Σωτήρης Σόρογκας: Μια έκθεση που δεν πρέπει να χάσετε…

Εάν ζείτε στην Αθήνα και σας αρέσει η ζωγραφική θα έπρεπε να δείτε τη έκθεση έργων του Σωτήρη Σόρογκα -ενός από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες ζωγράφους- στο Μουσείο Μπενάκη που παρουσιάζεται με το τίτλο «Σόρογκας-Πενήντα χρόνια ζωγραφική». Η έκθεση διοργανώνεται σε συνεργασία με το Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης και τη Νορβηγική Πρεσβεία στην Αθήνα… 

Μνήμες γεμάτες αγάπη, πόνο, ελπίδα, απόγνωση, σκοτάδι, φως, τάξη, χάος αποτυπωμένες από τον Σωτήρη Σόρογκα με το προσωπικό του ζωγραφικό ιδίωμα.

Η παρουσίαση του έργου του Σωτήρη Σόρογκα στο Μουσείο Μπενάκη δομείται γύρω από δέκα θεματικές με τις οποίες ο Σόρογκας καταπιάστηκε σε όλες τις φάσεις της καλλιτεχνικής του πορείας.

Έτσι, το κοινό, εκτός από τα «Πρώτα έργα» του καλλιτέχνη στα οποία αρχίζουν να διαφαίνονται οι αναζητήσεις του, έχει την ευκαιρία να έρθει σε επαφή με τις «Πέτρες» των οποίων η μεγάλη συχνότητα και η πολυμορφία των συνδυασμών που παρουσιάζουν τις καθιστούν ένα από τα κυρίαρχα μοτίβα στο έργο του ζωγράφου, τα «Άλογα» που αποκαλύπτουν τον προβληματισμό του Σόρογκα ως προς τη διατύπωση της κίνησης μέσα στο χώρο και τα «Αρχαία μάρμαρα» για τα οποία ο Σόρογκας αντλεί στοιχεία από τη σεφερική ποίηση.

Στις “Ανιχνεύσεις”…

Ανιχνεύσεις: Το τραύμα και οι πολιτικές της μνήμης

Την Τετάρτη 18 Μαίου, οι “Ανιχνεύσεις” με το δημοσιογράφο Παντελή Σαββίδη παρουσίασαν μια εκπομπή- συζήτηση γύρω απο το θέμα: Το τραύμα και οι πολιτικές της μνήμης. Αφορμή για το  θέμα της εκπομπής ήταν ο τίτλος του ομώνυμου βιβλίου.  Η εκπομπή αυτή “ανέβηκε” στο ιστόχωρο των “Ανιχνεύσεων”. Μπορείτε να την δείτε παρακάτω.:

Επίσης στη σχετική ανακοίνωση στις “Ανιχνεύσεις”  ακολούθησε και μια κάποια συζήτηση γύρω από τα θέματα της εκπομπής...

Eίκοσι χρόνια χωρίς τη Σοβιετική Ένωση

Το 2011 μας αφήνει σ’ ένα ιδιαιτέρως θλιβερό πλαίσιο. Το 2012 έρχεται με τις χειρότερες προοπτικές. Όσοι από εμάς παρακολουθήσαμε -ως ερευνητές τότε- τα τελευταία χρόνια της περεστρόϊκα, την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και τις αξεπέραστες ωδίνες που δημιούργησε στους σοβιετικούς λαούς, νοιώθουμε πολύ περίεργα συνειδητοποιώντας ότι κάποια από τα στοιχεία της σοβιετικής κρίσης ενυπάρχουν και σε μας. Με μια έννοια  η επέτειος των 20 χρόνων από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης μας αφορά διπλά: πρώτα γιατί το ιστορικό αυτό γεγονός έβαλε τον πλανήτη σε μια νέα περίοδο αστάθειας και -περιφερειακού τουλάχιστον- χάους και έπειτα γιατί τα δύο βασικά στοιχεία που καθόρισαν τη σοβιετική κρίση (δημόσιο έλλειμμα και καταστραμμένη παραγωγική βάση) ενυπάρχουν και στην άτυχη Ελλάδα.  Ενθυμούμενος αυτή την επέτειο -η οποία “πέρασε” εντελώς σιωπηλά από τα φλύαρα ΜΜΕ-  έγραψα το παρακάτω κείμενο: 

Πέρασαν ήδη 20 χρόνια (25 Δεκεμβρίου 1991) από την οριστική διάλυση μιας μεγάλης Αυτοκρατορίας, που σφράγισε την ιστορία του 20ου αιώνα, καθόρισε τη μορφή της ευρύτερης περιοχής μας, απείλησε τις έως τότε κυρίαρχες δυνάμεις του κόσμου, προσπάθησε να αλλάξει τις καθιερωμένες νοοτροπίες και διακήρυξε τη δημιουργία μιας νέας κοινωνίας “απαλλαγμένης από την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο”.

Κάλαντα στη Σοβιετική Ένωση

Πέρασαν ήδη 20 χρόνια (25 Δεκεμβρίου 1991) από την οριστική διάλυση μιας μεγάλης Αυτοκρατορίας, που σφράγισε την ιστορία του 20ου αιώνα, καθόρισε τη μορφή της ευρύτερης περιοχής μας, απείλησε τις έως τότε κυρίαρχες δυνάμεις του κόσμου, προσπαθησε να αλλάξει τις καθιερωμένες νοοτροπίες και διακήρυξε τη δημιουργία μιας νέας κοινωνίας “απαλλαγμένης από την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο”. Τελικά απέτυχε σ’ όλους τους στόχους που έθεσαν οι αρχικοί επαναστάτες του ’17, που πίστεψαν ότι μπορούν να υπερπηδηθούν κάποια στάδια της κοινωνικής εξέλιξης. Υλοποίησαν εν τέλει τα πιο τρελλά όνειρα των μεταφυσικών φιλοσόφων που πίστευαν ότι το πνεύμα προηγείται του όντος και ότι αρκεί η βούληση για να αλλάξει τον ρου των πραγμάτων και να ανατρέψει τους νόμoυς της φύσης…. Μόνο που γι αυτό, απαραίτητη ήταν η σκληρή κυριαρχία μιας νέας τάξης ανθρώπων -συσπειρωμένων γύρω από το Κόμμα, απολαμβάνοντας τα  πλείστα όσα οφέλη από τη συσπείρωση αυτή-  που πίστευαν ότι αποτελούν την τελείωση του ανθρώπινου είδους, ότι οι ιδέες τους εκφράζουν την ενσάρκωση της έως τότε oυτοπίας  και ότι η πολιτική πρακτική τους εγγυάται το δρόμο για την κατάκτηση του επίγειου Παράδεισου. Τελικά, κατάφεραν να μετατρέψουν μια φιλοσοφική άποψη που προερχόταν από την καρδιά της νεωτερικότητας σε προνεωτερικό θρησκευτικό φαινόμενο.  Και ακριβώς γι αυτό ανταγωνίστηκαν τις προηγούμενες θρησκευτικές εκφράσεις, προσπαθώντας να αντικαταστήσουν το παλιό τελετουργικό με το νέο, όπως και τα σύμβολα και τις “Ιερές Γραφές” των παλαιότερων δοξασιών.  Στο πλαίσιο αυτού του ιδεολογικού ανταγωνισμού εντάσσεται και η απαγόρευση των καλάντων στην ΕΣΣΔ, φαινόμενο που διαπραγματεύτηκα σε κείμενό μου που δημοσιεύτηκε στην εφημ. “Καθημερινή” παλιότερα. 

Τα “αντιδραστικά κάλαντα”

Του Βλαση Αγτζιδη*

Η ιστορία των πολυάνθρωπων ελληνικών κοινοτήτων στη Σοβιετική Ενωση του μεσοπολέμου έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον. Τόσο σε επίπεδο πολιτικής ιστορίας, όσο και σε θέματα που άπτονται των πολιτισμικών επιλογών. Στις περιοχές εμφανίστηκε ένα μοναδικό φαινόμενο. Οι Ελληνες κομμουνιστές κατέλαβαν την εξουσία και την άσκησαν για μια περίπου εικοσαετία. Προσπάθησαν να εφαρμόσουν την ευρύτερη σοβιετική πολιτική, καθώς και τις πλέον τολμηρές προτάσεις των ελλαδικών συντρόφων τους

Ποιά Ελλάδα καταρρέει;

Την Κυριακή 18 Δεκεμβρίου, στην εφημερίδα Καθημερινή δημοσιεύτηκε το παρακάτω κείμενο, στο οποίο τελείως σχηματικά, διατυπώνονται ευρύτεροι προβληματισμοί.  

Για το σχήμα αυτό που παρουσιάζω -εκτός από τις δικές μου αυτόνομες παρατηρήσεις που προήλθαν από την παρακολούθηση του μικρασιατικού, αλλά και σοβιετικού ελληνισμού- χρησιμοποίησα δύο βασικά κείμενα, τα οποία μ’ έναν έξοχο τρόπο μου έδωσαν το πρώτο τη καθαρή γνώση για την αστική ανάπτυξη των Ελλήνων στη Μικρά Ασία και το δεύτερο μια ανάλυση των δυσπλασιών της ελλαδικής κρατικής και κοινωνικής συγκρότησης: D. Gontikas, Ch. Issawi, Ottoman Greeks in the age of nationalism και Π.Κονδύλης, Η παρακμή του αστικού πολιτισμού…

Αναζητώντας τις γενετικές αντινομίες του ελληνικού κράτους

Λίγα μόλις χρόνια μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες, οπότε οι Ελληνες –τουλάχιστον οι ελίτ αυτής της χώρας– έζησαν με πάθος το παραμύθι της Σταχτοπούτας, η σκληρή πραγματικότητα έστρεψε τη δημόσια συζήτηση στην ακριβώς αντίθετη φορά.

Η παγκόσμια οικονομική κρίση, παράλληλα με την κρίση του ενιαίου νομίσματος, οδήγησε την ελλαδική κοινωνία σε μια πρωτοφανή κρίση και δυσανεξία. Εφερε παράλληλα στην επιφάνεια όλες τις δομικές δυσπλασίες του νεοελληνικού κρατικού εγχειρήματος. Ετσι η Ελλάδα αναδείχθηκε σε ιδιαίτερο και μοναδικό φαινόμενο στην Ευρώπη, καταλύτη μεγάλων αρνητικών αλλαγών.

ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ 100 χρόνια από τη γέννησή του

Το 2011 κηρύχθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού έτος Ελύτη, καθώς φέτος συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη γέννηση του νομπελίστα ποιητή. Με αφορμή το γεγονός αυτό, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου αφιερώματος στον ποιητή προσπάθησα να περιγράψω το περιβάλλον μέσα στο οποίο έζησε και δημιούργησε 

Το πολιτιστικό περιβάλλον του Οδυσσέα Ελύτη

1911

Μεγάλη μεταρρύθμιση του Ελληνικού Πανεπιστημίου. Αναθεωρήθηκε το γερμανικό μοντέλο που ίσχυε από το 1837. Θεσμοθετήθηκε η αυτονομία του Πανεπιστημίου και καταργήθηκε η κρατική παρέμβαση στην εκλογή καθηγητών. Ο συμβολισμός επηρεάζει αρκετούς ποιητές (Φιλύρας, Ουράνης, Λαπαθιώτης, Καρυωτάκης, Άγρας, Παπανικολάου, Πολυδούρη κ.ά.) οι οποίοι συγκροτούν μια διακριτή τάση η οποία ονομάστηκε «νεοσυμβολιστική», «νεορομαντική» ή  ακόμα και «μετασυμβολιστική». [Το ρεύμα του Συμβολισμού (Symbolism) δημιουργήθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα και εξέφρασε την αντίδραση προς την κυριαρχία της φυσιοκρατικής και πραγματιστικής ματιάς στη λογοτεχνία και την τέχνη. To μανιφέστο του  (Manifeste du Symbolisme) συντάχθηκε από τον Έλληνα Jean Moréas. Ο συμβολισμός, στη θέση του ρεαλιστικού πρότεινε το φανταστικό, το όνειρο ίσως και το μεταφυσικό. Το κίνημα του συμβολισμού έχει τις ρίζες του στα Άνθη του κακού του Κ. Μποντλέρ]

‘Νικητές’ εναντίον ‘Ηττημένων’. Λόγος για την Άρνηση της Γενοκτονίας!

Την Τρίτη,  13 Δεκεμβρίου  [7-8.30 μ.μ. «Έπαυλη Δροσίνη» (Βιβλιοθήκη), Αγ. Θεοδώρων & Κυριακού, Κηφισιά]  θα παρουσιάσω το θέμα  «Αρνήσεις της γενοκτονίας στην Ελλάδα: ‘Νικητές’ VS ‘Ηττημένοι’».

Η παρουσίαση θα γίνει στο πλαίσιο του Σεμιναρίου  Ιστορίας που διοργανώνεται στο «Ελεύθερο Πανεπιστήμιο» του Δήμου Κηφισιάς.  Με τον αρχικό προγραμματισμό, τη μέρα αυτή επρόκειτο να παρουσιάσει η Χαρά Γαλανού, νομικός-εγκληματολόγος το θέμα: «Αρνήσεις της γενοκτονίας στην Ελλάδα. Ιστορικές αιτίες, εγκληματολογικές ερμηνείες». Λόγοι ανωτέρας βίας  επέβαλαν την αλλαγή αυτή.

Το θέμα της “Άρνησης της Γενοκτονίας” δίχασε απ’ τις αρχές της περασμένης δεκαετίας τόσο την (όποια) νεοελληνική διανόηση όσο και τον πολιτικό κόσμο.

‘Οταν γνώρισα τον υπαρξιστή Σίμο Τσαπνίδη

«Αν απελπιστείς, μην απελπίζεσαι»

Τον Σίμο Τσαπνίδη, τον “πρωτοπόρο των Ελλήνων υπαρξιστών”  τον γνώρισα πριν από 25 και περισσότερα χρόνια κάπου γύρω απ’ τη Νομική.  Τότε μου αφηγήθηκε και έμαθα για τους Έλληνες υπαρξιστές και τη δράση τους.

Στη συνέχεια τον έβλεπα -με ένα κόκκινο φουλάρι- εκτός από διάφορες πολιτικές εκδηλώσεις και σε εκδηλώσεις με καθαρά ποντιακό περιεχόμενο. O Σίμος γεννήθηκε το 1909 στη Σινώπη του Πόντου. Γι αυτό και ονόμασε “Διογένη (Σινωπέα)” το Σύλλογο Ελλήνων Υπαρξιστών. Στην οικογένεια του είχαν θύματα -μεταξύ αυτών και ο πατέρας του-  από  την εποχή των σκληρών διώξεων που εξαπέλυσαν οι Τούρκοι εθνικιστές κατά των “μη αφομοιώσιμων” λαών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας…  Μιλούσαμε πολύ για διάφορα θέματα. Τότε πρωτάκουσα για την περίφημη Παράγκα αλλά και διάφορα ανορθόδοξα που έκαναν και σόκαραν μάλλον τη συντηρητική μετεμφυλιακή Ελλάδα. Διάβαινα και ‘γω την μετα Σαρτρ εποχή μου, οπότε άκουγα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον την εμπειρία του Σίμου. 

Συνέχεια μου ζητούσε να περάσω απ’ το σπίτι του, κάπου μεταξύ Μοναστηρακίου και Ψυρρή. Ήθελε να μου δείξει το αρχείο του. Δυστυχώς δεν βρήκα το χρόνο να πάω τότε.

Τελικά το αρχείο το έδωσε -απ’ ότι έμαθα- στον Γιώργο Βιδάλη της Ελευθεροτυπίας, ο οποίος του έκανε και ένα ενδιαφέρον αφιέρωμα στην εφημερίδα.

Το αφιέρωμα που κάνω εγώ στο Σίμο, δε γίνεται μόνο για τη Μνήμη ενός απλού αλλά ιδιαιτέρως ενδιαφέροντος ανθρώπου που γνώρισα, αλλά και γιατί ακόμα με σιγοτρώνε οι ενοχές που δεν βρήκα τότε το χρόνο να ανταποκριθώ στα  καλέσματά του.  

Παρακάτω αναρτιούνται δύο κείμενα, ένα από το “Mediasoup“ και το άλλο του Γ. Βιδάλη:

——————————————

Οι Εβραίοι της Πολωνίας και ένα ελλαδικό στιγμιότυπο από μια βιβλιοκριτική

Θα θυμάστε, ίσως, τη συζήτηση που είχα με τον Γιώργο Σιακαντάρη με αφορμή την βιβλιο-παρουσίαση που έκανε στο περιοδικό the books’ journal του κοινού βιβλίου “Το Τραύμα και οι πολιτικές της Μνήμης”.

Όπως είχα γράψει: “Μέσα από τις γραμμές των τοποθετήσεων προβάλλουν οι διαφορετικές προσεγγίσεις, αξιολογήσεις, εκείνων των ιστορικών στιγμών αλλά και των συγκεκριμένων πράξεων. Ο προσεκτικός αναγνώστης μπορεί να αντιληφθεί μέσα από το συγκεκριμένο διάλογο τις αιτίες που οι προβληματισμοί περί Γενοκτονίας στην Ανατολή, συναντούν τη δυσπιστία, αν όχι την ανοιχτή αντίθεση, των νεοελληνικών ελίτ…“ 

Στα χαρακτηριστικό εκείνης της βιβλιοκρισίας, εκτός από τις αρνήσεις συγκεκριμένων ιστορικών γεγονότων -που παρουσιάζονται στη δική μου απάντηση- υπήρχαν και πολύ συγκεκριμένες παρανοήσεις. “Θύμα” τέτοιων παρανοήσεων υπήρξε το κείμενο της Έλλης Λεμονίδου, που αναφερόταν στην περίπτωση της εξόντωσης των Εβραίων της Πολωνίας και της πολιτικής με την οποία η πολωνική πλευρά αντιμετώπισε τα γεγονότα και διαχειρίστηκε την ανάμνησή τους.

Παρακάτω μπορείτε να δείτε το διάλογο Λεμονίδου-Σιακαντάρη από τις σελίδες του περιοδικού: 

Eπιστημονικό Συμπόσιο για τους πρόσφυγες του ’22

Την Παρασκευή 25 Νοεμβρίου 2011, 17.00, αρχίζει το 5ο Συμπόσιο του Κέντρου Μικρασιατικού Πολιτισμού στη Ν. Ιωνία (Πατριάχου Ιωακείμ 4, τηλ. 210.2790775) με θέμα «Η Συμβολή των προσφύγων στην Πολιτική, Πολιτιστική & Οικονομική ανάπτυξη της Ελλάδας».  Σου στέλνω το πρόγραμμα…

Η δική μου εισήγηση θα γίνει την πρώτη ημέρα του Συμποσίου (Παρασκευή, 19.25) ο και έχει ως θέμα “Πρόσφυγες του ’22 στην Ελλάδα: Κοινωνικές και Ιδεολογικές συγκρούσεις“. 

Στη συνέχεια παρατίθεται το πλήρες πρόγραμμα:  

Απο την Ελασσόνα στη Λεπτοκαρυά. Μια εξαιρετική διαδρομή μέσα από τον Όλυμπο

Η διαδρομή αυτή που παρουσίασα στην προηγούμενη ανάρτηση [ Από την Ελασσόνα στη Λεπτοκαρυά…. Ένα μάθημα πολιτικής ιστορίας ] διασχίζει τις νότιες περιοχές του Ολύμπου που διακρίνονται για τη φυσική τους ομορφιά (δες τον χάρτη στο τέλος), περνώντας από δάση με έλατα και οξιές.

Οι φωτογραφίες που ακολουθούν τραβήχτηκαν μετά την Καρυά.

Από την Ελασσόνα στη Λεπτοκαρυά…. Ένα μάθημα πολιτικής ιστορίας

…και μια διαδρομή γεμάτη φυσική ομορφιά 

Μετά την πολύ πετυχημένη εκδήλωση που έγινε στην Ελασσόνα (Σάββατο 12-11-2011), αποφάσισα να επιστρέψω μέσω Ολύμπου, μιας και ήθελα απαραίτητα να περάσω από την Ολυμπιάδα για να φωτογραφίσω την προτομή του Χριστόφορου Τσέρτικ.

Ήταν μια εξαιρετική απόφαση, γιατί  η διαδρομή μέσα από τον Όλυμπο κυριολεκτικά με αποζημίωσε. Θεωρώ ότι θα έπρεπε να μοιραστώ μαζί σας τις εικόνες αυτής της διαδρομής. Αρχίζω με αυτά που εντάσσονται στο “μάθημα πολιτικής ιστορίας” και στην επόμενη ανάρτηση θα ανέβουν οι φωτογραφίες που “αιχμαλώτισαν” μέρος του φυσικού κάλους της περιοχής. Στο χάρτη της διαδρομής που θα βρείτε στο τέλος του κειμένου, σημειώνονται με κόκκινο τα σημεία απ’ όπου πάρθηκαν οι φωτογραφίες  :

Η προτομή του Χριστόφορου Τσέρτικ (Τσερτικίδης), στην Ολυμπιάδα Ελασσόνας:

Σάββατο στην Ελασσόνα…

Tο Σάββατο 12 του μηνός θα βρίσκομαι στην Ελασσόνα, ως ομιλητής σε μια εκδήλωση που διοργανώνει ο τοπικός ποντιακός σύλλογος για τα 100 χρόνια από την απελευθέρωση της πόλης και 90 απ’ την εγκατάσταση των προσφύγων… Η πρόσκληση του συλλόγου είναι η εξής:

ΕΝΩΣΗ ΠΟΝΤΙΩΝ ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΕΛΑΣΣΟΝΑΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Η Ένωση Ποντίων επαρχίας Ελασσόνας σας προσκαλεί να τιμήσετε με την παρουσία σας, την εκδήλωση “Ενενήντα χρόνια μνήμης και εκατό χρόνια από την απελευθέρωση της Ελασσόνας” που θα γίνει το Σάββατο 12 Νοεμβρίου και ώρα 7.30 μμ στην αίθουσα θεάτρου “Δήμαρχου Βασιλείου Φαρμάκη”.  

Ο Χεμινγουαίη για την ήττα στη Μικρά Ασία

Στο αφιέρωμα που επιμελήθηκα στην “Ελευθεροτυπία“, στις 14 Σεπτεμβρίου με θέμα τη Μικρασιατική Καταστροφή, περιλάμβανε και την αναφορά-σχόλιο με τίτλο “Η Σμύρνη φλέγεται. Ο Χέμινγουέι για την πολιτική των μοναρχικών στη Μικρά Ασία”, όπως δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα The Toronto Daily Star. Μετα την αναφορά-σχόλιο, αναδημοσιεύεται ένα κείμενο από το omogeneia.ana-mpa.gr  με τίτλο Χεμινγουέι: «Στην προκυμαία της Σμύρνης»

—————————————————————– 

Η Σμύρνη φλέγεται

Ο Χέμινγουεϊ για την πολιτική των μοναρχικών στη Μικρά Ασία

Ο Αμερικανός συγγραφέας Ερνεστ Μίλερ Χέμινγουεϊ (Ernest Miller Hemingway) εκείνη την εποχή κάλυπτε δημοσιογραφικά τον ελληνοτουρκικό πόλεμο.

Οι ανταποκρίσεις είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Για την πολιτική των μοναρχικών και του Λαϊκού Κόμματος μετά τις εκλογές του Νοεμβρίου του 1920 έγραψε:

«Οι Ελληνες ήταν πρώτης τάξεως πολεμιστές και, σίγουρα, κάμποσα σκαλοπάτια παραπάνω από τον στρατό του Κεμάλ. Αυτή είναι η άποψη του Γουίταλ. Πιστεύει ότι οι τσολιάδες θα είχαν καταλάβει την Αγκυρα και θα είχαν τελειώσει τον πόλεμο αν δεν είχαν προδοθεί.

“Mνήμη και Τραύμα”. Μια βιβλιοπαρουσίαση

Στο τεύχος 21-22 του περιοδικού “Διεθνής και Ευρωπαϊκή Πολιτική” των εκδόσεων Παπαζήση παρουσιάστηκε από τον Παναγιώτη Γατσωτή το βιβλίο μας   Tο τραύμα και οι πολιτικές της Μνήμης. Ενδεικτικές όψεις των συμβολικών πολέμων για την Ιστορία και τη Μνήμη, εκδ. Ταξιδευτής, Αθήνα 20101. 

Όπως αναγράφεται στο οπισθόφυλλο, «στο βιβλίο αυτό, τρεις ιστορικοί επιχειρούν να φέρουν στο φως τις πολιτικές αντιμετώπισης των επίμαχων και τραυματικών γεγονότων που σημάδεψαν την Ιστορία του 20ού αιώνα.

Μια ενδιαφέρουσα συζήτηση στο φόρουμ του HEC

Λίγο καιρό πριν ένας φίλος πρότεινε να εγγραφώ στη λίστα του  Hellenic Electronic Center (ΗΕC). Ενός ηλεκτρονικού χώρου που συγκεντρώνει περισσότερους από 5.000 πολίτες, ελληνικής καταγωγής ως επί το πλείστον, απ’ όλο τον κόσμο, δίνοντας τη δυνατότητα της συνάντησης και της ανταλλαγής απόψεων για θέματα που απασχολούν κυρίως την ακαδημαϊκή κοινότητα. Φυσικά, πολλές φορές παρεισφρύουν και θέματα τρέχουσας πολιτικής, τα οποία ως επί το πλείστον βρίσκονται εντός κόσμιου πλαίσιου, χάρη στην επίπονη και προσεκτική δουλειά των διαχειριστών.

Μια συζήτηση, που ξεκίνησε από μια αφορίστική θέση για το σύγχρονο μεταναστευτικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Ελλάδα, σύντομα πήρε διαστάσεις αντιμαχίας επί ιστορικών θεμάτων. Η προσπάθεια του κ.  A. D. Retzios να αντικρούσει την αφοριστική θέση που αρχικά κατατέθηκε, συνοδεύτηκε από αυθαίρετες (κατά τη γνώμη μου)  ιστορικές εκτιμήσεις, με αποτέλεσμα να “εμπλακώ” σε μια γόνιμη ελληνοαγγλική συζήτηση, την οποία και παραθέτω στη συνέχεια δημοσιοποιώντας απ’ τα σχόλια μόνο τα δικά μου και του κ. Ρέτζιου :

Dear colleagues,

I think that this level of anti-immigrant fervor, anti-left and anti-communist assertions are unseemly and inappropriate for this forum. However, it seems that the moderators are willing to allow these rants (along with the insults of Dr. Gogas) while suppressing -without explanations- non-partisan and in-depth evaluations of the current crisis.

Τα ελληνικά μνημεία στην Τουρκία

Παρακάτω αναδημοσιεύω στα αγγλικά και στα ελληνικά ένα κείμενό μου για τα ελληνικά μνημεία στην Τουρκία, που είχε δημοσιευτεί παλιότερα στην “Καθημερινή“.

Ο τίτλος που υπήρχε στην εφημερίδα (“Ελληνικά μνημεία, άλλα θύματα του τουρκισμού”) ήταν ιδέα των επιμελητών της εφημερίδας. Ο αρχικός, δικός μου, τίτλος ήταν : “Τα ελληνικά μνημεία στην Τουρκία“. 

Την μετάφραση στα αγγλικά την έκανε η κ. Eleni Bomis με πρωτοβουλία του Hellenic Electronic Center (ΗΕC).

 

Hellenic monuments, other victims at the hands of Turkishism

Even dances and costumes are presented as Turkish

By Vlasis Agtzidis*

 The relation of Turkish nationalism with the already existing civilizations was problematic from the moment of its appearance.  Even the ottoman civilization had to be excluded and in its place to have developed a new pure Turkish one, which would link the central Asian center descent with the European perspective.  This position was developed in an exemplary way by Ziya Gökalp (1876-1924), who is considered the father of Turkish nationalism. 

Κρείττον το σιγάν κύριε Σημίτη!

Την Κυριακή που μας πέρασε (2-10-2011) βιώσαμε μια δημόσια πολυδιαφημισμένη παρέμβαση του πρ. πρωθυπουργού κ. Κ. Σημίτη δια των σελίδων της “Καθημερινής”. Στη συνέντευξή του ο πρώην πρωθυπουργός τονίζει πως «πρέπει να ληφθούν έκτακτες διαδικασίες και να υπάρξει εντατική προσπάθεια για να καταφέρει η Ελλάδα να βγει από την κρίση» και επισημαίνει πως «εθελοτυφλούν όσοι πιστεύουν ότι η χώρα μας δεν διατρέχει άμεσο κίνδυνο».

Νομίζω ότι είναι εξαιρετικά μεγάλη η ενόχληση που προκαλούν οι από καθέδρας υποδείξεις του ενός από τους κατ’ εξοχήν υπεύθυνους της σημερινής ταλαιπωρίας που υφίσταται ο ελληνικός λαός.

Σεμινάριο Ιστορίας 2011-2012

Σεμινάριο Ιστορίας για τη Μικρά Ασία και τους πρόσφυγες

Στις 4 Οκτωβρίου ξεκινά  το Σεμινάριο Σύγχρονης Ιστορίας που διοργανώνω για 4η χρονιά στο «Ελεύθερο Πανεπιστήμιο» του Δήμου Κηφισιάς (7-9 μ.μ.) «Έπαυλη Δροσίνη»-Βιβλιοθήκη Δήμου Κηφισιάς, Αγ. Θεοδώρων & Κυριακού).  

Φέτος, κατά το Α’ μέρος, επικεντρώνεται στα ζητήματα που σχετίζονται με το ιστορικό μεταίχμιο του ’22 και τις συνέπειές του στην ελληνική κοινωνία.  

Τα υπό διαπραγμάτευση θέματα είναι τα εξής:

-4 Οκτωβρίου:   Βλάσης Αγτζίδης, ιστορικός :«Το διακύβευμα του ‘22»

-18 Οκτωβρίου:  Κυριάκος Μαρτάκης, ερευνητής, πρόεδρος της Ένωσης Μικρασιατών Ν. Ερυθραίας: «Πρόσφυγες του ’22 στη Νέα Ερυθραία-Κηφισιά.»  Παρέμβαση: Λία Βαλάτα-Τσιάμα, φιλόλογος

-1 Νοεμβρίου: Μενέλαος Χαραλαμπίδης, ιστορικός : «Η πολιτική συμπεριφορά των προσφύγων στις Ανατολικές συνοικίες της Αττικής (1930-1944). Aπό τους φανατικούς βενιζελικούς του Μεσοπολέμου στα εαμικά προπύργια της Κατοχής»

-15 Νοεμβρίου: Μιχάλης Βαρλάς, ιστορικός, Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, «Μικρά Ασία και πρόσφυγες: Μύθοι και νοσταλγία»

-29 Νοεμβρίου:  Γιάννης Σκαλιδάκης, ιστορικός : «Συναντώντας τους Τούρκους ιστορικούς. Με αφορμή το αφιέρωμα της εφημ. ‘Δρόμος’» 

To διακύβευμα του ’22. Ένα αφιέρωμα στην “Ελευθεροτυπία”

Με τον τίτλο: “Πώς φτάσαμε στην Καταστροφή. Η Σμύρνη φλέγεται 14 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1922” η “Ελευθεροτυπία” του Σαββάτου (17 Σεπτεμβρίου 2011) φιλοξένησε ένα 4-σέλιδο επετειακό αφιέρωμα…

 

Πώς φτάσαμε στην Καταστροφή 

 

Του ΒΛΑΣΗ ΑΓΤΖΙΔΗ δρος Ιστορίας 

Η Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 υπήρξε το πραγματικό αλλά και συμβολικό τέλος μιας μεγάλης ιστορικής διαδικασίας, που συνδέθηκε με την οριστική είσοδο της Εγγύς Ανατολής στην εποχή των εθνών-κρατών.

Η αποχώρηση από το ιστορικό προσκήνιο της πολυεθνικής, ισλαμικής, προνεωτερικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δεν έγινε ειρηνικά και αναίμακτα. Συνδέθηκε κατ’ αρχάς με την κατάρρευση των εσωτερικών μεταρρυθμιστικών προσπαθειών, εξαιτίας της εμφάνισης ενός καινοφανούς μιλιταριστικού εθνικιστικού κινήματος, αυτού των Νεότουρκων.

Οι Νεότουρκοι επιχείρησαν να επιλύσουν το εθνικό πρόβλημα με την εξόντωση και τον αποκλεισμό των πολυάνθρωπων χριστιανικών κοινοτήτων και να μετατρέψουν βιαίως τους πολυεθνοτικούς μουσουλμανικούς πληθυσμούς σε εθνικά Τούρκους.

Μικρασιατική Καταστροφή: Εκδηλώσεις στο Ρέθυμνο (16/9), στην Κόρινθο (9/9) και στον Πειραιά (24/9)…

Την Παρασκευή, 16 Σεπτεμβρίου 2011, ο Σύλλογος Ρεθυμνίων Μικρασιατών διοργανώνει εκδήλωση με θέμα  “Μικρασιατική Καταστροφή: αιτίες και συνέπειες”, στην οποία θα είμαι ο βασικός εισηγητής.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στην αίθουσα του Ωδείου (Βερνάδου 1, Παλιά πόλη). Έναρξη 20.30.

Ο σύλλογος ανακοίνωσε την εκδήλωση ως εξής:

Επίσης, μια ενδιαφέρουσα εκδήλωση-Ημερίδα με θέμα “Η ελληνική, αρμενική, ασσυριακή Γενοκτονία”  έγινε στις 9 Σεπτεμβρίου στην Κόρινθο. Παρακάτω, το πρόγραμμα και χαρακτηριστικές φωτογραφίες: 

Φωτογραφίζοντας τον Αη Νικόλα στο Μανχάταν, στη σκιά των Δίδυμων Πύργων!

Το 1998 -τρία χρόνια πριν τη μοιραία επίθεση των εξτρεμιστών μουσουλμάνων-  βρέθηκα στη Νέα Υόρκη για ένα συνέδριο σχετικό με τη Γενοκτονία, που διοργάνωνε η Ομοσπονδία των Ποντιακών Συλλόγων ΗΠΑ-Καναδά. Στην παρέα μας ήταν ο ιστορικός Πολυχρόνης Ενεπεκίδης, οι νομικοί Βενιαμίν Καρακωστάνογλου και Χαρά Γαλανού, ο ερευνητής Χάρης Τσιρκινίδης κ.ά.. 

Στη βόλτα που έκανα στο Μανχάταν, σε κάποιο διάλειμμα των εργασιών, μου προκάλεσε εντύπωση  το ελληνορθόδοξο εκκλησάκι του Αγίου  Νικολάου. Ήταν έντονη η αντίθεση που υπήρχε με τον περιβάλλοντα χώρο, την οποία θέλησα και να αποθανατίσω. Έτσι, μετά την κάθοδό μου από έναν από τους Δίδυμους (το Διεθνές Κέντρο Εμπορίου, του οποίου τον τελευταίο όροφο επισκέπτονταν όλοι  για να θαυμάσουν την εκπληκτική θέα) φωτογράφισα το εκκλησάκι με φόντο τους Δίδυμους Πύργους. Πρόθεσή μου ήταν να τονίσω την αντίθεση και την έλλειψη μέτρου. Ήταν ένας φωτογραφικός σχολιασμός για την υπεροχή του απλού και της ανθρώπινης διάστασης σε σχέση με την υπερβολή και το υπερμέγεθες, που παρήγαγε η κοινωνία της αγοράς στην πλέον έντονη λειτουργία της.

H Τhea Halo, θύμα του νεοελληνικού… συνωστισμού !!!

Στο περιοδικό ¨Έψιλον” της Ελευθεροτυπίας (29-5-2011) διαβάσαμε ένα αφιέρωμα  για το βιβλίο “Not even my name”  (“Ούτε  καν το όνομά μου) της Τhea Halo, ενδεικτικό του νεοελληνικού αρνητισμού (negationnisme) και της προκατειλημμένης στάσης, κρυμμένης πίσω από μια ηθικιστική φρασεολογία που βασίζεται στην εξίσωση του αίματος και υποκριτικά ενδύεται τον αντιεθνικιστικό μανδύα.

.

Παρούσα η παλιά μέθοδος της διαστρέβλωσης των σημασιών των όρων μέσω της εξαφάνισης του πλαισίου. Έτσι, η λέξη “συνωστισμός” που υπάρχει στην ελληνική έκδοση του βιβλίου της Halo, χρησιμοποιήθηκε από το συντάκτη του κείμενου (Δημήτρης Αγγελίδης) με τρόπο τέτοιο, ώστε να αιτιολογηθεί η αντίστοιχη χρήση του όρου από την κ. Ρεπούση. Το ίδιο το βιβλίο της Halo με απίστευτη ευκολία κατατάσσεται από τον συντάκτη στην “εθνικιστική εκδοχή της ιστορίας”… γιατί δεν αναφέρεται στη “Μεγάλη Ιδέα” και στα “εγκλήματα του ελληνικού στρατού κατά των τούρκων αμάχων”…

. 

Έτσι λοιπόν, για τους “αντιεθνικιστές” μας η Μνήμη για τη μοίρα των απόκληρων πληθυσμών -που αποφασίστηκε από το νεοτουρκικό μιλιταρισμό  στις αρχές της δεύτερης δεκαετίας του 20ου αιώνα και μεθοδικά υλοποιήθηκε από το 1914-  καθορίζεται από την αυθαίρετη παραδοχή που βασίζεται στην φαντασίωση της ενιαίας μοίρας. Μιας “μοίρας” που ξεκινά από το ακρωτήριο  του Μαλέα και τελειώνει στα όρη του Καυκάσου. Τελικά οι αντιεθνικιστές μας αποδεικνύονται περισσότερο εθνικιστές στην εθνική τους πρόσληψη και από τους ίδιους τους Μεγαλοϊδεάτες εκείνης της εποχής!!!

 

Επίσης, για τον συντάκτη δεν υπάρχει καμιά Γενοκτονία στον Πόντο, ούτε στην υπόλοιπη Οθωμανική Αυτοκρατορία. Τα τραγικά γεγονότα θεωρούνται ανάλογα των αγριοτήτων που διέπραξε ο διαλυμένος ελληνικός στρατός κατά την οπισθοχώρηση του Αυγούστου του ’22... Ίσως η άποψη της τουρκικής Αριστεράς να λειτουργούσε ευεργετικά, προσφέροντας στους αρνητές μας εκείνα τα στοιχεία που τους λείπουν, ώστε να ανασυνθέσουν το ιστορικό παρελθόν χωρίς τη μυθοποιητική ματιά του νεοελληνικού pseudoαντιεθνικισμού – απολογητική εν τέλει των μεθόδων ομογενοποίησης που επέλεξε ο μιλιταριστικός τουρκικός εθνικισμός ...

.

Με αφορμή το αφιέρωμα, αλλά και την αναφορά του ονόματός μου στο κείμενο του Αγγελίδη (dangel@enet.gr), απέστειλα στο συντάκτη το εξής ηλ-μήνυμα στις 8 Ιουλίου (το οποίο φυσικά, νεοελληνικώ τω τρόπω, δεν απαντήθηκε):

.

Kύριε Αγγελίδη,

είναι αλήθεια ότι δεν αποφάσισα εύκολα να σας στείλω αυτό το μήνυμα μετά τον  τρόπο που παρουσιάσατε το βιβλίο της Θία Χάλο στις 29-5-2011, όπου αναφέρετε και μένα..

Βεβαίως κατανοώ ότι απαιτούνται ειδικές γλωσσολογικές σπουδές για να συνειδητοποιήσει κάποιος ότι κάθε όρος αποκτά σημασία αποκλειστικά και μόνο στο πλαίσιο μέσα στο οποίο χρησιμοποιείται. Ότι π.χ. η λέξη “συνωστισμός” δεν ορίζεται μονοσήμαντα, όπως ούτε και η λέξη “κατουρήθηκα” ή “τα έπαιξα” κ.λπ.

Η γενοκτονία του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας

O Σεπτέμβρης του ’22 είναι ο μήνας που σφράγισε την ιστορία της περιοχής μας μ’ έναν ιδιαίτερο τρόπο, που προέκυψε από δύο διαφορετικούς δρόμους:
-την επιλογή των νεότουρκων εθνικιστών -απ’ το 1908- να ομογενοποιήσουν τον πολυεθνικό αυτοκρατορικό χώρο εξοντώνοντας τις χριστιανικές κοινότητες και μετατρέποντας σε “Τούρκους” τους μουσουλμάνους και
-τον αμοραλισμό της ελλαδικής γραφειοκρατίας -και ειδικά της συντηρητικήςπου εκφραζόταν μέσα από τη μοναρχική παράταξη- η οποία υπονόμευσε την προσπάθεια διαμόρφωσης ενός μεταοθωμανικού πολιτικού σκηνικού βασισμένου πλέον στη δομή των εθνικών κρατών και στην απόδοση πολιτικών δικαιωμάτων σ’ όλες τις κοινοτήτες...

Μ’ αφορμή την επέτειο (14 Σεπτέμβρη) που πλησιάζει, αναδημοσιεύεται ένα παλιό μου κείμενο που δημοσιεύτηκε στην  Καθημερινή της Κυριακής, στις 18 Φεβρουαρίου 2001, υπό τον τίτλο: “Η γενοκτονία του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας.  Καταξιώνεται η ιστορική μνήμη με την πρόσφατη προώθηση του νόμου για την αναγνώρισή της“.

Το άρθρο γράφτηκε με αφορμή την απεμπλοκή του νόμου για την αναγνώριση της Μικρασιατικής Γενοκτονίας, αφού για 4 χρόνια, τεχνηέντως, είχε μείνει στο συρτάρι από την κυβέρνηση Σημίτη, ελέω προσέγγισης Παπανδρέου-Τζέμ. Η εξέλιξη του θέματος αυτού έχει ιδιαίτερο ενδιαφέον για τα πολιτικά μας ήθη, εφόσον η προσπάθεια λοιδωρήθηκε και ο όρος “Γενοκτονία” εξαλείφθηκε από το τελικό κείμενο του προεδρικού διατάγματος. Για την αποκαλυπτική αυτή ιστορία μπορείτε να διαβάσετε στο κείμενό μου “Η Γενοκτονία και η άρνησή της“, καθώς και ένα άρθρο εκείνης της εποχής με τίτλο: “Νέο ατόπημα κατά του μικρασιατικού ελληνισμού“. 

Ποιός τελικά είναι queer? _ ή _ “συζητώντας” με τον Άκη….

 Ο Πόντος ως στόχος του διαφοριστικού ρατσισμού

Ο Άκης Γαβριηλίδης είναι ένας διανοούμενος με ενδιαφέρουσες και ρηξικέλευθες, κάποιες στιγμές, απόψεις. Απόψεις που έχουν τύχει της έντονης κριτικής από αρκετούς. Άλλες απ’ αυτές είναι αποκλίνουσες από τις κυρίαρχες και άλλες απολύτως συμβατές.  Άλλες επιδιώκουν να συνεισφέρουν στο διάλογο και να τροφοδοτήσυν με νέες προσεγγίσεις τη σκέψη και άλλες αναπαράγουν εντελώς συντηρητικά και αντιδραστικά σχήματα.

Η δεύτερη “συνάντηση με τον Άκη” μέσα στις σελίδες (σ.47) του Κoντέινερ, με έπεισε ότι οι στερεότυπες παραδοσιακές εικόνες για τα προσφυγικά επικρατούν, συσκοτίζουν του νου  και τον οδηγούν στη ρατσιστική στοχοποίηση ενός προσφυγικού πληθυσμού που προσπάθησε άτεχνα να μιλήσει για την ιστορική του μοίρα.  Το παρακάτω κείμενο συντάχθηκε και στάλθηκε στο περιοδικό Κoντέινερ που διανέμεται μια φορά το μήνα με την “Ελευθεροτυπία”. Είχε ήδη γραφτεί όταν προέκυψε η γνωστή αντιπαράθεση με το “Ένεκεν” και τμήματά του χρησιμοποιήθηκαν στην ανοιχτή επιστολή που έστειλα στον Γ. Γιαννόπουλο.

Ο Πόντος ως στόχος του διαφοριστικού ρατσισμού

Is this idea queer?

Διαβάζοντας το κείμενο «Η ποντιακότητα ως queering»  του Γαβριηλίδη στο τεύχ.  17 του Ιουνίου και συνειδητοποιώντας τα εργαλεία που επιλέγει ο συγγραφέας για να δομήσει το σχήμα που προτείνει στον αναγνώστη, αβίαστα έρχεται στο νου η τοποθέτηση του Αλέν ντε Μπενουά «Η φυλή είναι η μοναδική πραγματική ενότητα που περικλείει τις ατομικές διαφοροποιήσεις… Εφόσον οι φυλετικοί παράγοντες κληροδοτούνται με στατιστικό τρόπο, κάθε φυλή κατέχει τη δική της ψυχολογία» («Τι είναι εθνικισμός», 1966).

Το κείμενο αυτό είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον γιατί ακριβώς αναδεικνύει τη συνάφεια και την όσμωση φαινομενικά πολύ διαφορετικών ρευμάτων σκέψης. Η φυλετική αντίληψη και η διαμόρφωση στερεοτύπων που βασίζονται στην έννοια της «φυλής», δηλαδή του λατινικού «race», όπως την έχει εισάγει στη σύγχρονη ζωή η Νέα Ακροδεξιά, αναπαράγονται με μια αξιοσημείωτη συνέπεια. Παρότι ο συγγραφέας θέλει να καλλιεργήσει την εικόνα του θετικά αιρετικού, του ρηξικέλευθου ερευνητή εν τούτοις καταφέρνει να διαβεί το φράγμα που διαχώριζε  ξεκάθαρα έως τώρα τις ελευθεριακές προσεγγίσεις από αυτές του εθνο-λαϊκισμού. Όπως σχολίασε ένας καλός γνώστης του φαινομένου: «το κείμενo αυτό θα επέλεγε ο Ταγκιέφ ως κλασικό παράδειγμα διήθησης των ιδεών της Δεξιάς στο λόγο της λιμπεραλιστικής Αριστεράς. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται ο κίνδυνος: ότι όλοι τείνουμε να εγκλωβιστούμε στον / και να υποστασιοποιήσουμε τον ηγεμονεύοντα ρατσιστικό λόγο.»

Γιατί όμως η προσέγγισή του Άκη Γαβριηλίδη δεν είναι κριτική και απελευθερωτική, αλλά αντιθέτως κινείται στον ακροδεξιό, ανομικό και ασεβή χώρο, που παραγνωρίζει τις πραγματικές διαφορές και τα όρια, που εξαλείφει κάθε κριτική συζήτηση και επαναφέρει με έναν κυνικό τρόπο το φυλετικό ρατσιστικό μοντέλο του Μεσοπολέμου;

Συζητώντας για τη Μνήμη, το Τραύμα και τη Γενοκτονία

Μια πολύ ενδιαφέρουσα (για μένα) συζήτηση μεταξύ εμού και του Γιώργου Σιακαντάρη λαμβάνει χώρα στις σελίδες του φιλόξενου the books’ journal.

Μέσα από τις γραμμές των τοποθετήσεων προβάλλουν οι διαφορετικές προσεγγίσεις αξιολογήσεις εκείνων των ιστορικών στιγμών αλλά και των συγκεκριμένων πράξεων.  Ο προσεκτικός αναγνώστης μπορεί να αντιληφθεί μέσα από το συγκεκριμένο διάλογο τις αιτίες που οι προβληματισμοί περί Γενοκτονίας στην Ανατολή, συναντούν τη δυσπιστία, αν όχι την ανοιχτή αντίθεση, των νεοελληνικών ελίτ.   

Η αφορμή για την πραγματοποίηση της έντυπης αυτής συζήτησης, δόθηκε από την βιβλιοκρισία του Γ. Σιακαντάρη για το βιβλίο Γιώργος Κόκκινος – Έλλη Λεμονίδου – Βλάσης Αγτζίδης, Tο τραύμα και οι πολιτικές της Μνήμης. Ενδεικτικές όψεις των συμβολικών πολέμων για την Ιστορία και τη Μνήμη, εκδ. Ταξιδευτής, Αθήνα, 2010. 

 Το κείμενο που έστειλα ως σχολιασμό-απάντηση στη βιβλιοκρισία του Σιακαντάρη υπό τον τίτλο:” Για τη Μνήμη, το Τραύμα και τα Ρήγματα…”  δημοσιεύτηκε στο τρέχον τεύχος 9 (Ιούλιος 2011, σελ. 10-12) του the book’s journal υπό τον τίτλο “Ήταν οι σφαγές των Ποντίων γενοκτονία;” Στη συνέχεια δημοσιεύτηκε και η ανταπάντηση του Γιώργου Σιακαντάρη που βρίσκεται αμέσως μετά το δημοσιευμένο  κείμενό μου.

Για τη Μνήμη, το Τραύμα και τα Ρήγματα…

Μοναδικό αφιέρωμα για τη Γενοκτονία στην εφημ. “Δρόμος”

Ένα μοναδικό αφιέρωμα πραγματοποίησε η εφημερίδα  ”Δρόμος της Αριστεράς” με τίτλο : ‘Από την Αυτοκρατορία στο έθνος-κράτος. Η Γενοκτονία στην Ανατολή”.

Η μοναδικότητα του αφιερώματος ορίζεται από τους συμμέτεχοντες, οι οποίοι είναι Τούρκοι ιστορικοί και κοινωνικοί επιστήμονες (Fikret Baskaya, Ahmet Oral, Dogan Akanli, Attila Tuygan, Taner Akçam,  Sait Çetinoğlu,  Pervin Erbil). 

Εντυπωσιάζει ο καθαρός λόγος και η αντικειμενική ματιά -η οποία απουσιάζει από το σύνολο σχεδόν της νεοελληνικής ιστοριογραφίας- με την οποία βλέπουν την περίοδο του μεγάλου μετασχηματισμού (1908-1923).

Τα κείμενα -τα οποία μπορείτε να τα διαβάσετε στο ιστολόγια της εφημερίδας-  είναι τα εξής:

Eκδήλωση για τους Έλληνες της Ρωσίας στην Αίγινα (1-7-2011)

Το ‘Ιδρυμα Καψάλη που δραστηριοποιείται στην Αίγινα, πραγματοποιώντας σημαντικές εκδηλώσεις, αφιερώνει τη φετινή μεγάλη του εκδήλωση στον ελληνισμό της Ρωσίας.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την  Παρασκευή 1 Ιουλίου 2011 (20.30) στον κήπο της οικίας των ιδρυτών του Ιδρύματος στην Αίγινα. 

Η εκδήλωση πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού.

Εκτός από τη δική μου ομιλία θα παρουσιαστεί και το ντοκιμαντέρ  του σκηνοθέτη Τάσου Ψαρρά με τίτλο “Γράμμα στη μητέρα-πατρίδα“.

Στο νοκιμαντέρ αυτό, που βασίζεται σ’ ένα δικό μου κείμενο, ο σκηνοθέτης διαπραγματεύεται το ζήτημα των σταλινικών διώξεων κατά του σοβιετικού ελληνισμού.

Επίσης, ο Τάσος Ψαρράς θα αναφερθεί στην εμπειρία του γυρίσματος του συγκεκριμένου ντοκιμαντέρ (1999). 

Υπουργείο Οικονομικών: Λογαριασμοί χωρίς τον ξενοδόχο

Την Κυριακή 26 Ιουνίου 2011 δημοσιεύτηκε στην εφημ. “Η Καθημερινή” το παρακάτω άρθρο μου με τίτλο “Λογαριασμοί χωρίς τον ξενοδόχο” για την επιχειρούμενη εκποίηση των υπολοίπων της προσφυγικής περιουσίας που είναι γνωστή ως “Ανταλλάξιμη Περιουσία”.

Oι πρόσφατες εξελίξεις που συνδέονται με την ουσιαστική οικονομική κατάρρευση του ελληνικού κράτους και την επιτακτική ανάγκη εξεύρεσης πόρων για να καλυφθούν οι δυσβάστακτες δανειακές υποχρεώσεις, έφερε στο προσκήνιο τη συζήτηση για τη δημόσια περιουσία και την αξιοποίησή της, είτε με εκποίηση είτε με διάφορους άλλους τρόπους.  Έχουν καταγραφεί περίπου 72.000 δημόσια ακίνητα, ενώ σε 41.000 υπολογίζονται τα «ανταλλάξιμα κτήματα».

Όμως δεν αναφέρθηκε στη συζήτηση ένα στοιχείο, που καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τα όρια αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας και ειδικά όσων ανήκουν στη κατηγορία «ανταλλαξίμων κτημάτων». Ειδικά στις Νέες Χώρες (Μακεδονία, Θράκη, Ήπειρος), στην Κρήτη και στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου το μεγαλύτερο μέρος της δημόσιας περιουσίας ανήκει στην κατηγορία αυτή. Το συγκεκριμένο ζήτημα σχετίζεται απολύτως με την ιδιομορφία, αν όχι μοναδικότητα,  της νεοελληνικής κοινωνικής συγκρότησης μετά την μεγάλη Καταστροφή του 1922 και την έλευση εκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων στα εναπομείναντα ελληνικά εδάφη.

Ανοιχτή επιστολή στον Γιώργο Γιαννόπουλο

Έλαβα μια πρόσκληση-ενημέρωση από τον Γιωργο  Γιαννόπουλο, εκδότη του  περιοδικού ‘Ένεκεν” για μια εκδήλωση που θα γίνει την Πέμπτη 23-6-2011 με ομιλητή τον Όμ. Ταχματζίδη και θέμα “‘Πόντιοι” και Εβραίοι. Μνήμη χωρίς παρελθόν. 80 χρόνια από τον εμπρησμό του Κάμπελ”, όπου ευθέως συνδέει μέσα απ’ την αφίσα τον αντισημιτισμό, αλλά και το αντιεβραϊκό πογκρόμ που έγινε στο συνοικισμό του Κάμπελ, με τους Πόντιους.  

Απάντησα με το παρακάτω
 κείμενο:

——————————————————————-

Γιώργο,  έλαβα την ενημέρωση για την εκδήλωση που ετοιμάζεις και αναρωτιέμαι “γιατί το κάνεις αυτό;”

Άρθρο του 1993 στον “Οικονομικό Ταχυδρόμο”

Η γενοκτονία των Ελλήνων της Ανατολής

του Βλάση Αγτζίδη (*)

To 1914 αρχίζουν οι μεγάλες διώξεις των Ελλήνων της Ιωνίας και της Ανατολικής Θράκης. Το 1915 γίνεται η γενοκτονία των Αρμενίων μe ενάμιση εκατομμύριο νεκρούς, ενώ το 1916 αρχίζει η γενο­κτονία των Ελλήνων στον Πόντο με 350.000 νεκρούς ως το 1923. Σε έγγραφο του Αυστριακού υπουργού Εξωτερικών προς το Βερολίνο αναφέρο­νται τα εξής:

«Η πολιτική των Τούρκων είναι μέσω μιας γενι­κευμένης καταδίωξης του ελληνικού στοιχείου, να εξοντώσει τους Έλληνες ως εχθρούς του Κράτους, όπως πριν τους Αρμένιους. Οι Τούρκοι εφαρμό­ζουν τακτική εκτόπισης των πληθυσμών, δίχως διάκριση και δυνατότητα επιβίωσης, απ’ τις ακτές στο εσωτερικό της χώρας, ώστε οι εκτοπιζόμενοι να είναι εκτεθειμένοι στην αθλιότητα και τον θάνα­το από πείνα. Τα εγκαταλειπόμενα σπίτια των εξοριζoμένων λεηλατούνται από τα τούρκικα τάγματα τιμωρίας ή καίονται και καταστρέφονται. Και όλα τα άλλα μέτρα τα οποία εις τους διωγμούς των Αρμενίων ευρίσκοντο εις ημερησίαν διάταξιν, επα­ναλαμβάνονται τώρα εναντίον των Ελλήνων». 

Ερζερούμ 1916: μια βιβλιοπαρουσίαση τη Δευτέρα (20-6-2011)

Ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο

Ένας διάλογος μεταξύ πρώτης και τρίτης προσφυγικής γενιάς

Ένα πολύ σημαντικό βιβλίο θα παρουσιαστεί την Τετάρτη 15-6-2011, στην Καλλιθέα Αττικής. Το βιβλίο αυτό, που έχει ως τίτλο “Η φλόγα της αγάπης και οι Αλησμόνητες Πατρίδες της Ανατολής”  εκδόθηκε με πρωτοβουλία του Χρήστου Μαχαιρίδη και αφορά ένα διάλογο δικό του με την Ελευθερία Μπαντουράκη-Μπολέτη, Μικρασιάτισα της α’ γενιάς προσφύγων. Ο Πρόλογος του βιβλίου, γραμμένος από μένα, είναι ο εξής:

Ο διάλογος Μαχαιρίδη-Μπαντουράκη Μπολέτη, διαδραματίστηκε μέσα στις σελίδες της εφημερίδας «Χανιώτικα Νέα», προσφέροντας στον αναγνώστη μια μοναδική, και εντυπωσιακή μαζί, συζήτηση και ανταλλαγή απόψεων μεταξύ της πρώτης και της τρίτης γενιάς των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής. Οι εικόνες και ερμηνείες των γεγονότων που δίνει η πρώτη γενιά των προσφύγων που έζησε την Καταστροφή, συναντιέται με την ψύχραιμη ματιά ενός σημερινού ερευνητή. Η μοναδικότητα του διαλόγου έγκειται ακριβώς στην αποκάλυψη της ταυτότητας που καθορίζει απολύτως την υπόσταση των ίδιων των προσφύγων έως και σήμερα και των προβληματισμών που αναπτύσσουν προκειμένου να δώσουν απαντήσεις σε βασανιστικά ερωτήματα. Απ΄την άλλη, μέσα από   τα κείμενα του Μαχαιρίδη προβάλλει η σύγχρονη ερευνητική αγωνία της τρίτης γενιάς των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής, που αποπειράται να απαντήσει στα ίδια ερωτήματα, χρησιμοποιώντας όμως μεθόδους δοκιμασμένες από την ιστορική επιστήμη.

Η γενοκτονία και η άρνησή της

Η γενοκτονία των χριστιανικών κοινοτήτων από τον τουρκικό εθνικισμό (1914-1923) και ειδικώτερα αυτή του ελληνικού πληθυσμού της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αντιμετωπίστηκε με επιφυλακτικό έως και αρνητικό τρόπο. 

Διαπραγματεύτηκα το φαινόμενο αυτό στο συλλογικό έργο: “Το Τραύμα και οι πολιτικές της Μνήμης¨, στις σελίδες 260-285.

            ………..Η πρώτη ουσιαστική διαφοροποίηση του προσφυγικού λόγου, η ρήξη με το κλίμα συναίνεσης που είχε δημιουργηθεί τις προηγούμενες δεκαετίες και η αμφισβήτηση της επικυριαρχίας των κυρίαρχων ερμηνειών -τόσο των καθεστωτικών όσο και αυτών της Αριστεράς- θα εμφανιστεί στα μέσα της δεκαετίας του ’80 και θα οδηγήσει στη διατύπωση του αιτήματος για την αναγνώριση της γενοκτονίας που υπέστησαν οι Πόντιοι από τον τουρκικό εθνικισμό.[1] Τη δεκαετία αυτή θα συμβεί μια ενδιαφέρουσα και πρωτότυπη συνάντηση. Η υπάρχουσα πολιτική κληρονομιά του ποντιακού χώρου με τη γνώση και τις εύστοχες επισημάνσεις που είχε κληροδοτήσει η πρώτη γενιά στους “Πόντιους επιγόνους”, όπως έγραφε το ‘25 ο Βαλαβάνης[2], συναντήθηκε με την πολιτική παράδοση της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς, και με τις αντιιμπεριαλιστικές φιλομπααθικές απόψεις της αριστεράς του κυβερνώντος σοσιαλιστικού κόμματος και μετασχηματίστηκε σε σύγχρονο ριζοσπαστικό κίνημα.[3]  Χαρακτηριστική είναι η πρώτη φράση του πρώτου σχετικού δημόσιου κειμένου-προκήρυξης που είχε ως επικεφαλίδα: «Πόντος, 64 χρόνια Προσφυγιάς, Αλλοτρίωσης και Σιωπής»: «64 χρόνια πέρασαν από τότε που οι Έλληνες αστοί, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή επικύρωσαν την παραχώρηση του Ποντιακού χώρου στους Τούρκους στρατοκράτες με τη συνθήκη της Λωζάννης. Συνθήκη-μνημείο της αστικής λογικής, όπου οι λαοί αντιμετωπίζονται σαν ‘πράγμα’ ανταλλάξιμο….  Η γνωστοποίηση των ιστορικών αυτών γεγονότων και η καταγγελία ενάντια στην Τούρκικη αστική τάξη για τη γενοκτονία και την προσφυγιά, δικαιώνει μερικά τους αγώνες του Ποντιακού λαού για τη χειραφέτησή του. Από την άλλη, βάζει το πρόβλημα της συμπεριφοράς του Ελληνικού Κράτους και των πολιτικών του σχηματισμών απέναντι στους προσφυγικούς πληθυσμούς. Συμπεριφορά που ήταν η απόκρυψή της μεταχείρισης τους απ’ τον τούρκικο σωβινισμό ακόμα και διοικητικά… Η συμπεριφορά του κράτους είχε όλα τα χαρακτηριστικά της κλοπής (ανταλλάξιμη περιουσία) και του ρατσισμού. Ρατσισμός που ακόμα και σήμερα επιβιώνει, έχοντας διαχυθεί πια σ’ όλη την κοινωνία τονίζοντας την παθητικοποίησή της. Απ’ την άλλη στους πολιτικούς σχηματισμούς, κύρια τους προοδευτικούς, επικράτησε η οικονομίστικη αντιμετώπισή τους αγνοώντας την προέλευσή τους…»[4]     

Για το Ποντιακό Αντάρτικο

Ένα πολύ ενδιαφέρον ένθετο περιοδικό αφιερωμένο στο αντάρτικο κίνημα που εμφανίστηκε στις περιοχές του μικρασιατικού Πόντου κατά την περίοδο 1916-1923, συνόδευε την εφημερίδα ‘Έθνος” του Σαββάτου, 14-5-2011.  Το αφιέρωμα αυτό, στο οποίο συμμετείχα με κείμενα, είχε μια πρωτοτυπία. Δημοσιεύτηκαν καινούργιες πληροφορίες, ανέκδοτες μαρτυρίες, εντυπωσιακές φωτογραφίες.  

Τα κείμενά μου θα αναρτηθούν στο μπλογκ, ξεκινώντας σήμερα από το Editorial του αφιερώματος:

“… αδίστακτες κατασχέσεις, καταπιέσεις του ελληνικού πληθυσμού της υπαίθρου από πλευράς χωροφυλακής, καθώς και η σκληρή μεταχείριση στη στρατιωτική θητεία προκάλεσαν μεταξύ των Ελλήνων εσωτερική οργή και πίκρα. Στα περίχωρα της πόλης σχηματίστηκαν αντάρτικες ομάδες που συνδέθηκαν με το ρωσικό στόλο και την Τραπεζούντα (σ.τ.μ. που ήταν υπό ρωσική κατοχή) και έκαναν επιθέσεις εναντίον ταχυδρομείων, στρατιωτικών τμημάτων και τουρκικών οικισμών. Η Τουρκία… απάντησε σε όλα αυτά με πολυάριθμες εκτελέσεις έγκριτων πολιτών, με λεηλασίες και αποτέφρωση ελληνικών χωριών των περιχώρων της Σαμψούντας, εκτοπισμούς των κατοίκων τους (1916-1918). Επειδή τα μέτρα των εκτοπισμών εφαρμόστηκαν κατά ένα βάρβαρο τρόπο στη διάρκεια του χειμώνα, εξοντώθηκε ένα μεγάλο μέρος των εκτοπισμένων.»

Έτσι περιγράφεται η κατάσταση στον Δυτικό Πόντο σε διπλωματικό έγγραφο που απεστάλη στον υπουργό Εξωτερικών της Αυστρο-ουγγρικής Αυτοκρατορίας την 1^η Οκτωβρίου 1918. Το έγγραφο στάλθηκε από την Τραπεζούντα, από το προξενείο της Αυστροουγγαρίας και υπογράφτηκε από τον «καισαροβασιλικό πρόξενο  Kwiatowski”.  

Στις “Ανιχνεύσεις” του Π. Σαββίδη

Το τραύμα και οι πολιτικές της μνήμης

Μια από τις πλέον ενδιαφέρουσες εκπομπές λόγου στη ελληνική τηλεόραση είναι οι “Ανιχνεύσεις” του Παντελή Σαββίδη στην ΕΡΤ-3.  Η εκπομπή λαμβάνει χώρα κάθε Τετάρτη στην 11 μ.μ. Η σημερινή εκπομπή θα είναι αφιερωμένη στο ιστορικό Τραύμα και τη διαχείριση της Μνήμης με αφορμή την έκδοση του σχετικού συλλογικού έργου με τον Γιώργο Κόκκινο και την Έλλη Λεμονίδου. Στο διαδικτυακό τόπο των “Ανιχνεύσεων” αναφέρονται τα εξής:

“Με αφορμή την ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων (19 Μαίου), οι “Ανιχνεύσεις” θα παρουσιάσουν την Τετάρτη 18 Μαίου μια εκπομπή- συζήτηση γύρω απο το θέμα: Το τραύμα και οι πολιτικές της μνήμης. Το θέμα της εκπομπής είναι ο τίτλος βιβλίου το οποίο συνέγραψαν ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου κ. Γιώργος Κόκκινος, η κ. Έλλη Λεμονίδου λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Ελλάδας και ο ιστορικός Βλάσης Αγτζίδης.” 

   

Οι εκδηλώσεις του Μάη…

Ο Μάιος, εκτός από μήνας της Εργατικής Πρωτομαγιάς, των λουλουδιών και της γιορτής της μητέρας,  είναι και μήνας που τιμάται η γενοκτονία που έγινε στον μικρασιατικό  Πόντο απ’ τους Νεότουρκους και τους κεμαλικούς. Δηλαδή το μέρος εκείνο ενός γιγαντιαίου σχεδίου εκκαθάρισης των χριστιανικών κυρίως εθνοτήτων που εμπνεύστηκαν οι Νεότουρκοι εθνικιστές, για να μετασχηματίσουν την Οθωμανική Αυτοκρατορία σε έθνος-κράτος.  

Το τμήμα αυτό της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Ανατολής-που με τη σειρά της αποτελεί μέρος του Χριστιανικού Ολοκαυτώματος- αναγνωρίστηκε επισήμως και ομοφώνως το Φεβρουάριο του 1994 από τη Βουλή των Ελλήνων και ορίστηκε η 19η Μαϊου (ημέρα που ο Μουσταφά Κεμάλ ως Οθωμανός αξιωματικός αποβιβάστηκε  στη Σαμψούντα) ως “Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού.” 

Όπως κάθε Μάϊο έτσι κι αυτόν παίρνω μέρος σε διάφορες επετειακές -και όχι μόνο- εκδηλώσεις, που παρατίθενται παρακάτω :  

Παρουσιάζοντας το ντοκιμαντέρ του Ömer Asan

…στην Μεταμόρφωση Αττικής στις 11 Μαϊου, 8.00 μ.μ., Κώστα Βάρναλη 12

————————————————————————————-

Ολοκληρώθηκε το εγχείρημα της δημιουργίας ενός ντοκιμαντέρ για την Ανταλλαγή των Πληθυσμών και τη Συνθήκη της Λωζάννης του “τ’εμέτερον” Ομέρ Ασάν, συγγραφέα και ερευνητή από την Τουρκία.  Ο τίτλος του ντοκιμαντέρ,   είναι:  «Πού πάς αδελφέ: Μια Ιστορία Αποχωρισμού.  Κardeş Nereye : Bir Ayrilik Oykusu».  Η ιδέα για μια τέτοια τηλεοπτική παραγωγή παρουσιάστηκε παλιότερα υπό τον τίτλο:  Ο Ömer Asan και oι καταραμένοι των Κοτυώρων (Ordu). 

Η επίσημη παρουσίαση θα γίνει στη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο της Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου, όπου ο εκδοτικός οίκος του Ομέρ Ασάν (Heyamola-Iason) συμμετέχει με δικό του περίπτερο. 

 Την Κυριακή 8 Μαϊου 2011, στο περίπτερο 15 (Ηellexpo-Αίθουσα Tιμώμενων Xωρών ) θα ξεκινήσει ως εξής η εκδήλωση με αφορμή το ντοκιμαντέρ:

1) Συζήτηση: 15.00

2) Προβολή   στις 17.00 

————————————————————————————————————-

Στη συνέχεια δημοσιεύεται η  ανακοίνωση των εκδόσεων HeyYiamola: 

Για τον Τύπο στον Εύξεινο Πόντο

Οι φετινές εκδηλώσεις που διοργανώνει ο δραστήριος Μορφωτικός Ποντιακός Σύλλογος “Αλέξανδρος Υψηλάντης”, που εδρεύει στη Νέα Τραπεζούντα του νομού Πιερίας, είναι αφιερωμένες στον ελληνικό Τύπο του Εύξεινου Πόντου.

Στο πλαίσιο αυτό θα παρουσιάσω το σχετικό θέμα το Σάββατο 30 Απριλίου 2011, στις 8.30 μ.μ. 

Ο ελληνικός Τύπος του Εύξεινου Πόντου απηχεί με τον πλέον χαρακτηριστικό τρόπο τις προσπάθειες επιβίωσης και πολιτικής χειραφέτησης ενός γηγενούς ελληνικού πληθυσμού που ελάχιστα έγινε γνωστός στην κυρίως Ελλάδα. 

Smyrna ablaze• Stories of massacre

Ψάχνοντας το αρχείο μου βρήκα ένα παλιό μου κείμενο που δημοσιεύτηκε στις  24/09/2000 στην εφημ. “Καθημερινή”.  Το άρθρο αυτό βασιζόταν σε ανταπόκριση μιας αυστραλιανής εφημερίδας, που παρουσίαζε τη σφαγή της  Σμύρνης. Οι επιμελητές της “Καθημερινής” έβαλαν στο άρθρο και τον εξής υπέρτιτλο: “Πώς ο Ελληνισμός της Μικράς Ασίας βρέθηκε προδομένος στα χέρια του τουρκικού στρατού που τον κατάσφαξε Σεπτέμβριο του ’22″.

Το γεγονός της σφαγής και της πυρπόλησης της Σμύρνης από τους Τούρκους εθνικιστές, είναι ένα γεγονός που αποσιωπήθηκε συνειδητά στην Ελλάδα τόσο από τις δυνάμεις της εξουσίας, όσο και από την όποια αντιπολίτευση. Η περίπτωση της Σμύρνης και η διαχείριση της Μνήμης, δείχνει με τον πιο συμβολικό τρόπο τη μεγάλη απόσταση που χώριζε τις κυρίαρχες δυνάμεις της “μητέρας-πατρίδας” από τον ελληνισμό της Ανατολής.

Το κείμενο αυτό έχει και μια άλλη σημασία εκτός από την προσπάθεια να παρουσιαστεί εκλαϊκευτικά ένα ιστορικό γεγονός. Η σημασία συνδέεται με την επανάκαμψη στο προσκήνιο του παλιού αντιπροσφυγικού θράσους μέσα από τις πολιτικές προσπάθειες των απογόνων (και των “αλληλέγγυων”) των ενόχων της Μικρασιατικής Καταστροφής για την αθώωση των προπατόρων τους. Όπως  και με την διάπραξη νομικών ανομιών, σαν την  πρόσφατη οριακή απόφαση του Αρείου Πάγου με την οποία το “ανώτατο όργανο” μετατρέπεται σε ιστορικό που παρεμβαίνει υποκειμενικά ερμηνεύοντας πολιτικά την ιστορία. Και  εν τέλει, καταφεύγοντας σε ανιστόρητες υποθέσεις  αποδέχεται τις  μεθοδεύσεις των απογόνων αλλά και των αλληλέγγυων σ’ αυτούς.

Το άρθρο έχει ως εξής:

Θεσσαλονίκη: Στην εκδήλωση για την αρμενική γενοκτονία…

Την Κυριακή 17 Απριλίου θα λάβω μέρος στην επετειακή εκδήλωση για τη Γενοκτονία των Αρμενίων που διοργανώνει η Αρμενική Εθνική Επιτροπή. Το ιστορικό αυτά γεγονός αναγνωρίστηκε επισήμως από τη Βουλή των Ελλήνων και η 24 Απριλίου καθιερώθηκε ως Ημέρα Μνήμης για το γεγονός αυτό.  Ως ανάμνηση της έναρξης στις 24 Απριλίου 1915 της γενικευμένης εθνικής εκκαθάρισης από τηνκυβέρνηση των Νεοτούρκων. Η εισήγησή μου θα έχει τίτλο “Το Χριστιανικό Ολοκαύτωμα στη Νεοτουρκική ΟθωμανικήΑυτοκρατορία“. Η εκδήλωση θα αρχίσει στις 11.30 το πρωί, στο Συνεδριακό Κέντρο “Ι. Βελλίδης”.

Ένα από τα ζητήματα που προκύπτουν είναι εάν νομιμοποιούμαστε να χρησιμοποιούμε τον όρο “χριστιανικό ολοκαύτωμα“,
-Είτε για να εντάξουμε τις διώξεις στην κατηγορία εκείνη των διώξεων που βασίζονται στη θρησκευτική ετερότητα, όπως συμβαίνει με το “εβραϊκό ολοκαύτωμα“,
-είτε για να χρησιμοποιήσουμε το χαρακτηρισμό “ολοκαύτωμα” και σε άλλη περίπτωση πλην του εβραϊκού.

Δυστυχώς τα μεθοδολογικά αυτά ζητήματα  ποτέ δεν συζητήθηκαν από τους ιστορικούς μας,  εξ αιτίας της συντηρητικής στάσης που διακρίνει την πλειονότητά τους και την αμηχανία που τους προκαλεί η διαφορετική από την κρατούσα ερμηνεία των γεγονότων εκείνων.

Η άποψή μου είναι ότι έχουμε τη δυνατότητα για τους εξής λόγους:

Ανέβζηγος Αροθυμία…

...Δηλαδή: Άσβεστη  νοσταλγία

Έτσι τιτλοφορείται μια εξαιρετική έκδοση  που έγινε το 2001 από την Ομοσπονδία Ποντιακών Σωματείων Ν. Ελλάδας.

Όπως αναφέρεται στο εισαγωγικό: “… στα πλαίσια διάσωσης και διάδοσης της πολιτιστικής κληρονομιάς των Ποντίων ξεκινά μια μεγάλη προσπάθεια καταγραφής παραδοσιακών σκοπών – χορών, ενώ παράλληλα πραγματοποιεί κύκλο σεμιναρίων για την αναβίωση χορών και αντίστοιχων μουσικών σκοπών που είχαν σχεδόν ξεχαστεί. Εκείνη την εποχή συγκεντρώνεται και καταγράφεται ο κύριος όγκος του υλικού του παρόντος έργου (6 CD + Βιβλίο 98 σελίδων)…”

Η παραγωγή βασίζεται κυρίως στην ερευνητική προσπάθεια του Νίκου Ζουρνατζίδη. Σπάνιο φωτογραφικό υλικό συνοδεύει την έκδοση που ανήκει κυρίως στο Στέλιο Θεοδωρίδη.

Το εξαιρετικής αισθητικής βιβλίο -στο οποίο έγραψα τα ιστορικά στοιχεία που αναρτώνται μετά τα περιεχόμενα- έχει την εξής δομή όπως αναφέρεται στο musical.gr:

H Aνταλλάξιμη Περιουσία στο δρόμο της τελικής εκποίησης;

Το παρακάτω κείμενο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Εύξεινος Πόντος”, αριθ. φ. 170, Μάρτιος 2011. Στάλθηκε σ’ όλες τις προσφυγικές ομοσπονδίες (δυτικο)Μικρασιατών, Ποντίων, Καππαδοκών, (ανατολικο)Θρακών, Κωσταντινουπολιτών.

Oι πρόσφατες εξελίξεις που συνδέονται με την ουσιαστική οικονομική κατάρρευση του ελληνικού κράτους και την επιτακτική ανάγκη εξεύρεσης πόρων για να καλυφθούν οι δυσβάστακτες δανειακές υποχρεώσεις, φέρνει και πάλι στην επιφάνεια το ζήτημα της Ανταλλάξιμης Περιουσίας. Δηλαδή της περιουσίας που προέκυψε από τα μουσουλμανικής ιδιοκτησίας ακίνητα που υπήρχαν στην Ελλάδα μετά την ολοκλήρωση της Ανταλλαγής των Πληθυσμών, ως απόρροια της Συνθήκης της Λωζάννης. Μιας περιουσίας που υποχρεωτικά, με βάση το νομικό πλαίσιο που ορίζει τη χρήση της, θα έπρεπε να χρησιμοποιηθεί για την αποκατάσταση των προσφύγων του ’22.

Μνήμη και Τραύμα: Η τοποθέτηση του Γιώργου Κόκκινου

Μια πολύ ενδιαφέρουσα τοποθέτηση κατέθεσε ο Γιώργος Κόκκινος κατά την παρουσίαση του συλλογικού έργου που επιμελήθηκε υπό τον τίτλο: Το τραύμα και οι πολιτικές της μνήμης. Ενδεικτικές όψεις των συμβολικών πολέμων για την Ιστορία και τη Μνήμη.

Η παρουσίαση έγινε την Τετάρτη 16 Φεβρουαρίου,  στο Auditorium (Σίνα 2-4, Αθήνα).

Φίλες και φίλοι,

Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την παρουσία και το ενδιαφέρον σας. Ζητώ όμως προκαταρκτικά την κατανόησή σας για το σύντομο εισαγωγικό σχόλιο που θα επακολουθήσει. Σχόλιο γραμμένο από τη διττή οπτική γωνία, τόσο του επιστημονικού υπεύθυνου της σειράς όσο και του ενός από τους τρεις συγγραφείς του βιβλίου που παρουσιάζεται απόψε.

Καβάλα: Εκδηλώσεις, στα “Σήματα Καπνού” και στη Χρυσούπολη

Ο Ελεύθερος Κοινωνικός Πολυχώρος “Σήματα Καπνού” και η εφημερίδα “Πρωΐνή” σας καλούν στην παρουσίαση των βιβλίων του ιστορικού Βλάση Αγτζίδη “Ο Κόκκινος Καπνάς“ και “Το τραύμα και οι πολιτικές της μνήμης“ (συλλογικό, επιμ. Γιώργος Κόκκινος) την Τετάρτη 23/03 στις 19.00.

 

Ομιλητές:

Βλάσης Αγτζίδης (συγγραφέας-ιστορικός)

Χ. Καλιντζόγλου (οικονομολόγος-ερευνητής)

Χ. Κοζαρίδης (οδοντίατρος-ιστορικός ερευνητής)

)()()()()()()()()()()()()()()()()()()()()()()()()()(

Επίσης στις 24 Μαρτίου 2011, θα γίνει εκδήλωση με θέμα “Οι Έλληνες της Ανατολής στην επανάσταση του 1821“ στη Χρυσούπολη Καβάλας, συνδιοργανωμένη από τον Ποντιακό (Σύλλογος Ποντίων Νέστου) και το Μικρασιατικό Σύλλογο.

1821 και Έλληνες της Ανατολής

Το άγνωστο θέμα της συμμετοχής Ελλήνων από το χώρο της μικρασιατικής χερσονήσου, τόσο  στις προεπαναστατικές διεργασίες, όσο και στην ίδια την Επανάσταση θα παρουσιαστεί σε δύο εκδηλώσεις που διοργανώνονται στην Αθήνα.

Και στις δύο εκδηλώσεις θα είμαι ένας από τους ομιλητές, όπως και ο νομικός Τάκης Σαλκιτζόγλου, που συνέγραψε τη μονογραφία “Η  Μικρά Ασία στην επανάσταση του 1821″

Η πρώτη εκδήλωση διοργανώνεται από  το Σύλλογο Ποντίων Μεταμόρφωσης “Ο Εύξεινος Πόντος” στις 19 Μαρτίου, 6.30 μ.μ. στά γραφεία του (Κώστα Βάρναλη 12-Μεταμόρφωση)

Η δεύτερη διοργανώνεται από την Ένωση Ποντίων Μελισσίων και το Ψωμιάδειο Πολιτιστικό Κέντρο στις 21 Μαρτίου (19.00) στην αίθουσα της Ένωσης (Παναγ. Τσαλδάρη 13-Μελίσσια)

III. (befejezô) rész A népirtás második szakasza

Με τον τίτλο “Η δεύτερη φάση της γενοκτονίας. Η εκκαθάριση του Πόντου“ δημοσιεύτηκε το τρίτο μέρος ενός αφιερώματος [υπό το γενικό τίτλο: “Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥ ΤΟΥΡΚΙΚΟΥ ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΕΣ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΛΑΩΝ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ“] στο ουγγρικό περιοδικό ιστορίας Trianon Szemle -που εκδίδεται στη Βουδαπέστη.

Τα πρώτα δύο μέρη δημοσιεύτηκαν παλιότερα στο μπλογκ:

-A török nacionalizmus megjelenése és a keleti keresztény népirtás (α’ μέρος)

-A karsi görögség tragédiája (β’ μέρος)

Στη συνέχεια δημοσιεύεται το κείμενο στην ουγγρική γλώσσα, όπως ακριβώς δημοσιεύτηκε στο Trianon Szemle και στη συνέχεια το ελληνικό πρωτότυπο κείμενο. Η αναλυτική παράθεση του ουγγρικού κειμένου οφείλεται στο γεγονός ότι υπάρχουν αρκετές είσοδοι στα κείμενα αυτά από την Ουγγαρία.

 

PONTUSZ MEGTISZTÍTÁSA

“Πατριωτική Αριστερά” και προσφυγικό κίνημα

Η ύπαρξη ενός διακριτού ρεύματος, που θα μπορούσαμε κάπως να ονομάσουμε “πατριωτική Αριστερά” και σ’ αυτό συμπεριλαμβάνονται κινήσεις όπως αυτή του Μίκη Θεοδωράκη, του Γιώργου Καραμπελιά, του Κώστα Ζουράρι κ.ά.  είναι πλέον γεγονός….

Κυρίως, από την περίοδο της πρωθυπουργείας του Κ. Σημίτη, μια ορισμένη κατηγορία απόψεων που καταχρηστικά ονομάστηκαν “εθνοαποδομητικές”, επιβλήθηκε στο δημόσιο χώρο  δίκην νέας καθεστωτικής ιδεολογίας. Η χαρακτηριστικότερη στιγμή που αποδείκνυε τη σύνθεση  αυτών των ιδεολογικών απόψεων με την εξουσία και το κράτος υπήρξε η ανάληψη της προεδρίας από τον ιστορικό Αντώνη Λιάκο -συμβολικού ιδεολογικού ηγέτη ενός χώρου, που ξεκινούσε από τους νεοφιλεύθερους “Ταύρους” και κατέληγε στους “Ιούς” και ακόμα παραπέρα- στον  Όμιλο Προβληματισμού για τον Εκσυγχρονισμό της Κοινωνίας (ΟΠΕΚ), που ίδρυσε ο τότε πρωθυπουργός!

Η περίπτωση Νακρατζά και η είσοδος ακροδεξιών τουρκικών απόψεων σε μέρος της Αριστεράς

Μια από τις ενδιαφέρουσες ιδεολογικές συγκρούσεις της περιόδου μετά το 2000 είναι αυτή που σχετίζεται με το ζήτημα των Γενοκτονιών που συνέβησαν στη νεοτουρκική Οθωμανική Αυτοκρατορία κατά την τελευταία περίοδο της ύπαρξής της και που η μη καθεστωτική τουρκική ιστοριογραφία τα έχει επιλύσει.

Το παρακάτω κείμενο διαπραγματεύεται το γεγονός αυτών των ιδεολογικών συγκρούσεων που σε μεγάλο βαθμό οφείλονται στην ανεμπόδιστη είσοδο της τουρκικής εθνικιστικής παραφιλολογίας σε τμήματα της ελληνικής Αριστεράς (κυρίως κάποιων που καλύπτονται από την ιδεολογική ομπρέλα ενός νεφελώδους pseudo-”αντιεθνικισμού”), όσον αφορά την αντίληψη των ιστορικών γεγονότων που συνέβησαν στην περιοχή της Βόρειας Μικράς Ασίας την περίοδο 1914-1923. Άμεσο αποτέλεσμα αυτής της σύγκρουσης είναι η επικράτηση αγνωστικιστικών θεωρήσεων  γι αυτά τα  ιστορικά ζητήματα  και η εκχώρηση της διαχείρισής τους στους πάλαι ποτέ αντιπάλους των προσφύγων του ’22.

Η καταστροφή του Ιστορικού Αρχείου του Σοχούμι (1992)

H καταστροφή του Ιστορικού Αρχείου του Σοχούμι ήταν ένα από τα μεγάλα εγκλήματα που διαπράχθηκαν μέσα στο φρικτό πόλεμο που ακολούθησε τη σοβιετική κατάρρευση. Τη στιγμή που η Ευρώπη εγκατέλειπε την παραδοσιακή μορφή του έθνους-κράτους και επέλεγε τη συνένωση σε μεγαλύτερες οντότητες με υπέρβαση των παραδοσιακών εθνικών διαφορών, στο σοβιετικό κόσμο ξεκινούσε η διαδικασία δημιουργίας εθνών-κρατών… Ένα παράδοξο φαινόμενο που συνοδεύτηκε με πολύ αίμα, φρίκη, εθνικές εκκαθαρίσεις, προσφυγιές, ανταλλαγές πληθυσμών…

Οι Έλληνες του Καυκάσου πλήρωσαν και αυτοί βαρύ φόρο αίματος. Και επί πλέον, ελάχιστη συμπαράσταση βρήκαν στον ελλαδικό χώρο -ως πρόσφυγες πολέμου πια- από το ελληνικό “έθνος-κράτος” και τους Βαλκάνιους ομοεθνείς τους. Στην τελευταία κατηγορία συμπεριλαμβάνονται δυστυχώς και οι απόγονοι των προσφύγων του ’22 μαζί με τις φλύαρες ομοσπονδίες τους!

Ας δούμε όμως την καταστροφή του Ιστορικού αρχείου από ένα καυκασιανό ιστότοπο, τον Circassian World News Blog [NEWS & ANALYSIS ON THE CAUCASUS]:

One day in the winter of 1992, a white Lada without number-plates, containing four men from the Georgian National Guard, drew up outside. The guardsmen shot the door open and then flung incendiary grenades into the hall and stairwel. … Sukhum citizens tried vainly to break through the cordon and enter the building to rescue burning books and papers. … The archives also contained the entire documentation of the Grek community, including a library, a collection of historical research from all the Grek villages of Abkhazia and complete files of the Grek language newspapers going back to the first years after the revolution.