Archive for Φεβρουαρίου 2022|Monthly archive page

Tι θυμίζει η αναγνώριση της ανεξαρτησίας των αυτόνομων περιοχών του Ντομπάς

Του Βλάση Αγτζίδη

Η αναγνώριση της ανεξαρτησίας των δύο αυτονομημένων περιοχών του Ντομπάς (Λουγκάνσκ, Ντονιέτσκ) ως υποτελή ανεξάρτητα κράτη θυμίζει δομικά το ίδιο που έκανε η Τουρκία μετά την εισβολή του 1974. Όταν αναγνώρισε ενάντια σε κάθε διεθνή σύμβαση και κανόνα το 1983, τις κατεχομενες περιοχές στην βόρεια Κύπρο ως ανεξάρτητο κράτος..

Την δομική ομοιότητα έρχεται να υποστηρίξει και ο χαρακτηρισμός των ρωσικών στρατευμάτων που εγκαθίσταται στις αυτόνομες περιοχές της Ανατολικής Ουκρανίας ως «Ειρηνευτική Δύναμη», μιας και ακριβώς την ίδια έκφραση χρησιμοποιεί και η Τουρκία για το στρατό Κατοχής στην Κύπρο..

Mε κόκκινο τα νέα αναγνωρισμένα κράτη.
Στην περιοχή του Ντομπάς υπάρχουν και ελληνικά χωριά στη ζώνη των αυτονομιστών

Βεβαίως η τουρκική πρόκληση είναι πολύ περισσότερο έντονη και ακραία από αυτή του Πούτιν γιατί χαρακτηρίστηκε από εισβολή ενός κράτους στα εδάφη ενός άλλου, προβαίνοντας σε πρωτοφανείς ωμότητες κατά του άμαχου πληθυσμού και γενικευμένη εθνική εκκαθάριση….

Οπότε η ελληνική κυβέρνηση έχει ένα θεόσταλτο δώρο αυτή τη στιγμή: να αξιοποιήσει την όποια Δυτική ευαισθησία και να καταγγείλει την αντίστοιχη τουρκική πολιτική. Το χρωστά εξάλλου στον κυπριακό λαό που εξαιτίας της χουντικής ελλαδικής πολιτικής  βιώνει την κατοχή και την προσφυγιά.

Η ανάδειξη του εγκλήματος της Τουρκίας ενάντια στην Κύπρο είναι ο μόνος τρόπος να αντιστρέψει το κλίμα που καλλιεργεί εις βάρος της Ελλάδας η επεκτατική Τουρκία, η οποία αυτή τη στιγμή διοικείται από το ισλαμιστές και ακροδεξιούς. Δυστυχώς όμως, κρίνοντας τη δήλωση Μητσοτάκη και την απουσία κάθε διασύνδεσης της ρωσικής πολιτικής με την τουρκική κατοχή της Κύπρου αντιλαμβανόμαστε ότι στις κυβερνώσες ελλαδικές ελίτ δεν υπάρχει η πρόθεση σύνδεσης της αυθαίρετης πολιτικής του Πούτιν με την αντίστοιχη τουρκική πολιτική που αναγνώρισε τα κατεχόμενα στον Βορρά της Κύπρου ως ανεξάρτητο υποτελές σ’ αυτήν κράτος.

Επιπτώσεις στον ελληνισμό της Αζοφικής

Στην περιοχή κατοικεί μια πολυάνθρωπη ελληνική κοινότητα που κυμαίνεται μεταξύ 90-100.000 ατόμων. Εξάλλου και η ίδια η πόλη της Μαριούπολης ιδρύθηκε από Έλληνες της Κριμαίας στα τέλη του 18ου αιώνα μαζί με 23 αμιγή ελληνικά χωριά.

Στα όρια της αυτόνομης περιοχής που αναγνωρίστηκε από τη Ρωσία ως ανεξάρτητο κράτος υπό την επωνυμία «Λαϊκή Δημοκρατία του Ντονιέτσκ»,  βρίσκονται κάποια ελληνικά χωριά, ενώ τα περισσότερα βρίσκονται στην ουκρανική πλευρά. Έτσι από εδώ και πέρα ένα μέρος του ίδιου πληθυσμού θα είναι Ρώσοι πολίτες, ενώ οι υπόλοιποι Ουκρανοί. Επιπλέον, η ρωσική μειονότητα είναι μεγαλύτερη από το 20% του συνολικού πληθυσμού της Ουκρανίας, ενώ το μεγαλύτερο μέρος των Ουκρανων πολιτών στην Ανατολική και νότια Ουκρανία είναι ρωσόφωνοι.

Με την αναγνώριση ανεξαρτησίας ενός πολύ μικρού μέρους των Ρώσων ή των ρωσόφωνων, ο Πούτιν βαθαίνει το ρήγμα και αποκόπτεται από τον κύριο όγκο αυτών των πληθυσμών..

Η γνώμη μου είναι ότι θα έπρεπε να χρησιμοποιήσει την ισχύ του για συνολικές ρυθμίσεις στην Ουκρανία, εφ΄ όσον ο μεγάλος του στόχος είναι η κατοχύρωση της ενσωμάτωσης της Κριμαίας. Αντί να βρεθεί ένας τρόπος αξιοπρεπούς για όλους επανένωσης της περιοχής, επιλέχθηκε αυτός ο τρόπος που οξύνει τα πράγματα στο όνομα των γεωπολιτικών συμφερόντων και των ενεργειακών ανταγωνισμών…

smart

Αναμνηστικά σήματα από το ετήσιο φεστιβάλ τον Ελλήνων της Αζοφικής που γίνεται στη Μαριούπολη κάθε χρόνο υπό την επωνυμία «Μέγα Γιορτή».

Η δήλωση του Πούτιν για την δημιουργία της Ουκρανίας ως τεχνητό δημιούργημα και την καταγγελία της πολιτικής που ακολούθησαν οι απολυταρχικοί κατά τα άλλα μπολσεβίκοι στο πολύπλοκο εθνικό ζήτημα, παρέπεμπε περισσότερο σε μια παραδοσιακή αντίληψη που αμφισβητούσε τη σημασία των υπόλοιπων σύνοικων εθνών. Και παράλληλα απομείωνε  μια πολιτική που ακολουθήθηκε στο Μεσοπόλεμο με επιτυχία. Επιπλέον οδήγησε στην εμπέδωση εθνικών ταυτοτήτων σε προνεωτερικούς πληθυσμούς. Με τη διαδικασία αυτή  διαμορφώθηκαν τα έθνη των Τουρκμένιων, των Ουζμπέκων, των Καζάχων, των Κιργίζιων των Μολδαβών κ.ά.. Στο πλαίσιο αυτής της αντίληψης  επιλέχθηκε μια διοικητική δομή που περιλάμβανε τις 15 Σοβιετικές Σοσιαλιστικές Δημοκρατίες που εντός τους βρίσκονταν οι Αυτόνομες Σοσ. Δημοκρατίες,, στο έδαφος των οποίων υπήρχαν και εθνικές περιοχές των διαφορετικών εθνοτήτων. Έως το 1937 που άρχισε η σταλινική τρομοκαρτία και οι Σοβιετικοί Έλληνες διέθεταν τέσσερεις τέτοιες Εθνικές Περιοχές (Gretsiksi Rayon). Μια στη Νότιο Ρωσία και τρεις στην περιοχή της Μαριούπολης (Ντονιέτσκ).

Τέτοιες Αυτόνομες Σοβιετικές Δημοκρατίες εντός των ευρύτερων Δημοκρατιών ήταν  Κριμαία, την Τσετσενία, την Αμπχαζια και τη Νότια Οσετία, ενώ αντίστοιχο ήταν και το  Κοσσυφοπέδιο στη σχετικά αντίστοιχη διοικητική δομή της Γιουγκοσλαβίας.

Έχει ενδιαφέρον το κείμενο του Τρότσκι με τίτλο «Το Πρόβλημα της Ουκρανίας» (1939), όπου υποστήριζε ότι η ουκρανική εθνογένεση είχε ολοκληρωθεί. Επίσης έγραψε: «Μετά την κατάκτηση της εξουσίας, έλαβε χώρα μια σοβαρή πάλη στο κόμμα για την επίλυση των πολυάριθμων εθνικών προβλημάτων που κληρονομήθηκαν από την παλιά τσαρική Ρωσία. Υπό την ιδιότητά του ως Λαϊκός Επίτροπος των Εθνοτήτων, ο Στάλιν αντιπροσώπευε πάντα την πιο συγκεντρωτική και γραφειοκρατική τάση. Αυτή εκδηλώθηκε ιδιαιτέρως στα ζητήματα της Γεωργίας και της Ουκρανίας….     Το ζήτημα της τύχης της Ουκρανίας έχει τεθεί στην πλήρη έκτασή του. Χρειάζεται ένα σαφές και συγκεκριμένο σύνθημα που να αντιστοιχεί στη νέα κατάσταση. Κατά τη γνώμη μου, μόνο ένα τέτοιο σύνθημα μπορεί να υπάρξει αυτή τη στιγμή: Μια ενωμένη, ελεύθερη και ανεξάρτητη Σοβιετική Ουκρανία των εργατών και των αγροτών.»

Η τουρκική πολιτική

Η Τουρκία επιχειρώντας να αποκτήσει ρόλο περιφερειακής υπερδύναμης, παρεμβαίνει στις εξελίξεις με πολλούς τρόπους. Κατ’ αρχάς είναι εμφανές ότι η πολιτική της είναι πλέον ιμπεριαλιστική. Κατέχει με τη βία το 37% του κυπριακού εδάφους και το 5% του συριακού. Και στις δύο περιοχές έχει προβεί σε εθνική εκκαθάριση. Στην δε κατεχόμενη Κύπρο έχει διαπράξει και πολιτιστική γενοκτονία.

Επίσης η στρατιωτική επιβολή, μετά από κατάληψη, ιδιαίτερου καθεστώτος στις δύο νησίδες των Ιμίων – οι οποίες αναμφίβολα είναι ελληνικό εθνικό έδαφος  με την Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων του 1947- επιβεβαιώνει τον δομικό πλέον επεκτατισμό των κυρίαρχων μιλιταριστικών ελίτ.

Παράλληλα έχει κάνει στρατιωτική επέμβαση σε Λιβύη και Ναγκόρνο Καραμπάχ, ενώ υλοποιεί σχέδιο περικύκλωσης της Ελλάδας μέσω Αλβανίας και αμφισβητεί με τη στρατιωτική βία δικαιώματα της Ελλάδας και της Κύπρου στην Ανατολική Μεσόγειο.

 Στην αναζωπύρωση της πρόσφατης ουκρανικής κρίσης είχε σημαντικό ρόλο πουλώντας τα επιθετικά ντρόουν στην κυβέρνηση του Κιέβου, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν κατά των αυτόνομων περιοχών σε μια πρώτη παραβίαση των Συνθηκών του Μινσκ.

Μετά την αναγνώριση της ανεξαρτησίας των δύο αυτόνομων περιοχών του Ντομπάς τόσο το τουρκικό Υπ.Εξ. όσο και ο πρόεδρος Ερντογάν καταδίκασαν την ρωσική κίνηση. Όμως τις πραγματικές τουρκικές απόψεις τις εξέφρασε σε κείμενό του στην Ντόιτσε Βέλε ο  εξ απορρήτων σύμβουλος του Ερντογάν Ιμπαχίμ Καλίν: «Έχουμε να κάνουμε με νέες προκλήσεις τον 21ο αιώνα, άρα χρειαζόμαστε νέους κανόνες και νέες αρχές, με τις οποίες μπορούν και οι δύο πλευρές να αισθάνονται ασφαλείς»… «Αυτό δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να ανταποκρινόμαστε σε κάθε αίτημα της Ρωσίας, αλλά θα πρέπει να ακούσουμε τους Ρώσους» …. «κυρώσεις κατά της χώρας δεν αποδίδουν, αλλά μεταθέτουν μόνο το πρόβλημα. Είναι καλύτερα να ακούει κανείς την άλλη πλευρά και να αντιλαμβάνεται τους στρατηγικούς ενδοιασμούς της. Η Ρωσία αισθάνεται να απειλείται από το ΝΑΤΟ και ο Πούτιν 30 χρόνια μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης θέλει να χαράξει νέα σύνορα και να ανανεώσει στρατηγικές συμμαχίες».

Επί της ουσίας ο Καλίν κατανοεί ότι ο κόσμος έχει μπει σε περίοδο αποδόμησης του Διεθνούς Δικαίου.  Και βεβαίως οι νέοι κανόνες και οι νέες αρχές που ονειρεύεται είναι αυτές που ανταποκρίνονται στην ιμπεριαλιστική θεώρηση της Τουρκίας που στρέφεται κυρίως κατά της Ελλάδας και της Κύπρου.  Ίσως δεν είναι τυχαίο ότι σε αυτή την μεταβατική εποχή, θέτουν με τέτοια ένταση τα ζητήματα κυριαρχίας στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου.

Ακριβώς γι αυτό, η σύνδεση της όποιας παραβατικής ρωσικής συμπεριφοράς θα έπρεπε απολύτως να συνδεθεί από την ελληνική διπλωματία με την τουρκική. 

Η Ρωσο-ουκρανική αντιπαράθεση και οι επιπτώσεις της στους Έλληνες της Μαριούπολης

Του Βλάση Αγτζίδη (*)

Η όξυνση των σχέσεων «Δύσης» – Ρωσίας με αφορμή την Ουκρανία και την εν δυνάμει ένταξή της στο ΝΑΤΟ, κάνει επίκαιρο το ζήτημα των Ελλήνων της Μαριούπολης και των 25 ελληνικών χωριών της περιφέρειας του Ντονιέτσκ. Η Ελλάδα είναι η μόνη ευρωπαϊκή χώρα που διαθέτει αναγνωρισμένη εθνική μειονότητα στη ζώνη του πυρός. Κάτι που κάνει την ειρηνευτική εμπλοκή της απαραίτητη.

Με Έλληνες πολεμιστές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου (φωτο Στ. Ελληνιάδης)

Στη Νότια Ουκρανία, στην περιοχή της Αζοφικής θάλασσας, στην Κριμαία, στην Οδησσό κ.α., με βάση την τελευταία σοβιετική απογραφή του 1989, ζούσαν 104.091 Έλληνες. Οι ίδιοι ισχυρίζονται ότι ο πραγματικός τους αριθμός είναι διπλάσιος, εφ’ όσον δεκάδες χιλιάδες Ελληνες αναγκάστηκαν την περίοδο των σταλινικών διωγμών να δηλώσουν ότι τάχα είναι Ρώσοι ή Ουκρανοί. Σήμερα οι Έλληνες που κατοικούν στην περιοχή της Μαριούπολης του Ντονιέτσκ και της υπαίθρου υπολογίζονται σε 90.000. Αυτή τη στιγμή η περιοχή τους βρίσκεται ακριβώς πάνω στη γραμμή αντιπαράταξης των Ουκρανών με τους ρωσόφωνους αυτονομιστές. Τα ελληνικά χωριά Σαρτανά, Τσερμαλίκ, Ταλακόφβα, Κιριλόφκα, Ραζντόλνιε-Καράκουμπα κ.ά βρίσκονται ακριβώς πάνω στη γραμμή των συγκρούσεων από την ουκρανική πλευρά. Ενώ κάποια ελληνικά χωριά, όπως η Στύλα και το Χούταρ-Πετρόφσκογο,  βρίσκονται στην άλλη πλευρά των ρωσόφωνων αυτονομιστών του Ντονιέτσκ, της ονομαζόμενης «Λαϊκή Δημοκρατία του Ντονιέτσκ» (DNR) που βρίσκεται υπό πλήρη ρωσικό έλεγχο.

Πώς φτάσαμε στη σύγκρουση

Οι ραγδαίες εξελίξεις στην Ουκρανία ξεκίνησαν πριν από οκτώ ακριβώς χρόνια με τη μεγάλη αντιπαράθεση των Ουκρανών -κυρίως των προερχόμενων από τη δυτική Ουκρανία- στον διεφθαρμένο αλλά φιλορώσο πρόεδρο Γιανουκόβιτς. Η ανατροπή θα συμβεί με μια παράξενη λαϊκή «πορτοκαλί επανάσταση» το 2013, στην οποία συμμετείχαν και οργανωμένες νεοναζιστικές ομάδες. Η κρίση επεκτάθηκε στα γεγονότα της Κριμαίας το 2014 που είχαν ως κατάληξη την ενσωμάτωση της χερσονήσου στη Ρωσία. Ακολούθησαν τα δραματικά γεγονότα στην Οδησό και ο εμφύλιος πόλεμος στην νοτιοανατολική Ουκρανία με την αυτονόμηση δύο περιοχών (Λουγκάνσκ και Νονιέτσκ) που συνόρευαν με τα ουκρανορωσικά σύνορα. Σήμερα στην Ουκρανία υπάρχει μια φιλοδυτική ηγεσία υπό τον Ζελένσκι.

Οι εξελίξεις αυτές που σήμερα λαμβάνουν μια δραματική διάσταση, έφεραν και πάλι στην επιφάνεια τους προβληματισμούς για τις ωδίνες της μετασοβιετικής ανασυγκρότησης της Ανατολικής Ευρώπης.

Σε πρώτη φάση οι εξελίξεις στην Ουκρανία φάνηκε ότι αντιστοιχούσαν στη διαφοροποίηση δυτικόφιλων και ρωσόφιλων, που είχε ως βάση τόσο τη γλωσσική διαφοροποίηση (ουκρανόφωνοι – ρωσόφωνοι) όσο και τη θρησκευτική (καθολικοί – ορθόδοξοι). Όμως στην συνέχεια φάνηκε ότι οι αντιθέσεις ήταν περισσότερο πολύπλοκες και αρχικά είχαν και κοινωνικά αίτια που σχετιζόταν με την οικονομική κατάρρευση και την επικράτηση μιας νέας κάστας ολιγαρχών στην ουκρανική κοινωνία. Βεβαίως σήμερα, με την πλήρη εξάρτηση των αυτονομημένων περιοχών από τη Ρωσία, τα κοινωνικά αιτήματα των αυτονομιστών έχουν παραμεριστεί και η σύγκρουση πλέον αφορά αποκλειστικά και μόνο τη διαμόρφωση των γεωπολιτικών ισορροπιών των μεγάλων δυνάμεων. 

Οι Έλληνες της Μαριούπολης

Οι Ελληνες της Μαριούπολης αποτελούν σήμερα ένα από τα τελευταία εναπομείναντα συμπαγή μέρη του παρευξείνιου Ελληνισμού. Οι περιπέτειες αυτού του άγνωστου αλλά εκπληκτικού ελληνικού κόσμου συγκροτούν μία από τις πλέον ενδιαφέρουσες σελίδες των Ελλήνων. Μία από αυτές τις ιστορικές περιπέτειες σχετίζεται με τη σοβιετική εμπειρία των παρευξείνιων ελληνικών κοινοτήτων.

Εμπειρία, που κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου -μετά την οριστική εδραίωση του κομμουνιστικού συστήματος και το τέλος των εμφύλιων και εθνικών συγκρούσεων- ανέδειξε μια ενδιαφέρουσα πολιτιστική ελληνική έκφραση -καθεστωτική, φυσικά- για να τελειώσει στα σταλινικά γκουλάγκ.

Χάρτης της εμπόλεμης περιοχής. Με κόκκινο τα εδάφη των αυτονομιστών, όπου βρίσκονται και ελληνικά χωριά

Η πολιτιστική ανάπτυξη των Ελλήνων της Μαριούπολης, όπως και της υπόλοιπης Σοβιετικής Ενωσης, ήταν από τις προτεραιότητες του νέου σοβιετικού συστήματος. Η ιεράρχηση της πολιτιστικής ανάπτυξης στις πρώτες θέσεις καθορίστηκε από την πίστη των νέων κυρίαρχων ότι με την «πνευματική άνοδο των μαζών» θα ηττηθούν ο «συντηρητισμός» και «οι αντιδραστικές δυνάμεις». Έτσι καθ’ όλη τη διάρκεια του Μεσοπολέμουκαι έως το 1937, παρατηρήθηκε μια εκπληκτική ελληνική αναγέννηση στους τόπους που ζούσε ο ελληνισμός στην ΕΣΣΔ. Εκεί δημιουργήθηκε ο εκδοτικός οίκος με την επωνυμία «Κολεχτιβιστής» που εξέδιδε και την αντίστοιχη εφημερίδα. Στην ύπαιθρο της Μαριούπολης όπου υπήρχαν οι μεγάλες αγροτικές καλλιέργειες δημιουργήθηκαν και τρεις αυτόνομες ελληνικές σοβιετικές περιοχές.

Ολες αυτές οι προσπάθειες στο πλαίσιο του δύσκολου σοβιετικού περιβάλλοντος, συνιστούν ένα μοναδικό εγχείρημα και αποτελούν την ύστατη απόπειρα του ευξεινοποντιακού Ελληνισμού να κατοχυρώσει την παρουσία του, ανεξάρτητα από την ύπαρξη ελληνικού κράτους στο βαλκανικό Νότο. Τραγική όμως είναι η κατάληξη του εγχειρήματος αυτού, εφόσον οι πρωταγωνιστές του θα πέσουν θύματα του σταλινικού Μολώχ την μετά το ’37 εποχή, όταν στη θέση της πολυπολιτισμικής αντίληψης εδραιώνεται η αφομοιωτική, εκρωσιστική πολιτική. Τα χιλιάδες θύματα και οι δεκάδες χιλιάδες εκτοπισμένοι στην Κεντρική Ασία -λίγα μόλις χρόνια από τη γενοκτονία που πραγματοποίησαν οι Τούρκοι εθνικιστές στα νότια παράλια της Μαύρης Θάλασσας- σηματοδοτούν το τέλος του παλιού, πολύμορφου, ελληνικού κόσμου.

Η αναγέννηση

Με την είσοδο στην εποχή των μεγάλων μεταρρυθμίσεων και η μείωση των κατασταλτικών συμπεριφορών του σοβιετικού κράτους, άρχισε και η αναγέννηση των ελληνικών κοινοτήτων.

Σε μια επίσκεψή μου στην περιοχή την Άνοιξη του 1991, ο τότε εκπρόσωπος του «Ελληνικού Συλλόγου Μαριούπολης», Ι. Α. Γιαλής, μας είπε τα εξής:          «Εμείς οι Ελληνες που ζούμε στη Νότια Ουκρανία έχουμε αρχίσει να οργανωνόμαστε εδώ και λίγον καιρό. Τα δικά μας προβλήματα είναι πολύ πιο δύσκολα από αυτά των Ρώσων ή των Ουκρανών, τουλάχιστον όσον αφορά τα πολιτιστικά ζητήματα. Εμείς λόγω της σταλινικής καταπίεσης έχουμε πρόβλημα γνώσης της ελληνικής γλώσσας. Τώρα μας επέτρεψαν να μαθαίνουμε ελληνικά στα σχολεία και στα πανεπιστήμια, αλλά δεν υπάρχει υποδομή. Δεν έχουμε βιβλία ούτε δασκάλους. Εδώ θα έπρεπε να παρέμβει αποφασιστικά το ελληνικό κράτος.»

            Στην  ερώτησή μου για το αν υπάρχει μετανάστευση προς την Ελλάδα, όπως γίνεται από άλλες περιοχές που κατοικούν Έλληνες (Καύκασος, Κεντρική Ασία) απάντησε: «Από τη Νότια Ουκρανία φεύγουν ελάχιστοι. Επειδή ο Ουκρανικός νότος είναι ευλογημένος τόπος. Εδώ ο ελληνικός λαός μπορεί να ζει καλά. Υπάρχουν μέρη που μοιάζουν πολύ με τα τοπία της Ελλάδας.»

            Για τους προβληματισμούς περί ελληνικής Αυτονομίας που εμφανίστηκαν τότε στους κόλπους της ελληνικής σοβιετικής κοινότητας και διατυπώθηκαν ως αίτημα τον Μάρτιο του 1991 στο Γελεντζίκ, στο πλαίσιο του Α’ Πανσοβιετικού Συνεδρίου αίτημα ο Ι. Γιαλής είπε: «…Μας κάλεσαν τον Απρίλιο του 1991 στη Μόσχα και μας ανακοίνωσαν  ότι σε συνεδρίαση του Ανώτατου Σοβιέτ έγινε η εξής σκέψη: Το Ντονιέτσκ να ανακηρυχτεί σε «περιφέρεια Ντονιέτσκ» (Ντονιέτσκιι Κράϊ), στα πλαίσια της  οποίας θα δημιουργηθεί η «εθνική περιοχή της Μαριούπολης» (Μαριουπόλσκι Νατσιονάλνι Οκρουγκ). Η εθνική αυτή περιοχή θα αποτελείται από την πόλη της Μαριούπολης και τα γύρω ελληνικά χωριά.»

Αυτό σημαίνει ότι οι ρωσικοί προβληματισμοί και οι μεθοδεύσεις για την περιοχή είχαν ήδη ξεκινήσει από την σοβιετική περίοδο. Γνωρίζοντας ότι η επόμενη μέρα θα είναι μια εποχή εθνικών κρατών στα συντρίμμια της Σοβιετικής Ένωσης, επεξεργάζονταν σχέδια για τη γεωπολιτική διαμόρφωση της επόμενης μέρας. Τα έντονα γεγονότα που σημάδεψαν το δεύτερο εξάμηνο του 1991 και η κατάρρευση της ΕΣΣΔ μέσω του ντόμινο ανακήρυξης νέων κρατών μετέθεσε τις όποιες εκκρεμότητες για αργότερα. 

Η σημασία της Ουκρανίας

Η Ουκρανία είχε από παλιά ιδιαίτερο ρόλο στις ρωσικές προτεραιότητες. Στην τσαρική εποχή εκτός από σιτοβολώνας της Ρωσίας και της Ευρώπης ήταν και βασικό κέντρο της βιομηχανίας. Αυτός ο ρόλος συνεχίστηκε και στη σοβιετική εποχή, απαλλαγμένος βέβαια από τις εθνικές σημασιοδοτήσεις της προηγούμενης περιόδου. Όμως με την κατάρρευση της ΕΣΣΔ όλα αυτά επανήλθαν στην επικαιρότητα.

Η Ρωσική Ομοσπονδία θέλει να περιχαρακώσει το μετασοβιετικό χώρο και κυρίως να εξασφαλίσει ότι οι τρείς σημαντικές γειτονικές χώρες (Ουκρανία, Λευκορωσία, Καζαχστάν) δεν θα ολισθήσουν σε αντιρωσικά στρατόπεδα. Για τη Ρωσία οι τρεις αυτές χώρες αποτελούν τη συνθήκη ασφάλειάς της τόσο από γεωπολιτικής, όσο και από ενεργειακής πλευράς. 

Ακριβώς γι αυτό θέλουν από τη Δύση τη διαβεβαίωση ότι το ΝΑΤΟ δεν θα επεκταθεί στα όρια της Ρωσίας. Από την άλλη η Δύση θεωρεί αρκετά ισχυρή τη θέση της στο μετασοβιετικό σκηνικό, ώστε να μπορεί να ορίσει αυτόνομα την πολιτική της. Όλα αυτά διαμόρφωσαν μια σχέση ανισορροπίας και χαρακτηρίζεται από δυσπιστία. 

Σαφώς η Ρωσία έχει ορίσει τις δικές της κόκκινες γραμμές και αυτό το έχει αποδείξει στην περίπτωση της Γεωργίας. Ίσως θεωρεί ότι σήμερα είναι η κατάλληλη εποχή να ξεκαθαρίσει τα όρια αυτόνομης πορείας της Ουκρανίας. Θεωρεί ότι η θέση της Δύσης είναι αρκετά υπονομευμένη τόσο από τη στρατιωτική αποτυχία του Αφγανιστάν όσο και από την εμφάνιση και άλλων δυνάμεων που διεκδικούν αναθεώρηση των έως τώρα παγκόσμιων διευθετήσεων.  Επίσης ίσως θεωρεί ότι διευκολύνει τις στοχεύσεις της η απουσία ταυτόσημων συμφερόντων στις χώρες της Δύσης και η απουσία συναντίληψης. Και αυτή η απουσία αποδεικνύεται με την επιφυλακτική στάση της Γερμανίας η οποία εισάγει από τη Ρωσία το 40% του φυσικού αερίου που καταναλώνει.

Αυτό που φαίνεται ως δεδομένο είναι ότι άμεση σύγκρουση Δύσης (ως ΝΑΤΟ ή Ε.Ε.)-Ρωσίας είναι μάλλον ένα απίθανο σενάριο. Οι όποιες στρατιωτικές συγκρούσεις, εφόσον προκύψουν, θα είναι μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας. Και αυτό γιατί αφενός καμιά δυτική χώρα δεν θέλει να εμπλακεί σε πόλεμο με τη Ρωσία και αφετέρου γιατί εφόσον η Ουκρανία δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ δεν υπάρχει λόγος ενεργοποίησης του άρθρου 5 περί αλληλεγύης.

Οι ΗΠΑ επιθυμούν να αποτρέψουν κάποια στρατιωτική κίνηση της Ρωσίας που θα γινόταν για να ξεκαθαρίσει πλήρως η θέση ότι ο δικός της λόγος είναι ο καθοριστικός στον χώρο που προέκυψε από τη διάλυση της ΕΣΣΔ. Και για να πετύχουν την αποτροπή προσπαθούν να συμπήξουν ένα ενιαίο μέτωπο και να απειλήσουν τη Ρωσία με οικονομικές κυρώσεις.

Παράλληλα φωνές σωφροσύνης εκφράζονται και από τη ρωσική πλευρά.

Το καλό σενάριο για την Ελλάδα και τους Μαριουπολίτες

Η καλύτερη εκδοχή για τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα είναι να διευθετηθεί η κρίση και να μην απαιτηθεί από την Ελλάδα να διαλέξει στρατόπεδο τη στιγμή της σύγκρουσης, παρότι με την παραχώρηση στους Αμερικανούς βάση στην Αλεξανδρούπολη έχει κάνει ένα βήμα ενάντια στη Ρωσία. Να σημειώσουμε ότι σε πιθανή στρατιωτική εμπλοκή η βάση αυτή θα χρησιμοποιηθεί άμεσα για την υποστήριξη των επιχειρήσεων. 

Πάντως οι Ρώσοι περιμένουν από την Ελλάδα να κρατήσει κάπως αυτόνομη θέση και να μην μετατραπεί σε πλήρες ενεργούμενο των ΗΠΑ. Ακριβώς γι αυτό ο Σεργκέι Λαβρόφ  είπε στον  Δένδια: «εμπιστευόμαστε τους Έλληνες φίλους μας ότι με τη σοφία τους θα κάνουν την επιλογή που ανταποκρίνεται στις πεποιθήσεις τους».

Η εξεύρεση διπλωματικής λύσης θα είναι ευεργετική για τον ελληνισμό της Μαριούπολης, παρόλο που η οκταετής περίπου αντιπαράθεση, η στρατιωτικοποίηση των περιοχών τους  και η εσωτερική κοινωνική κατάσταση και  οικονομική κρίση έχουν δημιουργήσει τεράστια προβλήματα.

Γι αυτό είναι πολύ σημαντικό τόσο η επίσημη Ελλάδα να αυξήσει το ενδιαφέρον για την περιοχή αυτή, όσο και η ελληνική κοινωνία να γνωρίσει και να αγκαλιάσει τον μαριουπολίτικο ελληνισμό… 


Δείτε παλιότερες δημοσιεύσεις πατώντας «enter» επί του τίτλου:

240 χρόνια από την ίδρυση της Μαριούπολης

Οι Έλληνες της Μαριούπολης και το πρόβλημα της Ουκρανίας

Μετονομασία από «Κριμαία» σε «Ταυρίδα»;

Οι Έλληνες της ν. Ουκρανίας και της Κριμαίας: Οι σταλινικές διώξεις

Οι Έλληνες της ν. Ουκρανίας και της Κριμαίας: Η Μαριουπολίτικη διάλεκτος

Οι Έλληνες της ν. Ουκρανίας και της Κριμαίας, και οι μετασοβιετικές ωδίνες

Οι Έλληνες της Ουκρανίας στο μάτι του κυκλώνα…

Οι Έλληνες στο σοβιετικό Μεσοπόλεμο

Παρασκευή 18/2 στο Σεμινάριο Ιστορίας: Οι στρατιωτικές αιτίες της ήττας στη Μικρά Ασία

Το αφιέρωμα στη Μικρασιατική Καταστροφή με αφορμή την επέτειο των εκατό χρόνων συνεχίζεται στο Σεμινάριο Σύγχρονης Ιστορίας του Ελεύθερου Πανεπιστημίου του δήμου Κηφισιάς (Έπαυλη Δροσίνη-Δημοτική Βιβλιοθήκη, Αγίων Θεοδώρων και Κυριακού)…

Την ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 18 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2022, 7.00-8.30μμ ο στρατιωτικός αναλυτής Βασίλειος ΛΟΥΜΙΩΤΗΣ θα παρουσιάσει το θέμα:

«Κύριες αιτίες της ήττας της Στρατιάς Μ. Ασίας και της καταστροφής του Στρατού τον Αύγουστο του 1922»

Όσοι θέλουν να παρακολουθήσουν τη διάλεξη θα πρέπει να προκρατήσουν θέση τηλεφωνώντας στο τηλ. 213-2007204 (Δευτέρα ως Παρασκευή: 9.00 – 14.00)….

Σύντομη περίληψη

Μετά την αποτυχία των επιχειρήσεων προς την Άγκυρα η Στρατιά Μικράς Ασίας εγκαταστάθηκε σε ένα εκτεταμένο μέτωπο που άρχιζε από τον κόλπο της Κίου, κάλυπτε τους συγκοινωνιακούς κόμβους του Εσκί Σεχίρ, του Αφιόν Καραχισάρ και του Ουσάκ και ακολουθώντας τη βόρεια όχθη του ποταμού Μαίανδρου κατέληγε στο Αιγαίο. Το αμυντικό μέτωπο που οργανώθηκε δεν διέθετε σε κανένα σημείο του εδαφικά πλεονεκτήματα που να εξασφαλίζουν τη διεξαγωγή της άμυνας υπό ευνοϊκές συνθήκες. Η Στρατιά Μικράς Ασίας διέθεσε το μεγαλύτερο μέρος της δύναμής της για την κάλυψη του μετώπου της και απέμεινε με ελάχιστες εφεδρείες.

Το πλέον ευάλωτο τμήμα του μετώπου ήταν η αμυντική γραμμή, που κάλυπτε τον κόμβο του Αφιόν Καραχισάρ και έμεινε στην ιστορία με το όνομα η εξέχουσα του Αφιόν. Η δεξιά πτέρυγα της εξέχουσας, που κάλυπτε τις συγκοινωνίες του Νοτίου Συγκροτήματος Μεραρχιών προς τη Σμύρνη, αποτελούσε την αχίλλειο πτέρνα της όλης της παράταξης της Στρατιάς. Η εξέχουσα του Αφιόν στερούταν εφεδρείας. Υπ’ αυτές τις συνθήκες η Στρατιά Μικράς Ασίας ακυρώθηκε ως δύναμη στρατηγικού επιπέδου και μεταλλάχθηκε σε διοίκηση δυνάμεων προκαλύψεως, ανίκανη να αντιδράσει άμεσα και αποφασιστικά σε μία ισχυρή επίθεση του αντιπάλου. Επιπλέον αυτών, παραλείψεις και αποφάσεις που λήφθηκαν στη συνέχεια αποδυνάμωσαν το ηθικό και επιδείνωσαν επιχειρησιακά τη θέση της Στρατιάς. Η αδράνεια ενός έτους οδήγησε σε παραλυσία τη θέληση των ανώτατων διοικήσεων να αντιδράσουν αποφασιστικά όταν εκδηλώθηκε η τουρκική επίθεση.
—–

Ο Ταξίαρχος ε.α. Βασίλειος Λουμιώτης γεννήθηκε στην Δημητσάνα Αρκαδίας το 1952Αποφοίτησε από την Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων το 1975 ως Ανθυπολοχαγός των Τεθωρακισμένων. Είναι απόφοιτος της Ανωτάτης Σχολής Πολέμου και της Σχολής Εθνικής Άμυνας. Υπηρέτησε σε διάφορες Μονάδες του Όπλου των Τεθωρακισμένων. Διοίκησε επί διετία την 1η/7η Επιλαρχία Μέσων Αρμάτων. Διετέλεσε επιτελής σε Τεθωρακισμένες Ταξιαρχίες και την 1η Στρατιά. Αποστρατεύθηκε το 2000.


Τις προηγούμενες διαλέξεις μπορείτε να τις δείτε από εδώ:

Και εδώ τη δική μου εισήγηση στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο του Δήμου Ασπροπύργου:

Αρέσει σε %d bloggers: