Η Μεταπολίτευση, η αμηχανία της νεοελληνικής ιστοριογραφίας και οι νέες Σιωπές….

ΤΟ ΝΕΟ ΤΕΥΧΟΣ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΕΙΝΑπό την Παρασκευή, 14 Δεκεμβρίου μέχρι την Κυριακή, 16 Δεκεμβρίου το περιοδικό Ιστορείν που πρόσκειται στον ιστορικό Αντώνη Λιάκο, οργανώνει στο αμφιθέατρο του Ινστιτούτου Γκαίτε συνέδριο με θέμα «Μεταπολίτευση: Από τη μετάβαση στη δημοκρατία στην οικονομική κρίση;», με τη συμμετοχή μελετητών από πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα της Ελλάδας και του εξωτερικού. Οι ομιλητές στο Συνέδριο είναι εξαιρετικοί επιστήμονες, ενώ όλες ανεξαιρέτως οι εισηγήσεις συμβάλλουν στην αποσαφήνιση και κατανόηση πλευρών του φαινομενου που αποκαλείται μονολεκτικά «Μεταπολίτευση».
.
Αυτό όμως που προφανώς απουσιάζει από τη θεματολογία είναι η αναφορά στον προσφυγικό λόγο και στη δημόσια εμφάνιση μιας ταυτότητας των προσφύγων του ’22 και των απογόνων τους, που  σόκαρε κατά τα φαινόμενα τους νεοέλληνες συμπολίτες τους -και ειδικά τους μη έχοντες καμιά προσφυγική καταγωγή. Οι «γκουρού» των διαφόρων ιστοριογραφικών τάσεων μάλλον προσπάθησαν να εξορκίσουν το φαινόμενο. Παρατηρήθηκε ακόμα και η παραπειστική χρήση μεθόδων «κοινωνικής ανθρωπολογίας» για να τεκμηριωθούν προειλημμένα συμπεράσματα, να επιβεβαιωθούν αυθαίρετα στερεότυπα και να κατασκευαστούν κυριολεκτικά θεωρίες και εικόνες
.
Εμφανίζεται έτσι και πάλι το ζήτημα της διαρκούς ύπαρξης στον ελλαδικό χώρο μιας υπόγειας ενιαίας, σχεδόν ρατσιστικής στάσης, που από παράδοση  υπερέβαινε τους πολιτικούς διαχωρισμούς, και βασιζόταν :
-κοινωνικά στην παραδοσιακή αντιπροσφυγική στάση της Δεξιάς και
-ιδεολογικά στη μεταφυσική  θεώρηση του μικρασιατικού που κωδικοποίησε «έξοχα» ο Νίκος Ζαχαριάδης
...
Παλιότερα προσπάθησα να παρουσιάσω το φαινόμενο, τελείως σχηματικά, στο κείμενο με τίτλο: » O αντιπροσφυγικός αναθεωρητισμός σε μέρη τρία«… Τα παραπάνω σχολίασα με τον τρόπο μου, σε έναν φόρουμ που συμμετέχουν νέοι ιστορικοί, ως εξής:

σάρωση0007

Ένα από τα πλέον αξιοσημείωτα φαινόμενα της Μεταπολίτευσης, που προκαλεί όμως ακόμα τη μέγιστη δυνατή αμηχανία,  είναι η ανάδυση ενός διεκδικητικού προσφυγικού λόγου για πρώτη φορά μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 και μιας προσπάθειας για ενσωμάτωση στο συλλογικό ελλαδικό αφήγημα της εξοβελισμένης έως εκείνη τη στιγμή ιστορικής εμπειρίας των προσφυγικών πληθυσμών.

Ενός  λόγου, απολύτως συνδυασμένου με την ριζοσπαστικοποίηση των αντιλήψεων που επέφερε  σε νέους της τρίτης γενιάς των προσφύγων η εξωκοινοβουλευτική Αριστερα, αλλά και την  εμφάνιση ενός νέου μεγάλου μεταναστευτικού κύματος των Ποντίων της ΕΣΣΔ προς την Ελλάδα (τέλη δεκαετίας του ’80 ώς και την πρώτη δεκαετία αυτού του αιώνα), που στο μεγαλύτερο ποσοστό προέχονταν από τη μικρασιατική προσφυγιά, έχοντας εγκλωβιστεί στην ΕΣΣΔ και βιώνοντας τόσο τις καλές όσο και τις κακές της μέρες.

 Νομίζω ότι το φαινόμενο αυτό έχει περιγραφεί αρκετά καλά : 

«Μετά τη δικτατορία αρκετοί αριστεροί διανοούμενοι της δεύτερης και της τρίτης προσφυγικής γενιάς θα προσανατολιστούν στην ανάδειξη του πολιτισμού και διαφόρων άγνωστων πλευρών της ποντιακής ιστορίας, όπως ο Χρήστος Σαμουηλίδης, ο Κώστας Διαμαντίδης, ο Φόρης Παροτίδης, ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης, ο Πάνος Καϊσίδης κ.ά. Με τον τρόπο αυτό η ενασχόληση με τον Πόντο δεν θα αποτελεί πλέον αποκλειστική ενασχόληση της παλιάς ηγετικής ομάδας της πρώτης γενιάς και των κληρονόμων της, συντηρητικών κυρίως πεποιθήσεων. 
 .
Στα μέσα της δεκαετίας του ’80 θα παρατηρηθεί μια έντονη κινητικότητα, η οποία θα οδηγήσει στο αίτημα για την αναγνώριση της γενοκτονίας και θα έχει ως χαρακτηριστικό την εντυπωσιακή αύξηση των ποντιακών συλλόγων. Σύλλογοι που πολιτιστικά θα καλλιεργούν τον ποντιακό πολιτισμό, θα ιδρύουν χορευτικές και θεατρικές ομάδες και πολιτικά θα συμμετέχουν και θα συνδιαμορφώνουν ένα κίνημα δημιουργίας μνημείων και καθιέρωσης επετειακών εκδηλώσεων. Ο Michel Bruneau, γεωγράφος και διευθυντής ερευνών στο CNRS, που μελέτησε την ποντιακή διασπορά υποστηρίζει ότι η δημιουργία μιας εικονογραφίας με το στήριγμα των σωματείων δεν ήταν αρκετά ικανοποιητική για τη διατήρηση της ταυτότητάς τους. Έτσι, χρειάστηκε να χτίσουν, να διακοσμήσουν τόπους μνήμης και αναφοράς, όπως μοναστήρια και μνημεία.[9]...
.
https://kars1918.wordpress.com/2010/03/26/eisagogi/
.
Επίσης, με τη διατύπωση ενός διεκδικητικού -και ανατρεπτικού με βάση τις έως τότε καθεστωτικές αντιλήψεις- αιτήματος από τα κάτω (αίτημα για αναγνώριση της Γενοκτονίας που υπέστησαν από τους Νεότουρκους και τους κεμαλικούς, 1914-1923) κατέθεσαν μια άλλη ερμηνευτική ματιά, ανταγωνιστική με την έως τότε κυρίαρχη. Η ριζοσπαστικοποίηση του ποντιακού σε πρώτη φάση χώρου αφείλεται στη δράση πολιτικών ομάδων  κατά τη δεκαετία του ’80, που προέρχονταν από την εξωκοινοβουλευτική Αριστερά (ΠΠΣΠ και όχι μόνο) και απ’ τους «Ιταλούς» του Πασόκ.  
 ..
Τέλος πάντων…  είναι ένα πολύ ενδιαφέρον φαινόμενο της Μεταπολίτευσης που προκάλεσε πλήθος συζητήσεων, παρανοήσεων, αντιπαραθέσεων και αρνήσεων (έως και σήμερα). Προσπάθησα  να προσεγγίσω το θέμα αυτό σ’ ένα συλλογικό έργο που εκδόσαμε πριν από 2 χρόνια με τον Γιώργο Κόκκινο και την Έλλη Λεμονίδου με τίτλο «Το Τραύμα και οι πολιτικές της Μνήμης«. Ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα για τις παλιότερες προσπάθειες διαλόγου είναι το εξής:

..
«… Η ομόφωνη απόφαση  του ελληνικού κοινοβουλίου το ‘94 και η ενεργοποίηση της ποντιακής διασποράς στην κατεύθυνση διεθνούς αναγνώρισης της γενοκτονίας επέφερε τη σφοδρή αντίδραση των τουρκικών κυβερνήσεων και κυρίως του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών και των διαφόρων παρακρατικών μηχανισμών του βαθέος κράτους.[9] Βέβαια στην τουρκική κοινωνία και κυρίως στο τμήμα της που σχετιζόταν με την αντικεμαλική Αριστερά, είχε αρχίσει να υπάρχει και ο αντίθετος λόγος.[10]
 .
Η ελληνική Αριστερά, παρότι το κοινοβουλευτικό της τμήμα ψήφιζε πάντα υπέρ των προσφυγικών προτάσεων στο κοινοβούλιο, παρέμεινε ουδέτερη σ’ αυτές τις διεργασίες. Στο χώρο της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς έγινε μια πρώτη προσπάθεια διαλόγου. Η συζήτηση που ξεκίνησε το 1987 στο περιοδικό Σχολιαστής έμεινε ανολοκλήρωτη.[11] 

.

Σποραδικές παρεμβάσεις και διάλογοι εκείνη την εποχή θα υπάρξουν σε διάφορα αριστερίστικα κυρίως έντυπα, όπως το Convoy, το Κόκκινο πάνω στο Μαύρο, Ρήξη, Σοσιαλιστική Αλλαγή, καθώς και στο αντεξουσιαστικό περιοδικό Άνθη του Κακού.[12] 

Χαρακτηριστικό είναι το άρθρο στο περιοδικό Convoy με τίτλο «Πόντος μια άγνωστη ιστορία», το οποίο ξεκινούσε με το τσιτάτο του Μπακούνιν: «Κάθε εθνότητα μεγάλη ή μικρή έχει το αναφαίρετο δικαίωμα να είναι ο εαυτός της, να ζει σύμφωνα με τη φύση της. Αυτό το δικαίωμα δεν είναι παρά η συνέπεια της γενικής αρχής της ελευθερίας».[13]...

.
https://kars1918.wordpress.com/2011/05/27/genocide/
.
noevil3
.
(Η φωτογραφία με τον κυκλικό ποντιακό χορό,
αφορά πολιτικούς κρατούμενους του Εμφυλίου,
έχει τραβηχτεί στον Άη Στράτη και τον χορό σέρνει ο Κώστας Γαβριηλίδης,
Πόντιος γραμματέας του Αγροτικού Κόμματος Ελλάδας.
Η σελίδα πιο κάτω, προέρχεται από το περιοδικό Convoy, Γενάρης του ’87)

5 comments so far

  1. Κακαλίδης Βλαδίμηρος on

    Ένα από τα πολύ ενδιαφέροντα άρθρα του τεύχ. 11 του περιοδικού είναι το: «Holocaust Denial: Anti-Semitism as a Refusal to Accept Reality» http://historeinonline.org/index.php/historein/article/view/141/139

    Πρέπει να το διαβάσετε.

    Το ειρωνικό είναι ότι οι κύριοι του περιοδικού τη δικιά μας γενοκτονία την θεωρούν μύθευμα και αποδέχονται έτσι πλήρως τις ερμηνείες του θύτη. Θα μπορούσατε να κάνετε ένα αντίστοιχο άρθρο με παρόμοια δομή και τίτλο κάτι σαν «Η άρνηση της γενοκτονίας: η περιφρόνηση του προσφυγικού κινήματος ως άρνηση αποδοχής της πραγματικότητας«.

    • Βλάσης Αγτζίδης on

      Αγαπητέ μου φίλε,

      το θέμα αυτό επανειλημμένως αναδείχθηκε. Στο περσινό σεμινάριο ιστορίας είχα μια εισήγηση με θέμα «Aρνήσεις της γενοκτονίας στην Ελλάδα: ‘‘Νικητές’’ VS “Ηττημένοι’’». http://mikrasiatis.gr/?p=7182
      Οπου βεβαια στους νικητές εντάσσονται-μαζί με τον τουρκικό εθνικισμό- τόσο οι ελίτ της Ελλάδας, όσο και οι ιστορικοί που πιστεύουν σε μια ψευδή πραγματικότητα, ότι δηλαδή το εθνικιστικό κίνημα του Κεμάλ βρισκόταν στη σωστή πλευρά, αποδεχόμενοι έτσι την πραγματική εθνικιστική μυθολογία και ρίχνοντας στον Καιάδα (όχι της Χρυσής Αυγής αλλ΄ αυτόν των Λακεδαιμονίων) κάθε δυνατότητα ταξικής προσέγγισης εκείνης της τρομακτικής σύγκρουσης.

      Επίσης, ένα υποκεφάλαιο στο συλλογικό έργο για τη Μνήμη και το Τραύμα είναι αφιερωμένο στις Αρνήσεις της Γενοκτονίας:
      https://kars1918.wordpress.com/2011/05/27/genocide/ (το πρότεινα και στηναρχική ανάρτηση).

  2. Άγγελος on

    Μου κάνει εντύπωση ότι στην αφίσα για το συνέδριο του «Ιστορείν» αναγράφεται πάνω από τη λέξη Holocaust η λέξη Genocide.

    Και αναρωτιέμαι, πώς γίνεται, πώς είναι δυνατόν να μην υπάρχει ούτε καν η παραμικρή νύξη για το ότι ένα από τα μεγάλα ιστορικά ζητήματα που απασχόλησαν την Ελλάδα και επέβαλαν λίγο ή πολύ μια άλλη ανάγνωση της ιστορίας ήταν η προβληματική για τις Γενοκτονίες στην Ανατολή και η αναγνώριση των Γενοκτονιών των Ποντίων, των Μικρασιατών και των Αρμενίων. Πώς και αυτές οι διαδικασίες δεν έγιναν αντιληπτές από αυτή την ομάδα των ιστορικών;

    Ανικανότητα ή υποκρισία;

  3. […] και όπως κατάλαβα, πολύ καλά αρκετά αργότερα, ανήκαν στο ρεύμα της Άρνησης της Γενοκτονίας και λίγο πολύ τους ενοχλούσαν όλα αυτά τα καινοφανή […]

  4. […] για την αποτίμηση της Μεταπολίτευσης (περ. ‘Historein’, Δεκέμβρης του ’12 και Ελληνική Εταιρεία Πολιτικής […]


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: