«Έφυγε» ο Πολυχρόνης Ενεπεκίδης

Η κοινότητα των Νεοελλήνων ιστορικών είναι σήμερα φτωχότερη. Ο βυζαντινολόγος Πολυχρόνης Ενεπεκίδης έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 97 ετών. Εκτός όμως από τα βυζαντινά, σημαντική είναι η παρακαταθήκη που άφησε για θέματα της σύγχρονης ιστορίας. Η γνώση της ερευνητικής του εργασίας για το Διχασμό, αλλά και τη γερμανική Kατοχή και το Ολοκαύτωμα, είναι βασική για όσους ασχολούνται με τα επί μέρους αυτά θέματα.

Παράλληλα, υπήρξε και ο σημαντικότερος ιστορικός του σύγχρονου Πόντου. Υπήρξε ο πρώτος Έλληνας ιστορικός που μελέτησε τα αυστριακά και γερμανικά αρχεία που αφορούσαν την περίοδο 1909-1918, όπου τα τραγικά γεγονότα της Ανατολής και ειδικώτερα του Πόντου, όπως και ο γενοκτονικός σχεδιασμός των Νεότουρκων εθνικιστών, αποκαλύπτονταν αβίαστα μέσα από αυτά . 

Στο συλλογικό έργο «Tο τραύμα και οι πολιτικές της Μνήμης. Ενδεικτικές όψεις των συμβολικών πολέμων για την Ιστορία και τη Μνήμη» είχα γράψει για τη σημασία του έργου του αλλά και της μαρτυρίας του για τον τρόπο που οι ελλαδικές κυβερνήσεις αντιμετώπισαν την προσφυγική Μνήμη:  «Ο πρώτος ιστορικός που προσπάθησε να μελετήσει τα αρχεία για εκείνα  τα πολιτικά γεγονότα, που αφορούσαν τις γενοκτονίες των ελληνικών πληθυσμών στη Μικρά Ασία, ήταν ο Πολυχρόνης Ενεπεκίδης, καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Βιέννης. Χαρακτηριστική είναι η αντιμετώπισή του από τις ελληνικές αρχές, όταν προσπάθησε να μελετήσει τα γερμανοαυστριακά αρχεία που αφορούσαν την περίοδο 1908-1918.

Ο ίδιος περιγράφει ως εξής την εμπειρία του: «Όταν το 1958-59 καθώς πραγματοποιούσα την έρευνα στα επίσημα αυστριακά αρχεία που μόλις είχαν παραδοθεί στους ερευνητές και είχα συναντήσει πλήθος εγγράφων που αφορούσαν τις βιαιοπραγίες κατά του ελληνικού πληθυσμού, ο τότε υπουργός Εξωτερικών της Αυστρίας Κουρτ Βαλτχάιμ και αργότερα γενικός γραμματέας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών και πρόεδρος της Αυστρίας με ενημέρωσε ότι δύο επιφανείς Ελληνες πολιτικοί, με παρέμβασή τους, ζητούσαν την απαγόρευση της έρευνας. Αυτοί, το αποκαλύπτω τώρα, ήταν ο τότε υπουργός Εξωτερικών Ευάγγελος Αβέρωφ και ο Παναγιώτης Πιπινέλης. Το σκεπτικό ήταν ότι η δημοσίευση αυτών των στοιχείων στην Ελλάδα θα μπορούσε να προκαλέσει εμπλοκή στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.» 

[Η μαρτυρία αυτή του Ενεπεκίδη κατατέθηκε δημόσια, κατά την παρουσίαση του περιοδικού  «Ε-Ιστορικά», που πραγματοποιήθηκε στην κατάμεστη αίθουσα του Συλλόγου Ποντίων «Αργοναύται-Κομνηνοί», στην Καλλιθέα, στο πλαίσιο της εκδήλωσης που συνδιοργάνωσαν η «Ελευθεροτυπία» και η Ομοσπονδία Ποντιακών Σωματείων Νότιας Ελλάδας (Ανταπόκριση Γιώργου Κιούση, Ελευθεροτυπία,Νοέμβριος 2002)]

Πέθανε ο καθηγητής Πολυχρόνης ΕνεπεκίδηςΣυμμετείχε στις προσπάθειες για την διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας, έλαβε μέρος στο συνέδριο που διοργανώθηκε τον Ιούνιο του 1998 στη Νέα Υόρκη και συμμετείχε στην επιτροπή ιστορικών που συνέταξε ένα Υπόμνημα που κατατέθηκε στον ΟΗΕ.  Λίγα χρόνια πριν, το 1997, είχε αντέξει μαζί μας ένα δύσκολο ταξίδι στις ελληνικές κοινότητες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, δίνοντας διαλέξεις σε πανεπιστήμια που διψούσαν για την γνώση που κόμιζε ο ευπατρίδης Ενεπεκίδης. 

Ο ποντιακός χώρος

Ο οργανωμένος ποντιακός χώρος δεν αξιοποίησε τον Ενεπεκίδη όπως θα έπρεπε. Πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η ΠΟΠΣ ήταν η μόνη οργάνωση που και τον αξιοποίησε και τον τίμησε, όπως και οι Αργοναύτες-Κομνηνοί της Αθήνας. Όμως αυτή η παράδοση δεν συνεχίστηκε από τη νέα ομοσπονδία, την ΠΟΕ, παρ’ όλες τις προσπάθειες και τις προτάσεις που κατά καιρούς καταθέταμε στα αρμόδια όργανα. Το παράδοξο ήταν ότι ούτε και τα μέλη της Ευξείνου Λέσχης είχαν συνηγορήσει με το αίτημα προβολής και αναγνώρισης του Ενεπεκίδη, παρόλο που ο σύλλογός τους είχε εκδόσει το σημαντικότερο ίσως έργο για τη Γενοκτονία:  Πολυχρόνης Κ. Ενεπεκίδης, Γενοκτονία στον Εύξεινο Πόντο. Διπλωματικά Έγγραφα από τη Βιέννη (1909-1918), Θεσσαλονίκη, έκδ. Εύξεινος Λέσχη Θεσσαλονίκης, 1995. Ένα έργο που εξ αρχής θα έπρεπε να είχε προβληθεί και να είχε γίνει σημαία της ενδοεθνικής, όσο και διεθνούς προσπάθειας για αναγνώριση της Γενοκτονίας. Και αυτό γιατί ο τρόπος γραφής του Ενεπεκίδη ήταν αξεπέραστος. Οξύνους ο ίδιος και βαθύς γνώστης της γερμανικής μεθοδολογίας έγραφε με τρόπο αυστηρά επιστημονικό, χωρίς να επιτρέπει στον υποκειμενισμό ή τον συναισθηματισμό να παρεισφρύσει στο επιστημονικό του έργο.

Όσον αφορά τον παραγκωνισμό του, είναι γνωστό ότι κάποιοι επιφανείς ιστορικοί -φίλοι της Ευξείνου Λέσχης- που είχαν ασχοληθεί με το ζήτημα της Γενοκτονίας και είχαν μελετήσει τα ίδια αρχεία, που χρόνια πριν είχε μελετήσει και δημοσιεύσει ο Ενεπεκίδης, τον υπονόμευσαν με κάθε τρόπο. Η συμπεριφορά αυτή είχε προκαλέσει την οργή του ιδίου και τη δημόσια αναφορά προς τα πρόσωπα που θεώρησε ότι φέρθηκαν αντιδεοντολογικά και παραβίασαν βασικούς κανόνες της ιστοριογραφίας περί σεβασμού και αναφοράς των πρωτοπόρων ερευνητών από αυτούς που ακολουθούν και συνεχίζουν το έργο τους.

H πρώτη έντυπη παρουσίαση, το 1962, των αρχειακών δεδομένων που εντοπίστηκαν την περίοδο 1958-59 και πιστοποιούσαν την ύπαρξη γενοκτονικού σχεδίου, ήταν το ανάτυπο της ομιλίας του Πολυχρόνη Ενεπεκίδη στο Σύλλογο Αργοναύται-Κομνηνοί με τίτλο Οι διωγμοί των Ελλήνων του Πόντου (1908-1918). Βάσει των ανεκδότων εγγράφων των κρατικών αρχείων της Αυστροουγγαρίας“. Το 1995 θα εκδοθεί από την Εύξεινο Λέσχη Θεσσαλονίκης σε πληρέστερη μορφή, ως μονογραφία, η εργασία του με τίτλο: «Γενοκτονία στον Εύξεινο Πόντο. Διπλωματικά Έγγραφα από τη Βιέννη (1909-1918)«

Χαρακτηριστικό μιας όχι φιλικής συμπεριφοράς, υπήρξε η μη αξιοποίηση του Ενεπεκίδη κατά τη διαδικασία ανάθεσης του έργου συγγραφής της ιστορίας της Γενοκτονίας από τη Βουλή των Ελλήνων το 1994. Είχα γράψει γι αυτόν τον προσβλητικό και αντιπαραγωγικό παραγκωνισμό του Ενεπεκίδη τα εξής: «Εάν κάποιος ήθελε ειλικρινά, εκείνη τη στιγμή, να δημιουργηθεί ένα σοβαρό έργο που θα πρόβαλε παντού τη γενοκτονία:
α)  θα έφτιαχνε την καλύτερη επιστημονική ομάδα,
β)  θα ανέθετε το συντονισμό της στο μεγαλύτερης διεθνούς φήμης καθηγητή  που διέθετε
γ)  θα προσπαθούσε μέσα στα χρονικά όρια που όριζε η ανάθεση του έργου να      κινηθεί για να κερδίσει χρόνο και ευκαιρίες.

              Ο μόνος διεθνούς εμβέλειας Πόντιος ιστορικός που υπήρχε τότε ήταν ο   Πολυχρόνης Ενεπεκίδης -καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης- που είχε μελετήσει και δημοσιεύσει τα γερμανοαυστριακά αρχεία από το ‘58. Όμως στη   συγκεκριμένη περίπτωση έγινε, για άλλη μια φορά, το ανάποδο. Αγνοήθηκε και ο Ενεπεκίδης και όλοι οι υπόλοιποι πρωτοβάθμιοι Πόντιοι καθηγητές, καθώς και οι άλλοι ερευνητές των σχετικών αρχείων, που θα έδιναν το μέγιστο κύρος στο έργο…  Το έργο παραδόθηκε αρκετά χρόνια μετά τις προϋποθέσεις που έθετε η ανάθεση. Δηλαδή, υπήρξαν -αναιτίως σύμφωνα με την εκτίμησή μου- χαμένα χρόνια για την επίσημη καταγραφή και τη διεθνή  προβολή της γενοκτονίας.... »   

    Ήταν πολυγραφότατος και το πνεύμα του ανήσυχο. Το βιογραφικό του πλουσιότατο: «Γεννημένος στις 12 Ιουνίου 1917 στην Αμισό του Πόντου, ο Πολυχρόνης Ενεπεκίδης σπούδασε φιλολογία και ιστορία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, για να μετεκπαιδευτεί στα Πανεπιστήμια Παρισιού και Βιέννης, όπου αναγορεύτηκε διδάκτορας, αναλαμβάνοντας αργότερα υφηγητής και το 1960 καθηγητής στην έδρα Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Βιέννης, όπου από το 1974 έως το 1992 που συνταξιοδοτήθηκε, προΐστατο του Ινστιτούτου Βυζαντινών Σπουδών.

Ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την ιστορική έρευνα σε αρχεία και βιβλιοθήκες της Αυστρίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ελλάδας, της Ελβετίας, της Ιταλίας, της Βρετανίας και της Ουγγαρίας, ενώ υπήρξε δημοφιλής ομιλητής με τις δεκάδες των διαλέξεών του στην Ελλάδα και σε πόλεις της Ευρώπης, των ΗΠΑ και της Αυστραλίας.

Με τις επιστημονικές του έρευνες ευρωπαϊκών αρχείων και συλλογών χειρόγραφων, θεωρείται, ότι προσπάθησε να απομυθοποιήσει τη νεότερη Ελληνική ιστορία και να την απαλλάξει από διαστρεβλώσεις.

Συνεργάστηκε με γνωστά έντυπα στην Ελλάδα, κυρίως με τις εφημερίδες «Το Βήμα», «Καθημερινή», «Μακεδονία». Από το 1955 ήταν μέλος της Ενωσης Ανταποκριτών Ξένου Τύπου στη Βιέννη και έτυχε πολλών τιμητικών διακρίσεων.

Κυριότερα έργα του υπήρξαν «Η δόξα και ο Διχασμός. Από τα μυστικά αρχεία Βιέννης, Βερολίνου και Βέρνης, 1908-1918», «Η Βασιλική ανταρσία 1916-1918», «Οι διωγμοί των Ελλήνων του Πόντου (1908-1918), «Η Ελληνική Αντίστασις 1941-1944», «Οι διωγμοί των Εβραίων εν Ελλάδι 1941-1944, «Αθηναϊκά, αττικοβοιωτικά, δωδεκανησιακά 1815-1980», «Εθνική συνείδηση των Μακεδόνων και των Βορειοηπειρωτών της Αυστροουγγαρίας».

Επίσης, μεταξύ των πιο πρόσφατων έργων του συγκαταλέγονται: «Η Ελλάδα, τα νησιά και η Μικρά Ασία του Καρόλου Κρουμπάχερ», «Γενοκτονία στον Εύξεινο Πόντο. Διπλωματικά Έγγραφα από τη Βιέννη (1909-1918)», «Κύπρος 1800-1878», «Μικρασιατικά, κρητικά, ηπειρωτικά 1816-1931», «Γράμματα προς τη Βιέννη 1824-1843», «Εξέγερση στην Κύπρο το 1931»

Στην Biblionet υπάρχει η εξής αναφορά για το έργο του Πολυχρόνη Ενεπεκίδη:

Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου της Βιέννης κ. Π. Ενεπεκίδης τείνει με τις έρευνές του να απομυθοποιήσει τη νεωτέρα ιστορία του ελληνικού λαού. Εσπούδασε στα πανεπιστήμια Αθηνών, Βιέννης και Παρισίων και αφιερώθηκε από νωρίς στην εξονυχιστική έρευνα των ευρωπαϊκών αρχείων και των χειρογράφων συλλογών, για να απαλλάξει την ελληνική ιστορία από τις εσκεμμένες διαστρεβλώσεις και τις ανεξέλεγκτες παραδόσεις. Ένας Γερμανός κριτικός των έργων του έγραψε ότι ο καθηγητής Ενεπεκίδης ανευρίσκει με υπνοβατική ασφάλεια αυτό που θέλει και που είναι αυτό που λείπει. Οι γλαφυρές του διαλέξεις στην Ελλάδα και σχεδόν σε όλες τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες καθώς και στις μεγάλες πόλεις των Ηνωμένων Πολιτειών της Β. Αμερικής και της Αυστραλίας δημιούργησαν ένα νέο τρόπο επικοινωνίας του επιστήμονα με το μεγάλο κοινό: χωρίς να νοθεύεται η νέα ιστορική γνώση επιστρέφεται στο λαό που εδημιούργησε αυτός τα γεγονότα.

Τίτλοι στη βάση Βιβλιονέτ
(2007) Γράμματα προς τη Βιέννη 1824-1843, Ωκεανίδα
(2001) Μικρασιατικά, κρητικά, ηπειρωτικά 1816-1931, Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη
(2000) Κύπρος 1800-1878, Ζαχαρόπουλος Σ. Ι.
(1997) Αρχιπέλαγος, Βιβλιοπωλείον της Εστίας
(1996) Το ολοκαύτωμα των Εβραίων της Ελλάδος 1941-1944,

Βιβλιοπωλείον της Εστίας

(1993) Εθνική συνείδηση των Μακεδόνων και των Βορειοηπειρωτών

της Αυστροουγγαρίας, Μαλλιάρης Παιδεία

(1992) Η δόξα και ο διχασμός, Ζαχαρόπουλος Σ. Ι.
(1991) Αθηναϊκά, Αττικοβοιωτικά, Δωδεκανησιακά, Ωκεανίδα
(1989) Τραπεζούντα, Κωνσταντινούπολη, Σμύρνη 1800-1923, Ωκεανίδα
(1988) Η Θεσσαλονίκη στα χρόνια 1875-1912, Κυριακίδη Αφοί
(1984) Μακεδονικές πόλεις και οικογένειες 1750-1930, Βιβλιοπωλείον της Εστίας
(1972) Ιωάννης Καποδίστριας, Εκδόσεις Παπαζήση
(1971) Χρηστομάνος, Βικέλας, Παπαδιαμάντης, Εκδόσεις Παπαζήση
(1969) Αλέξανδρος Υψηλάντης, Εκδόσεις Παπαζήση
(1969) Οι διωγμοί των Εβραίων εν Ελλάδι, Εκδόσεις Παπαζήση
(1967) Κοραής – Κούμας – Κάλβος, Βιβλιοπωλείον της Εστίας
(1965) Ρήγας – Υψηλάντης – Καποδίστριας, Βιβλιοπωλείον της Εστίας
 
Μεταφράσεις
(1994) Η Ελλάδα, τα νησιά και η Μικρά Ασία του Καρόλου Κρουμπάχερ, Ωκεανίδα

 

13 comments so far

  1. Βασιλική on

    αιωνία του η μνήμη και θα τον ευχαριστούμε πάντα για την μεγάλη προσφορά του. Ευχαριστούμε και για το άρθρο.

  2. Ευπατρίδης της Ποντιακής διανόησης ο Πολυχρόνης Ενεπεκίδης

    Η Εύξεινος Λέσχη Θεσσαλονίκης πληροφορήθηκε με συγκίνηση τον θάνατο του Πολυχρόνη Ενεπεκίδη.

    Ο ευπατρίδης της Ποντιακής και γενικότερα της πανελλήνιας διανόησης διατηρούσε στενούς και γόνιμους δεσμούς με το Σωματείο μας, που στάθηκε ισχυρός φορέας υποστήριξης της προσπάθειας εκείνου για την ανάδειξη της Ποντιακής Γενοκτονίας και της Ποντιακής καταγωγής των Ηρώων της Εθνικής Παλιγγενεσίας Αλέξανδρου και Δημήτριου Υψηλάντη.

    Όσοι γνώρισαν τον διαπρεπή ιστορικό, θυμούνται ότι στην προσωπικότητά του συνδυάζονταν ο αυστηρός ορθολογισμός με τη λατρεία της ομορφιάς και των ευγενικών αισθημάτων.

    Η Εύξεινος Λέσχη Θεσσαλονίκης αισθάνεται την απώλεια, την παρηγορεί όμως το γεγονός ότι το έργο του βρίσκει άξιους συνεχιστές από πλειάδα νέων Ποντίων ιστορικών, στο πλευρό των οποίων πάντοτε βρισκόταν και βρίσκεται το Σωματείο μας με την ενεργό υποστήριξη των σπουδών τους και του έργου τους.

    http://epontos.blogspot.gr/2014/11/Pontos-Enepekidis_10.html

  3. […] Πολυχρόνης Ενεπεκίδης υπήρξε ο πρώτος Έλληνας ιστορικός που μελέτησε τα […]

  4. […] Πολυχρόνης Ενεπεκίδης υπήρξε ο πρώτος Έλληνας ιστορικός που μελέτησε τα […]

  5. […] Δείτε επίσης το άρθρο του Βλ. Αγτζίδη για τον Πολυχρόνη Ενεπεκίδη, καθώς και τη μεταχείριση που του επιφύλαξαν οι οργανωμένοι Πόντιοι: https://kars1918.wordpress.com/2014/11/06/enepikidis/ […]

  6. Εφημερίδα «Μακεδονία της Κυριακής» – Αφιέρωμα: Πολυχρόνης Ενεπεκίδης, Έγραψε ιστορία…

    Λίγες μέρες μετά την αναγγελία του θανάτου του ιστορικού, καθηγητή του Πανεπιστημίου της Βιέννης και συνεργάτη της «Μακεδονίας», επιχειρούμε μια πρώτη «ξενάγηση» στο έργο του μέσα από ποικίλα κείμενα που δημοσιεύτηκαν κατά καιρούς στην εφημερίδα.

    Κείμενα
    Αρχείο της «Μακεδονίας»

    Επιμέλεια αφιερώματος, εισαγωγή
    Στέλιος Κούκος
    skoukos@makthes.gr

    Η εισαγωγή του αφιερώματος
    Αν παρακολουθούσε κανείς τα δημοσιεύματα της «Μακεδονίας» που αφορούσαν ή είχαν σχέση με τον Πολυχρόνη Ενεπεκίδη (1917-2014), θα έβγαζε το συμπέρασμα πως ο ιστορικός αυτός ρίχνει συνεχώς στο τραπέζι άσους από το μανίκι του…
    Ας δούμε πρώτα όμως ποια ήταν αυτά τα κείμενα που με τον ένα ή τον άλλον τρόπο συνδέονταν με το όνομα του Ενεπεκίδη, του πόντιου ιστορικού από την Αμισό και καθηγητή στο πανεπιστήμιο της Βιέννης. Πρόκειται καταρχήν για τις παρουσιάσεις των βιβλίων του, τις ανακοινώσεις για τις ομιλίες του στη Θεσσαλονίκη και σε λοιπές πόλεις της Βόρειας Ελλάδας, αλλά και τα αντίστοιχα φωτορεπορτάζ από τις ομιλίες του, κυρίως στη Θεσσαλονίκη. Είναι επίσης πολλά άλλα ρεπορτάζ που προέρχονταν από το Αθηναϊκό Πρακτορείο και τους κατά τόπους ανταποκριτές του, όπως για παράδειγμα στην Αθήνα, στο Παρίσι, στη Βιέννη, τα οποία συμπεριελάμβαναν απόψεις του Πολυχρόνη Ενεπεκίδη για την επιστημονική τεκμηρίωση και επιβεβαίωση της δημοσιογραφικής έρευνας. Άλλωστε τα περισσότερα ήταν θέματα τα οποία είχε ερευνήσει και μελετήσει ο ίδιος, και ήταν αυτός στην ουσία που αναδείκνυε τα συγκεκριμένα θέματα. Ο ίδιος είχε εξάλλου την ιδιότητα του ανταποκριτή κι έτσι ήξερε να δημοσιοποιεί με τον καλύτερο τις ιστορικές και επιστημονικές ανακαλύψεις του. Να αναφέρουμε επίσης και τα ρεπορτάζ που υπογράφονταν από τον ανταποκριτή της «Μακεδονίας» στη Βιέννη – ή μήπως ήταν ο ίδιος;
    Αναφορές στο έργο και στα κείμενα του Πολυχρόνη Ενεπεκίδη υπήρχαν και στα κείμενα και τα άρθρα του Χρήστου Λαμπρινού, ιδιαίτερα μάλιστα μετά από κάποια έκδοση ενός νέου του βιβλίου. Τέλος, θα πρέπει να προσθέσουμε τις τακτικές δημοσιεύσεις του ιδίου στη «Μακεδονία», αφού για πολλά χρόνια ήταν στενός συνεργάτης της εφημερίδας.
    Σε όλα λοιπόν ή τουλάχιστον στα περισσότερα δημοσιεύματα ο Πολυχρόνης Ενεπεκίδης είχε συνήθως να αναφέρει νέα ιστορικά «ευρήματα», τεκμήρια που προέρχονταν κυρίως από τα αρχεία της Αυστρίας και της Γερμανίας. Αυτό βεβαίως ήταν ιδιαίτερα δικαιολογημένο, αφού μάλλον είχε άμεση και εύκολη πρόσβαση σ’ αυτά. Αλλά οι άσοι δεν έβγαινα μόνο από τα γερμανόφωνα αρχεία, όπως θα διαπιστώσει κανείς και μέσα από το αφιέρωμα που ετοιμάσαμε λίγες μέρες μετά την αναγγελία του θανάτου του στη Βιέννη, την περασμένη εβδομάδα.
    Μέσα λοιπόν από διάφορα αρχεία κατάφερε να φωτίσει πολλές ιστορικές πτυχές του σύγχρονου ελληνισμού από την τουρκοκρατία και εντεύθεν και να είναι πρωτοπόρος στον τομέα αυτό. Να αναφέρουμε ενδεικτικά τη γενοκτονία του ποντιακού και μικρασιατικού ελληνισμού, την περίοδο της ναζιστικής κατοχής, την εξόντωση των Εβραίων της Ελλάδας… Ξεχωριστή και ιδιαίτερη ήταν η συμβολή του στον εμπλουτισμό της ιστορικής έρευνας σχετικά με ιστορικά πρόσωπα όπως οι Δημήτριος και Αλέξανδρος Υψηλάντης, ο Καποδίστριας και βέβαια ο Ρήγας Βελεστινλής και οι λοιποί εθνομάρτυρες σύντροφοί του. Δεν θα πρέπει βεβαίως από τις επί μέρους ενότητες με τις οποίες ο ασχολήθηκε να παραλείψουμε τα θέματα που αφορούσαν τη Θεσσαλονίκη και τη Μακεδονία.
    Κάτι άλλο που χαρακτήριζε τον οξυδερκή αυτό ερευνητή ήταν η εξωστρέφειά του, πάντα βεβαίως εννοούμενη μέσα στο πνεύμα της ευρύτερης επιστημονικής του δραστηριότητας. Ήδη προαναφέραμε τις ομιλίες του, οι οποίες δεν σταματούσαν στον ελληνικό χώρο αλλά επεκτείνονταν και σε πολλές άλλες χώρες.
    Τα ποικίλα δημοσιεύματά του στη «Μακεδονία» αφορούσαν ένα πλήθος θεμάτων, ιστορικών κυρίως, αλλά και εθνολογικών ή ακόμη και μουσικολογικών (φαίνεται πως εκτός των άλλων τον επηρέασε και η μόνιμη διαμονή του στην πατρίδα των Στράους και του βαλς). Ως προς τα εθνολογικά να αναφέρουμε για παράδειγμα τη σειρά κειμένων του για τη διατροφή επί τουρκοκρατίας, για τα παζάρια και τα καραβάνια της Ανατολής…
    Βέβαια το πάθος του ήταν πάντα τα ελληνικά ιστορικά θέματα (από τον Πόντο μέχρι την Κύπρο) και η ιδιαίτερη του αγάπη για τους απόδημους Έλληνες που έγραψαν τη δική τους ιστορία στο εξωτερικό τιμώντας και ευεργετώντας παράλληλα και τις δύο πατρίδες τους.
    Αντίστοιχο βίο είχε και ο ίδιος και έτυχε μάλιστα μεγάλων διακρίσεων τόσο από τον τόπο καταγωγής του όσο και από τη χώρα στην οποία έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του. Και ίσως ο καλύτερος τρόπος για να κλείσουμε, αποχαιρετώντας και ευχαριστώντας τον για ό,τι έκανε για την ιστορία των Ελλήνων και του ελληνισμού, είναι να διασκευάσουμε κάτι που γράφει για τη δυτικομακεδονική οικογένεια Δούμπα της Βιέννης:
    «Δεν ευτύχησε να γυρίσει στην Ελλάδα οριστικά. Έμεινε στη Βιέννη και μεγαλούργησε εκεί», όπως βέβαια και εδώ!
    Ο Πολυχρόνης Ενεπεκίδης δυστυχώς πέθανε μόνος, σε ηλικία 97 ετών, και ο θάνατός του επιβεβαιώθηκε λίγες μέρες μετά από την ελληνική πρεσβεία της Αυστρίας…

  7. Ξ on

    Άλλη μια από τις πολλές αμαρτίες του Ευάγγελου Αβέρωφ
    ———————————————————–

    ….
    Υπολογίζετε πόσα χρόνια πέρασαν μέχρι να μαθευτεί ότι, στις 7 Οκτωβρίου 1956, καθώς ο κυπριακός Ελληνισμός διεξήγαγε τον ένοπλο απελευθερωτικό – αντιαποικιακό αγώνα της ΕΟΚΑ για Αυτοδιάθεση – Ένωση με τη μητέρα Ελλάδα, ο τότε Υπ.Εξ. της μητρός Ελλάδος Βαγγέλης Αβέρωφ – Τοσίτσας, σε κοινό πρόγευμα στο σπίτι του με τον Τούρκο εν Αθήναις πρέσβυ Σεττάρ Ικσέλ, ήταν ο πρώτος που έριξε την… ιδέα της ΔΙΧΟΤΟΜΗΣΗΣ της Κύπρου και τ’ αποκάλυψε το 1982 στο βιβλίο του «Η άλλη πλευρά» τόμος 2ος βιβλίο Α΄ (σελ. 301επ.) ο αείμνηστος Νεοκλής Σαρρής; –

    See more at: http://www.sigmalive.com/opinions/lazaros-mavros/690/ntavoutoglou-kai-vaggelis#sthash.eBsBVSLH.dpuf

  8. Τον Ενεπεκίδη προσπάθησε να δυσφημήσει ένας ιστορικός της ελληνικής ακροδεξιάς, ο Ιάκωβο Χονδροματίδη στο έργο του «Η μαύρη σκια στην Ελλάδα», γράφοντας ότι ο Π.Ε. συνεργάστηκε με τους δωσίλογους που είχαν καταφύγει στη Βιέννη.

    Τη θέση αυτή σχολίασε ο καλός γνώστης της περιόδου αυτής «Κλέων Ιωαννίδης»:

    «Ο (γνωστός και ανυπόληπτος για την μη αναγραφή των πηγών του) Χονδροματίδης λέει [*] ότι στις 25 Μαρτίου 1945, η ελληνική παροικία της Βιέννης έκανε την καθιερωμένη γιορτή για την 25η Μαρτίου. Στην εκδήλωση παρέστησαν ορισμένοι από τους φυγάδες της Βιέννης (Αριστείδης Ανδρόνικος από την «κυβέρνηση», οι γνωστοί δωσίλογοι της Θεσσαλονίκης Γρ. Παζιώνης, Κυλινδρέας, Γραμματικόπουλος, Αλ. Πανταζής, Βλαχογιάννης και διάφοροι άλλοι, μεταξύ των οποίων και δύο φοιτητές στη Βιέννη, που σπούδαζαν εκεί από πολλά χρόνια. Ο ένας ήταν ο Ενεπεκίδης και ο άλλος ήταν ένας αργότερα γνωστός άνθρωπος του θεάματος.

    Γι’ αυτούς τους δύο, ο Χονδροματίδης λέει επί λέξει ότι ήταν «εκπρόσωποι του Τμήματος Νεολαίας της Εθνικής Επιτροπής», χωρίς αναφορά πηγής, όμως.

    Ποιας «Εθνικής Επιτροπής», όμως;;;

    Της «Εθνικής Επιτροπής» της κυβέρνησης των δωσιλόγων ή της «Εθνικής Επιτροπής» της παροικίας της Βιέννης, που κάθε χρόνο ήταν υπεύθυνη για την προετοιμασία της γιορτής;;;

    Φυσικά, δεν δίνει πηγές.

    Ομως, κοιτάξτε τι έγινε.

    Ο δεύτερος νεολαίος που είπαμε, αμέσως μετά συνελήφθη από τους Ναζί και στάλθηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης για ομοφυλόφιλους. Ευτυχώς αυτό δεν κράτησε πολύ γιατί μέσα σε λίγες μέρες οι Ναζί ηττήθηκαν κι αυτός απελευθερώθηκε.

    Εχει πεθάνει τώρα, και ποτέ δεν μίλησε γι’ αυτό δημόσια. Το ήξεραν μόνο ελάχιστοι άνθρωποι από την οικογένειά του και το κοντινό του περιβάλλον.
    Επειδή, με βάση το δημοσίευμα του Χονδροματίδη άρχισε να κυκλοφορεί μια φήμη ότι ο νεολαίος αυτός ήταν δωσίλογος σκληρός ναζιστής (ενώ ήταν θύμα των ναζί), ένας φίλος και προστατευόμενος του, που έτυχε να ήμασταν συμμαθητές στο Λύκειο και ήξερε ότι ασχολούμαι με την Ιστορία, μου ζήτησε να το ψάξω κι αν βρω κάτι, να του το πω.

    Εψαξα, λοιπόν, με τη βοήθεια ενός φίλου μου από τη Γερμανία, και βρήκα ότι σε 2 εφημερίδες της Βιέννης δημοσιεύτηκε στις 26 Μαρτίου 1945 ένα ρεπορτάζ με την γιορτή της ελληνικής παροικίας.
    Αυτό, τίποτε άλλο.
    Ούτε ο Ενεπεκίδης και ο άλλος νεολαίος ήταν εκεί με κάποια θεσμική ιδιότητα, ούτε τίποτα. Πήγαν στη γιορτή της ελληνικής παροικίας, όπως πήγαιναν όλα τα χρόνια όλοι οι εν Βιέννη Ελληνες.

    Υπάρχει και μια ουρά στην ιστορία αυτή, που ίσως εξηγεί τους ισχυρισμούς Χονδροματίδη (δηλαδή που τα έμαθε όλα αυτά).

    Ο δωσίλογος Πανταζής είχε κρατήσει μια φωτογραφία απ’ την τελετή στην οποία εμφανιζόταν ο δικηγόρος Βλαχογιάννης, και την έδωσε στην αδελφή του (του Πανταζή) κι εκείνη εκβίαζε τον Βλαχογιάννη, μετά τον πόλεμο.

    Ο Χονδροματίδης, από όσο έχει γράψει ο ίδιος στα άρθρα του, είχε βρει διάφορους τέτοιος δωσίλογους και τους συγγενείς τους και γευμάτιζε μαζί τους, χωρίς να κρύβει τον θαυμασμό του για όλους αυτούς τους παλιούς ιδεολόγους εθνικοσοσιαλιστές. Κάποου εκεί -υποθέτω- έμαθε για την παρουσία των δύο φοιτητών σ’ εκείνη τη γιορτή και έσπευσε να το γράψει σαν το μεγάλο εύρημα, αλλά τελικά, άνθρακες ο θησαυρός.

    [*] Εκτός από τη «Μαύρη Σκιά», ο Χονδροματίδης έχει γράψει ένα πολυσέλιδο άρθρο με πολλές λεπτομέρειες για την κυβέρνηση Τσιρονίκου, στο περιοδικό Ιστορία, τχ 540, Ιούνιος 2013

    Κλέων Ι.»

  9. […] Πόντο μέχρι το 1918 δημοσιεύτηκαν από τον ιστορικό Πολυχρόνη Ενεπεκίδη, με τίτλο «Γενοκτονία στον Εύξεινο Πόντο. Διπλωματικά […]

  10. on

    «Ολοκαύτωμα α λα τούρκα», κι η εξήγηση από το 35.00 ή από το 37.53 και μετά.

    .https://www.youtube.com/watch?v=V5KEptgYl9c&feature=share

  11. […] Βλ. Αγτζίδη (Έφυγε ο Πολυχρόνης Ενεπεκίδης, Νοε. 2014, https://kars1918.wordpress.com/2014/11/06/enepikidis) και τη συνέντευξη της Αντιγ. Ιωαννίδου στο 98,7 […]

  12. […] Βλ. Αγτζίδη (Έφυγε ο Πολυχρόνης Ενεπεκίδης, Νοε. 2014,  https://kars1918.wordpress.com/2014/11/06/enepikidis) και τη συνέντευξη της Αντιγ. Ιωαννίδου στο 98,7 […]


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: