-Από τον Πόντο στο Μακρονήσι

Ψάχνοντας κάποια παλιότερα κείμενα έπεσα πάνω σε μια εκτύπωση με τίτλο “Η Μακρόνησος των Προσφύγων” και υπότιτλο: “Από τον Πόντο στο Μακρονήσι”. Είναι ένα κείμενο που το είχα ξεχάσει κυριολεκτικά. Φαίνεται ότι γράφτηκε με αφορμή ένα Διεθνές Συνέδριο για τη Μακρόνησο, που έγινε στις 6 και 7 Μαρτίου 1998 κι απ’ όπου απουσίαζε πλήρως κάθε αναφορά στο γεγονός ότι από το Μακρονήσι είχαν “περάσει” και Πόντιοι πρόσφυγες. Θα πρέπει να δημοσιεύτηκε τότε στην εφημερίδα “Εύξεινος Πόντος”.  

 Με αφορμή την υπενθύμιση του ιστορικού γεγονότος από τον “Πόντο κι Αριστερά” αναρτώ τα κείμενα αυτά. Το αντίγραφο αυτό είναι το μόνο που έχει απομείνει στο δικό μου αρχείο, εφόσον πολλά παλιά κείμενα χάθηκαν από τη μνήμη του υπολογιστή μου, ενός Olivetti (αλήστου μνήμης και απαράδεκτης υποστήριξης) που είχα μέχρι το 1998.

-Η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας

Μ’ αφορμή τη συμπληρωση των 800 χρόνων απ’ την ίδρυση της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας, στις 16-05-04  είχα δημοσιεύσει το παρακάτω κείμενο στην εφημερίδα Καθημερινή  :

 H ελληνική αυτοκρατορία του Πόντου

H άνοιξη του 1204 μ.X. υπήρξε μοιραία για τον Eλληνισμό. Στις 13 Aπριλίου οι Σταυροφόροι είχαν εκπορθήσει την Kωνσταντινούπολη και είχαν καταλύσει την ελληνική Aυτοκρατορία του Bυζαντίου. Διέλυσαν έτσι τον κεντρικό ιστό του μοναδικού χριστιανικού κράτους της Aνατολής, που θα μπορούσε να αποτελέσει ουσιαστικό εμπόδιο στο επεκτατικό Iσλάμ, αραβικό και τουρκικό.

-Για τις αγροτικές κινητοποιήσεις.

Από τον Μπουχάριν στην…. Παπαρήγα! (Ένα άρθρο του ‘96)

Οι φετινές, όπως και οι περσινές, αγροτικές κινητοποιήσεις έχουν διαφορετικό χαρακτήρα από εκείνες του 1996, όταν αγροτοσυνδικαλιστές του ΚΚΕ  ξεσήκωσαν τους αγρότες σε μεγάλης έκτασης κινητοποιήσεις με μπλόκα στις εθνικές οδούς. Έκτοτε το μοντέλο αυτό θα επεκταθεί και στους υπόλοιπους πολιτικούς χώρους, με αποτέλεσμα τη συνηθισμένη εικόνα της παράλυσης της Ελλάδας και της ελληνικής οικονομίας τονίζοντας παραστατικότατα την νεοελληνική παθογένεια. Οι επικεφαλής των κινητοποιήσεων θα αμειφθούν με ικανοποιητική πολιτική καριέρα, με τον ίδιο τρόπο που και το κυβερνόν κόμμα μετέτρεπε τα συνδικαλιστικά του στελέχη σε βουλευτές.

Η αναγκαιότητα για αγροτικό εκσυγχρονισμό θα ακυρωθεί μεταξύ των κομματικών επιδιώξεων των κομμάτων εξουσίας, των πελατειακών σχέσεων, του λαϊκισμού και της χαλιναγώγησης του αγροτικού κινήματος από μια καλοπληρωμένη συνδικαλιστική και ταξική “αγροτική αριστοκρατία”. Έτσι θα υποβαθμιστούν οι συνεταιριστικές ενώσεις, που θα μπορούσαν σήμερα να αποτρέψουν την άγρια εκμετάλλευση της αγροτικής τάξης από τους μεσάζοντες.

Υπάρχουν υπεύθυνοι με ονοματεπώνυμο, που ανήκουν τόσο στα κόμματα εξουσίας, όσο και στους “εκπροσώπους” των αγροτών,  για το γεγονός ότι ξανάγινε επίκαιρο  το παλιό ποντιακό τραγούδι, που διεκτραγωδούσε αυτή την εκμετάλλευση:  Έρθαν οι εμπόρ΄ να παίρνε τσάμπα τον καπνόν/ τον χωρέτε ‘κι ερωτούνε σο λογαριασμόν/ Ο καημένον ο χωρέτες πανταλόν πα ‘κι εχ’ / κι ασ’ σην εντροπήν ατ’ κείται σο κρεβάτ’ απές… / Εχολιάστεν κι η γαρία τ’, με τ’ άτον μαλών’/ “Σκύλ’ υιέ, γιατί εδέκες τσάμπα τον καπνόν;“ 

-Κατασκευάζοντας χάρτες

Οι διαφόρων ειδών “κατασκευές” -που ξεκινούν από τη ζωγραφική και επεκτείνονται σ’ ένα ευρύ φάσμα-  αποτελούν μια από τις αγαπημένες μου απασχολήσεις. Σ’ αυτές τις κατασκευές περιλαμβάνονται και κάποιοι χάρτες του Πόντου και των περιοχών εγκατάστασης των Ελλήνων στην πρώην Σοβιετική Ένωση.

Ο πρώτος, εμπνευσμένος από τις βυζαντινές μινιατούρες, ζωγραφίστηκε με τις αγιογραφικές τεχνικές (αυγοτέμπερα, επιχρύσωση) πάνω σε τεχνητό πάπυρο γύρω στο 1986 και είναι ο παρακάτω:

Το 1987, ζωγράφισα την επόμενη σύνθεση για να αποτελέσει το βασικό θέμα σε μια αφίσα για τη γενοκτονία που εξέδωσε ένας σημαντικός (τότε)ποντιακός σύλλογος, που δραστηριοποιούταν  στην Καλλιθέα Αττικής και τον αποκαλούμε σήμερα η “παλιά Αργώ” :

-Οι Ελληνες στη FYROM (Π.Γ.Δ.Μακεδονίας)

Στο συλλογικό έργο “Οι δρόμοι των Ελλήνων” συνέγραψα το κείμενο για τους Έλληνες στην Π.Γ.Δ.Μακεδονίας.

Η ένταση μεταξύ των δύο χωρών και το ανεπίλυτο πρόβλημα με την οριστική ονομασία της νέας αυτής χώρας, δημιούργησαν εντάσεις και αύξησαν τις προκαταλήψεις και στις δύο πλευρές των συνόρων. Η υποχώρηση του σλαβομακεδονικού εθνικισμού, που εκτιμώ ότι είναι η κύρια πηγή έντασης, και ο έντιμος συμβιβασμός ανάμεσα στις δύο χώρες,  θα επιτρέψει την ψύχραιμη αποτίμηση του παρελθόντος. Παράλληλα, θα κατευνάσει τα πνεύματα, θα περιορίσει τον  ένθεν κακείθεν εθνικιστικό εξτρεμισμό,  θα επιδράσει ευνοϊκά στις  ανθρώπινες κοινότητες που παραμένουν μέχρι σήμερα και   διεκδικούν και στις δύο χώρες τα στοιχειώδη δικαιώματα, όσον αφορά το σεβασμό της ταυτότητάς τους. Παρακάτω παραθέτω το πλήρες κείμενο όπως το κατέθεσα στους εκδότες.

-Αυτοί έσωσαν την τιμή του προσφυγικού ελληνισμού

Το παρακάτω κείμενο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Εύξεινος Πόντος”, στο φύλλο του Δεκεμβρίου. Παρουσιάζονται οι ανακοινώσεις των προσφυγικών οργανώσεων πριν την συζήτηση του αιτήματος  στην Ολομέλεια του Άρειου Πάγου. Το άρθρο δημοσιεύτηκε πριν το θέμα εισαχθεί στην Ολομέλεια…

«…φοβάμαι ότι τα ποντιακά σωματεία κοιμούνται τον ύπνο του δικαίου. Ο Άρειος Πάγος αποφασίζει με την υποστήριξη πολύ κόσμου την αναθεώρηση της δίκης των έξι. Μπορείτε να διανοηθείτε τι σημαίνει αυτό αν το εντάξετε στην σημερινή εποχή; Όλο το ζήτημα εγγράφεται στη λογική της αναθεώρησης της ιστορίας, της απόσεισης του εθνικού βάρους, ώστε να παιχθεί  το παιχνίδι χωρίς κοινωνικές δεσμεύσεις από τους φορείς του κράτους και τους περί αυτού. Όπως ισχυρίζονται, η εγκατάλειψη του μικρασιατικού ελληνισμού, κατά την αποχώρηση του στρατού, αλλά και όλη η υπόθεση της μικράς πλην εντίμου Ελλάδος, έγινε από πατριωτικό καθήκον και όχι για λόγους προδοσίας. Σε κάθε περίπτωση, δεν μπορεί η δικαιοσύνη να αναθεωρεί την ιστορία, αυτό είναι έργο της επιστήμης.
Μου προκαλεί όμως εντύπωση η σιωπή των μικρασιατών και ιδίως των ποντίων. Δεν αισθάνονται οτι τους αφορά; Και τότε πως γίνεται να μιλάνε για γενοκτονία;»

-Οι Έλληνες στη Βουλγαρία

Ένα από τα θέματα που διαπραγματεύτηκα στη συλλογική έκδοση Οι δρόμοι των Ελλήνων, αφορούσε  την ελληνική ιστορική παρουσία στα σημερινά βουλγαρικά εδάφη. Η σύγκρουση του ελληνικού, του βουλγαρικού και του σερβικού εθνικισμού για την “επόμενη ημέρα” των οθωμανικών εδαφών που σήμερα βρίσκονται στη  Βόρεια Ελλάδα, τη Νότια Βουλγαρία και την ΠΓΔΜακεδονίας,  υπήρξε η κύρια σύγκρουση στην περιοχή της Βαλκανικής στις αρχές του 20ου αιώνα. Η υπέρβαση αυτών των διαφορών και η δυνατότητα ειρηνικής συνύπαρξης και διαλόγου των σύγχρονων Ελλήνων, Βουλγάρων και Σέρβων επιτρέπει να  προσεγγίζεται η ιστορία των εθνικών κοινοτήτων ως ιστορικό αποκλειστικά φαινόμενο, χωρίς αυτό να προκαλεί θετικά ή αρνητικά εθνικιστικά αντανακλαστικά. Νομίζω ότι η εξέλιξη αυτή είναι μια πολύτιμη κατάκτηση της εποχής μας.  Το παρακάτω κείμενο, χωρίς τις φωτογραφίες που συνοδεύουν την εδώ ανάρτηση, αποτελεί την πλήρη μορφή, όπως παραδόθηκε στους εκδότες.

Οι Έλληνες της Βουλγαρίας

Η ελληνική παρουσία στα εδάφη της αρχαίας Μοισίας, που σήμερα περιλαμβάνονται στη Βουλγαρία, αρχίζει από τον 8^ο π.χ. αιώνα. Από τον 8^ο έως τον 6^ο αιώνα π.χ., τα δυτικά παράλια της Μαύρης Θάλασσας αποικίστηκαν  από τους Ίωνες της μικρασιατικής Μιλήτου.  Οι σημαντικότερες ελληνικές πόλεις  ήταν η Απολλωνία που ιδρύθηκε το 609 π.χ. και αργότερα ονομάστηκε Σωζόπολη και η Οδησσός (μέσα του 6^ου π.χ. αιώνα), που αργότερα μετονομάσθηκε Βάρνα.  Οι ελληνικές πόλεις δημιούργησαν συμμαχίες με στόχο την εξασφάλιση καλύτερης άμυνας. Το Κοινό της Πενταπόλεως ή Εξαπόλεως, περιλάμβανε τις πόλεις Τόμοι, Οδησσός, Κάλλατις, Διονυσούπολις και Ίστρος. 

-Η “Αυγή”, ο “Ριζοσπάστης” και οι σταλινικές διώξεις

Την Κυριακή 27 Δεκεμβρίου 2009 η εφημερίδα “Αυγή” δημοσίευσε το κείμενό μου “Η αντιναζιστική πάλη του σοβιετικού ελληνισμού και τα εγκλήματα του σταλινισμού”. Το κείμενο αυτό είχε γραφεί τον Οκτώβριο με αφορμή μια πολύ αρνητική αναφορά του Ερμή Μουρατίδη για τους Έλληνες της Σοβιετικής  Ένωσης και τη στάση τους κατά την διάρκεια  του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η αρνητική αυτή αναφορά έγινε στο πλαίσιο ενός καλού κατά τα άλλα άρθρου του για το σοβιετικό ποντιακό θέατρο στην εφημερίδα “Εύξεινος Πόντος”. Ως έμμεση απάντηση στον Μουρατίδη, πρωτοδημοσιεύτηκε το κείμενο για τη συμπεριφορά του σοβιετικού ελληνισμού εκείνη την εποχή στη συγκεκριμένη  εθνοτοπική εφημερίδα .

Ο “Ριζοσπάστης” -και μ’ αφορμή το κείμενο “Η αντιναζιστική πάλη του σοβιετικού ελληνισμού και τα εγκλήματα του σταλινισμού”-  δημοσίευσε καταγγελτικό άρθρο με την υπογραφή του γνωστού απολογητή του σταλινισμού Αναστάση Γκίκα, με το οποίο στοχοποιεί και καταγγέλει κάθε κριτική απόπειρα για τις σταλινικές πρακτικές εκείνης της περιόδου.

-Ιδεολογικές αγκυλώσεις και η «δίκη των έξι»

Μετά την απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου που αναπέμπει το αίτημα της αναψηλάφησης και πάλι στο σχετικό Ποινικό Τμήμα που είχε αποφανθεί θετικά με 3 ψήφους υπέρ και 2 κατά, έγραψα το παρακάτω κείμενο που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Καθημερινή“ στις 23-12-09.  Με τη δημοσίευση της απόφασης θα διαπιστωθεί η αντιμετώπιση του αναθεωρητικού αιτήματος από την Ολομέλεια, εάν δηλαδή επέλεξε το ρόλο του Πόντιου Πιλάτου ή εάν όντως αντιμετώπισε ως απαράδεκτη την τη διαδικασία και ανέπεμψε το ζήτημα και πάλι στο Τμήμα…… 

Ιδεολογικές αγκυλώσεις και η «δίκη των έξι»

H μελαγχολία είναι το μόνο συναίσθημα που ταιριάζει σ’ αυτόν που παρακολουθεί τα ιδεολογικά δρώμενα στη σημερινή Ελλάδα. Χαρακτηριστικά είναι τα θέματα που συζητήθηκαν περισσότερο την τελευταία περίοδο: η αναψηλάφηση (μετά από 87 χρόνια) της Δίκης των Εξ πρωταιτίων της Μικρασιατικής Καταστροφής και η αποκατάσταση του Στάλιν στο 18ο Συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος. Αυτά δηλώνουν ότι η Ελλάδα κλείνεται ολοένα και περισσότερο στον εαυτό της.

-Οι δρόμοι των Ελλήνων

……….για τον εξωελλαδικό ελληνισμό

Μόλις κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις  Ρolaris ένα συλλογικό έργο για τους εκτός Ελλάδας Έλληνες, που συμπεριλαμβάνει τόσο τη διασπορά, όσο και τις ένδημες κοινότητες του εξωτερικού.

Στο έργο αυτό,  εκτός από μένα γράφουν οι: Αλέξανδρος Κιτρόεφ (Βόρεια και Κεντρική Αμερική, Βόρεια Αφρική, Μέση Ανατολή),  Αναστάσιος Τάμης (Νότια Αμερική, Ανατολική και Νότια Ασία, Ωκεανία), Γεώργιος Γιακουμής (Αλβανία), Κώστας Λουκέρης (Έλληνες της Κωσταντινούπολης, Υποσαχάρια Αφρική), Κυριακή Πετράκη (Δυτική Ευρώπη, Ρουμανία).

Η δική μου συμβολή αφορά τις χώρες της πρώην ΕΣΣΔ, τη Βουλγαρία, τη FYROM, καθώς και τις ελληνόφωνες ομάδες στη σύγχρονη Τουρκία.  Τα κείμενα αυτά θα τα αναρτήσω τις επόμενες μέρες.

-Μόραλης, ο αγαπημένος

Την Κυριακή 20 Δεκεμβρίου πέθανε ένας από τους μεγαλύτερους Έλληνες ζωγράφους του 20ου αιώνα:

Ο Γιάννης Μόραλης!

Διαμόρφωσε την αισθητική μιας ολόκληρης εποχής. Σε αρκετούς της δικιάς μου γενιάς, που ανδρώθηκε στο περιβάλλον της Μεταπολίτευσης, υπήρξε ο αγαπημένος ζωγράφος.

Ίσως δεν υπάρχει καλύτερος συμβολισμός για το παρόν που ζει η συγχρονη Ελλάδα, από το γεγονός ότι τη στιγμή που έφευγε απ΄τη ζωή ο (μεγάλος) Γιάννης Μόραλης, την ίδια στιγμή η (μικρή) Ολομέλεια του Αρείου Πάγου συνεργούσε σε ένα πρωτοφανές ατόπημα, με την αποδοχή των μεθοδεύσεων που αποσκοπούσαν στην αναψηλάφηση της Δίκης των Εξ ενόχων της Μικρασιατικής Καταστροφής.

Και ο συμβολισμός είναι προφανής: Η ποιότητα φεύγει από την Ελλάδα τη στιγμή που η αθλιότητα γιγαντώνεται και μας κυριεύει!

-Μεταξύ Αρκαδίας και Πόντου

Ένα σχετικά παλιό σχόλιο, που δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα “Αρκάδες εσμέν” και περιέχει δύο αναφορές: “Γαβράδες: Από τον Πόντο στην Αρκαδία” και “Μια αρχαία σύγχυση μεταξύ Αρκαδίας και Πόντου” μας θύμισε το τεμέτερον “Thalassa-Karadeniz”. 

Μεταξύ Αρκαδίας και Πόντου

Στο σύγχρονο νεοέλληνα -που θεωρεί ότι η σημερινή τάξη πραγμάτων αποτελεί αιώνια και αναλλοίωτη συνθήκη- θα φανεί περίεργη η αναφορά σε δύο γεωγραφικούς χώρους των Ελλήνων που φαινομενικά ελάχιστη σχέση έχουν μεταξύ τους. Και όμως, η Αρκαδία και ο μικρασιατικός Πόντος συνδέονται με ιδιαίτερες υπόγειες σχέσεις, που σχετίζονται με τις άγνωστες διαδρομές των Ελλήνων μέσα στον ιστορικό χρόνο.

-Απ’ τους “Φακέλους” του Mega

Στην εκπομπή “Φάκελοι” των  Παπαχελά, Τέλογλου, Παπαϊωάννου που προβαλόταν στον τηλεπτικό σταθμό Mega, συγκεντρώθηκε αρκετό υλικό μεγάλου ενδιαφέροντος για διάφορες πλευρές του ευξεινοποντιακού φαινομένου. Είτε αυτό αφορά το ιστορικό γεγονός της γενοκτονίας, είτε τους ελληνόφωνους μουσουλμάνους, είτε τις σταλινικές διώξεις. Ψάχνοντας στο διαδίκτυο βρήκα συγκεντρωμένα αποσπάσματα αυτών των εκπομπών, σε κάποια από τα οποία συμμετέχω με την ιδιότητα του ιστορικού. Τα παραθέτω στη συνέχεια. Ο φίλος με το νικ Aris53, μ’ ενημέρωσε ότι την επιλογή την έκανε από το :  http://blip.tv/file/1809194

-Δυο εκδηλώσεις: Απ’ τους Μανιάτες στους Καππαδόκες

Στο διάστημα που πέρασε συμμετείχα ως κεντρικός ομιλητής σε δύο πολύ ενδιαφέρουσες εκδηλώσεις: στους Μανιάτες και τους καταγόμενους απ΄ τη Σινασό της Καππαδοκίας.

-Δίκη των Εξ: Κάθαρση σε Τραγωδία

Αφιέρωμα στη Δίκη των Εξ και στην απόπειρα αναψηλάφησής της έκανε το περιοδικό “Επίκαιρα” (εκδίδεται από τις εκδ. “Λιβάνη”) στο 6ο τεύχος, που κυκλοφόρησε στις 27 Νοεμβρίου.  Δημοσιεύτηκαν οι αντιμαχόμενες απόψεις (Ν. Βασιλάτος, “Η αφορμή της αποκατάστασης και το τέλος του διχασμού”, Ν.Ε. Παπαδάκης, “Η επανάληψη της δίκης των πρωταιτίων της Μικρασιατικής Καταστροφής”), το Εισαγωγικό Σημείωμα του αφιερώματος υπό τον τίτλο “Τα επίχειρα της μεγαλύτερης εθνικής καταστροφής” έγραψε  ο Παντ. Ζήλος. Το δικό μου κείμενο υπό τον τίτλο “Πώς φτάσαμε στην πράξη Κάθαρσης σε μια κορυφαία Τραγωδία”, που παρατίθεται στη συνέχεια, κάλυψε το ιστορικό μέρος του  αφιερώματος.

Η εικόνα που παρατίθεται είναι φωτογραφία του πρωτοσέλιδου της τουρκικής εφημερίδας Yeni Giun, που εκδόθηκε στην Πόλη την εποχή της νίκης των κεμαλικών στρατευμάτων τον Αύγουστο του 1922.  Πάνω από τα πορτραίτα των Γούναρη και Στράτου που δημοσιεύει, αναγράφεται ο τίτλος:  “ΓΟΥΝΑΡΗΣ-ΣΤΡΑΤΟΣ: ΟΙ ΣΩΤΗΡΕΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ”

-Πάμε Πάρο;

Δέκα λόγοι,

που κάνουν την Πάρο αξιοσημείωτο νησί αναφοράς.

Απαντήσεις σε ερωτήσεις του ιστοχώρου kykladesnews

.

Και συγκεκριμένα:

Η αντιναζιστική πάλη του σοβιετικού ελληνισμού….

….και τα εγκλήματα του σταλινισμού

Με τον τίτλο αυτό δημοσιεύτηκε ένα κείμενό μου στην εφημερίδα “Εύξεινος Πόντος” (αριθμ φ. 153, Οκτώβριος 2009, σελ. 14-15). Αφορμή για τη συγγραφή του άρθρου αυτού ήταν η επανάληψη, για πολλοστή  φορά, της κατηγορίας ότι οι Έλληνες της Σοβιετικής Ένωσης κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου συνεργάστηκαν με τους Ναζί. Το ενδιαφέρον τούτου του άρθρου είναι ότι γίνεται αναφορά σε σχετικές εργασίες, που μελετούν το φαινόμενο του φιλοναζιστικού εθελοντισμού.  Απ’ τις μελέτες αυτές, αλλά και από τους καταλόγους των εθελοντών  απουσιάζουν παντελώς οι Έλληνες. Η κατηγορία που εφηύραν τα μέλη του ΚΚΕ για να δικαιολογήσουν τη σκληρή σταλινική βία που ασκήθηκε κατά των Ελλήνων της πρωην ΕΣΣΔ, απεδείχθη εξαιρετικά έωλη…

 

H Σμύρνη και οι νεοελληνικές ενοχές

Μ’ αφορμή την έκδοση του νέου βιβλίου του Σβολόπουλου, ξεκίνησε ένας ενδιαφέρων διαλογος στις σελίδες της “Καθημερινής”. Με κείμενα των Καρκαγιάννη, Μαυρογορδάτου, Βερέμη και άλλων επιχειρήθηκε η κατάρριψη της θέσης του Σβολόπουλου. Υπήρξαν και λίγα κείμενα της “άλλης πλευράς” που δημοσιεύτηκαν. Σ’ αυτήν την κατηγορία ανήκει το παρακάτω κείμενό μου με τίτλο “H Σμύρνη και οι νεοελληνικές ενοχές“, που δημοσιεύτηκε στην “Καθημερινή”, στις 17 Νοεμβρίου 2009. 

“Στην προκυμαία της Σμύρνης τον Σεπτέμβρη του 1922 γράφτηκε ο επίλογος μιας από τις τραγικότερες στιγμές στην Ιστορία της περιοχής μας. Ηδη από τον Ιούλιο του ’22, όταν οι φιλομοναρχικοί ηγέτες της Ελλάδας -που είχαν εκλεγεί με αντιπολεμικά και αντιμικρασιατικά συνθήματα- προσπαθούσαν, ματαίως, να βρουν την ευκαιρία απαγκίστρωσης από τη Μικρά Ασία είχαν αποφασίσει να παραδώσουν τους χριστιανικούς πληθυσμούς στον Μουσταφά Κεμάλ. Με τον νόμο 2670/1922 που έφερε τις υπογραφές των Κωνσταντίνου, Γούναρη και Ρούφου, απαγόρευσαν την έξοδο από τη Μικρά Ασία των Ελλήνων και των Αρμενίων. Η πολιτική αυτή θα υλοποιηθεί με τη μέγιστη δυνατή κυνικότητα μετά την κατάρρευση του Μετώπου τον Αύγουστο του ’22. Τότε, στον αρμοστή Σμύρνης θα φτάσει τηλεγράφημα της ελληνικής κυβέρνησης, με το οποίο τον «διέταζαν» να μην επιτρέψει τους Ελληνες της Ιωνίας να φύγουν για την Ελλάδα και δημιουργηθεί έτσι «προσφυγικό πρόβλημα».

-The Trial of the Six: Our own Nuremberg Trial

 

As such, any attempt to aquit those who were found guilty, will be a major injustice to all the Greek refugees involved.

Till now, the honour of the Greek refugees has been safeguarded by the Federation of Pontic Greeks of USA-Canada, the Union of Smyrniotes, as well as a few other refugee organisations that have sent letters of protest and have asked the Supreme Court to reject the application.  

However, let’s take a look at the facts of the event, based on an old article of mine which was published in the Greek newspaper ‘Eleutherotipia’.

 

…στο Πολυτεχνείο, το ‘73

Πέρσι (2008), μ’ αφορμή τα 35 χρόνια απ την επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείο το ‘73, έγραψα το πώς το βίωσα ως μαθητής τότε της Στ’ γυμνασίου:

“…..Πέρασαν 35 χρόνια από τότε. Τότε λοιπόν ήμουν μόλις 17 χρονών. Ακριβώς στην ηλικία του Κομνηνού που σκοτώθηκε και ήταν μαζί μας στις Μαθητικές Επιτροπές του Πολυτεχνείου…… Μαθητής τότε της 6ης γυμνασίου, που κάθε βράδυ, μαζί με χιλιάδες άλλους μαθητές, βρισκόταν στο κέντρο της Αθήνας, στην Κωλέττη στα Εξάρχεια, στο Φροντιστήριον “Ηράκλειτος”. Ήδη από τον Φλεβάρη του ‘73, όταν είχαν ξεκινήσει οι πρώτες κινήσεις των φοιτητών, ξεμυτούσαμε και μεις πλάι τους. 

-Μια παλιά εργογραφία (1987-1997)

Η “Εργογραφία” αυτή εκδόθηκε το 1998, μ’ αφορμή τη συμπλήρωση 10 χρόνων παρουσίας με έντυπο λόγο.

Η τότε έντυπη παρέμβαση -καθώς και η παράλληλη ερευνητική μου  προσπάθεια, που τα αποτελέσματά της  ευτύχησαν να δημοσιευτούν- πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο μεγάλων μετασχηματισμών.

Η μεταπολίτευση είχε φτάσει στο τέλος της και κάποιοι απ΄τη γενιά που διαμορφώθηκε μέσα στις αξίες της, χρησιμοποίησαν την εμπειρία εκείνη για την καλύτερη κατανόηση άγνωστων ή συνειδητά αγνοημένων πλευρών της πρόσφατης Ιστορίας μας. Επίσης, η εποχή αυτή χαρακτηρίστηκε από τη κατάρρευση του σοβιετικού κόσμου και την επανεμφάνιση φαινομένων, που  από τη μια σχετίζονταν με αυτές τις άγνωστες σελίδες της ιστορίας και απ’ την άλλη ήταν απόρροια των κοσμοϊστορικών αλλαγών.

-Εκδήλωση στην Πάτρα

Μνήμη Ποντιακού Ελληνισμού

Τα “Πρωτοκλήτεια 2009″ θα έχουν ένα μεγάλο αφιέρωμα στον Πόντο, στο οποίο κλήθηκα να παρουσιάσω την ιστορία του Πόντου. Έτσι λοιπόν, την Κυριακή 8 Νοεμβρίου 2009 στις 6.30 μ.μ. στην αίθουσα της Χριστ. Εστίας Πατρών θα πραγματοποιηθεί εκδήλωση [στα πλαίσια των Πρωτοκλητείων] με θέμα: “ΜΝΗΜΗ ΠΟΝΤΙΑΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ”.

Το πρόγραμμα της εκδήλωσης, εκτός από την ομιλία μου, προβλέπει προβολή σχετικού βίντεο-αφιερώματος και παρουσίαση των ποντιακών χορών από το σωματείο του Φάρου Ποντίων.

-Και πάλι για τη Δίκη των Εξ… και τους Πόντιους της Αμερικής!

Μετά από πρόσκληση του καλού φίλου Γιώργου Μπέρτζου, διευθυντή του “Αδέσμευτου Τύπου”,  ο οποίος ήθελε να καλύψει το 19ο Συνέδριο της Παμποντιακής Ομοσπονδίας ΗΠΑ-Καναδά, σύνταξα το παρακάτω κείμενο, το οποίο και δημοσιεύτηκε,  κατά το μεγαλύτερο μέρος, την Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2009.

 Η εφημερίδα έκρινε καλό να προβάλλει ιδιαιτέρως το Ψήφισμα για την αναψηλάφηση της Δίκης των Εξ.

-Σεμινάριο για τη νεοελληνική ιστορία

 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

Υπεύθυνος: δρ. Βλάσης Αγτζίδης, ιστορικός

 Άρχισαν και πάλι στις 20 Οκτωβρίου (και θα συνεχιστούν έως το Μάιο του 2010) τα μαθήματα ιστορίας που διοργανώνει το  Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Κηφισιάς, στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο «Ν. Αντωνόπουλος». Τα μαθήματα θα γίνονται κάθε δεύτερη Τρίτη (7-9 μ.μ.) στη Βιβλιοθήκη του Δήμου Κηφισιάς (Έπαυλη Δροσίνη) Αγ. Θεοδώρων & Κυριακού.

 Η δομή του σεμιναρίου φέτος θα αλλάξει και θα βασιστεί  στην πρόσκληση εξειδικευμένων μελετητών για διάφορα θέματα της νεότερης Ιστορίας. [Δείτε ΕΔΩ το περσινό πρόγραμμα]

 

  Πρόγραμμα μέχρι το τέλος του 2009

  -20 Οκτωβρίου :  Έναρξη του σεμιναρίου. Περιγραφή των θεματικών αξόνων.

 -3 Νοεμβρίου: Η παράδοση της Ανατολικής Θράκης τον Οκτώβριο του 1922, μετά την υπογραφή της Συνθήκης των Μουδανιών.

 Εισηγητής: Δημήτρης Μαυρίδης, συγγραφέας-ερευνητής, εξειδικευμένος σε ζητήματα θρακικού ελληνισμού

-Το συνέδριο των Ποντίων της Β. Αμερικής..

Με αφορμή την πρόσκληση να συμμετάσχω ως εισηγητής στην εναρκτήρια τελετή του 19^ου Συνεδρίου των ομογενειακών οργανώσεων, που είναι ενταγμένες στην Παν-Ποντιακή Ομοσπονδία Η.Π.Α. και Καναδά, βρέθηκα  στο Μοντρεάλ της γαλλόφωνης περιοχής του Καναδά. Τη διοργάνωση του συνεδρίου και την φιλοξενία των επισκεπτών και των συνέδρων ανέλαβε ο εξαιρετικός σύλλογος της πόλης που φέρει τον τίτλο “Εύξεινος Πόντος” και η δραστήρια νεολαία του.

Η εισήγησή μου, που θα αναρτηθεί αργότερα στο μπλογκ, είχε τον εξής τίτλο: “Ποντιακός ελληνισμός και κρατικές συγκροτήσεις. Από την Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας έως το κίνημα για τη δημιουργία της ελληνικής Δημοκρατίας του Πόντου και τις Αυτόνομες Ελληνικές Σοβιετικές Περιοχές του Μεσοπολέμου.”

Στο συνέδριο, που έλαβε χώρα την περίοδο 9-11 Οκτωβρίου, συμμετείχαν οι εξής φορείς: 

• «Ακρίται» της Φιλαδέλφειας [Pontian Society “Akritai” of Philadelphia, PA]
• «Κομνηνοί» της Νέας Υόρκης [Pontian Society “Komninoi” of New York, NY]
• «Πόντος» του Νόργουοκ Κονεκτικούτης [Pontian Society “Pontos” of Norwalk, CT]
• «Εύξεινος Πόντος» του Μόντρεαλ [Association Pontiene de Montreal “Efxinos Pontos”, Quebec, Canada]
• «Κομνηνοί» του Κάντον, Οχάιο [“Komnini” Pontian Club of Ohio, OH]
• «Φοίνιξ» του Κλίβελαντ, Οχάιο [Pontian Society “Phoenix” of Cleveland, OH]
• «Ξενητέας» Σικάγο [Pontian Society of Chicago “Xeniteas”, IL]
•  Ιερό Ίδρυμα Παναγία Σουμελά Ποντίων Η.Π.Α. και Καναδά [Holy Institution Panagia Soumela] 
• Αδελφότητα Τορόντο «Παναγία Σουμελά» του Τορόντο [Brotherhood Pontion Toronto “Panagia Soumela”, Ontario, Canada]

-Ποντιακό Ζήτημα και Μικρασιατική Καταστροφή

Ένα πολύ ενδιαφέρον αφιέρωμα, σε ένθετη έκδοση, πραγματοποίησε η εφημερίδα Το Παρόν την Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2009. Συμμετείχα με το παρακάτω κείμενο, που δημοσιεύτηκε με τίτλο: “Ποντιακό Ζήτημα και Μικρασιατική Καταστροφή” σελ. 43-45

 

 Μια από τις πολύ ενδιαφέρουσες, παρότι άγνωστη,  πλευρές του Μικρασιατικού Ζητήματος ήταν τα του Πόντου. Ο Πόντος βρισκόταν στην περιοχή της βορειοανατολικής Μικράς Ασίας. Παρόλη τη μεγάλη μετανάστευση προς τη Ρωσία που είχε αρχίσει από τον 19^ο αιώνα,  οι Έλληνες υπήρχαν σε αξιοσημείωτα μεγέθη μεταξύ των σύνοικων μουσουλμανικών πληθυσμών. Επίσης ενδιαφέρον έχει το γεγονός –παρότι είχε μικρή σημασία στις συγκεκριμένες συνθήκες όπου το κύριο κριτήριο της ένταξης ήταν η θρησκευτική τοποθέτηση-  ότι μεγάλο μέρος των μουσουλμάνων του Πόντου ήταν ελληνογενές και ελληνόφωνο. 

Το Ζήτημα του Πόντου ήταν μέρος του ευρύτερου Μικρασιατικού Ζητήματος. Η ευκαιρία επίλυσής του χάθηκε κυρίως ως αποτέλεσμα της ανορθολογικής πολιτικής του Λαϊκού Κόμματος μετά τις εκλογές του Νοεμβρίου του ’20, όταν διαρραγούν πλήρως οι συμμαχικές σχέσεις τη στιγμή ακροβώς που η δημιουργία της Δημοκρατίας του Πόντου είχε ενσωματωθεί στην ατζέντα της ελληνικής κυβέρνησης και οι Βρετανοί πιθανότατα θα αποδέχονταν τη ριζοσπαστική αυτή πρόταση. Εν τέλει οι Πόντιοι θα κι αυτοί, όπως και οι υπόλοιποι Μικρασιάτες συντοπίτες τους, την εγκληματική πολιτική των μοναρχικών της «Μικράς πλην εντίμου Ελλάδος» και του  «Οίκαδε» και οι επιζήσαντες θα καταφύγουν πρόσφυγες στην Ελλάδα και στη Σοβιετική Ένωση. 

-Η Ομάδα Χαραλαμπίδη-Φωτιάδη και το ποντιακό κίνημα

Μια από τις ομάδες που σφράγισαν την πορεία του ποντιακού κινήματος τα τελευταία 25 περίπου χρόνια, είναι αυτή που κατ΄οικονομίαν ονομάζουμε “Ομάδα Χαραλαμπίδη-Φωτιάδη”. Οι ιστορικές της ερμηνείες, η κοινωνική και η πολιτική της θέση, η παρέμβαση στον ποντιακό χώρο επηρέασαν έντονα τις εξελίξεις. Ανεξάρτητα του γεγονότος  ότι τελικά το εγχείρημά τους κατέρρευσε και η ομάδα διελύθη στα εξ ων συνετέθη, οι επιπτώσεις και ο απόηχος παραμένουν ορατά.  Το κείμενο που ακολουθεί συντάχθηκε το Φεβρουάριο του ‘06 ως εσωτερικό κείμενο της ΠΟΕ.  Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Εύξεινος Πόντος της Θεσσαλονίκης και την Ημερησία του Κιλκίς (Μάρτιος 2006). Αναρτήθηκε στους διαδικτυακούς χώρους Τrapezounta.com και Πόντος και Αριστερά

[Αναδημοσιεύεται από τον "Πόντο και Αριστερά"...]

 

-Να αντιδράσουμε στην αναψηλάφηση της Δίκης των Εξ

Να αντιδράσουμε στην προσπάθεια αθώωσης των ενόχων της Καταστροφής του Ελληνισμού της Ανατολής

 Η ήττα των Ελλήνων κατά τον ελληνοτουρκικό πόλεμο επέφερε τη μεγαλύτερη καταστροφή που γνώρισαν ποτέ οι Έλληνες. Ο Πόντος, η Ιωνία, η Βιθυνία, η Καππαδοκία, η Ανατολική Θράκη θα μετατραπούν οριστικά πλέον σε τουρκικές περιοχές. Ο ελληνικός πληθυσμός, που είχε επιβιώσει από τη σκληρή πολιτική Γενοκτονίας που ακολουθήθηκε εναντίον του από το 1914, πήρε το δρόμο της προσφυγιάς. 

-SANO (Ευθυμία) HALO: Η δική μας Άννα Φρανκ

Mε σεμνή τιμητική εκδήλωση, που διοργάνωσε η Διεθνής Συνομοσπονδία Ποντίων Ελλήνων (ΔιΣυΠΕ) στο RG   του ξενοδοχείου Caravel των Αθηνών, ολοκληρώθηκε η επίσκεψη στην Ελλάδα της 100χρονης Eυθυμίας Βαρυτιμιάδου (Sano Halo) και της κόρης της συγγραφέως Thea Halo.

 Αφορμή ήταν η απόδοση της ελληνικής υπηκοότητας στις δύο αυτές γυναίκες από την ελληνική πολιτεία..

Η Eυθυμία Βαρυτιμιάδου (Sano Halo) ήταν ένα από τα χιλιάδες παιδιά που χάθηκαν κατά τη διάρκεια της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Ανατολής κατά τις πορείες θανάτους που οργάνωσαν οι κεμαλικοί κατά τη δεύτερη φάση της Γενοκτονίας. Βρέθηκε στο Κουρδιστάν και από ‘κει στο Λίβανο, απ’ όπου μετέβη με μυθιστορηματικό τρόπο στην Αμερική. Χάρη στις προσπάθειες της κόρης της Thea Halo κατάφερε να ξετυλίξει το κουβάρι της προσωπικής ιστορίας και να ανακαλύψει το χωριό τους Άγιο Αντώνιο της Κερασούντας. Ήταν ένα από τα εκατοντάδες χωριά που οι τσέτες του Τοπάλ Οσμάν ισοπέδωσαν κατόπιν κεντρικών οδηγιών για να χαθούν τα ρωμαίικα ίχνη στην περιοχή του Πόντου. Τα ίχνη όμως αυτά είναι ακόμα ορατά και ζωντανά πάνω στους ανθρώπους που επιβίωσαν από τη Γενοκτονία και από τα παιδιά τους και τα εγγόνιο τους που αρνούνται να ξεχάσουν.

-Εκτοπίσεις από Καύκασο και Κριμαία

Εξήντα χρόνια από τις σταλινικές διώξεις κατά των Ελλήνων του Καυκάσου και εξηνταπέντε κατά των Ελλήνων της Κριμαίας

  

Μια από τις πλέον άγνωστες σελίδες της νεότερης ελληνικής ιστορίας, αποτελούν οι διώξεις κατά των Ελλήνων της Σοβιετικής Ένωσης που ξεκινούν το 1937 και τερματίζονται το 1949, με τη μαζική και βίαιη μεταφορά της πλειονότητας των ελληνικών πληθυσμών του Καυκάσου στην Κεντρική Ασία. 

Συμπληρώθηκαν ήδη εξήντα χρόνια από τις υποχρεωτικές, βίαιες μετακινήσεις του ελληνικού πληθυσμού του Καυκάσου. Η εκτόπιση των Ελλήνων του Καυκάσου στις άγονες στέπες της Κεντρικής Ασίας, κοντά στα σινο-σοβιετικά σύνορα. ήταν η τελευταία πράξη από μια σειρά ενεργειών του σταλινικού καθεστώτος. Ενέργειες που άρχισαν στις 2 Δεκεμβρίου του 1937 και ολοκληρώθηκαν στις 13 Ιουνίου του 1949.  Η σκληρή αυτή μεταχείριση που επιφύλαξε ο σταλινισμός στις ελληνικές κοινότητες, κατάστρεψε τη σημαντική ελληνική παρουσία στην περιοχή. Κατάστρεψε όλες τις ελληνικές δομές και μεταξύ τους και  τον ελληνικό σοβιετικό πολιτισμό που είχε δημιουργηθεί το Μεσοπόλεμο.

-Ένα κείμενο στο “Άρδην”

Στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού “Άρδην” (Σεπτέμβριος 2009) δημοσιεύεται το Γ’ μέρος του κειμένου μου με τίτλο:

“Από τον Ιωάννη Μεταξά στον Πλεύρη και το Νακρατζά: O αντιπροσφυγικός αναθεωρητισμός σε μέρη τρία“

 

 

Το Γ΄ μέρος περιλαμβάνει τις ενότητες:

-Οι …. «μεταμοντέρνοι», οι «αγγλοσάξονες», οι «Analles» και οι Πόντιοι! 

-Από το τουρκικό υπ. ΕΞ. στον Γ. Νακρατζά

-Η περίπτωση του «Ιού» και οι «βιετναμέζοι πρόσφυγες»

-Η… εθνοκάθαρση του  Τάσου Κωστόπουλου 

-Απ΄τον Χαραλαμπίδη στον Ταχματζίδη

-Από τον Πουλιόπουλο στον Γκίκα

 

-Το προσφυγικό κίνημα σήμερα και ο αντιπροσφυγικός αναθεωρητισμός

Τα ζητήματα που σχετίζονται με τη διατήρηση και την καλλιέργεια της ιστορικής μνήμης αποτελούν βασικό άξονα των ευρωπαϊκών πολιτισμικών προβληματισμών κατά την τελευταία εικοσαετία. Παράλληλα με νέες θεωρητικές αναζητήσεις για μια πιο σύγχρονη πρόσληψη των ταυτοτήτων, εθνικών και κοινωνικών, το κίνημα για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης έθεσε τη σφραγίδα του στους  σύγχρονους προβληματισμούς στην Ευρώπη.

 Το αντίστοιχο φαινόμενο στην Ελλάδα εκφράστηκε με τρεις τρόπους: 

α) με το προσφυγικό κίνημα που επανέφερε στο προσκήνιο τις τεχνηέντως απωθημένες τραγικές στιγμές της Εξόδου από την καθ’ ημάς Ανατολή,

β) με το κίνημα διεκδίκησης αποζημιώσεων από τη Γερμανία για τα εγκλήματα των Ναζί κατά τη διάρκεια της τριπλής Κατοχής της Ελλάδας (1941-1944) και

γ) με την ανάδειξη του εβραϊκού Ολοκαυτώματος και την εν ψυχρώ εξόντωση τους ελληνικού εβραϊσμού στο Άουσβιτς.

  

-Εκδηλώσεις για τη γενοκτονία [στην εφημ. "Εύξεινος Πόντος"]

Οι φετινές εκδηλώσεις για τη Γενοκτονία ήταν οι σημαντικότερες που έλαβαν χώρα από τότε που ο ποντιακός χώρος (αρχές της δεκαετίας του ’90) άρχισε να τιμά συλλογικά την επέτειο. Και αυτό γιατί κύριοι ομιλητές στις εκδηλώσεις δεν ήταν Έλληνες ιστορικοί και ερευνητές αλλά ξένοι. Κορυφαίο υπήρξε το πρώτο μέρος της εκδήλωσης -που διοργάνωσαν στις 10 Μαϊου στην Παλαιά Βουλή οι νεολαίες των Ποντίων, Αρμενίων και Ασσυρίων- με περιλάμβανε εισηγήσεις σημαντικών ιστορικών, όπως ο εξαιρετικός Τούρκος ιστορικός  Taner Aksam, καθηγητής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο  Clark  της Μασαχουσέτης, με θέμα “The Germans Foreign Office Archives on the Armenian and Greek Genocides”, ο Roger Smith ομότιμος καθηγητής πολιτικών επιστημών και πρώτος πρόεδρος της Διεθνούς Ένωσης Ακαδημαϊκών για τη μελέτη των Γενοκτονιών  (IAGS) με θέμα  “The Concept of Genocide : origin, meaning, related concepts, denial” και ο George Shirinian, διευθυντής του Zoryan Intitute στο Τορόντο του Καναδά με θέμα: “Ottoman Documents and Expulsion of Greeks from Asia Minor in 1913-1914”

-Oι δηλώσεις Ερντογάν και ο νεοελληνικός αναθεωρητισμός

Σε αντίθεση με την Ελλάδα που έχει μπει σε μια παρατεταμένη περίοδο εσωστρέφειας, η Τουρκία συνεχίζει να μας εκπλήσσει θετικά. Μετά από την εμφάνιση της νέας τάσης στο χώρο της τουρκικής ιστοριογραφίας, που ερευνά τις λευκές σελίδες της ιστορίας και μιλά ανοιχτά για το ιστορικό γεγονός της Γενοκτονίας των χριστιανικών κοινοτήτων της Ανατολής από τον τουρκικό εθνικισμό,  η έκπληξη ήρθε από τον ίδιο τον Τούρκο πρωθυπουργό. Η δήλωση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ότι εκδιώχθηκαν από την Τουρκία όσοι από τους πολίτες «…είχαν διαφορετική εθνική ταυτότητα» ως «αποτέλεσμα φασιστοειδούς αντίληψης » ανατρέπει άρδην τη βασική επιχειρηματολογία του τουρκικού εθνικισμού και του βαθέως κράτους.

 Η υποδοχή αυτών των αυτοκριτικών δηλώσεων ήταν εξαιρετικά θετική. Στην εφημερίδα «Vatan», σε άρθρο με τίτλο «Φασιστική εκκαθάριση» δίνονται συγχαρητήρια στον Ερντογάν για το θάρρος του. Αναφέρεται επίσης ότι: «O εκτουρκισμός της Μικράς Ασίας ξεκίνησε το 1915 με τον εκτοπισμό των Αρμενίων.. »  Με αφορμή τις δηλώσεις αυτές έγινε κριτική στην πολιτική του τουρκικού κράτους, που με τον φόρο Varlik Vergisi του 1942, κατέστρεψε οικονομικά τις μειονότητες και ειδικά τους Έλληνες της Κωνσταντινούπολης.  Ο αρθρογράφος σημειώνει: «Οσοι ετοιμάζονται να επικρίνουν τον Ερντογάν, ας θυμηθούν όλα αυτά τα γεγονότα. Ας ρίξουν μια ματιά στις δημογραφικές στατιστικές των απαρχών της Τουρκικής Δημοκρατίας και στις σημερινές. Και ας αναλογιστούν: για ποιον λόγο εγκατέλειψαν τη χώρα τους εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι;»

-Συνέντευξη στο ‘Βορειοηπειρωτικό Βήμα”

1. Πρόσφατα, οἱ Ἀλβανοὶ  τοῦ Κοσσυφοπεδίου ἀπέκτησαν τὴν Ἀνεξαρτησία τους. Πιστεύετε ὅτι αὐτὸ μπορεῖ νὰ ἀποτελέσει τὴν ἀφετηρία γιὰ γενικότερες ἐξελίξεις στὶς μειονότητες τῆς Βαλκανικῆς;  

-Ο παλιός κομμουνιστικός κόσμος αυτή τη στιγμή περνά τη φάση διαμόρφωσης εθνών-κρατών, σε αντίθεση με το λεγόμενο δυτικό κόσμο, που βρίσκεται στο τέλος της συγκεκριμένης ιστορικής φάσης και επιζητεί τη δημιουργία νέων μεταεθνικών κρατικών μορφωμάτων, τύπου Ευρωπαϊκής Ενωσης. Η ιστορική αυτή διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη σε όλη την έκταση του παλιού κομμουνιστικού κόσμου. Αυτό που συνέβη εκεί είναι ότι διαιωνίστηκε, με νέα μορφή, η παλιά φεουδαρχική δομή. Μόνο που στη θέση των παλιών φεουδαρχών εγκαταστάθηκε πλέον το κόμμα, ως συλλογικός ιδιοκτήτης των μέσων παραγωγής. Δηλαδή, δομικά μέσω των «κομμουνιστικών» κρατών μεταφέρθηκαν μέχρι τις μέρες μας οι φεουδαρχικές κοινωνικές δομές με ό,τι αυτό σημαίνει στο επίπεδο των κοινωνικών αντιθέσεων και των πολιτικών προτεραιοτήτων.

Στην περιοχή μας υπήρχε ένα ανεπίλυτο εθνικό αλβανικό ζήτημα, κάτι που υποδειγματικά ανέλυσε ο καθηγητής Ευ. Κωφός. Το Κόσοβο ήταν για τους Αλβανούς, όπως ήταν για μας η Μικρά Ασία στις αρχές του 20^ου αιώνα. Όμως η αναμενόμενη ανεξαρτητοποίηση των Αλβανών του Κοσόβου προκάλεσε πικρία και στην ίδια την Ελλάδα. Πικρία συνδυασμένη με εκδήλωση συναισθημάτων φόβου και ανασφάλειας. Παρατηρούμε, όμως, ότι η κατά πολύ πιο παράλογη ανεξαρτητοποίηση του Μαυροβουνίου –που απέκοβε τη Σερβία από τη θάλασσα– ουδόλως ενόχλησε. Ενώ η φυσική τάση μιας μη σλαβικής εθνότητας για πολιτικό αυτοκαθορισμό, μέσα στη γενική διαδικασία εθνογένεσης και χειραφέτησης, φαίνεται ότι ενοχλεί υπερβολικά.

Εν κατακλείδι μπορούμε να συμπεράνουμε ότι οι αναταράξεις, που προκαλούνται αυτή τη στιγμή από τη μεγάλη ιστορική διεργασία που βλέπουμε να εξελίσσεται, αφορούν τον παλιό κομμουνιστικό κόσμο από την Αλβανία και την πρώην Γιουγκοσλαβία έως τον Καύκασο και την Κεντρική Ασία. Απλώς τα «απόνερα» της διαδικασίας αγγίζουν και την Ελλάδα.

-”Οι αυγές του μινόρε”-τραγούδια της Μικράς Ασίας

Ιστορικός Σχολιασμός σε μια μουσική παραγωγή του Συλλόγου Μικρασιατών Ιωνίας

Ο σημαντικός αυτός σύλλογος -που ιδρύθηκε από τους Μικρασιάτες πρόσφυγες του ‘22 στην Ιωνία (το παλιό Αραπλί και Νέα Μαγνησία) του Δήμου Εχεδώρου στο νομό Θεσσαλονίκης-  δημιούργησε ένα διπλό CD με 29 τραγούδια, όπου περιέχεται απάνθισμα αυθεντικών τραγουδιών της παλιάς Ιωνίας. Η δική μου συμβολή συνίσταται στην κατάθεση του παρακάτω μικρού ιστορικού περιγράμματος:

-Ποιός θυμάται την Καταρίνα Μπλουμ;

Συνηγορία στον Γιώργο Κόκκινο

η ελευθερία της σκέψης είναι η ζωή της ψυχής!

Βολταίρος

Η άκριτη βία κατά προσώπων για τις απόψεις τους δεν είναι κάτι το ασυνήθιστο. Η προσπάθεια διασυρμού και περιθωριοποίησης παράγεται συνήθως από κέντρα και κύκλους που έχουν άδηλα συμφέροντα και νοιώθουν να θίγονται και να αποκαλύπτονται οι επιδιώξεις τους. Η προσπάθεια να σιωπήσουν όσοι σκέφτονται με διαφορετικό τρόπο βασίζεται εν πολλοίς στην απειλή  του διασυρμού και της συκοφαντίας. Έτσι διασπείρουν το φόβο στους πολίτες. Ο γράφων έχει υποστεί παλαιότερα την πολιτική αυτή, τόσο από τον “Ιό” της “Ελευθεροτυπίας”, όσο και από την Ομάδα Χαραλαμπίδη-Φωτιάδη  [κάποια στιγμή θα παρουσιαστούν αναλυτικά οι συγκεκριμένες επιθέσεις και οι οδυνηρές συνέπειές τους]. 

Τέτοιου τύπου συμπεριφορές υπέστη πρόσφατα ο  ιστορικός Γιώργος Κόκκινος από την εφημερίδα “Πρώτο Θέμα“, όταν δέχτηκε μια απρόκλητη επίθεση, η οποία τον δαιμονοποιούσε. Χωρίς να δώσουν στον ίδιο τον Γιώργο Κόκκινο το δικαίωμα  ισότιμης απάντησης, χωρίς να δημοσιεύσουν τις επιστολές που τους εστάλησαν, συνέχισαν για δύο συνεχείς Κυριακές ((5-6-09 και 12-6-09) το ηθικό λυντσάρισμα.  

Η επίθεση αυτή είναι ιδιαιτέρως επικίνδυνη γιατί συνδυάζεται με την ανάδυση μιας φιλομεταξικής ολοκληρωτικής ιδεολογίας, που μορφοποιείται στο πρόσωπο της σύγχρονης ελλαδικής ακροδεξιάς. Η νέα αυτή ακροδεξιά ενδύεται τη λεοντή του “πατριώτη”, κωδικοποιεί τις κατηγορίες κατά προσώπων και δημιουργεί τις νέες “μαύρες λίστες”.

 Αυτή η κατάσταση μας απειλεί όλους! Τόσο ως φυσικά πρόσωπα, όσο και ως φορείς απόψεων και κριτικής που ασκούμε κατά των διαφορετικών ιδεολογικά από μας. Γιατί, μπορεί να οικειοποιηθούν την κριτική μας  οι μαύρες αυτές δυνάμεις για να χρησιμοποιήσουν επιλεκτικά τα στοιχεία που τους συμφέρουν ως άλλοθι στις σκοτεινές επιδιώξεις τους. Γι αυτό η εμφάνιση τέτοιων φαινομένων, δημιουργεί επι πλέον καθήκοντα στήριξης των θιγόμενων από τους δημοκρατικούς πολίτες αυτού του τόπου…   

Με αφορμή αυτή την επίθεση συνέταξα ένα κείμενο που απέστειλα στο “Πρώτο Θέμα”, χωρίς όμως οι υπεύθυνοι να τη δημοσιεύσουν. Το κείμενο εστάλη στην εφημερίδα με προσωπική επιστολή προς τον ιδιοκτήτη της. Στη συνέχεια παρατίθενται α) η Επιστολή, β) το Κείμενο :

-Ο αντικομμουνισμός των σταλινικών

Ω! μεγάλε Στάλιν, ω αρχηγέ των λαών

Συ, που έδωσες τη ζωή στον άνθρωπο

Συ, που γονιμοποίησες τη γη

Συ, που ξανάνιωσες τους αιώνες

Συ, που κάνεις να ανθίζουν οι ανοίξεις

Συ, που κάνεις να δονούνται οι μουσικές χορδές

Συ, λάμψη της ανοίξεως μου,

Ω! Συ Ήλιε, που αντανακλάται από εκατομμύρια καρδιές.

[Λ. Αραγκόν, εφημ. “Pravda”, 28 Αυγούστου 1936]

Ο ιστορικός που καλείται να μελετήσει τον 20^ο αιώνα, θα καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η ιδεολογία και το κίνημα που τον χαρακτήρισε ήταν το κομμουνιστικό. Η λέξη «κομμουνισμός» στα ελληνικά μπορεί να αποδοθεί ως «κοινωνισμός» κι έτσι χρησιμοποιούταν από τους πρώτους Έλληνες σοσιαλιστές. Εξέφραζε ένα ιστορικό ρεύμα που πίστευε στην ισότητα των ανθρώπων, αντιδρούσε στην εκμετάλλευση και αγωνιζόταν για την κοινωνική ισότητα. Ιστορικά είχε πολλές και διαφορετικές μεταξύ τους εκδοχές. Η επικρατέστερη αυτών, υπήρξε μια καλά επεξεργασμένη θεωρία από τον Καρλ Μαρξ και τον Φρειδερίκο Ένγκελς και έλαβε το όνομα «μαρξισμός». Ο μαρξισμός επιχείρησε να εξηγήσει τα ιστορικά φαινόμενα μέσα από το κριτήριο της πάλης των τάξεων. Οι μαρξιστές υποστηρίζουν ότι η κοινωνία αποτελείται από διάφορες κοινωνικές τάξεις, η υπόσταση των οποίων εξαρτάται από τη σχέση που διατηρούν με τα μέσα παραγωγής.

Η μαρξιστική θεωρία για την αταξική κοινωνία δεν έγινε αντιληπτή με τον ίδιο τρόπο απ’ όλους που επιχείρησαν τον επαναστατικό μετασχηματισμό της κοινωνίας. Ο Βλαδίμηρος Ουλιάνωφ, που έμεινε στην ιστορία με το ψευδώνυμο Λένιν, θα προσπαθήσει να επεξεργαστεί μια τεχνική υλοποίησης των μαρξιστικών απόψεων προτείνοντας τη δημιουργία ενός εργαλείου σύγκρουσης: το λεγόμενο Κόμμα Νέου Τύπου. Το κόμμα αυτό διέθετε χαρακτηριστικά ιεραρχικά και συγκεντρωτικά, τα οποία του επέτρεπαν να επιβιώσει στη σύγκρουση με τους κατασταλτικούς μηχανισμούς του τσαρικού καθεστώτος. Ήταν ουσιαστικά ένα αντίγραφο της Oχράνα, της μυστικής αστυνομίας του Τσάρου. Μια ιδιομορφία της λενινιστικής αντίληψης ήταν και η αντίληψη ότι το Κόμμα αποτελούσε την πρωτοπορία της εργατικής τάξης και δρούσε αντ’ αυτής.

-Kεμαλισμός και νεοελληνική ιστοριογραφία

Μια σφαγή στο περιθώριο της Ιστορίας 

Διαβάζοντας το διδακτορικό του εξαιρετικού Τούρκου ιστoρικού Fuat Dundar  με τίτλο «Modern Turkiye’nin Sifresi»  [«Ο Κώδικας της Σύγχρονης Τουρκίας» με υπότιτλο: Η Μηχανική των Εθνοτήτων της (οργάνωσης) Ένωσης και Πρόοδος (1913-1918)»] που εκδόθηκε από τον εκδοτικό οίκο Iletisim, συναντήσαμε και πάλι το οργανωμένο σχέδιο του νεοτουρκικού εθνικισμού. Ενός εθνικισμού, που γεννήθηκε στους κόλπους του οθωμανικού στρατεύματος,  επηρεάστηκε βαθύτατα από τον  γερμανικό μιλιταρισμό και προσπάθησε να δημιουργήσει μηχανισμούς ελέγχου της σύνθεσης των πληθυσμών που ζούσαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία την περίοδο 1913-1918. 

Στο διδακτορικό του ο Dundar αποδεικνύει ότι οι Νεότουρκοι είχαν εκπονήσει από το 1913 ένα οργανωμένο σχέδιο, με βάση το οποίο πραγματοποιήθηκαν οι εθνικές εκκαθαρίσεις κατά των Ελλήνων και των Αρμενίων. Ο ίδιος αναδεικνύει μέσα από τη μελέτη των πηγών, οθωμανικών και γαλλικών, ότι η επιχείρηση τουρκοποίησης της Μικράς Ασίας με τη βία, τα πογκρόμ και τις μετακινήσεις πληθυσμών είχε λάβει ασύλληπτες διαστάσεις και έγινε με βάσει επίσημες κωδικοποιημένες οδηγίες που έστελνε η νεοτουρκική διοίκηση. 

Ο Dundar συμπληρώνει κριτικά, από την πλευρά της σύγχρονης τουρκικής ιστοριογραφίας, τις πρόσφατες δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Άμυνας, που θύμισε σε όλους ότι οι εθνικές εκκαθαρίσεις εις βάρος των Ελλήνων και των Αρμενίων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας  ήταν αναγκαίες για να δημιουργηθεί το τουρκικό έθνος-κράτος. Άφησε επίσης να εννοηθεί ότι αυτές οι μέθοδοι λίγο-πολύ δείχνουν το δρόμο και για την επίλυση   του κουρδικού ζητήματος. 

-To περί Γενοκτονίας διακύβευμα

Η συζήτηση για τη γενοκτονία του ποντιακού ελληνισμού, αλλά και ευρύτερα του ελληνισμού της Ανατολής, κατά το πέρασμα στην εποχή των εθνών-κρατών, άρχισε πριν από μια εικοσαετία περίπου και εξελίχθηκε μ’ έναν εξαιρετικά ιδιόρρυθμο τρόπο. Η πλειονότητα των παραδοσιακών και «νέων» ιστορικών, ποικίλης πολιτικής προέλευσης, κινήθηκε μεταξύ ουδέτερης και  απορριπτικής στάσης. Η μελέτη της σκοτεινής αυτής σελίδας της νεοελληνικής ιστορίας έμεινε τελικά ως αποκλειστικό αντικείμενο των ιστορικών που προέρχονταν από τους πρόσφυγες του ’22. Μ’ έναν περίεργο τρόπο, μια πολύ σημαντική σελίδα της ιστορίας μελετήθηκε μόνο από τους προσφυγικής καταγωγής Έλληνες ιστορικούς και από τους αντιεθνικιστές νέους Τούρκους ιστορικούς σαν τον Taner Aksam, τον Fouat Dudar, τη  Dilek Guven, τον Hamit Bozarslan κ.ά. 

Η εξήγηση αυτής της παράδοξης κατάστασης αποτελεί πρόκληση. Μια υπόθεση που θα μπορούσε να συζητηθεί και ίσως ερμηνεύει την όλη σύγχυση, τη δαιμονοποίηση και την εύκολη απόρριψη της άποψης των προσφυγικών οργανώσεων συνδέεται με την ύπαρξη μιας ελλαδοκεντρικής ιστοριογραφικής ματιάς. Μιας ματιάς που αντιμετωπίζει τις εξελίξεις στο εσωτερικό της οθωμανικής κοινωνίας τις εποχές της μετάβασής της σε εθνικά κράτη, αποκλειστικά μέσα από την πολιτική, τα συμφέροντα και τη στάση του κράτους της Ελλάδας. 

-Οι (προσωπικές) εκδηλώσεις του Μάη

Ο Μάιος είναι ένας ιδιαίτερος μήνας. Πραγματοποιούνται πολλές και ποικίλες εκδηλώσεις που σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με την Επέτειο της Γενοκτονίας του ποντιακού ελληνισμού. Για να πάρετε μια γεύση της πίεσης αυτών των ημερών, παραθέτω τις εκδηλώσεις όπου συμμετέχω ως ομιλητής ή σύνεδρος:

……….

-3 Μαϊου 2009, Λαμία, εκδήλωση για τη γενοκτονία από το Σύλλογο Ποντίων 

-4 Μαϊου 2009, Αθήνα, παρουσίαση του επιστημονικού περιοδικού «Μικρασιατικά Χρονικά» στα γραφεία της Ένωσης Σμυρναίων 

-8 Μαϊου, Κατερίνη, ομιλία σε μαθητές του 5^ου Λυκείου 

-9 Μαϊου (πρωί), Κατερίνη, εισήγηση στο Συνέδριο για την Ποντιακή Διάλεκτο που διοργανώνει η Ένωση Ποντίων Εκπαιδευτικών. Τίτλος εισήγησης: «Ποντιακή VS δημοτική. Μια άγνωστη σελίδα στη Σοβιετική Ένωση του Μεσοπολέμου»,

-9 Μαϊου (βράδι) Αθήνα, παρουσίαση του Πόντου  στο «Μπαράκι του Βασίλη» σε μια ποντιακή μουσική βραδιά με τους Γ. Σαββίδη, Α. Ταπαξίδη, Χ. Αθανασιάδη, Μ. Κυριλλίδη.

-10 Μαίου, Μαρούσι, Αθήνα, συμμετοχή στο επιστημονικό συμπόσιο που διοργανώνουν τα εκπαιδευτήρια «Ελληνική Παιδεία». Συμμετέχουν επίσης: Χάρης Τσιρκινίδης-Χαρά Γαλανού. 

-Μια συνέντευξη μ’ αφορμή το “νεο-οθωμανισμό”

H εμφάνιση των τουρκικών ομάδων στον ελληνικό χώρο από τον 11^ο μ.Χ. αιώνα, εγκαινίασε μια μακρά περίοδο συνάντησης, επικοινωνίας και ώσμωσης. Είτε ως Σελτζούκοι, είτε ως Οθωμανοί θα διαμορφώσουν τελικά τη φυσιογνωμία ολόκληρης της περιοχής μας. Το ερώτημα που αντιμετώπιζαν οι επιστήμονες ήταν το πώς ένας πληθυσμός εισβολέων που δεν ξεπέρασε τις 400.000 άτομα, κατάφερε να κυριαρχήσει σ’ ένα ελληνόφωνο  κόσμο 8 εκατομμυρίων. Πώς οι «ολίγοι» Τουρκομάνοι κατάφεραν να μεταστρέψουν ένα μεγάλο πληθυσμό ελληνοφώνων, χριστιανών μαζί με τους οποίους στη συνέχεια, θα αποτελέσουν τους Οθωμανούς πολίτες της νέας αυτοκρατορίας τους.

 

Πώς εξηγείται το οτι οι ελληνόφωνοι χριστιανοί πληθυσμοί αλλαξοπίστησαν; οφείλεται στο ότι η νέα θρησκεία ήταν περισσότερο δελεαστική, ή στο ότι οι Σελτζούκοι έδιναν μέσα από αυτή άλλες δυνατότητες;

Ο κύριος όρος στον εξισλαμισμό δεν ήταν η πειθώ της νέας θρησκείας, αλλά η απαλλαγή των Ελλήνων από τα φορολογικά βάρη του Ισλάμ. Αποδέχονταν τους λαούς της Βίβλου, χριστιανούς και εβραίους, και δεν τους αντιμετώπιζαν  όπως τους παγανιστές, τους οποίους καταδίκαζαν σε θάνατο ως ειδωλολάτρες. Τους «λαούς της Βίβλου» τους ανέχονταν, ως έχοντες κοινή θεολογική μήτρα, αλλά τους επιβάρυναν με δύο ειδικούς φόρους. Από τις αρχές του 11^ου αιώνα, που οι τουρκικές ομάδες εισβάλουν στη Μικρά Ασία, οι πρώτες ελληνόφωνες ομάδες που εξισλαμίζονται είναι αυτές των κατεχόντων εδαφών, οι οποίες εξισλαμίσθηκαν για να διασώσουν τα προνόμια τους. Απ΄αυτούς θα προέλθει και νέα ελίτ των τουρκομανικών ομάδων.

 

ΚΚΕ: πίσω ολοταχώς στο ‘53

 

Διαβάζοντας τις θέσεις της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ κατανοείς ότι η αποφράδα ημέρα για την υπόθεση του σοσιαλισμού, για την ίδια την υπόσταση της Σοβιετικής Ενωσης, αλλά και το μέλλον του κόσμου ήταν η 26η Ιουνίου 1953. Ηταν η μέρα που συνελήφθη ο Λαυρέντι Μπέρια, ο κάποτε πανίσχυρος ηγέτης των μηχανισμών ασφαλείας. Την ημέρα αυτή, κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίασης του προεδρείου στο Κρεμλίνο, ο Κόκκινος Στρατός είχε εμποδίσει την Πολιτική Αστυνομία και τον επικεφαλής της, τον Λ. Μπέρια, να πραγματοποιήσουν ένα πραξικόπημα. Από κει και πέρα λοιπόν, σύμφωνα με την Κ. Ε. του ΚΚΕ, αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση για τον σοσιαλισμό. Με την υιοθέτηση μεγάλου μέρους της παραδοσιακής πολιτικής ανάλυσης των μαοϊκών και «αντιρεβιζιονιστικών» κομμάτων, το ΚΚΕ ολισθαίνει σε έναν δρόμο αναίρεσης των βασικών παραδοχών που συγκρότησαν τη σύγχρονη μορφή του.

-Ενας ομογενής νέος στην «Ακρη της πόλης»

  Η ελληνική κοινωνία συνέβαλε με τη συμπεριφορά της στο να βρεθεί ο Δημήτρης Πατμανίδης εκτός ορίων

Η ένοπλη επίθεση του 19χρονου Δημήτρη Πατμανίδη στη Σχολή του ΟΑΕΔ φέρνει στην επιφάνεια μια σκοτεινή νεοελληνική σελίδα, την οποία αγνοούν ή υποδύονται ότι αγνοούν οι πολυποίκιλοι σχολιαστές του γεγονότος. Το πώς και το γιατί ο Δημήτρης βρέθηκε εκτός ορίων διαμόρφωσε μια ιδιόμορφη προσωπικότητα και ανέπτυξε μια αποκλίνουσα συμπεριφορά είναι εν μέρει μόνο ζήτημα ψυχιάτρων. Απαιτείται και η γνώση του πλαισίου για να κατανοήσουμε γιατί ένα ευαίσθητο άτομο ακολούθησε αυτόν και όχι τον άλλο δρόμο εξέλιξης. Κι αυτό είναι το «κλειδί» για να ερμηνεύσουμε πληρέστερα το τραγικό γεγονός και το πώς η ίδια η κοινωνία μετέτρεψε τον Δημήτρη σε θύμα.

Το εκτός ορίων παιδί προέρχεται από μια ελληνική προσφυγική ομάδα η οποία μέσα στον 20ό αιώνα πέρασε μία γενοκτονία (απ’ τους Τούρκους), μία σκληρή εθνική καταπίεση και εκτόπιση από τον Καύκασο στην Κεντρική Ασία (από τον σταλινισμό), μία νέα μετακίνηση προς τον Καύκασο μετά την αποσταλινοποίηση της ΕΣΣΔ, έναν ανελέητο πόλεμο μεταξύ Γεωργιανών και Αμπχαζίων (‘92 – ‘93) και μία νέα μετακίνηση προς τη «μητέρα – πατρίδα» η οποία του επιφύλασσε την άγνοια, το ρατσισμό, τον εξευτελισμό, την ανεργία και την περιθωριοποίηση.

-ΟΙ Έλληνες της Ανατολής στην Επανάσταση του 1821

Παρότι η Επανάσταση του 1821 έχει μελετηθεί σε μεγάλο βαθμό, εν τούτοις διάφορες παράμετροι που σχετίζονται με το ιδεολογικό, κοινωνικό αλλά και γεωγραφικό πλαίσιο, παραμένουν ακόμα άγνωστοι. Στις παραμέτρους αυτές περιλαμβάνεται και η συμμετοχή των Ελλήνων που κατοικούσαν στις περιοχές που χάθηκαν οριστικά για τον ελληνικό κόσμο μετά το 1922.

 Οι Έλληνες του Εύξεινου Πόντου

           Για τον οθωμανοκρατούμενο μικρασιατικό Πόντο, ο Γεώργιος Κανδηλάπτης αναφέρει ότι “Εν Τραπεζούντι κοινωνοί αυτής εγένοντο οι διδάσκαλοι Ηλ. Κανδήλης και Σάββας Τριανταφυλλίδης…” (Γεωργίου Θ. Κανδηλάπτη, Ποντιακά ιστορικά ανάλεκτα, Αλεξανδρούπολη, 1925, σελ. 14.) Ο  ίδιος αναφέρεται στη μύηση του μητροπολίτη Χαλδίας Σιλβέστρου του Β’ και σε άλλα ενδιαφέροντα γεγονότα.

-Για τις σταλινικές διώξεις… και μια Μαρτυρία

ΟΙ ΣΤΑΛΙΝΙΚΕΣ  ΔΙΩΞΕΙΣ  ΚΑΤΑ  ΤΩΝ  ΕΛΛΗΝΩΝ  ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ  

«…Βαθέα τ’ όνομα σ’ απές

σην κάρδια μουν γραμμένον

ΕΣΥ εδέκες μας το φως

τη ζής το χαρεμένον»

 

Με την παράθεση του ποιήματος ύμνου προς τον Στάλιν και την επισήμανση ότι:  «Στα κολχόζια, στις μπριγάδες συχνά ακούμε να τραγουδούν το τραγούδι στο μεγάλο μας αρχηγό, σύντροφο ΣΤΑΛΙΝ» ο Χειμωνίδης παρουσιάζει το θεατρικό έργο «Η χαρά» του Θ. Κανονίδη (Απόλλωνα) στην ελληνοσοβιετική εφημερίδα του Καυκάσου «Κόκινος Καπνάς» κάπου μέσα στη δεκαετία του ‘30. Ήταν η εποχή της μεγάλης πολιτιστικής άνθισης των εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων που κατοικούσαν στις σοβιετικές περιοχές. Που παράλληλα με την πολιτιστική τους αναγέννηση, εμφάνισαν και μια νέα ηγεσία, απολύτως προσαρμοσμένη  στα ιδεολογικά και πολιτικά πρότυπα που κυριάρχησαν εκείνη την εποχή στη Σοβιετική Ένωση. Τα πρότυπα αυτά, καθώς και οι τρομοκρατικές πρακτικές που είχε υιοθετήσει ο Στάλιν και η ομάδα του, θα καταγγελθούν ως «προσωπολατρεία» λίγο μετά το θάνατό του από το 20^ο Συνέδριο του ΚΚΣΕ (Κομμουνιστικό Κόμμα Σοβιετικής Ένωσης).

-Εκδήλωση στα Άνω Λιόσια – 29/3/09

Ο Σύλλογος Ποντίων Άνω Λιοσίων “Η Τραπεζούντα”, ο “Πυξίτης” και η εφημερίδα “Ποντιακή Φωνή“,  οργανώνουν εκδήλωση την Κυριακή 29 Μαρτίου 2009 στις 7.30 μ.μ. στην Πολιτιστική Αίθουσα της Στέγης Ποντίων στο Πάρκο Πόλης (Πλατεία Πόντου-Άγιος Γεώργιος).

Ομιλητές:

-Βλάσης Αγτζίδης, “Η συμμετοχή των Ελλήνων της Ανατολής στην Επανάσταση του 1821″ και

-Αντώνης Παυλίδης, “Η δυναμική της ποντιακής παράδοσης”

Turk-le-sh-tir-e-me-dik-ler-im-iz-den-mi-sin-iz?

ΕΛΛΗΝΕΣ  ΚΑΙ  ΤΟΥΡΚΟΙ: Μια ενδιαφέρουσα συνάντηση

Turk-le-sh-tir-e-me-dik-ler-im-iz-den-mi-sin-iz?[1]

 Του Βλάση  Αγτζίδη[2]

           Μέχρι σήμερα δεν έχει προσδιοριστεί με ακρίβεια ο χρόνος εμφάνισης των Τούρκων στο προσκήνιο της ιστορίας. Γενέθλιος χώρος των πρώτων τουρκικών ομάδων είναι η ανατολική περιοχή της ευρασιατικής ζώνης, στα δάση της Σιβηρίας. Πιθανότατα, η πρώτη περιοχή που εμφανίστηκαν οι Τούρκοι να είναι η Ματζουρία. Κατά την πρώτη χιλιετία π.χ. άρχισε η εξάπλωσή τους στην Άνω Ασία, για να μετατραπούν από ανθρώπους των δασών σε ανθρώπους της στέπας. Ένα από τα πρώτα ονόματα με τα οποία εμφανίζονται είναι Χιόνγκ-νου. Οι Χιόνγκ-νου, οι οποίοι αποτελούσαν τους βάρβαρους που πολιορκούσαν την Κίνα από το Βορρά, φαίνεται ότι περιλάμβαναν στους κόλπους τους και αρκετές άλλες φυλές. Στην προέλασή τους προς τα δυτικά συγκρούονται με με τους Γιουέ-τσε, τους οποίους διώχνουν από το Κανσού μεταξύ 177 και 165 π.χ. Οι Γιουέ-τσε, οι οποίοι πιθανόν να ταυτίζονται με τους Τοχάρους,  εκδιώκονται και εξαναγκάζονται σε μετανάστευση. Έτσι έχουμε την πρώτη μεγάλη ιστορική μετανάστευση ενός λαού.

 

-Διεθνής Ημέρα Μητρικής Γλώσσας

 Μια πολιτιστική πρόκληση:  Η διατήρηση των διαλέκτων μας

 Η 21^η Φεβρουαρίου, ως Διεθνής Hμέρα Μητρικής Γλώσσας καθιερώθηκε το 1999 από τη Γενική Συνέλευση της ΟΥΝΕΣΚΟ με κύριο στόχο την προώθηση της γλωσσικής πολυμορφίας, καθώς και τη διάσωση των ολιγότερο ομιλουμένων γλωσσών. Στην ελληνική περίπτωση υπάρχει ακόμα το ζήτημα προστασίας των ελληνικών διαλέκτων που βρίσκονται εν ζωή και κινδυνεύουν άμεσα να εξαφανιστούν. Διάλεκτοι και ντοπιολαλιές, όπως η ποντιακή (Ελλάδα, Τουρκία, πρώην ΕΣΣΔ), η τσακωνική (Ελλάδα), τα γκρεκάνικα (Ιταλία), τα μαριουπολίτικα (Ουκρανία), τα κυπριακά (Κύπρος, διασπορά) υφίστανται τις άμεσες συνέπειες της πολιτισμικής ομογενοποίησης που χαρακτήρισε το έθνος-κράτος, προκρίνοντας και ευνοώντας την κυριαρχία μιας γλωσσικής μορφής. 

Ίσως έχει έρθει η ώρα να αντιληφθούμε ότι θα πρέπει και ‘μεις να συμβάλλουμε στους προβληματισμούς, ενισχύοντας τη διδασκαλία των ελληνικών αυτών γλωσσικών μορφών, δημιουργώντας θεατρικές σκηνές που υπηρετούν τις διαλέκτους,  αποκρούοντας το γλωσσικό ρατσισμό και την υπεροψία της κυρίαρχης μορφής, δίνοντας χώρο τουλάχιστον στα κρατικά ΜΜΕ.  

Η αντίσταση της ποντιακή διαλέκτου στην Ελλάδα…. 

Μια ελληνική διάλεκτος που αντιστέκεται στην ισοπέδωση και τη γλωσσική αλλοτρίωση είναι η ποντιακή. Τη συναντούμε ακόμα να ομιλείται σε κοινότητες στην Ελλάδα, στις χώρες της πρώην ΕΣΣΔ και στη βόρεια Τουρκία. Με ιστορικά αξιοσημείωτη λογοτεχνική παραγωγή στον Πόντο έως το ΄22, στην Ελλάδα μετά το ‘22 και στη Σοβιετική Ένωση του μεσοπολέμου, η ποντιακή συνεχίζει να ανθίσταται . 

-Εκδήλωση στην Κατερίνη στις 16-3-2009

Περί ιστοριογραφίας και αναθεωρητισμού

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Την Τρίτη 16 Μαρτίου 2009, ο Βλάσης Αγτζίδης, διδάκτωρ σύγχρονης Ιστορίας της Φιλοσοφικής του Α.Π.Θ. θα μιλήσει στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Κατερίνης στο πλαίσιο του “Ανοιχτού Πανεπιστημίου Κατερίνης” (που δημιουργήθηκε από τη Σχολή Γονέων το 1989).

 Τίτλος εισήγησης: “Οι Λευκές Σελίδες της ιστορίας και το σκοτεινό πρόσωπο της νεοελληνικής ιστοριογραφίας“.

Την εκδήλωση υποστηρίζουν η Ένωση Ποντίων Πιερίας, το Επιμελητήριο Πιερίας και ο Πολιτιστικός Σύλλογος “Δρυάνιστα”.