Μνήμη και Τραύμα: Η τοποθέτηση του Γιώργου Κόκκινου

Μια πολύ ενδιαφέρουσα τοποθέτηση κατέθεσε ο Γιώργος Κόκκινος κατά την παρουσίαση του συλλογικού έργου που επιμελήθηκε υπό τον τίτλο: Το τραύμα και οι πολιτικές της μνήμης. Ενδεικτικές όψεις των συμβολικών πολέμων για την Ιστορία και τη Μνήμη.

Η παρουσίαση έγινε την Τετάρτη 16 Φεβρουαρίου,  στο Auditorium (Σίνα 2-4, Αθήνα).

Φίλες και φίλοι,

Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την παρουσία και το ενδιαφέρον σας. Ζητώ όμως προκαταρκτικά την κατανόησή σας για το σύντομο εισαγωγικό σχόλιο που θα επακολουθήσει. Σχόλιο γραμμένο από τη διττή οπτική γωνία, τόσο του επιστημονικού υπεύθυνου της σειράς όσο και του ενός από τους τρεις συγγραφείς του βιβλίου που παρουσιάζεται απόψε.

Το 1961, καθώς εξελισσόταν η δίκη του «γραφειοκράτη του θανάτου» Άντολφ Άϊχμαν στην Ιερουσαλήμ, ο επιζών του Ολοκαυτώματος, συγγραφέας K. Zetnik, επινόησε τον τόσο εύστοχο ευφημιστικό όρο «διαφορετικός πλανήτης». Με αυτόν ήθελε να περιγράψει την οριακότητα και τη μοναδικότητα του «παράλληλου σύμπαντος» της γενοκτονικής βιομηχανίας, που κατασκεύασαν και έθεσαν σε λειτουργία οι Ναζί, με σκοπό να «αποκαθάρουν» την «άσπιλη» χώρα τους και την άρια Ευρώπη τους από τα «μιάσματα». Δυστυχώς ή ευτυχώς για τις προθέσεις του δημιουργού του όρου, αλλά και για την αναφορικότητά του σε σχέση με το ιστορικό γεγονός που σηματοδοτεί, ο όρος «διαφορετικός πλανήτης» εντάχθηκε έκτοτε σε νέα νοηματικά συμφραζόμενα, εξακολουθώντας όμως να παραπέμπει μοναδικά στην σκοτεινή, την οδυνηρή, την επαίσχυντη, την συχνά αποσιωπημένη πλευρά της Ιστορίας.

Η ιστορική διαδρομή, αλλά και η ιστορική αυτογνωσία του μεταπολεμικού κόσμου εμπλούτισαν τις αποχρώσεις του όρου «μιάσματα» – ας μου επιτραπεί ο σαρκασμός-, πολλαπλασιάζοντας, παράλληλα, και τους θύτες και τα θύματα του «σύντομου», αλλά τόσο τρομακτικού 20ού αιώνα.

Βεβαίως, οι αμετανόητοι επιστρέφουν…. Τους δίνει, άλλωστε, αυτό το δικαίωμα η δομική κρίση ταυτότητας τόσο της Ευρωπαϊκής ‘Ενωσης όσο και των πολιτικών συστημάτων των κρατών-μελών της. Αλλιώς, πώς δεν θα ακουγόταν σαν ανεπίτρεπτη ύβρις, πώς δεν θα επέσυρε τη νέμεση, η πρόταση νόμου για την παραγραφή των εγκλημάτων που διέπραξαν οι φλαμανδοί συνεργάτες των Ναζί; Πρόταση, την οποία υπέβαλε στη βελγική Βουλή πρόσφατα το νεοφασιστικό και ρατσιστικό κόμμα Βλάαμς Mπέλανγκ. Πρόταση που ευτυχώς συνάντησε την ισχυρή αντίδραση των Σοσιαλιστών και των Πράσινων, αλλά όχι και των Χριστιανοδημοκρατών και των Φιλελεύθερων, εφόσον απορρίφθηκε με την ισχνή πλειοψηφία των 68 έναντι 57 ψήφων.

Εξυπακούεται ότι υπάρχουν και άλλοι «πλανήτες», λιγότερο μοναδικοί οπωσδήποτε από αυτόν του Ολοκαυτώματος. Πλανήτες, οι οποίοι μένουν τεχνητά σκοτεινοί στο σύμπαν των συμπαγών εθνικών, εθνικολαϊκιστικών και κομματικών αφηγημάτων. Πλανήτες, οι οποίοι αντιμετωπίζονται με καχυποψία ακόμα και από τους επαγγελματίες ιστορικούς.

Η σειρά που δημιουργήσαμε έχει την ακόλουθη λογική: επικεντρώνεται στην τραυματική και επίμαχη μνήμη, στη στρωματογραφική της αποτύπωση και στο συγκρουσιακό ή απομυθοποιητικό της φορτίο. Αρέσκεται να χαρτογραφεί επιλεκτικά, δηλαδή μη συστηματικά, ορισμένους από τους συσκοτισμένους ή αόρατους «παράλληλους πλανήτες» της συλλογικής μνήμης και της ιστοριογραφίας.

Οι συντελεστές  της σειράς, ιστορικοί εθισμένοι στην χαρά και την ευθύνη της συγκριτικής ματιάς, του απροκατάληπτου διαλόγου και των εκ πρώτης όψεως παράδοξων συναντήσεων, θεωρούν ότι το φως αυτών των πλανητών δεν έχει σβήσει. Ή, ακόμα κι αν έχει σβήσει, υπάρχουν ευτυχώς ιστορικοί για να το ταξιδέψουν στο παρόν, για να ξανακάνουν κάποιους χερσότοπους του παρελθόντος κατοικήσιμους και πάλι, για να ξαναγίνουν οι φωνές των ανθρώπων του και πάλι πληθυντικές, για να ξανακουστεί και πάλι – ταρακουνώντας μας- η κραυγή και η οδύνη των ηττημένων, των απεγνωσμένων, των αποσυνάγωγων, των σιωπηλών.

Παρά την αρνητική συγκυρία και τις μικρές μας δυνάμεις, δεν έχουμε παρεκκλίνει από την πορεία που χαράξαμε. Κρατάμε γερά το δοιάκι, που θα έλεγε και ο Σεφέρης. Αυτό μου δείχνει, άλλωστε, η ελπιδοφόρα ανταπόκριση του αναγνωστικού κοινού σε όλα σχεδόν τα βιβλία που έχουν μέχρι τώρα εκδοθεί. Απόψε όμως επιδιώκουμε την κριτική και τον έπαινο και των σοφιστών: των ειδικών ομιλητριών που καλέσαμε για να μας πλοηγήσουν -με τις ειδικές γνώσεις και την ευαισθησία τους- στις σελίδες του βιβλίου. Μαζί τους πάμε κόντρα στον καιρό, δηλαδή αντιστρατευόμαστε την ακραία ιδεολογικοποίηση του ιστορικού λόγου και τη δημοσιοσχεσίτικη κριτική, η οποία στην χώρα μας καταπολεμά τεχνηέντως τους «ανέντακτους» ή τους «αντιφρονούντες», όχι δια του αντιλόγου ή της πειθούς, αλλά δια της αποσιωπήσεως ή της δαιμονολογίας.

Επομένως, με τον τρόπο μας, με τη σύναξη αυτή, με την αναζήτηση εναλλακτικών διαύλων επικοινωνίας, αντιστεκόμαστε στις πρακτικές που θέλουν ώστε στη δημόσια αρένα για την ιστορία να υπάρχουν μόνο τρεις κατηγορίες ιστορικών:

α) οι αλληλοσπαρασσόμενες φατρίες των αναθεωρητών, των νεοκομμουνιστών και των ορθόδοξων, αυτοί οι επίγονοι ενός διαιωνιζόμενου Εμφυλίου,

β) οι υποκινητές (παρά τη θέλησή τους) ηθικού πανικού, με χαρακτηριστικότερη περίπτωση τους συγγραφείς σχολικών εγχειριδίων και

γ) το αντίπαλον δέος τους, οι φανατικοί ζηλωτές της εθνικιστικής ιδεοληψίας, με τις πρόσφατες νεοφασιστικές ή φαιοκόκκινες παραφυάδες τους.

Ας σταματήσω εδώ: σε αυτές τις επώδυνες διαπιστώσεις. Άλλωστε, η σειρά μας θα μπορούσε να ονομάζεται -συγχωρήστε μου και πάλι το πικρό χιούμορ- «Ιστοριογραφία της οδύνης και της επίγνωσης».

Πάντως, φίλες και φίλοι, σας διαβεβαιώ ότι, όσο ακόμα έχουμε δυνάμεις, θα εξακολουθήσουμε να βλέπουμε τον κόσμο πρισματικά, λοξά και έκκεντρα, κρατώντας τις αναγκαίες αποστάσεις από τα μεγάλα ρεύματα, τα συγκροτημένα μέτωπα, τους συρμούς και τις ορθοδοξίες. Αυτόνομοι, αυτόμολοι, διόλου απερίσκεπτοι, μαχητικά ετερόδοξοι και λελογισμένα βουλησιαρχικοί. Δηλαδή ταξιδευτές.

Γιώργος Κόκκινος


4 comments so far

  1. Ζ on

  2. ΛΟΥΚΙΑ ΜΠΑΡΜΠΑ-ΔΑΠΕΡΓΟΛΑ-ΧΑΤΖΗΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ on

    ΜΕΓΑΛΩΣΑ ΜΕ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΦΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΙΩΠΗΣ…ΚΑΙ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΑΙΡΕΣΗ ΤΗΣ ΑΓΑΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΥΣΕΒΙΣΜΟΥ-ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΚΑΛΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΟΥ ΠΕΣΑΝΕ ΣΤΗΝ ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ ΤΩΝ ΜΑΟΪΚΩΝ-Ε.Κ.Κ.Ε-Α.Α.ΣΠ.Ε.-ΔΙΑΦΘΟΡΑ ΠΛΗΡΗΣ…ΤΑ ΤΩΡΙΝΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ ΕΙΝΑΙ ΑΚΡΩΣ ΔΙΑΛΥΤΙΚΑ…ΕΠΙ ΛΟΓΙΚΩΝ ΔΟΜΩΝ…
    ΜΑ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΤΡΟΠΟΙ…
    Π.Χ.ΣΤΗ ΠΡΩΤΗ ΒΟΥΛΓΑΡΑ ΜΑΘΗΤΡΙΑ ΜΕ ΜΑΝΑ ΣΤΑ ΜΠΑΡ-3 ΔΗΜ.ΣΧ.ΠΕΙΡΑΙΑ ΠΡΙΝ 6 ΧΡΟΝΙΑ,ΑΝΤΕΤΑΞΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΑ,ΤΙΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΕΣ ΤΟΥ 40…ΩΣ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗΜΕΝΟ,ΣΚΗΝΙΚΟ,ΓΙΑ ΝΑ ΤΟ ΒΙΩΣΕΙ ΣΑΝ ΝΑ ΗΤΑΝ ΤΟΤΕ ΜΑΖΙ ΜΑΣ…:ΞΕΡΕΤΕ;ΒΓΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑΓΟ ,ΤΗΝ ΑΠΑΘΕΙΑ…ΘΕΤΙΚΑ…
    Η ΖΩΗ ΤΗΣ ΒΕΒΑΙΑ ΑΓΡΙΕΨΕ,ΑΦΟΥ ΑΡΧΙΣΕ ΝΑ ΕΚΦΡΑΖΕΤΑΙ…ΩΣ ΕΛΛΗΝΙΔΑ…
    ΤΟ ΙΔΙΟ ΚΑΙ ΑΛΒΑΝΟΙ-…,…,ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΘΕ ΠΡΟΟΔΟ,ΚΙ ΕΝΑ ΜΑΥΡΙΣΜΑ…ΕΤΣΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΕΙ Η ΜΑΦΙΑ…
    ΛΟΙΠΟΝ,ΚΑΛΟΝ ΑΓΩΝΑ,ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ,…
    ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΕΚ ΒΑΘΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΠΟΥΔΑΙΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΣΑΣ ΕΩΣ ΕΔΩ.

  3. […] Γιώργο Κόκκινο και την Έλλη Λεμονίδου με τίτλο “Το Τραύμα και οι πολιτικές της Μνήμης“. Ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα για τις παλιότερες […]

  4. Yλική υπόσταση της μνήμης (φωτογραφίες, αντικείμενα, δημόσια μνημεία και αγάλματα)

    Στα πλαίσια του Μεταπτυχιακού Σεμιναρίου: «Συλλογική μνήμη και πολιτισμικές ταυτότητες» του ακαδημαϊκού έτους 2006-07, προσεγγίσθηκε μεταξύ των άλλων και η υλική υπόσταση της μνήμης και εξετάστηκε πώς και ως ποιό βαθμό αυτή συνιστά ένα δυναμικό πεδίο δράσης για τη συγκρότηση πολιτισμικών ταυτοτήτων , ένα πεδίο, ως ένα βαθμό, μιας συμβολικής διαπάλης για την ανάδειξη του πραγματικού κατόχου και συντελεστή της ιστορίας. Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στους δημόσιους τόπους μνήμης. Οι μεταπτυχιακοί φοιτητές είχαν ως κοινό θέμα εργασίας την καταγραφή και την προσέγγιση του πληθυσμού των αγαλμάτων και των μνημείων μιας πόλης ή μιας περιοχής και τον εντοπισμό της δυναμικής λειτουργίας/ δράσης τους ως επίσημων και ανεπίσημων μνημονικών τόπων, τις μεταβαλλόμενες επίσης νοηματοδότησεις τους και υποστάσεις τους (Θέμα εργασίας: «Πολιτικές της μνήμης: Τα ιστορικά και άλλα μνημεία ως όψεις καταγραφής της ιστορικής και κοινωνικής μνήμης»).

    Σε δεκαπέντε περίπου πόλεις ή περιοχές της Ελλάδας έγινε μια εθνογραφική καταγραφή και αποτύπωση των μνημείων και των αγαλμάτων, αρχειακή και επιτόπια έρευνα και επίσης μια πρώτη εθνογραφική ανάλυση: Αθανασοπούλου Αλεξάνδρα, «Η μνήμη των μνημείων και των αγαλμάτων του Αγρινίου», (βλ. κείμενο…) Αλεβιζάκης Νίκος, «Η συγκρότηση της «κοινωνικής μνήμης» μέσα από τη δημόσια γλυπτική: το παράδειγμα της πόλης της Κέρκυρας», Αντωνιάδου Αριάδνη, «Κατασκευάζοντας μνήμες, διεκδικώντας χωράφια. Το μνημείο του Μακεδονικού Αγώνα στη Δαμασκηνιά (Βιτιλούστ) Βοΐου Κοζάνης», Γιώτη Σταματία, «Μνημεία πεσόντων και εκτελεσθέντων Κρυοπηγής Πρέβεζας» Ζέρβας Σπύρος, «Η περίπτωση του Δήμου Θερμαϊκού Θεσσαλονίκης». Καρβέλης Κωνσταντίνος, «Τρόποι έκφρασης της επίσημης και ανεπίσημης μνήμης μέσα από τα μνημεία και τα αγάλματα». Καραστάθη Μαρία, «Τα Μνημεία και τα αγάλματα της Λαμίας», Κιτσάκη Γεωργία, «Τα μνημεία της πόλης των Ιωαννίνων» Κούρος Θεόδωρος, «Τα μνημεία της Κόνιτσας. Η μνήμη του Εμφυλίου πολέμου ως ιδεολογία», Ματσούκη Ευαγγελία, «Τα μνημεία στον αστικό χώρο. Η περίπτωση του δήμου Ηλιούπολης Αττικής», Μπέλλου Ευγενία, «Μνημεία και μνήμη στην Πρέβεζα», Μποτωνάκη Νίκη, «Τα μνημεία των προσφύγων της Ανατολής» Σταθόπουλος Γεώργιος, «Τα μνημεία του Μεσολογγίου ως πεδία παγίωσης της ιστορικής και κοινωνικής μνήμης». Σταύρου Ελευθερία, «Καταγραφή Δημοσίων μνημείων ως τοπική μνήμη ( Δήμος Μπιζανίου)».

    Προς την ίδια κατεύθυνση κινήθηκε και το σεμινάριο της επόμενης χρονιάς (2007-2008), όπου καταγράφτηκαν και προσεγγίσθηκαν τα δημόσια μνημεία και αγάλματα άλλων έντεκα πόλεων ή περιοχών: Βασιλοπούλου Φωτεινή, «Μνημεία και μνήμη στην Κόρινθο», Βλαντώνη Κατερίνα, Μνημονικοί τόποι της Θεσσαλονίκης, Βαρβέρη Θεοδώρα « Μνημεία Ορεινής Ναυπακτίας», Δημητρίου Σωτήρης, «Θεστιέων μνημεία και μνήμες», Ζαχαράκης Νίκος «Μνημεία και μνήμη της Λακωνίας», Ζήνδρος Σπύρος, » Τα μνημεία και η μνήμη του πολέμου στο Καλπάκι και τα γειτονικά χωριά «, Μαραγκού Μαρία, Μνημεία και μνήμη στην πόλη της Ναυπάκτου, Κακαμπέγκα Χρυσοβαλάντω, «Μνημονικοί τόποι στην Παραμυθιά», Κομποθέκρα Άννα, «Μνημεία Αργοστολίου Κεφαλονιάς»,Μήτση Αναστασία. «Μνημεία και μνήμη στη Λεμεσό» Μποκογιάννης Βασίλης, «Μνημεία και μνήμη στην περιοχή της Άρτας», Σκάρα Αλεξάνδρα, «Μνημεία και μνήμη στο Μέτσοβο».
    Γενικότερα από αυτήν την πρώτη εθνογραφική ανάλυση του υλικού, προκύπτει ότι τα μνημεία και τα ηρώα δίνουν σχήμα σε μια συγκεκριμένη αντίληψη του παρελθόντος που ακολουθεί συνήθως την εθνική ιστορία και ενισχύουν την κυρίαρχη συλλογική μνήμη , την παγιωμένη επίσης άποψη που αυτή δομεί για το παρελθόν. Ωστόσο μέσα από την ως τώρα έρευνα διαπιστώθηκε ότι το εθνικό αφήγημα στις τοπικές κοινωνίες συνδιαλέγεται, με την τοπική και κοινωνική μνήμη τους και την ταυτότητά τους. Σε αρκετές μάλιστα περιπτώσεις ίσως και να βρίσκει την τελευταία αντιπαραθετική και πάντως διαφοροποιημένη από αυτήν που συνιστούν τα μεγάλα εθνοκεντρικά ή άλλα κυρίαρχα αφηγήματα . Κάπου αναδεικνύονται σε πεδία και τόπους δράσης μιας προσφυγικής μνήμης και ταυτότητας, αλλού μιας μνήμης εθνοτοπικής ( π.χ. Ηλιούπολη), αλλού απλώς εθνικής , τοπικής, οικογενειακής κλπ).

    Γενικότερα αναδείχθηκε η σημασία του χώρου ως κοινωνικού πλαισίου της συλλογικής ή κοινωνικής μνήμης και ήλθαν στην επιφάνεια οι βασικές αντιλήψεις και προσλήψεις του χώρου και τί ως συλλογικές αναπαραστάσεις εξυπηρετούν:
    α) η αντίληψη του μνημειοποιημένου χώρου, αντίληψη που έχει σε γενικές γραμμές επιλέξει η επίσημη εθνική κουλτούρα για την ανάπτυξη και την παγίωση μιας εθνικής συλλογικής μνήμης και ταυτότητας.
    Β) Η αντίληψη ενός κοινωνικού χώρου που είναι προϊόν πραγματικοτήτων με διαφορετικές, αντίπαλες ιστορικές και κοινωνικές καταβολές. Ακουμπώντας πάνω σε αυτήν την αντίληψη του βιωμένου κοινωνικού χώρου, τα δρώντα υποκείμενα, στήνουν τους δικούς τους τόπους μνήμης, αναπτύσσουν ή δίνουν άλλα νοήματα και σημασίες, άλλες χρήσεις και λειτουργίες ακόμα και στον μνημειοποιημένο χώρο, μετατρέποντας τον σε οικείο μνημονικό τόπο, σε πεδίο και πλαίσιο συγκρότησης και παγίωσης της δικής τους ανεπίσημης συλλογικής μνήμης, Αυτή ωστόσο η «από τα κάτω μνήμη» εμφανίζεται συχνά να δημιουργεί έναν αντίλογο που αμφισβητεί τα ηγεμονικά αφηγήματα. Σε αρκετές περιπτώσεις και οι δύο εμφανίζονται να διαμορφώνονται στη βάση μιας αλληλεπίδρασης, μιας οικειοποίησης ή μετασχηματισμού στοιχείων της άλλης.

    Το πρόγραμμα βρίσκεται σε εξέλιξη και στους στόχους του είναι να «χαρτογραφήσει» καταρχήν τον κόσμο των μνημείων και των αγαλμάτων σε όλη την Ελλάδα (αναπτύσσοντας παράλληλα μια κατάλληλη βάση δεδομένων) και να προωθήσει την ανθρωπολογική/ εθνογραφική τους ανάγνωση.
    Προς αυτήν την κατεύθυνση εντάσσεται και η Ημερίδα (βλ. ανακοίνωση, πρόγραμμα και περιλήψεις) που πραγματοποιήθηκε την 21 Ιουνίου 2008 με θέμα:
    «Ανιχνεύοντας τόπους μνήμης: Αγάλματα και μνημεία στον ελληνικό χώρο, σημασίες και νοηματοδοτήσεις»

    Η προαναφερόμενη Ημερίδα διεξάγεται από τον Τομέα Λαογραφίας στα πλαίσια του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών και ειδικότερα του σεμιναρίου του με τίτλο «Συλλογική μνήμη και πολιτισμικές ταυτότητες». Στην Ημερίδα συμμετέχουν και μεταπτυχιακοί φοιτητές με ανακοινώσεις σε poster.
    Οι στόχοι της Ημερίδας είναι: α) να καταγράψει και να κατανοήσει την κοινωνική ζωή και πολιτιστική βιογραφία των μνημείων και των αγαλμάτων, β) να εντοπίσει τη δυναμική και τα σημασιολογικά περιεχόμενά τους στο χρόνο και τον τόπο και γ) να αντιμετωπίσει αυτά ως επίσημους και ανεπίσημους μνημονικούς τόπους που νοηματοδοτούνται από τα ενδιαφέροντα και τις ανάγκες των δρώντων υποκειμένων. Στοχεύει επίσης να συζητήσει θέματα θεωρίας και μεθόδου για τη μελέτη του υλικού πολιτισμού και της υλικής – οπτικής μνήμης.

    Μπάδα Κωνσταντίνα

    http://users.uoi.gr/gramisar/prosopiko/bada/mnimeia_agalmata.htm


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: