάση:

.

1ο σχόλιο

Σωτήρης Σόρογκας: Μια έκθεση που δεν πρέπει να χάσετε…

Εάν ζείτε στην Αθήνα και σας αρέσει η ζωγραφική θα έπρεπε να δείτε τη έκθεση έργων του Σωτήρη Σόρογκα -ενός από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες ζωγράφους- στο Μουσείο Μπενάκη που παρουσιάζεται με το τίτλο «Σόρογκας-Πενήντα χρόνια ζωγραφική». Η έκθεση διοργανώνεται σε συνεργασία με το Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης και τη Νορβηγική Πρεσβεία στην Αθήνα… 

Μνήμες γεμάτες αγάπη, πόνο, ελπίδα, απόγνωση, σκοτάδι, φως, τάξη, χάος αποτυπωμένες από τον Σωτήρη Σόρογκα με το προσωπικό του ζωγραφικό ιδίωμα.

Στις “Ανιχνεύσεις”…

Ανιχνεύσεις: Το τραύμα και οι πολιτικές της μνήμης

Την Τετάρτη 18 Μαίου, οι “Ανιχνεύσεις” με το δημοσιογράφο Παντελή Σαββίδη παρουσίασαν μια εκπομπή- συζήτηση γύρω απο το θέμα: Το τραύμα και οι πολιτικές της μνήμης. Αφορμή για το  θέμα της εκπομπής ήταν ο τίτλος του ομώνυμου βιβλίου.  Η εκπομπή αυτή “ανέβηκε” στο ιστόχωρο των “Ανιχνεύσεων”. Μπορείτε να την δείτε παρακάτω.:

Επίσης στη σχετική ανακοίνωση στις “Ανιχνεύσεις”  ακολούθησε και μια κάποια συζήτηση γύρω από τα θέματα της εκπομπής...

Eίκοσι χρόνια χωρίς τη Σοβιετική Ένωση

Το 2011 μας αφήνει σ’ ένα ιδιαιτέρως θλιβερό πλαίσιο. Το 2012 έρχεται με τις χειρότερες προοπτικές. Όσοι από εμάς παρακολουθήσαμε -ως ερευνητές τότε- τα τελευταία χρόνια της περεστρόϊκα, την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και τις αξεπέραστες ωδίνες που δημιούργησε στους σοβιετικούς λαούς, νοιώθουμε πολύ περίεργα συνειδητοποιώντας ότι κάποια από τα στοιχεία της σοβιετικής κρίσης ενυπάρχουν και σε μας. Με μια έννοια  η επέτειος των 20 χρόνων από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης μας αφορά διπλά: πρώτα γιατί το ιστορικό αυτό γεγονός έβαλε τον πλανήτη σε μια νέα περίοδο αστάθειας και -περιφερειακού τουλάχιστον- χάους και έπειτα γιατί τα δύο βασικά στοιχεία που καθόρισαν τη σοβιετική κρίση (δημόσιο έλλειμμα και καταστραμμένη παραγωγική βάση) ενυπάρχουν και στην άτυχη Ελλάδα.  Ενθυμούμενος αυτή την επέτειο -η οποία “πέρασε” εντελώς σιωπηλά από τα φλύαρα ΜΜΕ-  έγραψα το παρακάτω κείμενο: 

Πέρασαν ήδη 20 χρόνια (25 Δεκεμβρίου 1991) από την οριστική διάλυση μιας μεγάλης Αυτοκρατορίας, που σφράγισε την ιστορία του 20ου αιώνα, καθόρισε τη μορφή της ευρύτερης περιοχής μας, απείλησε τις έως τότε κυρίαρχες δυνάμεις του κόσμου, προσπάθησε να αλλάξει τις καθιερωμένες νοοτροπίες και διακήρυξε τη δημιουργία μιας νέας κοινωνίας “απαλλαγμένης από την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο”.

Κάλαντα στη Σοβιετική Ένωση

Πέρασαν ήδη 20 χρόνια (25 Δεκεμβρίου 1991) από την οριστική διάλυση μιας μεγάλης Αυτοκρατορίας, που σφράγισε την ιστορία του 20ου αιώνα, καθόρισε τη μορφή της ευρύτερης περιοχής μας, απείλησε τις έως τότε κυρίαρχες δυνάμεις του κόσμου, προσπαθησε να αλλάξει τις καθιερωμένες νοοτροπίες και διακήρυξε τη δημιουργία μιας νέας κοινωνίας “απαλλαγμένης από την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο”. Τελικά απέτυχε σ’ όλους τους στόχους που έθεσαν οι αρχικοί επαναστάτες του ’17, που πίστεψαν ότι μπορούν να υπερπηδηθούν κάποια στάδια της κοινωνικής εξέλιξης. Υλοποίησαν εν τέλει τα πιο τρελλά όνειρα των μεταφυσικών φιλοσόφων που πίστευαν ότι το πνεύμα προηγείται του όντος και ότι αρκεί η βούληση για να αλλάξει τον ρου των πραγμάτων και να ανατρέψει τους νόμoυς της φύσης…. Μόνο που γι αυτό, απαραίτητη ήταν η σκληρή κυριαρχία μιας νέας τάξης ανθρώπων -συσπειρωμένων γύρω από το Κόμμα, απολαμβάνοντας τα  πλείστα όσα οφέλη από τη συσπείρωση αυτή-  που πίστευαν ότι αποτελούν την τελείωση του ανθρώπινου είδους, ότι οι ιδέες τους εκφράζουν την ενσάρκωση της έως τότε oυτοπίας  και ότι η πολιτική πρακτική τους εγγυάται το δρόμο για την κατάκτηση του επίγειου Παράδεισου. Τελικά, κατάφεραν να μετατρέψουν μια φιλοσοφική άποψη που προερχόταν από την καρδιά της νεωτερικότητας σε προνεωτερικό θρησκευτικό φαινόμενο.  Και ακριβώς γι αυτό ανταγωνίστηκαν τις προηγούμενες θρησκευτικές εκφράσεις, προσπαθώντας να αντικαταστήσουν το παλιό τελετουργικό με το νέο, όπως και τα σύμβολα και τις “Ιερές Γραφές” των παλαιότερων δοξασιών.  Στο πλαίσιο αυτού του ιδεολογικού ανταγωνισμού εντάσσεται και η απαγόρευση των καλάντων στην ΕΣΣΔ, φαινόμενο που διαπραγματεύτηκα σε κείμενό μου που δημοσιεύτηκε στην εφημ. “Καθημερινή” παλιότερα. 

Τα “αντιδραστικά κάλαντα”

Του Βλαση Αγτζιδη*

Η ιστορία των πολυάνθρωπων ελληνικών κοινοτήτων στη Σοβιετική Ενωση του μεσοπολέμου έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον. Τόσο σε επίπεδο πολιτικής ιστορίας, όσο και σε θέματα που άπτονται των πολιτισμικών επιλογών. Στις περιοχές εμφανίστηκε ένα μοναδικό φαινόμενο. Οι Ελληνες κομμουνιστές κατέλαβαν την εξουσία και την άσκησαν για μια περίπου εικοσαετία. Προσπάθησαν να εφαρμόσουν την ευρύτερη σοβιετική πολιτική, καθώς και τις πλέον τολμηρές προτάσεις των ελλαδικών συντρόφων τους

Ποιά Ελλάδα καταρρέει;

Την Κυριακή 18 Δεκεμβρίου, στην εφημερίδα Καθημερινή δημοσιεύτηκε το παρακάτω κείμενο, στο οποίο τελείως σχηματικά, διατυπώνονται ευρύτεροι προβληματισμοί.  

Για το σχήμα αυτό που παρουσιάζω -εκτός από τις δικές μου αυτόνομες παρατηρήσεις που προήλθαν από την παρακολούθηση του μικρασιατικού, αλλά και σοβιετικού ελληνισμού- χρησιμοποίησα δύο βασικά κείμενα, τα οποία μ’ έναν έξοχο τρόπο μου έδωσαν το πρώτο τη καθαρή γνώση για την αστική ανάπτυξη των Ελλήνων στη Μικρά Ασία και το δεύτερο μια ανάλυση των δυσπλασιών της ελλαδικής κρατικής και κοινωνικής συγκρότησης: D. Gontikas, Ch. Issawi, Ottoman Greeks in the age of nationalism και Π.Κονδύλης, Η παρακμή του αστικού πολιτισμού…

Αναζητώντας τις γενετικές αντινομίες του ελληνικού κράτους

Λίγα μόλις χρόνια μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες, οπότε οι Ελληνες –τουλάχιστον οι ελίτ αυτής της χώρας– έζησαν με πάθος το παραμύθι της Σταχτοπούτας, η σκληρή πραγματικότητα έστρεψε τη δημόσια συζήτηση στην ακριβώς αντίθετη φορά.

Η παγκόσμια οικονομική κρίση, παράλληλα με την κρίση του ενιαίου νομίσματος, οδήγησε την ελλαδική κοινωνία σε μια πρωτοφανή κρίση και δυσανεξία. Εφερε παράλληλα στην επιφάνεια όλες τις δομικές δυσπλασίες του νεοελληνικού κρατικού εγχειρήματος. Ετσι η Ελλάδα αναδείχθηκε σε ιδιαίτερο και μοναδικό φαινόμενο στην Ευρώπη, καταλύτη μεγάλων αρνητικών αλλαγών.

ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ 100 χρόνια από τη γέννησή του

Το 2011 κηρύχθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού έτος Ελύτη, καθώς φέτος συμπληρώθηκαν 100 χρόνια από τη γέννηση του νομπελίστα ποιητή. Με αφορμή το γεγονός αυτό, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου αφιερώματος στον ποιητή προσπάθησα να περιγράψω το περιβάλλον μέσα στο οποίο έζησε και δημιούργησε 

Το πολιτιστικό περιβάλλον του Οδυσσέα Ελύτη

1911

Μεγάλη μεταρρύθμιση του Ελληνικού Πανεπιστημίου. Αναθεωρήθηκε το γερμανικό μοντέλο που ίσχυε από το 1837. Θεσμοθετήθηκε η αυτονομία του Πανεπιστημίου και καταργήθηκε η κρατική παρέμβαση στην εκλογή καθηγητών. Ο συμβολισμός επηρεάζει αρκετούς ποιητές (Φιλύρας, Ουράνης, Λαπαθιώτης, Καρυωτάκης, Άγρας, Παπανικολάου, Πολυδούρη κ.ά.) οι οποίοι συγκροτούν μια διακριτή τάση η οποία ονομάστηκε «νεοσυμβολιστική», «νεορομαντική» ή  ακόμα και «μετασυμβολιστική». [Το ρεύμα του Συμβολισμού (Symbolism) δημιουργήθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα και εξέφρασε την αντίδραση προς την κυριαρχία της φυσιοκρατικής και πραγματιστικής ματιάς στη λογοτεχνία και την τέχνη. To μανιφέστο του  (Manifeste du Symbolisme) συντάχθηκε από τον Έλληνα Jean Moréas. Ο συμβολισμός, στη θέση του ρεαλιστικού πρότεινε το φανταστικό, το όνειρο ίσως και το μεταφυσικό. Το κίνημα του συμβολισμού έχει τις ρίζες του στα Άνθη του κακού του Κ. Μποντλέρ]

‘Νικητές’ εναντίον ‘Ηττημένων’. Λόγος για την Άρνηση της Γενοκτονίας!

Την Τρίτη,  13 Δεκεμβρίου  [7-8.30 μ.μ. «Έπαυλη Δροσίνη» (Βιβλιοθήκη), Αγ. Θεοδώρων & Κυριακού, Κηφισιά]  θα παρουσιάσω το θέμα  «Αρνήσεις της γενοκτονίας στην Ελλάδα: ‘Νικητές’ VS ‘Ηττημένοι’».

Η παρουσίαση θα γίνει στο πλαίσιο του Σεμιναρίου  Ιστορίας που διοργανώνεται στο «Ελεύθερο Πανεπιστήμιο» του Δήμου Κηφισιάς.  Με τον αρχικό προγραμματισμό, τη μέρα αυτή επρόκειτο να παρουσιάσει η Χαρά Γαλανού, νομικός-εγκληματολόγος το θέμα: «Αρνήσεις της γενοκτονίας στην Ελλάδα. Ιστορικές αιτίες, εγκληματολογικές ερμηνείες». Λόγοι ανωτέρας βίας  επέβαλαν την αλλαγή αυτή.

Το θέμα της “Άρνησης της Γενοκτονίας” δίχασε απ’ τις αρχές της περασμένης δεκαετίας τόσο την (όποια) νεοελληνική διανόηση όσο και τον πολιτικό κόσμο.

‘Οταν γνώρισα τον υπαρξιστή Σίμο Τσαπνίδη

«Αν απελπιστείς, μην απελπίζεσαι»

Τον Σίμο Τσαπνίδη, τον “πρωτοπόρο των Ελλήνων υπαρξιστών”  τον γνώρισα πριν από 25 και περισσότερα χρόνια κάπου γύρω απ’ τη Νομική.  Τότε μου αφηγήθηκε και έμαθα για τους Έλληνες υπαρξιστές και τη δράση τους.

Στη συνέχεια τον έβλεπα -με ένα κόκκινο φουλάρι- εκτός από διάφορες πολιτικές εκδηλώσεις και σε εκδηλώσεις με καθαρά ποντιακό περιεχόμενο. O Σίμος γεννήθηκε το 1909 στη Σινώπη του Πόντου. Γι αυτό και ονόμασε “Διογένη (Σινωπέα)” το Σύλλογο Ελλήνων Υπαρξιστών. Στην οικογένεια του είχαν θύματα -μεταξύ αυτών και ο πατέρας του-  από  την εποχή των σκληρών διώξεων που εξαπέλυσαν οι Τούρκοι εθνικιστές κατά των “μη αφομοιώσιμων” λαών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας…  Μιλούσαμε πολύ για διάφορα θέματα. Τότε πρωτάκουσα για την περίφημη Παράγκα αλλά και διάφορα ανορθόδοξα που έκαναν και σόκαραν μάλλον τη συντηρητική μετεμφυλιακή Ελλάδα. Διάβαινα και ‘γω την μετα Σαρτρ εποχή μου, οπότε άκουγα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον την εμπειρία του Σίμου. 

Συνέχεια μου ζητούσε να περάσω απ’ το σπίτι του, κάπου μεταξύ Μοναστηρακίου και Ψυρρή. Ήθελε να μου δείξει το αρχείο του. Δυστυχώς δεν βρήκα το χρόνο να πάω τότε.

Τελικά το αρχείο το έδωσε -απ’ ότι έμαθα- στον Γιώργο Βιδάλη της Ελευθεροτυπίας, ο οποίος του έκανε και ένα ενδιαφέρον αφιέρωμα στην εφημερίδα.

Το αφιέρωμα που κάνω εγώ στο Σίμο, δε γίνεται μόνο για τη Μνήμη ενός απλού αλλά ιδιαιτέρως ενδιαφέροντος ανθρώπου που γνώρισα, αλλά και γιατί ακόμα με σιγοτρώνε οι ενοχές που δεν βρήκα τότε το χρόνο να ανταποκριθώ στα  καλέσματά του.  

Παρακάτω αναρτιούνται δύο κείμενα, ένα από το “Mediasoup“ και το άλλο του Γ. Βιδάλη:

——————————————

Οι Εβραίοι της Πολωνίας και ένα ελλαδικό στιγμιότυπο από μια βιβλιοκριτική

Θα θυμάστε, ίσως, τη συζήτηση που είχα με τον Γιώργο Σιακαντάρη με αφορμή την βιβλιο-παρουσίαση που έκανε στο περιοδικό the books’ journal του κοινού βιβλίου “Το Τραύμα και οι πολιτικές της Μνήμης”.

Όπως είχα γράψει: “Μέσα από τις γραμμές των τοποθετήσεων προβάλλουν οι διαφορετικές προσεγγίσεις, αξιολογήσεις, εκείνων των ιστορικών στιγμών αλλά και των συγκεκριμένων πράξεων. Ο προσεκτικός αναγνώστης μπορεί να αντιληφθεί μέσα από το συγκεκριμένο διάλογο τις αιτίες που οι προβληματισμοί περί Γενοκτονίας στην Ανατολή, συναντούν τη δυσπιστία, αν όχι την ανοιχτή αντίθεση, των νεοελληνικών ελίτ…“ 

Στα χαρακτηριστικό εκείνης της βιβλιοκρισίας, εκτός από τις αρνήσεις συγκεκριμένων ιστορικών γεγονότων -που παρουσιάζονται στη δική μου απάντηση- υπήρχαν και πολύ συγκεκριμένες παρανοήσεις. “Θύμα” τέτοιων παρανοήσεων υπήρξε το κείμενο της Έλλης Λεμονίδου, που αναφερόταν στην περίπτωση της εξόντωσης των Εβραίων της Πολωνίας και της πολιτικής με την οποία η πολωνική πλευρά αντιμετώπισε τα γεγονότα και διαχειρίστηκε την ανάμνησή τους.

Παρακάτω μπορείτε να δείτε το διάλογο Λεμονίδου-Σιακαντάρη από τις σελίδες του περιοδικού: 

Eπιστημονικό Συμπόσιο για τους πρόσφυγες του ’22

Την Παρασκευή 25 Νοεμβρίου 2011, 17.00, αρχίζει το 5ο Συμπόσιο του Κέντρου Μικρασιατικού Πολιτισμού στη Ν. Ιωνία (Πατριάχου Ιωακείμ 4, τηλ. 210.2790775) με θέμα «Η Συμβολή των προσφύγων στην Πολιτική, Πολιτιστική & Οικονομική ανάπτυξη της Ελλάδας».  Σου στέλνω το πρόγραμμα…

Η δική μου εισήγηση θα γίνει την πρώτη ημέρα του Συμποσίου (Παρασκευή, 19.25) ο και έχει ως θέμα “Πρόσφυγες του ’22 στην Ελλάδα: Κοινωνικές και Ιδεολογικές συγκρούσεις“. 

Στη συνέχεια παρατίθεται το πλήρες πρόγραμμα:  

Απο την Ελασσόνα στη Λεπτοκαρυά. Μια εξαιρετική διαδρομή μέσα από τον Όλυμπο

Η διαδρομή αυτή που παρουσίασα στην προηγούμενη ανάρτηση [ Από την Ελασσόνα στη Λεπτοκαρυά…. Ένα μάθημα πολιτικής ιστορίας ] διασχίζει τις νότιες περιοχές του Ολύμπου που διακρίνονται για τη φυσική τους ομορφιά (δες τον χάρτη στο τέλος), περνώντας από δάση με έλατα και οξιές.

Οι φωτογραφίες που ακολουθούν τραβήχτηκαν μετά την Καρυά.

Από την Ελασσόνα στη Λεπτοκαρυά…. Ένα μάθημα πολιτικής ιστορίας

…και μια διαδρομή γεμάτη φυσική ομορφιά 

Μετά την πολύ πετυχημένη εκδήλωση που έγινε στην Ελασσόνα (Σάββατο 12-11-2011), αποφάσισα να επιστρέψω μέσω Ολύμπου, μιας και ήθελα απαραίτητα να περάσω από την Ολυμπιάδα για να φωτογραφίσω την προτομή του Χριστόφορου Τσέρτικ.

Ήταν μια εξαιρετική απόφαση, γιατί  η διαδρομή μέσα από τον Όλυμπο κυριολεκτικά με αποζημίωσε. Θεωρώ ότι θα έπρεπε να μοιραστώ μαζί σας τις εικόνες αυτής της διαδρομής. Αρχίζω με αυτά που εντάσσονται στο “μάθημα πολιτικής ιστορίας” και στην επόμενη ανάρτηση θα ανέβουν οι φωτογραφίες που “αιχμαλώτισαν” μέρος του φυσικού κάλους της περιοχής. Στο χάρτη της διαδρομής που θα βρείτε στο τέλος του κειμένου, σημειώνονται με κόκκινο τα σημεία απ’ όπου πάρθηκαν οι φωτογραφίες  :

Η προτομή του Χριστόφορου Τσέρτικ (Τσερτικίδης), στην Ολυμπιάδα Ελασσόνας:

Σάββατο στην Ελασσόνα…

Tο Σάββατο 12 του μηνός θα βρίσκομαι στην Ελασσόνα, ως ομιλητής σε μια εκδήλωση που διοργανώνει ο τοπικός ποντιακός σύλλογος για τα 100 χρόνια από την απελευθέρωση της πόλης και 90 απ’ την εγκατάσταση των προσφύγων… Η πρόσκληση του συλλόγου είναι η εξής:

ΕΝΩΣΗ ΠΟΝΤΙΩΝ ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΕΛΑΣΣΟΝΑΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Η Ένωση Ποντίων επαρχίας Ελασσόνας σας προσκαλεί να τιμήσετε με την παρουσία σας, την εκδήλωση “Ενενήντα χρόνια μνήμης και εκατό χρόνια από την απελευθέρωση της Ελασσόνας” που θα γίνει το Σάββατο 12 Νοεμβρίου και ώρα 7.30 μμ στην αίθουσα θεάτρου “Δήμαρχου Βασιλείου Φαρμάκη”.  

Ο Χεμινγουαίη για την ήττα στη Μικρά Ασία

Στο αφιέρωμα που επιμελήθηκα στην “Ελευθεροτυπία“, στις 14 Σεπτεμβρίου με θέμα τη Μικρασιατική Καταστροφή, περιλάμβανε και την αναφορά-σχόλιο με τίτλο “Η Σμύρνη φλέγεται. Ο Χέμινγουέι για την πολιτική των μοναρχικών στη Μικρά Ασία”, όπως δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα The Toronto Daily Star. Μετα την αναφορά-σχόλιο, αναδημοσιεύεται ένα κείμενο από το omogeneia.ana-mpa.gr  με τίτλο Χεμινγουέι: «Στην προκυμαία της Σμύρνης»

—————————————————————– 

Η Σμύρνη φλέγεται

Ο Χέμινγουεϊ για την πολιτική των μοναρχικών στη Μικρά Ασία

Ο Αμερικανός συγγραφέας Ερνεστ Μίλερ Χέμινγουεϊ (Ernest Miller Hemingway) εκείνη την εποχή κάλυπτε δημοσιογραφικά τον ελληνοτουρκικό πόλεμο.

Οι ανταποκρίσεις είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Για την πολιτική των μοναρχικών και του Λαϊκού Κόμματος μετά τις εκλογές του Νοεμβρίου του 1920 έγραψε:

«Οι Ελληνες ήταν πρώτης τάξεως πολεμιστές και, σίγουρα, κάμποσα σκαλοπάτια παραπάνω από τον στρατό του Κεμάλ. Αυτή είναι η άποψη του Γουίταλ. Πιστεύει ότι οι τσολιάδες θα είχαν καταλάβει την Αγκυρα και θα είχαν τελειώσει τον πόλεμο αν δεν είχαν προδοθεί.

“Mνήμη και Τραύμα”. Μια βιβλιοπαρουσίαση

Στο τεύχος 21-22 του περιοδικού “Διεθνής και Ευρωπαϊκή Πολιτική” των εκδόσεων Παπαζήση παρουσιάστηκε από τον Παναγιώτη Γατσωτή το βιβλίο μας   Tο τραύμα και οι πολιτικές της Μνήμης. Ενδεικτικές όψεις των συμβολικών πολέμων για την Ιστορία και τη Μνήμη, εκδ. Ταξιδευτής, Αθήνα 20101. 

Όπως αναγράφεται στο οπισθόφυλλο, «στο βιβλίο αυτό, τρεις ιστορικοί επιχειρούν να φέρουν στο φως τις πολιτικές αντιμετώπισης των επίμαχων και τραυματικών γεγονότων που σημάδεψαν την Ιστορία του 20ού αιώνα.

Μια ενδιαφέρουσα συζήτηση στο φόρουμ του HEC

Λίγο καιρό πριν ένας φίλος πρότεινε να εγγραφώ στη λίστα του  Hellenic Electronic Center (ΗΕC). Ενός ηλεκτρονικού χώρου που συγκεντρώνει περισσότερους από 5.000 πολίτες, ελληνικής καταγωγής ως επί το πλείστον, απ’ όλο τον κόσμο, δίνοντας τη δυνατότητα της συνάντησης και της ανταλλαγής απόψεων για θέματα που απασχολούν κυρίως την ακαδημαϊκή κοινότητα. Φυσικά, πολλές φορές παρεισφρύουν και θέματα τρέχουσας πολιτικής, τα οποία ως επί το πλείστον βρίσκονται εντός κόσμιου πλαίσιου, χάρη στην επίπονη και προσεκτική δουλειά των διαχειριστών.

Μια συζήτηση, που ξεκίνησε από μια αφορίστική θέση για το σύγχρονο μεταναστευτικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Ελλάδα, σύντομα πήρε διαστάσεις αντιμαχίας επί ιστορικών θεμάτων. Η προσπάθεια του κ.  A. D. Retzios να αντικρούσει την αφοριστική θέση που αρχικά κατατέθηκε, συνοδεύτηκε από αυθαίρετες (κατά τη γνώμη μου)  ιστορικές εκτιμήσεις, με αποτέλεσμα να “εμπλακώ” σε μια γόνιμη ελληνοαγγλική συζήτηση, την οποία και παραθέτω στη συνέχεια δημοσιοποιώντας απ’ τα σχόλια μόνο τα δικά μου και του κ. Ρέτζιου :

Dear colleagues,

I think that this level of anti-immigrant fervor, anti-left and anti-communist assertions are unseemly and inappropriate for this forum. However, it seems that the moderators are willing to allow these rants (along with the insults of Dr. Gogas) while suppressing -without explanations- non-partisan and in-depth evaluations of the current crisis.

Τα ελληνικά μνημεία στην Τουρκία

Παρακάτω αναδημοσιεύω στα αγγλικά και στα ελληνικά ένα κείμενό μου για τα ελληνικά μνημεία στην Τουρκία, που είχε δημοσιευτεί παλιότερα στην “Καθημερινή“.

Ο τίτλος που υπήρχε στην εφημερίδα (“Ελληνικά μνημεία, άλλα θύματα του τουρκισμού”) ήταν ιδέα των επιμελητών της εφημερίδας. Ο αρχικός, δικός μου, τίτλος ήταν : “Τα ελληνικά μνημεία στην Τουρκία“. 

Την μετάφραση στα αγγλικά την έκανε η κ. Eleni Bomis με πρωτοβουλία του Hellenic Electronic Center (ΗΕC).

 

Hellenic monuments, other victims at the hands of Turkishism

Even dances and costumes are presented as Turkish

By Vlasis Agtzidis*

 The relation of Turkish nationalism with the already existing civilizations was problematic from the moment of its appearance.  Even the ottoman civilization had to be excluded and in its place to have developed a new pure Turkish one, which would link the central Asian center descent with the European perspective.  This position was developed in an exemplary way by Ziya Gökalp (1876-1924), who is considered the father of Turkish nationalism. 

Κρείττον το σιγάν κύριε Σημίτη!

Την Κυριακή που μας πέρασε (2-10-2011) βιώσαμε μια δημόσια πολυδιαφημισμένη παρέμβαση του πρ. πρωθυπουργού κ. Κ. Σημίτη δια των σελίδων της “Καθημερινής”. Στη συνέντευξή του ο πρώην πρωθυπουργός τονίζει πως «πρέπει να ληφθούν έκτακτες διαδικασίες και να υπάρξει εντατική προσπάθεια για να καταφέρει η Ελλάδα να βγει από την κρίση» και επισημαίνει πως «εθελοτυφλούν όσοι πιστεύουν ότι η χώρα μας δεν διατρέχει άμεσο κίνδυνο».

Νομίζω ότι είναι εξαιρετικά μεγάλη η ενόχληση που προκαλούν οι από καθέδρας υποδείξεις του ενός από τους κατ’ εξοχήν υπεύθυνους της σημερινής ταλαιπωρίας που υφίσταται ο ελληνικός λαός.

Σεμινάριο Ιστορίας 2011-2012

Σεμινάριο Ιστορίας για τη Μικρά Ασία και τους πρόσφυγες

Στις 4 Οκτωβρίου ξεκινά  το Σεμινάριο Σύγχρονης Ιστορίας που διοργανώνω για 4η χρονιά στο «Ελεύθερο Πανεπιστήμιο» του Δήμου Κηφισιάς (7-9 μ.μ.) «Έπαυλη Δροσίνη»-Βιβλιοθήκη Δήμου Κηφισιάς, Αγ. Θεοδώρων & Κυριακού).  

Φέτος, κατά το Α’ μέρος, επικεντρώνεται στα ζητήματα που σχετίζονται με το ιστορικό μεταίχμιο του ’22 και τις συνέπειές του στην ελληνική κοινωνία.  

Τα υπό διαπραγμάτευση θέματα είναι τα εξής:

-4 Οκτωβρίου:   Βλάσης Αγτζίδης, ιστορικός :«Το διακύβευμα του ‘22»

-18 Οκτωβρίου:  Κυριάκος Μαρτάκης, ερευνητής, πρόεδρος της Ένωσης Μικρασιατών Ν. Ερυθραίας: «Πρόσφυγες του ’22 στη Νέα Ερυθραία-Κηφισιά.»  Παρέμβαση: Λία Βαλάτα-Τσιάμα, φιλόλογος

-1 Νοεμβρίου: Μενέλαος Χαραλαμπίδης, ιστορικός : «Η πολιτική συμπεριφορά των προσφύγων στις Ανατολικές συνοικίες της Αττικής (1930-1944). Aπό τους φανατικούς βενιζελικούς του Μεσοπολέμου στα εαμικά προπύργια της Κατοχής»

-15 Νοεμβρίου: Μιχάλης Βαρλάς, ιστορικός, Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, «Μικρά Ασία και πρόσφυγες: Μύθοι και νοσταλγία»

-29 Νοεμβρίου:  Γιάννης Σκαλιδάκης, ιστορικός : «Συναντώντας τους Τούρκους ιστορικούς. Με αφορμή το αφιέρωμα της εφημ. ‘Δρόμος’» 

To διακύβευμα του ’22. Ένα αφιέρωμα στην “Ελευθεροτυπία”

Με τον τίτλο: “Πώς φτάσαμε στην Καταστροφή. Η Σμύρνη φλέγεται 14 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1922” η “Ελευθεροτυπία” του Σαββάτου (17 Σεπτεμβρίου 2011) φιλοξένησε ένα 4-σέλιδο επετειακό αφιέρωμα…

 

Πώς φτάσαμε στην Καταστροφή 

 

Του ΒΛΑΣΗ ΑΓΤΖΙΔΗ δρος Ιστορίας 

Η Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 υπήρξε το πραγματικό αλλά και συμβολικό τέλος μιας μεγάλης ιστορικής διαδικασίας, που συνδέθηκε με την οριστική είσοδο της Εγγύς Ανατολής στην εποχή των εθνών-κρατών.

Η αποχώρηση από το ιστορικό προσκήνιο της πολυεθνικής, ισλαμικής, προνεωτερικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δεν έγινε ειρηνικά και αναίμακτα. Συνδέθηκε κατ’ αρχάς με την κατάρρευση των εσωτερικών μεταρρυθμιστικών προσπαθειών, εξαιτίας της εμφάνισης ενός καινοφανούς μιλιταριστικού εθνικιστικού κινήματος, αυτού των Νεότουρκων.

Οι Νεότουρκοι επιχείρησαν να επιλύσουν το εθνικό πρόβλημα με την εξόντωση και τον αποκλεισμό των πολυάνθρωπων χριστιανικών κοινοτήτων και να μετατρέψουν βιαίως τους πολυεθνοτικούς μουσουλμανικούς πληθυσμούς σε εθνικά Τούρκους.

Μικρασιατική Καταστροφή: Εκδηλώσεις στο Ρέθυμνο (16/9), στην Κόρινθο (9/9) και στον Πειραιά (24/9)…

Την Παρασκευή, 16 Σεπτεμβρίου 2011, ο Σύλλογος Ρεθυμνίων Μικρασιατών διοργανώνει εκδήλωση με θέμα  “Μικρασιατική Καταστροφή: αιτίες και συνέπειες”, στην οποία θα είμαι ο βασικός εισηγητής.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στην αίθουσα του Ωδείου (Βερνάδου 1, Παλιά πόλη). Έναρξη 20.30.

Ο σύλλογος ανακοίνωσε την εκδήλωση ως εξής:

Επίσης, μια ενδιαφέρουσα εκδήλωση-Ημερίδα με θέμα “Η ελληνική, αρμενική, ασσυριακή Γενοκτονία”  έγινε στις 9 Σεπτεμβρίου στην Κόρινθο. Παρακάτω, το πρόγραμμα και χαρακτηριστικές φωτογραφίες: 

Φωτογραφίζοντας τον Αη Νικόλα στο Μανχάταν, στη σκιά των Δίδυμων Πύργων!

Το 1998 -τρία χρόνια πριν τη μοιραία επίθεση των εξτρεμιστών μουσουλμάνων-  βρέθηκα στη Νέα Υόρκη για ένα συνέδριο σχετικό με τη Γενοκτονία, που διοργάνωνε η Ομοσπονδία των Ποντιακών Συλλόγων ΗΠΑ-Καναδά. Στην παρέα μας ήταν ο ιστορικός Πολυχρόνης Ενεπεκίδης, οι νομικοί Βενιαμίν Καρακωστάνογλου και Χαρά Γαλανού, ο ερευνητής Χάρης Τσιρκινίδης κ.ά.. 

Στη βόλτα που έκανα στο Μανχάταν, σε κάποιο διάλειμμα των εργασιών, μου προκάλεσε εντύπωση  το ελληνορθόδοξο εκκλησάκι του Αγίου  Νικολάου. Ήταν έντονη η αντίθεση που υπήρχε με τον περιβάλλοντα χώρο, την οποία θέλησα και να αποθανατίσω. Έτσι, μετά την κάθοδό μου από έναν από τους Δίδυμους (το Διεθνές Κέντρο Εμπορίου, του οποίου τον τελευταίο όροφο επισκέπτονταν όλοι  για να θαυμάσουν την εκπληκτική θέα) φωτογράφισα το εκκλησάκι με φόντο τους Δίδυμους Πύργους. Πρόθεσή μου ήταν να τονίσω την αντίθεση και την έλλειψη μέτρου. Ήταν ένας φωτογραφικός σχολιασμός για την υπεροχή του απλού και της ανθρώπινης διάστασης σε σχέση με την υπερβολή και το υπερμέγεθες, που παρήγαγε η κοινωνία της αγοράς στην πλέον έντονη λειτουργία της.

H Τhea Halo, θύμα του νεοελληνικού… συνωστισμού !!!

Στο περιοδικό ¨Έψιλον” της Ελευθεροτυπίας (29-5-2011) διαβάσαμε ένα αφιέρωμα  για το βιβλίο “Not even my name”  (“Ούτε  καν το όνομά μου) της Τhea Halo, ενδεικτικό του νεοελληνικού αρνητισμού (negationnisme) και της προκατειλημμένης στάσης, κρυμμένης πίσω από μια ηθικιστική φρασεολογία που βασίζεται στην εξίσωση του αίματος και υποκριτικά ενδύεται τον αντιεθνικιστικό μανδύα.

.

Παρούσα η παλιά μέθοδος της διαστρέβλωσης των σημασιών των όρων μέσω της εξαφάνισης του πλαισίου. Έτσι, η λέξη “συνωστισμός” που υπάρχει στην ελληνική έκδοση του βιβλίου της Halo, χρησιμοποιήθηκε από το συντάκτη του κείμενου (Δημήτρης Αγγελίδης) με τρόπο τέτοιο, ώστε να αιτιολογηθεί η αντίστοιχη χρήση του όρου από την κ. Ρεπούση. Το ίδιο το βιβλίο της Halo με απίστευτη ευκολία κατατάσσεται από τον συντάκτη στην “εθνικιστική εκδοχή της ιστορίας”… γιατί δεν αναφέρεται στη “Μεγάλη Ιδέα” και στα “εγκλήματα του ελληνικού στρατού κατά των τούρκων αμάχων”…

. 

Έτσι λοιπόν, για τους “αντιεθνικιστές” μας η Μνήμη για τη μοίρα των απόκληρων πληθυσμών -που αποφασίστηκε από το νεοτουρκικό μιλιταρισμό  στις αρχές της δεύτερης δεκαετίας του 20ου αιώνα και μεθοδικά υλοποιήθηκε από το 1914-  καθορίζεται από την αυθαίρετη παραδοχή που βασίζεται στην φαντασίωση της ενιαίας μοίρας. Μιας “μοίρας” που ξεκινά από το ακρωτήριο  του Μαλέα και τελειώνει στα όρη του Καυκάσου. Τελικά οι αντιεθνικιστές μας αποδεικνύονται περισσότερο εθνικιστές στην εθνική τους πρόσληψη και από τους ίδιους τους Μεγαλοϊδεάτες εκείνης της εποχής!!!

 

Επίσης, για τον συντάκτη δεν υπάρχει καμιά Γενοκτονία στον Πόντο, ούτε στην υπόλοιπη Οθωμανική Αυτοκρατορία. Τα τραγικά γεγονότα θεωρούνται ανάλογα των αγριοτήτων που διέπραξε ο διαλυμένος ελληνικός στρατός κατά την οπισθοχώρηση του Αυγούστου του ’22... Ίσως η άποψη της τουρκικής Αριστεράς να λειτουργούσε ευεργετικά, προσφέροντας στους αρνητές μας εκείνα τα στοιχεία που τους λείπουν, ώστε να ανασυνθέσουν το ιστορικό παρελθόν χωρίς τη μυθοποιητική ματιά του νεοελληνικού pseudoαντιεθνικισμού – απολογητική εν τέλει των μεθόδων ομογενοποίησης που επέλεξε ο μιλιταριστικός τουρκικός εθνικισμός ...

.

Με αφορμή το αφιέρωμα, αλλά και την αναφορά του ονόματός μου στο κείμενο του Αγγελίδη (dangel@enet.gr), απέστειλα στο συντάκτη το εξής ηλ-μήνυμα στις 8 Ιουλίου (το οποίο φυσικά, νεοελληνικώ τω τρόπω, δεν απαντήθηκε):

.

Kύριε Αγγελίδη,

είναι αλήθεια ότι δεν αποφάσισα εύκολα να σας στείλω αυτό το μήνυμα μετά τον  τρόπο που παρουσιάσατε το βιβλίο της Θία Χάλο στις 29-5-2011, όπου αναφέρετε και μένα..

Βεβαίως κατανοώ ότι απαιτούνται ειδικές γλωσσολογικές σπουδές για να συνειδητοποιήσει κάποιος ότι κάθε όρος αποκτά σημασία αποκλειστικά και μόνο στο πλαίσιο μέσα στο οποίο χρησιμοποιείται. Ότι π.χ. η λέξη “συνωστισμός” δεν ορίζεται μονοσήμαντα, όπως ούτε και η λέξη “κατουρήθηκα” ή “τα έπαιξα” κ.λπ.

Η γενοκτονία του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας

O Σεπτέμβρης του ’22 είναι ο μήνας που σφράγισε την ιστορία της περιοχής μας μ’ έναν ιδιαίτερο τρόπο, που προέκυψε από δύο διαφορετικούς δρόμους:
-την επιλογή των νεότουρκων εθνικιστών -απ’ το 1908- να ομογενοποιήσουν τον πολυεθνικό αυτοκρατορικό χώρο εξοντώνοντας τις χριστιανικές κοινότητες και μετατρέποντας σε “Τούρκους” τους μουσουλμάνους και
-τον αμοραλισμό της ελλαδικής γραφειοκρατίας -και ειδικά της συντηρητικήςπου εκφραζόταν μέσα από τη μοναρχική παράταξη- η οποία υπονόμευσε την προσπάθεια διαμόρφωσης ενός μεταοθωμανικού πολιτικού σκηνικού βασισμένου πλέον στη δομή των εθνικών κρατών και στην απόδοση πολιτικών δικαιωμάτων σ’ όλες τις κοινοτήτες...

Μ’ αφορμή την επέτειο (14 Σεπτέμβρη) που πλησιάζει, αναδημοσιεύεται ένα παλιό μου κείμενο που δημοσιεύτηκε στην  Καθημερινή της Κυριακής, στις 18 Φεβρουαρίου 2001, υπό τον τίτλο: “Η γενοκτονία του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας.  Καταξιώνεται η ιστορική μνήμη με την πρόσφατη προώθηση του νόμου για την αναγνώρισή της“.

Το άρθρο γράφτηκε με αφορμή την απεμπλοκή του νόμου για την αναγνώριση της Μικρασιατικής Γενοκτονίας, αφού για 4 χρόνια, τεχνηέντως, είχε μείνει στο συρτάρι από την κυβέρνηση Σημίτη, ελέω προσέγγισης Παπανδρέου-Τζέμ. Η εξέλιξη του θέματος αυτού έχει ιδιαίτερο ενδιαφέον για τα πολιτικά μας ήθη, εφόσον η προσπάθεια λοιδωρήθηκε και ο όρος “Γενοκτονία” εξαλείφθηκε από το τελικό κείμενο του προεδρικού διατάγματος. Για την αποκαλυπτική αυτή ιστορία μπορείτε να διαβάσετε στο κείμενό μου “Η Γενοκτονία και η άρνησή της“, καθώς και ένα άρθρο εκείνης της εποχής με τίτλο: “Νέο ατόπημα κατά του μικρασιατικού ελληνισμού“. 

Ποιός τελικά είναι queer? _ ή _ “συζητώντας” με τον Άκη….

 Ο Πόντος ως στόχος του διαφοριστικού ρατσισμού

Ο Άκης Γαβριηλίδης είναι ένας διανοούμενος με ενδιαφέρουσες και ρηξικέλευθες, κάποιες στιγμές, απόψεις. Απόψεις που έχουν τύχει της έντονης κριτικής από αρκετούς. Άλλες απ’ αυτές είναι αποκλίνουσες από τις κυρίαρχες και άλλες απολύτως συμβατές.  Άλλες επιδιώκουν να συνεισφέρουν στο διάλογο και να τροφοδοτήσυν με νέες προσεγγίσεις τη σκέψη και άλλες αναπαράγουν εντελώς συντηρητικά και αντιδραστικά σχήματα.

Η δεύτερη “συνάντηση με τον Άκη” μέσα στις σελίδες (σ.47) του Κoντέινερ, με έπεισε ότι οι στερεότυπες παραδοσιακές εικόνες για τα προσφυγικά επικρατούν, συσκοτίζουν του νου  και τον οδηγούν στη ρατσιστική στοχοποίηση ενός προσφυγικού πληθυσμού που προσπάθησε άτεχνα να μιλήσει για την ιστορική του μοίρα.  Το παρακάτω κείμενο συντάχθηκε και στάλθηκε στο περιοδικό Κoντέινερ που διανέμεται μια φορά το μήνα με την “Ελευθεροτυπία”. Είχε ήδη γραφτεί όταν προέκυψε η γνωστή αντιπαράθεση με το “Ένεκεν” και τμήματά του χρησιμοποιήθηκαν στην ανοιχτή επιστολή που έστειλα στον Γ. Γιαννόπουλο.

Ο Πόντος ως στόχος του διαφοριστικού ρατσισμού

Is this idea queer?

Διαβάζοντας το κείμενο «Η ποντιακότητα ως queering»  του Γαβριηλίδη στο τεύχ.  17 του Ιουνίου και συνειδητοποιώντας τα εργαλεία που επιλέγει ο συγγραφέας για να δομήσει το σχήμα που προτείνει στον αναγνώστη, αβίαστα έρχεται στο νου η τοποθέτηση του Αλέν ντε Μπενουά «Η φυλή είναι η μοναδική πραγματική ενότητα που περικλείει τις ατομικές διαφοροποιήσεις… Εφόσον οι φυλετικοί παράγοντες κληροδοτούνται με στατιστικό τρόπο, κάθε φυλή κατέχει τη δική της ψυχολογία» («Τι είναι εθνικισμός», 1966).

Το κείμενο αυτό είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον γιατί ακριβώς αναδεικνύει τη συνάφεια και την όσμωση φαινομενικά πολύ διαφορετικών ρευμάτων σκέψης. Η φυλετική αντίληψη και η διαμόρφωση στερεοτύπων που βασίζονται στην έννοια της «φυλής», δηλαδή του λατινικού «race», όπως την έχει εισάγει στη σύγχρονη ζωή η Νέα Ακροδεξιά, αναπαράγονται με μια αξιοσημείωτη συνέπεια. Παρότι ο συγγραφέας θέλει να καλλιεργήσει την εικόνα του θετικά αιρετικού, του ρηξικέλευθου ερευνητή εν τούτοις καταφέρνει να διαβεί το φράγμα που διαχώριζε  ξεκάθαρα έως τώρα τις ελευθεριακές προσεγγίσεις από αυτές του εθνο-λαϊκισμού. Όπως σχολίασε ένας καλός γνώστης του φαινομένου: «το κείμενo αυτό θα επέλεγε ο Ταγκιέφ ως κλασικό παράδειγμα διήθησης των ιδεών της Δεξιάς στο λόγο της λιμπεραλιστικής Αριστεράς. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται ο κίνδυνος: ότι όλοι τείνουμε να εγκλωβιστούμε στον / και να υποστασιοποιήσουμε τον ηγεμονεύοντα ρατσιστικό λόγο.»

Γιατί όμως η προσέγγισή του Άκη Γαβριηλίδη δεν είναι κριτική και απελευθερωτική, αλλά αντιθέτως κινείται στον ακροδεξιό, ανομικό και ασεβή χώρο, που παραγνωρίζει τις πραγματικές διαφορές και τα όρια, που εξαλείφει κάθε κριτική συζήτηση και επαναφέρει με έναν κυνικό τρόπο το φυλετικό ρατσιστικό μοντέλο του Μεσοπολέμου;

Συζητώντας για τη Μνήμη, το Τραύμα και τη Γενοκτονία

Μια πολύ ενδιαφέρουσα (για μένα) συζήτηση μεταξύ εμού και του Γιώργου Σιακαντάρη λαμβάνει χώρα στις σελίδες του φιλόξενου the books’ journal.

Μέσα από τις γραμμές των τοποθετήσεων προβάλλουν οι διαφορετικές προσεγγίσεις αξιολογήσεις εκείνων των ιστορικών στιγμών αλλά και των συγκεκριμένων πράξεων.  Ο προσεκτικός αναγνώστης μπορεί να αντιληφθεί μέσα από το συγκεκριμένο διάλογο τις αιτίες που οι προβληματισμοί περί Γενοκτονίας στην Ανατολή, συναντούν τη δυσπιστία, αν όχι την ανοιχτή αντίθεση, των νεοελληνικών ελίτ.   

Η αφορμή για την πραγματοποίηση της έντυπης αυτής συζήτησης, δόθηκε από την βιβλιοκρισία του Γ. Σιακαντάρη για το βιβλίο Γιώργος Κόκκινος – Έλλη Λεμονίδου – Βλάσης Αγτζίδης, Tο τραύμα και οι πολιτικές της Μνήμης. Ενδεικτικές όψεις των συμβολικών πολέμων για την Ιστορία και τη Μνήμη, εκδ. Ταξιδευτής, Αθήνα, 2010. 

 Το κείμενο που έστειλα ως σχολιασμό-απάντηση στη βιβλιοκρισία του Σιακαντάρη υπό τον τίτλο:” Για τη Μνήμη, το Τραύμα και τα Ρήγματα…”  δημοσιεύτηκε στο τρέχον τεύχος 9 (Ιούλιος 2011, σελ. 10-12) του the book’s journal υπό τον τίτλο “Ήταν οι σφαγές των Ποντίων γενοκτονία;” Στη συνέχεια δημοσιεύτηκε και η ανταπάντηση του Γιώργου Σιακαντάρη που βρίσκεται αμέσως μετά το δημοσιευμένο  κείμενό μου.

Για τη Μνήμη, το Τραύμα και τα Ρήγματα…