Μια αναφορά που δικαιώνει

Ένα εξαιρετικό βιβλίο που πραγματεύεται το ζήτημα της μικρασιατικής Μνήμης και της ταυτότητας της τρίτης γενιάς των προσφύγων είδε πρόσφατα το φως. Πρόκειται για το βιβλίο της Ίριδας Τζαχίλη με τίτλο «Μπαϊντίρι 1922. Μια ιστορία απώλειας από τη Μικρά Ασία«.

Στα βιβλία που έλαβε υπόψη και μνημονεύει είναι και το συλλογικό (μας)  Το τραύμα και οι πολιτικές της Μνήμης.

Επίσης αναφέρεται και στη «συζήτηση» που άρχισε στο πλαίσιο της λεγόμενης ομάδας Λιάκου για το ζήτημα του ’22 και των αναπαραστάσεων των γεγονότων εκείνων στη σύγχρονη Μνήμη και ειδικά στο λόγο των απογόνων των προσφύγων του ’22 και των οργανώσεών τους.  Το σχόλιο στο οποίο αναφέρομαι βρίσκεται στο υποκεφάλαιο με τίτλο ‘Τεκμηρίωση» και είναι το εξής:

Η Τζαχίλη καταλήγει εμμέσως στο ίδιο συμπέρασμα που φτάνει ο οποιοσδήποτε γνώστης του θέματος, αλλά και των σχετικών κοινωνικών διεργασιών: δεν υπάρχει καμιά νέα ματιά. Στην καλύτερη των περιπτώσεων, η επίκληση της «νέας ματιάς» εντάσσεται στο ναρκισιστικό υπόβαθρο αυτής της τάσης ή της ομάδας ή του ρεύματος ή καλύτερα της αποκαλούμενης «μοντέρνας ιστοριογραφίας» !!! 

Στο ζήτημα της προσφυγικής Μνήμης, αλλά και των γεγονότων που συνέβησαν στην Ανατολή, οι προσεγγίσεις τους ζηλωτές της υπερμοντέρνας θεωριοκρατούμενης ιστοριογραφίας« έχουν χαρακτηριστεί και έχουν δεχτεί σφοδρή κριτική ειδικά από τους μαρξιστές ιστορικούς – βρίσκονται στον αντίποδα της θεώρησης που έχει η κατ’ οικονομίαν ονομαζόμενη «προσφυγική ιστοριογραφία«. Στο ζήτημα της Γενοκτονίας και του κοινωνικού αιτήματος για αναγνωριση των εθνικών εκκαθαρίσεων που έκανε ο τουρκικός εθνικισμός ως τέτοιων, η ομάδα υποστηρίζει αντιδραστικές απόψεις και με όχι ιδιαίτερη δυσκολία θα μπορούσε κάποιος μελετητής των συμπεριφορών να την εντάξει στο χώρο των  «Αρνητών της Γενοκτονίας«.  

Για το ζήτημα της  προσφυγικής ταυτότητας και Μνήμης, η ομάδα υποστηρίζει ότι πρόκειται για «κατασκευές». Εκκρεμεί βέβαια η ενδελεχής κριτική των θέσεών της, όπως ολοκληρωμένα κατατέθηκαν στο βιβλίο  που επιμελήθηκε ο Αντώνης Λιάκος, το οποίο -σημειωτέον και όπως αναφέρθηκε πιο πριν- ουδεμία νέα ματιά κομίζει. Απλώς βαφτίζει «νέα» μια παμπάλαια άποψη, κυρίαρχη στο χώρο της παραδοσιακής ιστοριογραφίας αλλά και της ίδιας της εξουσίας, επενδύοντάς την απλώς με νέα σχήματα και λέξεις, που πειθαναγκάζουν τον ανυποψίαστο αναγνώστη να τη δεχτεί ως «νέα» . 

Σε προσωπικό επίπεδο η πρώιμη μελέτη του Αντ. Λιάκου Η ιταλική ενοποίηση και η μεγάλη ιδέαπου εκδόθηκε από τις εκδ. Θεμέλιο το 1985, μου επέτρεψε:
-να κατανοήσω την ιστορικότητα του φαινομένου,
-να συνειδητοποιήσω το άτοπο της φορτισμένης ιδεολογικής χρήσης του όρου με την οποία έμπαινε στο περιθώριο το πραγματικό κοινωνικοπολιτικό διακύβευμα αλλά και ολόκληρος ο ελληνισμός της Ανατολής,
-να ξεπεράσω σε μεγάλο βαθμό τα στερεότυπα και τις αντιδραστικές θεωρήσεις (που καλλιέργησε κυρίως μια παλαιοελλαδοκεντρική, 
αντιμικρασιατική και φιλοεθνικιστική-ως προς τους Νεότουρκους και τον Κεμάλ βεβαίως-  εξουσία+αριστερά). 

Όμως ο  Λιάκος με το τελευταίο του βιβλίο του Αποκάλυψη, ουτοπία και ιστορία απέδειξε ότι είναι ένας βαθύς γνώστης  των ιστορικών λειτουργιών στις ανθρώπινες κοινωνίες.  Είναι ατύχημα που την εποχή που πρωτοδιαμόρφωνε τις απόψεις του, για τα δικά μας ζητήματα αποδέχτηκε αξιωματικά όλη την κυρίαρχη ελλαδική μυθολογία για την περίοδο του μεγάλου μετασχηματισμού της Εγγύς Ανατολής (1908-1923). Μέσα από τους παραμορφωτικούς και περιοριστικούς καθρέφτες ενός καθυστερημένου  παλαιοελλαδίτικου τροτσκισμού -και πιθανότατα και μιας καταγωγής που ευνοούσε- διαμόρφωσε αρνητικές στάσεις και συναισθήματα, τα οποία καλύπτονται στην εκδήλωσή τους με μια επιστημονικοφανή απόρριψη ενός ολόκληρου αληθινού κόσμου. Η στάση του αυτή, που υποβαθμισε έως δυσφημήσεως το κίνημα της (προσφυγικής) κοινωνίας των  πολιτών, έφτασε στα όρια της εμπάθειας -ακόμα και του ρατσισμού για τους Πόντιους πρόσφυγες της σοβιετικής κατάρρευσης- καθόρισε σε μεγάλο βαθμό τη ματιά πλειάδας νέων ιστορικων, εφόσον υπήρξε ο εμβληματικός  ηγέτης  ενός σημαντικού ρεύματος σκέψης.

Παράλληλα, επηρέασε τις συλλογικές εικόνες και υποβοήθησε τις αντιπροσφυγικές κρατικές πολιτικές κατά την εποχή των προσπαθειών για αναγνώριση της Γενοκτονίας που συνέβη στηνΑνατολή κατά των χριστιανικών κοινοτήτων από τον τουρκικό εθνικισμό, επειδή υπήρξε εκλεκτός συνεργάτης του Συγκροτήματος Λαμπράκη και μέγας ακτιβιστής, και υπέταξε την ιστορία στην πολιτική σκοπιμότητα –κυρίως κατά την περίοδο Σημίτη, όταν επιβραβεύτηκε για τη στάση του με την ανάληψη της προεδρείας του ΟΠΕΚ.

Πάντως έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον το πως το ρεύμα εκφράζει την άρνηση αποδοχής των νέων προσεγγγίσεων  και μένει προσκολλημένο σε παλαιότατες και αντιλαϊκότατες θεωρήσεις. Και αυτό σε μια εποχή που στο διεθνή χώρο οι γενοκτονολογικές σπουδές βρίσκονται σε άνθιση,  τα γεγονότα που αφορούν τους Έλληνες της Ανατολής έχουν ξεκαθαριστεί από τους υπεύθυνους διεθνείς φορείς (International Association of Genocide Scholars – IAGS) και το θέμα αυτό έχει ήδη καταγραφεί στη διεθνή βιβλιογραφία

4 comments so far

  1. […] -Ίρις Τζαχίλη, ιστορικός, «Μνήμες της προσφυγιάς στην τρίτη γενιά», […]

  2. […] -Ίρις Τζαχίλη, ιστορικός, «Μνήμες της προσφυγιάς στην τρίτη γενιά», […]

  3. MIA SYNENTEYXI STO «KOKKINO»:

    «Είναι κατάντια να μιλάνε οι ακροδεξιοί για γενοκτονίες»

    http://www.stokokkino.gr/article/1000000000009353/Blasis-Agtzidis–istorikosrnEinai-katantia-na-milane-oi-akrodeksioi-gia-genoktonies#sthash.m40yvqcG.dpuf


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: