-Μια συνέντευξη μ’ αφορμή το «νεο-οθωμανισμό»

Alosi tiw PolisH εμφάνιση των τουρκικών ομάδων στον ελληνικό χώρο από τον 11ο μ.Χ. αιώνα, εγκαινίασε μια μακρά περίοδο συνάντησης, επικοινωνίας και ώσμωσης. Είτε ως Σελτζούκοι, είτε ως Οθωμανοί θα διαμορφώσουν τελικά τη φυσιογνωμία ολόκληρης της περιοχής μας. Το ερώτημα που αντιμετώπιζαν οι επιστήμονες ήταν το πώς ένας πληθυσμός εισβολέων που δεν ξεπέρασε τις 400.000 άτομα, κατάφερε να κυριαρχήσει σ’ ένα ελληνόφωνο  κόσμο 8 εκατομμυρίων. Πώς οι «ολίγοι» Τουρκομάνοι κατάφεραν να μεταστρέψουν ένα μεγάλο πληθυσμό ελληνοφώνων, χριστιανών μαζί με τους οποίους στη συνέχεια, θα αποτελέσουν τους Οθωμανούς πολίτες της νέας αυτοκρατορίας τους.

 

Πώς εξηγείται το οτι οι ελληνόφωνοι χριστιανοί πληθυσμοί αλλαξοπίστησαν; οφείλεται στο ότι η νέα θρησκεία ήταν περισσότερο δελεαστική, ή στο ότι οι Σελτζούκοι έδιναν μέσα από αυτή άλλες δυνατότητες;

Ο κύριος όρος στον εξισλαμισμό δεν ήταν η πειθώ της νέας θρησκείας, αλλά η απαλλαγή των Ελλήνων από τα φορολογικά βάρη του Ισλάμ. Αποδέχονταν τους λαούς της Βίβλου, χριστιανούς και εβραίους, και δεν τους αντιμετώπιζαν  όπως τους παγανιστές, τους οποίους καταδίκαζαν σε θάνατο ως ειδωλολάτρες. Τους «λαούς της Βίβλου» τους ανέχονταν, ως έχοντες κοινή θεολογική μήτρα, αλλά τους επιβάρυναν με δύο ειδικούς φόρους. Από τις αρχές του 11ου αιώνα, που οι τουρκικές ομάδες εισβάλουν στη Μικρά Ασία, οι πρώτες ελληνόφωνες ομάδες που εξισλαμίζονται είναι αυτές των κατεχόντων εδαφών, οι οποίες εξισλαμίσθηκαν για να διασώσουν τα προνόμια τους. Απ΄αυτούς θα προέλθει και νέα ελίτ των τουρκομανικών ομάδων.

 

Την ίδια εποχή που τα τουρκικά φύλα κάνουν την είσοδό τους στο μικρασιατικό χώρο, το Βυζάντιο από πολυεθνική, ελληνόφωνη αυτοκρατορία μετατρέπεται σε πόλη-κράτος, όπου αναπτύσσονται σημαντικές κοινωνικές και ιδεολογικές διεργασίες. Διαμορφώνεται μια πρώιμη αστική τάξη, η οποία θα γονιμοποιήσει και θα εξελίξει έως τα όριά της την ιδεολογική κληρονομιά των τριών αιώνων νέου ελληνισμού, που είχε συσσωρευτεί απ΄ την εποχή της Αυτοκρατορίας της Νίκαιας. Η νέα αυτή ιθύνουσα οικονομική τάξη θα εκφραστεί με τους Παλαιολόγους και θα ξεπεράσει την υπερεθνική, ελληνόφωνη και χριστιανική ρωμιοσύνη. Θα διαμορφώσει μια εθνική ταυτότητα, όπου δεν προέχει η θρησκευτική καθαρότητα αλλά η εθνική επιβίωση. Σε αυτήν την κοινωνικο-πολιτική βάση θα εμφανιστούν οι Ενωτικοί, που στο όνομα της ελπίδας για δυτική βοήθεια θα δεχθούν να υποταχθεί η ανατολική Εκκλησία, στον αντίπαλό της τη δυτική Εκκλησία.

 

Ποιος είναι ο φιλοσοφικά ιθύνων νους όλης αυτής της κίνησης πριν την Πτώση;

Η τάση των Ενωτικών είναι προϊόν των μεγάλων αλλαγών που οδήγησαν στη συρρίκνωση της Αυτοκρατορίας σε μια πόλη-κράτος. Μετά το 1204 φαίνεται ότι στη Νίκαια της Βιθυνίας και γύρω από τον Λάσκαρι θα αναπτυχθεί έντονα μια πρώίμη ελληνική εθνική ταυτότητα, σε απόλυτη συμφωνία με το ευρύτερο πλαίσιο της Ρωμιοσύνης, δηλαδή της εν πολλοίς ελληνόφωνης Ορθοδοξίας, που όριζε μια θρησκευτική ταυτότητα. Ο Απόστολος Βακαλόπουλος θεωρεί ότι στη Νίκαια «Έντονη είναι η ελληνολατρεία και η εθνική ελληνική συνείδησή τους που βαθμιαία ταυτίζεται με την Ορθοδοξία». Φαίνεται ότι στη Νίκαια διαμορφώθηκε μια κυρίαρχη ιδεολογική αντίληψη που βασιζόταν στην κλασική ελληνική γραμματεία -η οποία ούτως ή άλλως συνέχιζε να αποτελεί τη βάση της λόγιας βυζαντινής εκπαίδευσης- καθώς και στην προϋπάρχουσα παραδοχή σε κύκλους εκκλησιαστικών διανοουμένων περί της συνέχειας των Ελλήνων, ως πληθυσμιακής οντότητας και όχι ως θρησκευτικού παγανιστικού ρεύματος,  

 

Αυτές οι εξελίξεις ήταν η αιτία, ώστε να αποκαλέσουν οι Σελτζούκοι την Αυτοκρατορία της Νίκαιας Vilayet i Yiounani”, δηλαδή «Επικράτεια των Ελλήνων», ήτοι «Ελλάδα».  Σε μια απάντηση προς τον Πάπα Γρηγόριο, ο Ιωάννης Βατάτζης, αυτοκρατορας της Νίκαιας, αναπτύσσει με τον πλέον επίσημο τρόπο ότι ο Μέγας Κωσταντίνος κληροδότησε στο «γένος των Ελλήνων» τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Ο Βατάτζης χρησιμοποιεί τον όρο «γένος» στη θέση του σύγχρονου όρου «έθνος» και όχι αναπαριστώντας μια  θρησκευτική ομάδα: «Γράφεις στο γράμμα σου ότι στο δικό μας γένος των Ελλήνων η σοφία βασιλεύει…   Αλλά πώς συμβαίνει να αγνοείς ότι μαζί με τη βασιλεύουσα Πόλη  και η βασιλεία σ’ αυτόν τον κόσμο κληροδοτήθηκε στο δικό μς γένος από το Μέγα Κωνσταντίνο. Υπάρχει μήπως κανείς που αγνοεί ότι η κληρονομιά της δικής του διαδοχής πέρασε στο δικό μας γένος και εμείς είμαστε οι κληρονόμοι και διάδοχοί του;…»

 

Η εμφάνιση του νέου ελληνισμού στη Νίκαια θα συνδυαστεί με ιδεολογικά και πολιτικά αντιλατινικά και ανθενωτικά συναισθήματα. Μια κορυφαία μορφή του ρεύματος αυτού θα είναι ο Πλήθων Γεμιστός. Όμως, οι κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές στην Κωνσταντινούπολη κατά τον 15ο αιώνα, θα οδηγήσουν το ρεύμα αυτό σε μια προσπάθεια πολιτικής σωτηρίας με την υποταγή στην παπική δικαιοδοσία. Θα συγκροτηθεί έτσι το ρεύμα των Ενωτικών, που θα εκφράσει αυτήν ακριβώς την πολιτική αναγκαιότητα και θα προσπαθήσει να νομιμοποιηθεί ιδεολογικά. Η κίνηση αυτή θα προκαλέσει την αντισυσπείρωση των αντιπάλων του Ανθενωτικού ρεύματος. Ο Μέγας Δούκας Λουκάς Νοταράς θα εκφράσει το ρεύμα αυτό με τον πλέον έντονο τρόπο, δηλωνοντας ότι προτιμά την «τουρκική» κυριαρχία από τη λατινική. Οι Ανθενωτικοί θεωρούσαν ότι είχαν μια απόλυτη θρησκευτική συνείδηση και πως μεγαλύτερη απειλή για την καθαρότητα του ήθους, που είχαν κληρονομήσει, ήταν η δυτική Εκκλησία παρά το Ισλάμ, το οποίο σεβόταν τους κατακτημένους λαούς και δεν τους αφομοίωνε. Από τους εκκλησιαστικούς άνδρες που ανήκαν στο Ανθενωτικό ρεύμα ήταν και ο Γεννάδιος Σχολάριος, ένας άνθρωπος με βαθύτατη κλασική παιδεία, ο οποίος στη συνέχεια θα προσπαθήσει να κωδικοποιήσει κανονιστικά την αντίθεσή του προς τους Ενωτικούς και τον Πλήθωνα Γεμιστό.

 

Μετά την Άλωση, το Ανθενωτικό ρεύμα θα υποστηριχθεί από τον Μωάμεθ και θα περιβληθεί  με πλήθος δικαιωμάτων. Ο Γεννάδιος Σχολάριος θα οριστεί νέος Οικουμενικός Πατριάρχης από τον Μωάμεθ Β’ τον Πορθητή.

 

Ποιο ήταν, όμως, εκείνη την εποχή το Ισλάμ; Ποιοι ήταν οι Οθωμανοί;

Μεγάλο μέρος της κοινωνικής βάσης των Οθωμανών προέρχονταν από  εξισλαμισμένους χριστιανούς, Έλληνες, Αρμένιους, Σλάβους κ.ά. Χαρακτηριστικό είναι το στιγμιότυπο που μας μεταφέρει ο Σφρατζής λίγο πριν την τελική επίθεση προς την Κωνσταντινούπολη: Ο Μωάμεθ, καλεί τα στρατεύματα του να επιτεθούν στην Πόλη και απευθύνει προς αυτά τον τελικό λόγο. Τους στρατιώτες του αποκαλεί «νεϋληδες», δηλαδή «προσφάτως ελθόντες» νεοπροσύλητους στο ισλάμ. Ίσως αυτή ο προσαγόρευση να παριστά με τον καλύτερο τρόπο τις κοσμογονικές αλλαγές που συνέβησαν στην καρδιά του τότε ελληνικού κόσμου, τη Μικρά Ασία, κατά τη διαδικασία εμπέδωσης της ισλαμικής κυριαρχίας, που κράτησε 4 ολόκληρους αιώνες. Από την ομάδα των ελληνοφώνων νεοπροσύλητων προερχόταν και ο στρατηγός Ζαγανός πασά, ο οποίος θα προτρέψει τον Μωάμεθ να αρχίσει τη πολιορκία της Πόλης, σε αντίθεση με τις συμβουλές του πρωθυπουργού του.

 

Στον Πόντο, την τελευταία ελληνική αυτοκρατορία που υποτάσσεται στους Οθωμανούς, η Τραπεζούντα πολιορκείται από τα οθωμανικά στρατεύματα. Μια πόλη, που δύσκολα μπορούσε να πέσει, παραδίδεται παρασκηνιακά. Ο μυστικοσύμβουλος του Αυτοκράτορα Γεώργιος Αμιρούτζης, ένας εξαιρετικός Έλληνας διανοούμενος του Μεσαίωνα, πείθει τον Δαυίδ Κομνηνό να παραδώσει την πόλη, ενάντια στη θέληση του λαού του. Ο Αμιρούτζης βρισκόταν από καιρό σε μυστικές διαπραγματεύσεις με τον στρατηγό του Μωάμεθ, τον Μαχμούτ, ο οποίος ήταν επί κεφαλής των πολιορκητικών δυνάμεων. Το ενδιαφέρον στην όλη υπόθεση είναι ότι ο Μαχμούτ και ο Αμοιρούτζης ήταν πρώτα ξαδέλφια. Ο Μαχμούτ ήταν Έλληνας που αλλαξοπίστησε.

 

Έχει ενδιαφέρον ένα απόσπασμα από ένα περιηγητικό κείμενο του Γάλλου Andre Guillet, που δημοσιεύτηκε στο Παρίσι το 1675 υπό τον τίτλο «Athenes ancienne ey nouvelle et l’estat present de l’empire des Turcs». Διαβάζουμε την τοποθέτηση ενός εκκλησιατικού διανοούμενου που οι περιηγητές συνάντησαν στην οθωμανική Αθήνα:

«Όσο για μας ευκαιρία περιμένουμε για να αποτινάξουμε τον ζυγό της οθωμανικής κυριαρχίας. Γιατί η αρχαία ανδρεία του έθνους μας δεν χάθηκε. Έλληνες δεν ήταν οι γενίτσαροι που ως τώρα κατανικούσαν τους στρατούς σας και κυρίευαν τις επαρχίες σας; Γνωρίζετε καλά ότι τα οθωμανικά τάγματα αποτελούνται από τα ελληνόπουλα του παιδομαζώματος. Μπορεί αυτοί οι γενίτσαροι να έχουν τούρκικο όνομα αλλά η καταγωγή τους είναι ελληνική.»

 

Βέβαια εκείνη την εποχή δεν υπήρχε κανένα στοιχείο εθνικής συνείδησης όπως την εννοούμε σήμερα. Εάν εξαιρέσουμε τους λίγους λόγιους, η πλειονότητα του πληθυσμού διακατέχονταν αποκλεισικά και μόνο από τη θρησκευτική ταυτότητα. Οι χριστιανοί, ανεξαρτήτως εθνοπολιτισμικής καταγωγής, ήταν Ρωμαίοι-Ρωμιοί ραγιάδες και οι επίσης ανεξαρτήτως καταγωγής Οθωμανοί κυρίαρχοι μουσουλμάνοι.

 

Κατέβαλαν οι μουσουλμάνοι προσπάθειες για προσηλυτισμό των Ελλήνων;

             Η επικράτηση των μουσουλμάνων στο χώρο της οθωμανικής αυτοκρατορίας, διαμορφώνει εντελώς νέες συνθήκες.  Η προσηλυτιστική δράση των μουσουλμάνων ιεραποστόλων ευνοήθηκε σ’ ένα κάποιο βαθμό από την εξουσία, ώστε να αυξηθεί η κοινωνική βάση των νέων κυρίαρχων. Το Κοράνι και η νομοθεσία που βασίζεται πάνω σ αυτό  εισάγει ένα νέο διαχωρισμό των εθνών: οι πιστοί και οι άπιστοι. Όσοι εξισλαμίζονται εντάσσονται αυτόματα στο κυρίαρχο έθνος. Αυτός είναι ένας βασικός λόγος για να αρχίσουν να αναπτύσσονται τάσεις ιδεολογικής μεταστροφής, τάσεις αποδοχής της νέας κυρίαρχης ιδεολογίας του Ισλάμ. Όμως σε γενικές γραμμές, η κεντρική εξουσία της Αυτοκρατορίας ποτέ δεν ευνόησε τους μαζικούς εξισλαμισμούς, καθώς η φορολογική επιβάρυνση των αλλόθρησκων αποτελούσε το μεγαλύτερο έσοδο της. Τα φαινόμενα βίας κατά των χριστιανών ήταν από αυθαιρεσίες των εκάστοτε τοπαρχών.

            Από τον 14ο αιώνα συναντιούνται Έλληνες στους χώρους της νέας θρησκείας. Ο περιηγητής Ιμπντί Μπατούτα γράφει ότι συνάντησε στον ποταμό Κούμα κοντά στην πόλη Ματζάρ, το αναχωρητήριο του μουσουλμανικού τάγματος Αχμεδιέ στο οποίο όπως γράφει «διεβίουν σε κοινή ζωή Δερβίσες, Αραβες, Πέρσες, Τούρκοι και Ελληνες».

            Ο εξισλαμισμός μέρους των Ελλήνων άνοιξε τη δίοδο για να εισχωρήσουν στον ισλαμικό χώρο οι ελληνικές φιλοσοφικές δοξασίες. Οι σοφιστικές απόψεις για παράδειγμα εκφράζονται με τους «σούφι», το θρησκευτικό τάγμα των δερβίσηδων. Ο δημιουργός του ,Τζελαλεδίν Ρουμί ,χρησιμοποιούσε σε ποίηματά του ελληνικές λέξεις για να εκφράσει ιδέες και συναισθήματα. Δημιούργησε τον «τεκέ του Πλάτωνα» στο χριστιανικό μοναστήρι του Αγίου Χαρίτωνα, που κατέλαβε και μετέτρεψε σε έδρα των δραστηριοτήτων του. Τα μελωδικά κείμενα των δερβίσηδων αποτελούσαν προσαρμογή των βυζαντινών μελωδιών στις νέες ανάγκες. Οι μουσουλμάνοι ιεραπόστολοι χρησιμοποιούσαν κάθε μέσο για να διευρύνουν την επιρροή τους στους χριστιανούς και να ενισχύσουν τις τάσεις εξισλαμισμού. Τέτοιο ακριβώς τεχνικό μέσο υπήρξαν και οι τελετουργίες των δερβίσιδων  του Τζελαλεντίν Ρουμί. Ο Ρουμί στόχευε να δημιουργήσει ένα «ευχάριστο» θρησκευτικό δόγμα για να προσελκύσει τους Έλληνες, τους οποίους απωθούσε η άχρωμη ισλαμική τελετουργία. Ένας Τούρκος συγγραφέας γράφει: «οι Ρωμιοί ήταν ανυποψίαστοι από το θείο έρωτα και από τη μύχια ηδονή (σ.τ.σ. του ισλάμ). Ο Μεβλανά, όταν διαπίστωσε πως δεν κατευθύνονταν προς τον ορθό δρόμο στερούμενοι τα θεία μυστικά, επέλεξε την ποίηση και την όρχηση, με τη δικαιολογία ότι οι Ρωμιοί είναι επιρρεπείς στις ευχαριστήσεις και αρέσκονται στα γλυκόλογα. Για παράδειγμα, όταν αρρωστήσει ένα παιδί και δεν δέχεται το φάρμακο που του δίνει ο γιατρός, αλλά ζητεί γλυκό, ο καλός γιατρός βάζει το φάρμακο στο γλυκό και έτσι του το δίνει…».

            Ο εξισλαμισμός πλήθους Ελλήνων στη Μικρά Ασία προκλήθηκε επιπλέον από την εγκατάλειψη του ποίμνιου από τους θρησκευτικούς του ηγέτες, οι οποίοι κατέφευγαν στην Κωνσταντινούπολη. Η εκκλησιαστική περιουσία στις κατακτημένες περιοχές, που περιερχόταν στα μουσουλμανικά ιδρύματα, χρησιμοποιούνταν για τη χρηματοδότηση της κοινωνικής πολιτικής και της φιλανθρωπίας με αποτέλεσμα την αύξηση της μουσουλμανικής επιρροής. Επίσης, μεγάλο μέρος της γαιοπροσόδου των χριστιανικών χωριών χρησιμοποιούνταν για την ενίσχυση του προσηλυτισμού.

 

Υπάρχει από τότε, σε επίπεδο θρησκευτικό, μια όσμωση;

 Υπάρχει, ιδιαίτερα όσο το ζήτημα παρέμενε ανοιχτό. Όταν ολοκληρώνεται η οθωμανική κυριαρχία, τελειώνουν οι αναζητήσεις και τελειώνουν οριστικά όταν εισβάλει από τις αραβικές περιοχές ο ισλαμικός ορθολογισμός και ριζοσπαστισμός. Πλέον, η Οθωμανική αυτοκρατορία γίνεται μια αυστηρή, ισλαμική αυτοκρατορία. Η εποχή των σημαντικών συζητήσεων τοποθετείται από τον 14ο με τέλη του 15ου αιώνα. Δεν είναι δυνατόν όλοι αυτοί η πληθυσμοί να έχασαν την πρότερη γνώση. Εξάλλου και η παράδοση μας αναφέρει ότι οι εξισλαμισμένοι πληθυσμοί εθελοντικά πέρασαν στο Ισλάμ, στη βάση της απαλλαγής των οικονομικών βαρών και τη δυνατότητα μιας καλής κοινωνικής πορείας. Βία υπήρξε μόνο στην περίπτωση του παιδομαζώματος.

Οι Οθωμανοί, αυτό-ορίζονταν ως μουσουλμάνοι. Το «Τούρκος» για τους μουσουλμάνους ήταν απαξιωτικό. Από το 12ο αιώνα που εμφανίζονται οι δερβίσηδες, «Τούρκος» σημαίνει κάτι το απεχθές, βάρβαρο. Ο Τζελαλεντίν Ρουμί, ο σημαντικός Πέρσης ποιητής και Σούφι, αναφέρει: «ο Θεός έπλασε τους Ρωμιούς και τους Τούρκους. Τους Ρωμιούς για να δημιουργούν  και τους Τούρκους για να καταστρέφουν». Οι χριστιανοί ορίζουν τους μουσουλμάνους ως «Τούρκους» με τη θρησκευτική έννοια. Όπως «Ρωμιός» σήμαινε χριστιανός, το «Τούρκος» δεν είχε καμιά εθνική σημασία. Ο όρος εθνικοποιείται με την εμφάνιση του τουρκικού εθνικισμού τέλη του 19ου αιώνα και το τουρκικό κράτος θα στηθεί πάνω στην απαξιωτική αυτήν έννοια. Μετά την Άλωση, οι διανοούμενοι θα μετοικήσουν στη Δύση, τροφοδοτώντας τη διαδικασία της Αναγέννησης.

   

Τελικά, από ότι φαίνεται, αυτή η επικοινωνία ανάμεσα σε Έλληνες και Τούρκους έχει βαθιές ρίζες στους αιώνες γιατί, θα το έλεγα πολύ απλά, μιλάει το ίδιο αίμα.

 Θα έλεγα ότι η έννοια του αίματος είναι μια μεταγενέστερη εφεύρεση του ρομαντισμού. Στην περίπτωση της Ανατολής, «ελληνικής» ή «τουρκικής», τον κύριο λόγο έχουν τα θρησκευτικά χαρακτηριστικά. Οι ταυτότητες είναι κυρίως θρησκευτικές. Όταν η περιοχή μπαίνει στην εποχή των εθνικών αφυπνίσεων, οι νέες εθνικές ταυτότητες εδράζονται στις παλιές θρησκευτικές.

 Όσον αφορά τους Οθωμανούς, μέχρι τα τέλη του 15ου αιώνα, η ελληνοφωνία, όπως και η επίδραση της ρωμιοσύνης ήταν εντονότατη. Η πλειονότητα της ηγετικής τους ομάδας προέρχεται από αλλαξοπιστήσαντες χριστιανούς δεύτερης και τρίτης γενιάς. Το παλάτι του Σουλτάνου ήταν ελληνόφωνο μέχρι το 16ο αιώνα. Ήδη διαμορφώνεται μια αντίληψη συγκρητισμού, δηλαδή να βρεθούν τα κοινά  στοιχεία των δύο αυτών θρησκειών. Υπάρχουν κείμενα του Γεωργίου Τραπεζούντιου, σημαντικού διανοούμενου της εποχής, ο οποίος συμμετέχει σε έναν πρώιμο ισλαμο-χριστιανικό διάλογο και προβληματισμό. Τα κείμενα αυτά τα αποστέλλει στον Μωάμεθ, προτείνοντας τη δημιουργία μιας νέας θρησκείας, με στοιχεία των δύο παλαιοτέρων θρησκειών.

 Όμως η διαδικασία αυτή θα λάβει τέλος τη στιγμή που οι Οθωμανοί καταλαμβάνουν τις αραβικές περιοχές και έρχονται σε επαφή με το σκληρό θρησκευτικό πυρήνα  του ισλάμ.

Πάντως, όσοι Έλληνες εξισλαμίστηκαν, ενσωματώθηκαν στο κοινωνικό μόρφωμα που στην εποχή του εθνικισμού ονομάστηκε «τουρκικό έθνος» αποκτώντας μια πλαστή τουρκική εθνική ταυτότητα, όπως και οι υπόλοιπες μουσουλμανικές εθνότητες. Οι ιστορικές συνθήκες δεν επέτρεψαν στο μέρος αυτό των Ελλήνων -το οποίο είχε εμφανιστεί σε κάθε μέρος του ελληνικού κόσμου- να εκφραστεί πολιτικά. Το μέγεθός του δεν ήταν ευκαταφρόνητο. Για παράδειγμα, η πλειονότητα των Ελλήνων του μικρασιατικού υψιπέδου είχε εξισλαμιστεί, στην Κρήτη κατά το πρώτο τέταρτο του 19ου αιώνα οι χριστιανοί ήταν λίγο, μόνο, περισσότεροι από τους μουσουλμάνους, ενώ στον Πόντο, πριν τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με βάση τους υπολογισμούς του Πατριαρχείου οι μουσουλμάνοι και κρυπτοχριστιανοί Έλληνες ανέρχονταν στο ένα τρίτο του αριθμού των χριστιανών Ελλήνων. Στην Κύπρο, οι εξισλαμισμένοι πρέπει να ανέρχονταν επίσης στο ένα τέταρτο του ορθόδοξου πληθυσμού κ.λπ. Σήμερα, στη σύγχρονη τουρκική κοινωνία, παραμένουν ακόμα ορατές ελληνόφωνες μουσουλμανικές ομάδες που έχουν ως αναφορά την Κρήτη, τον Πόντο, την ελληνική Μακεδονία την Ήπειρο και την Κύπρο.

 

 Άρα, το θέμα ελληνοτουρκικής συνεργασίας κατά την οθωμανική εποχή, την τουρκοκρατία όπως επικράτησε να την λέμε, δεν υπάρχει.

 Κατ’ αρχάς, κατά την οθωμανική περίοδο δεν φαίνεται να υπάρχουν Τούρκοι, με την έννοια της εθνικής συνείδησης. Υπάρχουν τουρκόφωνοι πληθυσμοί, μουσουλμανικοί και χριστιανικοί, όπως και ελληνόφωνοι ή αλβανόφωνοι ή σλαβόφωνοι επίσης μουσουλμανικοί και χριστιανικοί. Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι η κατάκτηση και ο εξισλαμισμός της Μικράς Ασίας, της καρδιάς του τότε ελληνισμού, έγινε με ιδιαιτέρως οδυνηρό τρόπο.

 Στις αρχές του 14ου αιώνα, μετά την ολοκλήρωση της κατάκτησης της δυτικής Μικράς Ασίας φαίνεται ότι υπήρχαν ακόμα πολλοί Έλληνες. Ο Άραβας περιηγητής Ιμπν Μπατούτα γράφει για την περιοχή: «Ονομάζεται Ρουμ γιατί ήταν δική τους χώρα στο παρελθόν, και από κει προέρχεται το αρχαίο Ρουμ και οι Γιουνάνις (δηλ. οι Έλληνες). Αργότερα κατακτήθηκε από τους μουσουλμάνους, αλλά πάρα πολλοί χριστιανοί εξακολουθούν να ζουν υπό την προστασία των Τουρκομάνων μωαμεθανών». Ενδιαφέρον έχει ότι οι Σελτζούκοι ποτέ δεν ονόμασαν το κράτος «Τουρκία» αλλά, αντιθέτως, Diyar-I Rum, δηλαδή «Τόπο των Ρωμιών», ενώ τη μεγαλύτερη διοικητική περιφέρεια του κράτους τους που είχε πρωτεύουσα το Ικόνιο, ανατολικά, έφτανε μέχρι την Άγκυρα και τη Καισάρεια και δυτικά ως το Δορύλαιο,  vilayet-I Yunani, δηλαδή «Ελλάδα».  

Για αυτή την τρομακτική αλλαγή στο πολιτικό και πολιτιστικό τοπίο της Μικράς Ασίας, ο Αλέξιος Μακρεμβολίτης γράφει: «Δεν δοθήκαμε στους γιούς και στις κόρες της Άγαρ σαν πρόβατα για σφαγή; Δεν εισέβαλαν και κατέστρεψαν ολόκληρη τη χώρα μας; Δεν κατοικούν στις περίφημες και ένδοξες πόλεις μας, δεν μεταχειρίζονται σαν δούλους τους κατοίκους που στο παρελθόν ήταν εξευγενισμένοι και ευτυχισμένοι; Δεν σκορπιστήκαμε σ’ όλο τον κόσμο ως αιχμάλωτοι; Μετά από αναρίθμητες σφαγές, δεν είναι η γη σπαρμένη με τα οστά μας; Δεν έριξαν τα σώματά μας στα όρνεα του ουρανού και στα θηρία της γης για να τα φάνε; Δεν πάει πολύς καιρός που όσοι επιβίωσαν έπεσαν σε σύγχυση και απόγνωση και καταστράφηκαν. Δεν είναι για όλους αυτούς τους λόγους που καταστράφηκαν και ερημώθηκαν από τους κατοίκους τους οι πόλεις μας και η ύπαιθρος;».

 Για τη σχέση των Τούρκων με την Οθωμανική Αυτοκρατορία αποκαλυπτικές είναι οι θέσεις του ίδιου του τουρκικού εθνικισμού. Σύμφωνα με τις βασικές αρχές του, ο οθωμανικός πολιτισμός έπρεπε να εξοβελιστεί και στη θέση του να αναπτυχθεί ένας καινούργιος αμιγώς τουρκικός, που θα συνέδεε την κεντροασιατική καταγωγή με την ευρωπαϊκή προοπτική. Αυτή η θέση αναπτύχθηκε υποδειγματικά από τον Ziya Giokalp (1876-1924), που θεωρείται ο πατέρας του τουρκικού εθνικισμού. Για τους Τούρκους εθνικιστές, οι «Αρχές του Τουρκισμού», του Ζιγιά Γκιοκάλπ, είναι ό,τι το «Κομμουνιστικό Μανιφέστο» για τους κομμουνιστές. Ο Γκιοκάλπ, λοιπόν, θεωρεί ότι ο οθωμανικός πολιτισμός είναι βαθύτατα επηρεασμένος και αποτελεί συνέχεια του «ρωμαίικου». Και ακριβώς γι’ αυτό τον λόγο θα έπρεπε να εγκαταλειφθεί και να καταστραφεί. Έτσι, το πρώτο θύμα του τουρκικού εθνικισμού όταν κατέλαβε την εξουσία με τη Μικρασιατική μας Καταστροφή, ήταν η οθωμανική γλώσσα και η εισαγωγή του λατινικού αλφάβητου. Με τον τρόπο αυτό, ο μουσουλμανικός κόσμος της Ανατολής αποκόπηκε οριστικά από την εξαιρετικά πλούσια οθωμανική και ισλαμική γραμματεία.

 

Πότε και πώς εμφανίζονται οι επαναστατικές τάσεις στους υπόδουλους Έλληνες  

 Η Οθωμανική Αυτοκρατορία υπήρξε ένα σκληρό απολυταρχικό κράτος ανατολικού δεσποτισμού, το οποίο οργάνωσε τη δομή του έτσι ώστε να έχει το μέγιστο δυνατό όφελος με το μικρότερο δυνατό κόστος. Αυτό το στόχο εξυπηρετούσε το σύστημα των μιλέτ. Η σκληρότητα των δυναστών, η υπεροψία των μουσουλμάνων, η οικονομική καταδυνάστευση  δημιουργούσαν συνθήκες εξεγέρσεων και επαναστάσεων καθ’ όλη τη διάρκεια την οθωμανικής κυριαρχίας. Από την Κρήτη και την Κύπρο, έως των Πόντο και την Πελοπόννησο θα παρατηρούμε το φαινόμενο των αυθόρμητων εξεγέρσεων των απόκληρων.  Με κάθε καταστολή εξέγερσης θα υπάρχει νέο σημαντικό κύμα προσχώρησης στο ισλάμ.

Παράλληλα, από την αρχή της οθωμανικής κατάκτησης είχε δημιουργηθεί κύμα φυγής προς τη Δύση και τη Ρωσία, όπου δημιουργήθηκαν σημαντικές ελληνικές παροικίες, από την Άλωση της Πόλης και εντεύθεν. Οι παροικίες αυτές, όπου κατοικούσε η ελληνική διανόηση αλλά και η νεαρή ελληνική επιχειρηματική τάξη, υπήρξαν οι χώροι όπου οι νέες ιδέες του ευρωπαϊκού διαφωτισμού οδήγησαν στη διατύπωση του αιτήματος για αποτίναξη της οθωμανικής κυριαρχίας. Η τάση αυτή πήρε στις αρχές του 19ου αιώνα, τη μορφή ενός μεγάλου επαναστατικού κινήματος του συνόλου των Ελλήνων, με αποτέλεσμα κατέληξε στη δημιουργία ενός μικρού κράτους στο Νότο της βαλκανικής χερσονήσου, το οποίο περιλάμβανε τα πλέον απομακρυσμένα και υποβαθμισμένα εδάφη του ελληνικού κόσμου.

Όμως για να μπορέσει αυτή η κατάσταση να λάβει επανασταστικά χαρακτηριστικά θα πρέπει να έρθει η εποχή του διαφωτισμού, όταν πλέον τα αστικά στρώματα θα διεκδικήσουν την εξουσία από τις παλιές «ελέω θεού» ορισμένες μοναρχίες και ο ουμανισμός ως πολιτικό ρεύμα θα εκφραστεί μέσα από την ιδέα της εθνικής κυριαρχίας.  Σ’ αυτήν ακριβώς την εποχή και ως απόηχος της μεγάλης Γαλλικής Επανάστασης θα δούμε να παίρνει πλέον μια σύγχρονη πολιτική μορφή η γνώση και η πίστη του  «Έλληνες εσμέν» που διατηρήθηκε τόσο σε λόγιους κύκλους της διασποράς, όσο και σε εκκλησιαστικούς κύκλους.  Ο Ρήγας Φερραίος και η Φιλική Εταιρεία  θα αποτελέσουν τους βασικούς κρίκους αυτής της νέας ιστορικής διαδικασίας.

 

Υπήρξαν όμως και σφοδρές αντιδράσεις στα νέα επαναστατικά ρεύματα.

 Έχουμε συνηθίσει να θεωρούμε ότι κατά την οθωμανική εποχή υπήρξε μια απόλυτη ρήξη και διαφοροποίηση μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων ή μεταξύ χριστιανών και μουσουλμάνων. Όμως δεν είναι έτσι η πραγματικότητα. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία υπήρξε μια πραγματικότητα 4 αιώνων

 Κυριαρχίας επί του παλιού ελληνικού κόσμου. Αναπτύχθηκαν ποικίλες σχέσεις και σε πολλά επίπεδα. Παράλληλα ούτε οι Έλληνες αποτελούσαν μια ενιαία ομάδα. Οι εθνικοτοπικές καΙ οι ταξικές διαφορές ήταν εντονότατες.

Οι χριστιανοί Έλληνες για αιώνες συνέδεσαν την ύπαρξη τους με το Πατριαρχείο. Το Πατριαρχείο και ο κλήρος  υπήρξαν θεσμοί που διατήρησαν οι Οθωμανοί για πολλούς λόγους. Μέσω της κοινοτικής συγκρότησης του μιλέτ των ορθοδόξων χριστιανών –και κατά συνέπεια της γκετοποίησης και της πολιτικής περιθωριοποίησης των «γκιαούρηδων»- να μπορεί να λειτουργεί αποτελεσματικότερα το φορολογικό σύστημα, όπως και η δυνατότητα ελέγχου των συμπεριφορών. Υπήρχε παράλληλα και το σύστημα των δημογεροντειών. Στον Πόντο, για παράδειγμα, οι ελληνικές κοινότητες διοικούνταν από το συμβούλιο των δημογερόντων. Πρόεδρος της δημογεροντίας ήταν ο εκάστοτε μητροπολίτης Τραπεζούντας, ο οποίος και αντιμετωπίζονταν από τις τουρκικές αρχές ως υπεύθυνος για ότι συνέβαινε στο εσωτερικό των ελληνικών κοινοτήτων.

Σημαντικό γεγονός υπήρξε η ελληνική κυριαρχία επί των άλλων ορθοδόξων, μέσω της υποχρεωτικής τους ένταξης στο μιλέτ των Ρωμιών. Η μικρή ομάδα των Φαναριωτών, κατάφερε να γίνει απαραίτητη στην οθωμανική διοίκηση και να χρησιμοποιηθεί ανάλογα. Κορυφαία στιγμή του ρόλου της ήταν η ανάληψη της διοίκησης των παραδουνάβιων ηγεμονιών. Ο λαός, όμως υπέφερε από την αυθαιρεσία της μουσουλμανικής διοίκησης και την αβάστακτη φορολογία.

Όταν λοιπόν εμφανίζονται τα νέα ιδεολογικά ρεύματα των εμπόρων, που δεν χαίρουν και ιδιαίτερης από τις αριστοκρατικές κάστες, είναι φυσικό να συναντήσουν αντιδράσεις. Ίσως το αφύσικο θα ήταν να γίνουν εύκολα αποδεκτές από ένα ολόκληρο σύστημα σύνθετων και διαφορετικών ομάδων και συμφερόντων.

 

Με μια έννοια θα ξαναδούμε να εμφανίζεται στις αρχές του 19ου αιώνα η ίδια διχογνωμία που εμφανίστηκε στους κόλπους της Ρωμιοσύνης πριν την Άλωση. Μόνο που τώρα το ιστορικό πλαίσιο ευνοούσε την εθνική εκδοχή.

 

 Άρα το νήμα της ιδέας της συνομοσπονδίας Ελλήνων και Τούρκων χάνεται τελείως κατά τη διάρκεια των τεσσάρων αιώνων και εμφανίζεται πάλι μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους. Το 1870 το δόγμα του νέο-οθωμανισμού ταυτιζόταν με την ακεραιότητα της οθωμανικής αυτοκρατορίας.

 Η ιδέα της συνομοσπονδίας δεν είχε καμιά σημασία την περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας γιατί υπήρχαν ξεκάθαροι ρόλοι των κυρίαρχων και των κυριαρχούμενων μέσα σ’ ένα ενιαίο κράτος, την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Οι προνεωτερικές απόψεις που επικρατούσαν σ’ ένα μέρος των Ελλήνων ήταν φυσικό να συνδέονται με την υποστήριξη του παλιού κράτους, όπου οι ρόλοι ήταν δεδομένοι και ξεκάθαροι και οι πληθυσμοί δεν κινδύνευαν από ανατροπές, πολέμους και επαναστάσεις.

Ιδέες περί ισότιμης συνύπαρξης, είτε εντός του ιδίου κράτους είτε μέσα από ένα συνεταιρισμό κρατών θα αρχίσουν να γεννιούνται μέσα στο 19ο αιώνα, όταν μετά το Χατί Σερίφ (1839) και την έναρξη του Τανζιμάτ (δηλαδή της οθωμανικής περεστρόικα) θα αρχίσει να πνέει ο άνεμος των μεταρρυθμίσεων και της αναβάθμισης των αστικών στρωμάτων. Τότε θα εμφανιστούν σε μεγάλη έκταση οι τεκτονικές στοές που θα συσπειρώσουν τις ελίτ όλων των εθνοτήτων, καθώς και θα αρχίσει η οικονομική ανάπτυξη των χριστιανών. Οι χριστιανοί για το Ισλάμ ήταν πολίτες δεύτερης κατηγορίας, έως το 1856, όταν με το Χάτι Χουμαγιούν  (1856) δημιουργήθηκε ένα προστατευτικό πλαίσιο που εξασφάλιζε ίσα δικαιώματα, ισοπολιτεία και ισονομία.

Οι Έλληνες αναπτύσσονται ραγδαία μέχρι το 1910, πριν τους βαλκανικούς πολέμους. Οι Έλληνες θα μετατραπούν στην κυρίαρχη οικονομική δύναμη στην οθωμανική αυτοκρατορία. Το οικονομικό κενό και οι νέες προκλήσεις θα καλυφθούν από Έλληνες, Αρμένιους και Εβραίους, οι οποίοι θα αποτελέσουν τη νέα οθωμανική αστική τάξη. Αυτή ήταν η σημαντικότερη αλλαγή συνθηκών που έγινε στην περιοχή, μεγαλύτερη και από την Παλιγγενεσία του 1821. Όσο κι αν φαίνεται παράδοξο, οι πάλαι ποτέ απόκληροι ραγιάδες θα μετατραπούν στην οθωμανική αστική τάξη. Οπότε ο οθωμανισμός, η ιδεολογία δηλαδή που αντικαθιστούσε την παλιά ισλαμική υπεροψία και πρότασσε την ιδιότητα του οθωμανού πολίτη βρήκε ευρεία απήχηση στους χριστιανικούς πληθυσμούς, ελληνικούς, αρμενικούς και ασσυροχαλδαϊκούς.

 

Γιατί έκαναν οι Οθωμανοί το Τανζιμάτ. Μήπως για να μη χαθούν άλλα εδάφη και το αρχικό κρατικό μόρφωμα διαλυθεί;

Οι Οθωμανοί θεώρησαν ότι κάνοντας τις μεταρρυθμίσεις θα αποτρέψουν τις παρεμβάσεις των δυτικών στα εσωτερικά της Αυτοκρατορίας, με το πρόσχημα της καταπίεσης των χριστιανών αδελφών. Έτσι, αναπτύσσεται μια ελληνική, αστική τάξη, δυναμικότατη, ανεξάρτητη από το κράτος, που θυμίζει τις σύγχρονες, αστικές, εκσυγχρονιστικές τάξεις. Σε αυτήν την κοινωνική βάση θα ευνοηθούν οι απόψεις περί ελληνο-οθωμανισμού.

 

Είναι, ωστόσο, αντιφατικό το γεγονός ότι ενώ υπάρχει ήδη ένα ελληνικό κράτος, έστω μικρό, εμφανίζονται φωνές που λένε να τα ξαναβρούμε με τους Τούρκους και να γίνουμε ένα.

Το νεαρό ελληνικό κράτος προσπαθεί να γίνει δυτικού τύπου, αλλά δεν διαθέτει αστούς. Διαμορφώνεται μια γραφειοκρατική τάξη, ταυτισμένη με το κράτος, η οποία αποκτά την ιδεολογία της Μεγάλης Ιδέας, καθώς μεγάλο μέρος της προέρχεται από τις αλύτρωτες περιοχές. Το αίτημα να απελευθερωθεί όλος ο ελληνισμός στη βάση των αρχών του νεοελληνικού διαφωτισμού, του πρώιμου ελληνικού εθνικισμού, είναι πολύ ζωντανό.

Στην οθωμανική αυτοκρατορία όμως, που βρίσκεται ο κύριος όγκος των Ελλήνων, οι διαδικασίες είναι ασύμβατες με αυτές στην Ελλάδα. Ενώ στην Ελλάδα  αναπτύσσεται η κρατική, αστική τάξη, στην οθωμανική αυτοκρατορία αναπτύσσεται η ιδιωτική, καπιταλιστική, αστική τάξη που δεν έχει κανένα λόγο να διαρρήξει τις σχέσεις με το οθωμανικό πλαίσιο.

 

Άρα αυτή η ιδέα εμφανίζεται στην οθωμανική αυτοκρατορία και όχι στο ελληνικό κράτος.

Η επανάσταση του 1821 έγινε λόγω της διάκρισης για τον δεύτερης κατηγορίας, χριστιανό πολίτη. Δηλαδή, η επανάσταση ενσάρκωνε το εθνικό και το ταξικό. Πρόκειται για την ιδεολογική επικυριαρχία μιας ομάδας Ελλήνων εθνικιστών, αυτός όμως που πολέμησε ήταν ο εξαθλιωμένος, χριστιανικός λαός, ελληνόφωνος και αλβανόφωνος. Στην ισλαμική περίπτωση, θρησκευτική και ταξική διαφοροποίηση ταυτίζονταν. Ήταν η ιδεολογία των κυρίαρχων και ο χριστιανισμός η ιδεολογία των απόκληρων. Σαφώς, υπήρχαν χριστιανοί που έπαιξαν ενδιάμεσους ρόλους μεταξύ λαού και αυτοκρατορίας. Η Επανάσταση του 1821 έγινε σε χρόνους προγενέστερους του Τανζιμάτ και ευνοήθηκε από το γεγονός ότι τα επαναστατημένα εδάφη βρίσκονταν στη μακρυνή περιφέρεια της Αυτοκρατορίας, ότι στα όριά τους υπήρχε από δεκαετίες μια εμπόλεμη κατάσταση, ότι τα συμφέροντα των δυτικών δυνάμεων εκείνης της εποχής έβλεπαν με θετικό τρόπο τη δημιουργία ενός δικού τους προτεκτοράτου στα οθωμανικά εδάφη και ότι υπήρχε μια κατάσταση εξέγερσης και εκτεταμένης ανομίας. Ο «οθωμανισμός» ως ρεύμα δεν υπήρχε την εποχή της Ελληνικής Επανάστασης. Θα εμφανιστεί στη συνέχεια και θα εκφράσει συγκεκριμένα συμφέροντα, αυτά της παραδοσιακής οθωμανικής φεουδαρχίας και γραφειοκρατίας, καθώς και της νέας οθωμανικής αστικής τάξης που αποτελούνταν κυρίως από Έλληνες, Αρμένιους και Εβραίους.

 Ο ελληνο-οθωμανισμός απηχεί τα συμφέροντα της ελληνικής οθωμανικής αστικής τάξης, την εποχή που θεωρεί ότι μπορεί να εξελιχθεί η αυτοκρατορία σε ένα κράτος δικαίου. Αυτό παύει να ισχύει, όταν μετά το πραξικόπημα των Νεότουρκων το 1908, θα καταρρεύσουν οι ελπίδες και από 1910 πλέον, οι Νεότουρκοι στη θέση των αιτημάτων της γαλλικής επανάστασης, θα βάλουν τον εκτουρκισμό όλης της αυτοκρατορίας, τη βίαιη μετάβαση από την αυτοκρατορία στο εθνικό κράτος. Εκεί, έχουμε τη στροφή των αστικών στρωμάτων και τη σκλήρυνση των Νεότουρκων που θα οδηγήσει σε σφαγές χριστιανών, Βουλγάρων και Ελλήνων.

Είναι μια ταραγμένη περίοδος, καθώς έρχεται το τέλος μιας πολυεθνικής αυτοκρατορίας και οι Έλληνες αστοί της Μικράς Ασίας και της Πόλης θα επενδύσουν πλέον στον εθνικό αλυτρωτισμό, δηλαδή στο βενιζελισμό και όχι στο παλάτι. Η μοναρχία και το Λαϊκό κόμμα εκφράζουν τα δημιουργημένα κρατικά στρώματα της παλαιάς Ελλάδας και δε θέλουν περιπέτειες, τις οποίες επιδιώκουν οι αλύτρωτοι σε Μακεδονία και Κρήτη. Με μια έννοια, και λόγω της ύπαρξης μια έντονης ελλαδο-σλαβικής σύγκρουσης, η Ελλάδα φαίνεται να προκρίνει την ελληνο-τουρκική συνεργασία, από την αντιπαράθεση. Μόνο η εμφάνιση των αλύτρωτων με τα επανασταστικά κινήματα, όπως αυτά της Κρήτης, θα αλλάξει το κλίμα.

 

Άρα η εικόνα που έχουμε εμείς για το βίαιο Τούρκο που σφαγιάζει τον Έλληνα χριστιανό, όπως μας την έχουν περάσει για μετά την άλωση της Πόλης, είναι μια εικόνα πολύ πρόσφατη, που έχει να κάνει με τους Νεότουρκους και έχει μεταφερθεί πίσω στο χρόνο.

Υπάρχει μια πραγματικότητα στο ότι οι αιώνες της ισλαμικής εμπέδωσης στη Μικρά Ασία βασίστηκαν σε απίστευτες σφαγές και λεηλασίες. Η Έφεσος, καταστράφηκε το 12ο αιώνα από τις εισβολές των Τουρκομάνων. Οι μαρτυρίες της Άννας της Κομνηνής μιλούν για τη βιαιότητα τους. Όταν όμως η κυριαρχία αυτή εμπεδώνεται, οι εκδηλώσεις βίας δεν έχουν νόημα ύπαρξης. Αλλά και αργότερα, οι επαναστάσεις των χριστιανών αντιμετωπίζονταν με εξαιρετικά βίαιο τρόπο. Η σφαγή της Χίου, των Ψαρρών, του Αιβαλιού της Θεσσαλονίκης κατά την περίοδο της Ελληνικής Επανάστασης είναι χαρακτηριστικές. Το ίδιο θα συμβεί και κατά των Βουλγάρων, των Σέρβων, των Αρμενίων.

  

Από την εποχή που η οθωμανική αυτοκρατορία μετατρέπεται σε εθνικό κράτος, ποιες είναι οι φωνές στην Ελλάδα που συνεχίζουν να θέλουν μια ελληνο-οθωμανική σχέση;

Πρόκειται για μια τάση που ζητά ομαλοποίηση των σχέσεων, έως και συνομοσπονδία. Η δύναμη που εκφράζει περισσότερο αυτό το ρεύμα συνύπαρξης και επικοινωνίας είναι η Δεξιά. Κουβαλάει την κληρονομιά των Δραγούμη και Σουλιώτη, δηλαδή του ανατολικού κόμματος το οποίο βάσισε τη φιλοσοφία του σε έναν ελληνο-οθωμανισμό, που εκφράστηκε παρωχημένα. Σαν ανάγκη όλων των αστών της Μικράς Ασίας ήταν ρεαλιστικός, αλλά προσπαθούσε μηχανιστικά να βρεί τρόπους συνύπαρξης Ελλήνων και Τούρκων, για την αποτροπή του Σλαβικού κινδύνου. Η τάση ενεργοποιήθηκε πολύ κατά τον μακεδονικού αγώνα και αδρανοποιήθηκε πλήρως την εποχή του μικρασιατικού.

Venezisdυτή η κληρονομιά θα περάσει στην ελληνική Δεξιά και θα πάρει μορφές, συμβολικά ακραίες, όπως η άποψη του Ι. Μεταξά και η δωρεά του κτιρίου του σημερινού τουρκικού προξενείου στη Θεσσαλονίκη στο τουρκικό κράτος, σε ένδειξη φιλίας, μετά από αγορά του με χρήματα του ελληνικού δημοσίου! Συμβολικά, επίσης, μετατρέπει το 1938 την Οδό αποστόλου Παύλου σε Οδό Κεμάλ Ατατούρκ.  Το 1955 επανήλθε η προηγούμενη ονομασία του δρόμου λόγω του πογκρόμ κατά των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης. Το ειρωνικό στην υπόθεση είναι ότι πριν λίγα χρόνια οι υποψήφιοι δημοτικοί σύμβουλοι Μπουτάρης και Τρεμόπουλος πρότειναν ξανά να μετονομασθεί η οδός προς τιμήν του «τέκνου της πόλης», σε ένδειξη φιλίας, Και αυτό είναι το κακό που δημιουργεί η ελληνική ημιμάθεια. Πιθανότατα αγνοούσαν κι οι δυό την προηγηθείσα κίνηση του δικτάτορα Μεταξά. Αυτή η πολιτική τάση είναι που θα εκφράσει έντονα τον παραμορφωμένο, παλιό ελληνο-οθωμανισμό.

 

Μα δε βλέπουν ότι έχουν αλλάξει οι συνθήκες και έχουμε να κάνουμε με ένα σκληρό τουρκικό κράτος και όσα πρέσβευε ο Δραγούμης τότε δεν ισχύουν;

Η ελληνική Δεξιά σε αντίθεση με την ευρωπαϊκή δεξιά του μεσοπολέμου δεν είναι επιθετική. Στην θέση των αντιπάλων τοποθετεί τους πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής  και τους κομμουνιστές.

 

Μετά τον Μεταξά, ποιοι συνεχίζουν αυτήν την επίδειξη φιλίας;

Πιο έντονη, μετά τον Μεταξά, είναι όλη η μετεμφυλιακή γραμμή. Ο Παπάγος το 1953 με το διάταγμα Φεσσόπουλου επιβάλλει τη μετονομασία των μουσουλμανικών συλλόγων της Θράκης σε τουρκικούς, για να μην επηρεαστούν από τους Βούλγαρους κομμουνιστές, προτιμώντας να γίνουμε σύμμαχοι ή και υπήκοοι της Τουρκίας.

Λίγα χρόνια μετά, κατά τη διάρκεια της Χούντας, ο δικτάτορας Γ. Παπαδόπουλος έχει επίσης την ίδια άποψη. Το 1968, το ελληνικό υπουργείο παιδείας επιβάλλει στα σχολείο την αντικατάσταση του όρου Τούρκος με τη λέξη εχθρός. Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Hürriyet θα δηλώσει ανοιχτά ότι το όνειρό του είναι μια ελληνοτουρκική συνομοσπονδία. Επίσης, η ταινία 1922 του Κούνδουρου, ενώ γυρίζεται με untitledχρήματα του ελληνικού κέντρου κινηματογράφου, θα απαγορευθεί να προβληθεί, διότι πλήττει την εικόνα των Τούρκων. Η ταινία, η οποία και θα απελευθερωθεί το 1982, βασίστηκε στο μυθιστόρημα του Ηλία Βενέζη «Το Νούμερο 31328″ και παρουσιάζει με ιδιαίτερα έντονο τρόπο τις βιαιότητες των Τούρκων ενάντια σε Έλληνες και Αρμένιους κατά τη μικρασιατική καταστροφή.

Από τη δεκαετία του ’80 και έπειτα, η παραδοσιακή εξέλιξη αυτών των τάσεων σταματάει και αναδομείται με νέο τρόπο. Αναπτύσσονται νέα επιχειρηματικά συμφέροντα και συνεργασίες, ενώ στην Τουρκία αναπτύσσεται μια νέα αστική τάξη. Τη γραμμή των ελληνοτουρκικών σχέσεων θα τη δώσουν τα συμφέροντα των δύο νέων τάξεων Ελλάδας και Τουρκίας.

 

Με την επικράτηση των Νεότουρκων έχουμε πια ένα νέο μόρφωμα. Πώς εξελίσσεται αυτό σε σχέση με το παλαιότερο οθωμανικό;

Το βασικό βιβλίο του νεοτουρκισμού Βασικές Αρχές του Τουρκισμού θεωρεί την οθωμανική αυτοκρατορία περισσότερο ρωμαίικη, παρά τουρκική. Η νέα Τουρκία πρέπει να βασιστεί στην εξαφάνιση του οθωμανισμού και στην ανάμνηση των παλιών τουρκομανικών αξιών, σε μια ευρωπαϊκή προοπτική. Στη συνέχεια, ο εθνικισμός του στρατού θα κυριαρχήσει, εξοντώνοντας τους αντιπάλους και μετατρέποντας τους μουσουλμάνους σε Τούρκους. Ο Κεμαλισμός και ο Ισλαμισμός είναι σε σχέση αντιπαλότητας. Το Ισλάμ θα επανακάμψει στη δεκαετία του ‘80 με τον Ερμπακάν και θα εδραιωθεί με τον Ερντογάν.  Σίγουρα η Τουρκία μπήκε σε μια νέα περίοδο. Η πληθυσμιακή σφριγιλότητα, η οικονομική ανάπτυξη, η μεγαλύτερη ανοχή που αρχίζει να επιδεικνύει πλέον προς τις μειονότητες, η ανάμνηση του παλιού πολυεθνικού κόσμου που φέρνουν οι ισλαμιστές είναι τελείως καινούργια στοιχεία στην ιστορία του τουρκικού έθνους-κράτους που ξεκίνησε, όπως ξεκίνησε, το 1923. Εκτιμώ ότι θα δούμε πολλά ακόμα, μέχρι το γειτονικό μας κράτος να ισορροπήσει  τόσο στο εσωτερικό του, όσο και στις σχέσεις του με τον περιβάλλοντα χώρο. 

——————————————————– 

 Μέρος της συνέντευξης αυτής δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Άβατον», τεύχ. 91, Μάιος 2009, σελ. 46-52. Την επιμέλεια αλλά και την ευθύνη της επιλογής των κομματιών είχαν οι υπεύθυνοι του αφιερώματος «Νεο-οθωμανισμός».  

[Βλάσης Αγτζίδης, Κάτοπτρο, (μπατίκ), εμπνευσμένο απο τον Πικάσο]

23 comments so far

  1. vripol on

    «Ο κύριος όρος στον εξισλαμισμό δεν ήταν η πειθώ της νέας θρησκείας, αλλά η απαλλαγή των Ελλήνων από τα φορολογικά βάρη του Ισλάμ. »
    Μήπως εννοείτε τού Βυζαντίου αντί τού Ισλάμ ;

    • Βλάσης Αγτζίδης on

      Εννοώ την ειδική εξοντωτική φορολογία που υπήρχε μόνο για τους χριστιανούς και εβραίους υπηκόους στα ισλαμικά κρατίδια.

  2. Ο Νταβούτογλου προβάλλει τη σημερινή Τουρκία ως… «βυζαντινή»!

    Η παρουσίαση του νεο-οθωμανισμού ως δομικού στοιχείου της σύγχρονης τουρκικής ταυτότητας από τον Αχμέτ Νταβούτογλου, με βασικό εργαλείο την ανάδειξη της σημερινής Τουρκίας ως «βυζαντινής Τουρκίας», ξεκίνησε ήδη να συζητείται στη γείτονα από το 2007, όταν, μιλώντας στο Ιδρυμα Βεχμπί- Κοτς, κατά τη διεξαγωγή του Α΄ Διεθνούς Ερευνητικού Συμποσίου για το Βυζάντιο, ο Τούρκος υπουργός Τουρισμού και Πολιτισμού τόνισε:«Δεν έχετε το δικαίωμα να λέτε (συμπατριώτες μου) ότι το Βυζάντιο δεν είναι δικό σας. Δεν μπορείτε να το λέτε αυτό, γιατί τότε δεν θα έχετε δικαίωμα στη γη αυτή.

    Η Χάλκη

    »Αυτή η γη είναι των Τούρκων και σ’ αυτήν έζησαν Βυζαντινοί. Το μουσείο της Αγίας Σοφίας, που έκανε τζαμί ο Σουλτάνος Φατίχ Μεχμέτ, δεν το γκρεμίσαμε, το χρησιμοποιήσαμε, άρα το Βυζάντιο είναι δικό μας» (εφημερίδα «Μιλιέτ», 26-06-07), ενώ στη «Χουριέτ» (1-07-09) η Μπαρτσίν Γινάνγκ, υπό τον τίτλο «μεταρρυθμίσεις ΑΚΡ α λα καρτ», γράφει για το άνοιγμα της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης:

    «…η ομάδα του Βατικανού, όπως εγώ την αποκαλώ, αντιτίθεται στο άνοιγμα, φοβούμενη ότι θα αναγνωριστεί η Οικουμενικότητα του Ελληνικού Πατριαρχείου, το οποίο θα γίνει δεύτερο Βατικανό… Γιατί είναι κακό για μας να φιλοξενούμε στο έδαφός μας έναν από τους σημαντικότερους θρησκευτικούς θεσμούς;

    Η Τουρκία μόνον οφέλη μπορεί να αποκομίσει από τη λειτουργία ενός τέτοιου θεσμικού οργάνου στο έδαφός της».

    Η Απογευματινή, Σάββατο, 11 Ιουλίου 2009
    http://www.apogevmatini.gr/?p=33081

  3. Στέργιος on

    Θεωρώ την ανάλυσή σας εμπεριστατωμένη. Υπάρχουν ερωτήματα που δεν απαντιούνται όπως:
    1) Πώς εξηγείτε την ύπαρξη τουρκόφωνων πληθυσμών χριστιανικών στο θρήσκευμα στη Μ. Ασία; Μ’ άλλα λόγια ποιος ο μηχανισμός μιας περίπτωσης γλωσσικής μετατόπισης (language shift)όπως αυτή; Κατ’ επέκταση οι εισβολές τουρκομάνικών φύλων είναι άγνωστο σε ποιο βαθμό επηρέασαν πολιτιστικά το μικρασιατικό πληθυσμιακό υπόστρωμα, εφόσον είναι άγνωστα τα δημογραφικά στοιχεία στην περίοδο από τον 11ο μέχρι τον 15 αιώνα, που κατά πάσα πιθανότητα ολοκληρώθηκε σε μεγάλο βαθμό ο εξισλαμισμός των μικρασιατικών πληθυσμών. Ο εξισλαμισμός σήμαινε αυτομάτως την τουρκοποίηση με την σημερινή έννοια του όρου, αλλά η τουρκοφωνία όχι. Κατά συνέπεια οι κοινωνικές διεργασίες θεωρώ οτι είναι πολύ πιο περίπλοκες κατ’ αυτήν την περίοδο στο μικρασιατικό χώρο. Η δυσκολία ερμηνείας αυξάνεται από το γεγονός ότι ουσιαστικά δεν έχουμε πολλές πληροφορίες σχετικά ήδη από την Βυζαντινή κυριαρχία στην περιοχή.

    Επίσης κατά τη γνώμη μου, θεωρώ την επιρροή διανοουμένων όπως ο Πλήθων Γεμιστός υπερτιμημένη εκ των υστέρων. Η χρήση του όρου «Ελλην» δεν γνωρίζω πότε έπαψε να θεωρείται προσβλητική (ειδωλολάτρης) και πήρε εθνικά (τιμητικά) χαρακτηριστικά. Είναι ένα ουσιαστικό ζήτημα για παραπέρα έρευνα, ίσως όμως και άλυτο.
    2) Η ανάπτυξη του μικρασιατικού ελληνισμού ήταν και απόρροια μεταναστευτικού ρεύματος από τον Παλαιοελλαδικό χώρο στα Δυτικά παράλια της Μ. Ασίας, μετά την δημιουργία του Ελλαδικού κράτους. Κατά πόσον αυτά τα στοιχεία συνδέονταν με τις ρίζες τους στην Παλαιά Ελλάδα, και πόσο συμμετείχαν στα πολιτικά δρώμενα της;
    3) Ποιός ή ποιοι οι μηχανισμοί που δημιούργησαν τον τουρκικό εθνικισμό μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, ίσως και σε λιγότερα από 30 χρόνια; Μήπως σ’ αυτόν συνέβαλαν και οι γνωστές βιαιότητες και του δικού μας στρατού στη Μικρασιατική Εκστρατεία και γενικότερα πράξεις αντιποίνων και αντεκδίκησης; Τέλος πάντων, για να το πω απλοϊκά, ποια τα κίνητρα για τα οποία οι Τούρκοι αντέταξαν τόσο σκληρή άμυνα και τελικά επικράτησαν απέναντι σε ένα- έστω ταλαιπωρημένο, υλικά και ηθικά- ελληνικό στρατό, που σε κάθε περίπτωση ήταν περισσότερο αξιόμαχος;
    4) Το Ποντιακό Επαναστατικό αντάρτικο κίνημα ποιούς στόχους είχε δεδομένης της απόστασης από το Εθνικό κέντρο; Κατ’ επέκταση, πόσο ρεαλιστικοί ήταν οι στόχοι της Μεγάλης Ιδεας; Ήταν οι στόχοι αυτοί κοινοί για όλους τους Μικρασιάτες; Μήπως η εκπλήρωση των στόχων αυτών περιελάμβανε και σε μεγάλο βαθμό και την με κάθε μέσο εθνοκάθαρση; Φυσικά αυτή επιτεύχθηκε σε βάρος μας τώρα πια, αλλά μήπως δεν εφαρμόστηκε σε όλες τις περιοχές που ενσωματώθηκαν στον εθνικό κορμό, επομένως η όποια εκπλήρωση των εθνικών ονείρων δεν συνεπαγόταν τέτοιου είδους εθνοκάθαρση;
    Επειδή θεωρώ ότι τέτοια ερωτήματα, όσο σκληρά κι αν είναι μερικά απ’ αυτά, πρέπει να απαντιούνται από τους ιστορικούς, θα χαρώ να ακούσω την άποψή σας.

  4. » Κατάκτηση 1453 »

    Αυτός είναι ο τίτλος κινηματογραφικής υπερπαραγωγής που προβάλλεται στους κινηματογράφους της Τουρκίας με τεράστια επιτυχία. Όλοι οι συντελεστές της υπερπαραγωγής είναι τουρκικοί, όπως και η χρηματοδότηση.

    Φαίνεται ότι τίποτε δεν είναι τόσο δημοφιλές στην Τουρκία όσο είναι ο εθνικισμός, παρατηρεί η Guardian Weekly. Πράγματι, το φιλμ συγκεντρώνει τεράστιες ουρές επίδοξων θεατών και έχει ήδη μετά από λίγους μήνες προβολής πραγματοποιήσει κέρδη που ανέρχονται στο τριπλάσιο της δαπάνης που καταβλήθηκε. Η γοητεία που ασκεί το θέμα γεμίζει πατριωτική υπερηφάνεια, όχι μόνο τους ίδιους τους Τούρκους, αλλά και άλλους, όπως αυτοί που γεμίζουν τα πούλμαν που από την Ελληνική Θράκη ξεκινούν για την Αδριανούπολη, όπου θα μπορέσουν να παρακολουθήσουν την προβολή της «Κατάκτησης 1453».

    Το ίδιο το φιλμ αφορά βέβαια την εξιστόρηση της πολιορκίας και της κατάληψης της Κωνσταντινούπολης τον Απρίλιο και το Μάιο του αποκαλυπτικού έτους 1453. Η παρουσίαση και η εξιστόρηση γίνονται με τη γνωστή από δεκαετίες χολλυγουντιανή συνταγή, όπως την ανέπτυξαν οι αμερικανοί σκηνοθέτες Griffith και DeMille: Μεγάλα ντεκόρ, πολυπληθείς σκηνές, έντονος συναισθηματισμός, ανάδειξη και στήριξη σε στερεότυπα. Στην περίπτωση της «Κατάκτησης 1453» έχουμε και άφθονη δράση με πολλή βία. Εκείνο όμως που είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι η ιδεολογική κατεύθυνση του φιλμ που θέλει να βεβαιώσει το μεγαλείο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, όπως και το ότι η αναδυόμενη και γιγαντούμενη Τουρκία έχει ακόμη φιλοδοξίες παγκόσμιας κυριαρχίας. Παράλληλα δίνεται μια μάλλον αυθαίρετη εικόνα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας: Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος εμφανίζεται ως ηδονιστής παρακμίας, ο Πάπας ως ένθερμος υποστηρικτής των Βυζαντινών, η ίδια η Κωνσταντινούπολη ως πλούσια και ευημερούσα, τα βυζαντινά στρατεύματα ως πολυπληθή και κατάφρακτα.

    Σύμφωνα με την μεγάλης κυκλοφορίας εφημερίδα Zaman, που εκφράζει τις απόψεις του θρησκευτικού ακτιβιστή Fatullah Gullen, «οι Τούρκοι αισθάνονται και πάλι την αυτοκρατορική πνοή». Πράγματι, μετά από μία δεκαετία ασυγκράτητης οικονομικής ανάπτυξης, αλλά και επιτυχούς ισλαμικής διακυβέρνησης, οι Τούρκοι στρέφονται προς τους Οθωμανούς προγόνους τους και αναβιώνουν τις συνήθειες και την αισθητική τους. Στο φιλμ καταδεικνύεται σαφώς η οθωμανική αντίληψη για την «απελευθέρωση» της Κωνσταντινούπολης, που δεν συναντάται μόνο στην τουρκική και την παντουρκική εθνικιστική ιδεολογία, αλλά και αποτελεί παλαιά ισλαμική δοξασία. Ακόμη και σήμερα διαβάζουμε γνώμες όπως : «Η Κωνσταντινούπολη που βρίσκεται αλαζονικά στο δρόμο των Μουσουλμάνων για πολλούς αιώνες, απελευθερώθηκε και οι πύλες της Ευρώπης άνοιξαν στο κάλεσμα του Ισλάμ. Την απελευθέρωση της Κωνσταντινούπολης θα ακολουθήσει η απελευθέρωση της Ρώμης…».

    Εμείς πιστεύουμε ότι η κατακτητική ορμή συνιστά θεμελιώδες πολιτισμικό χαρακτηριστικό στοιχείο των Τούρκων, αλλά και στοιχείο συμφυές με την ισλαμική θρησκεία. Αλλά και το Ισλάμ αντιλαμβάνεται την οικουμένη να διαιρείται σε δύο τμήματα, το νταρ αλ-Ισλάμ που ορίζεται από την ισλαμική σαρία και το νταρ αλ-χάρμπ, που βρίσκεται έξω από το νταρ αλ-Ισλάμ και είναι ο κόσμος των απίστων. Το νταρ αλ-Ισλάμ θα επεκταθεί για να συμπεριλάβει το νταρ αλ-χάρμπ. Η αντίληψη για την «απελευθέρωση» της Κωνσταντινούπολης είναι τυπική αυτών των ψυχισμών. Οι θεολόγοι του Ισλάμ μάλιστα, φρόντισαν να προσθέσουν μία χαντίθ (γραπτή παράδοση) στο Κοράνι στην οποία ο Προφήτης Μωάμεθ δηλώνει : «η Κωνσταντινούπολη θα κατακτηθεί. Θαυμαστός θα είναι ο ηγέτης που θα την κατακτήσει και ευλογημένοι θα είναι οι πολεμιστές του», (Ibn Hanbal, Musnad, 4, 435). Η τουρκική κατακτητική ορμή συμπληρώνει τις αντιλήψεις αυτές. Οι Τούρκοι είναι υπερήφανοι για την κατάκτηση – «απελευθέρωση» της Κωνσταντινούπολης. Τα μεγάλα μνημεία της βυζαντινής οικουμενικής πρωτεύουσας θεωρούνται πλέον ως μνημεία της δόξας του Ισλάμ και της τουρκικής ανδρείας. Η Αγία Σοφία θεωρείται ως ιερό μουσουλμανικό τέμενος, ως να μην εκφράζει μία άλλη πολιτισμική και θρησκευτική αντίληψη. Στο σωζόμενο καθολικό της Μονής του Παντοκράτορα υπάρχει εντοιχισμένη μαρμάρινη πλάκα με την πιο πάνω αναφερόμενη προφητεία του Προφήτη Μωάμεθ. Η ιστορία της μεγάλης Μονής του Παντοκράτορα και η σημασία της για την αντίληψη και την ίδρυση των νοσοκομείων δεν αναφέρονται και είναι άγνωστες.

    Βέβαια η ιδεολογία του φιλμ εκφράζει πιστά την ιδεολογία του κυβερνώντος κόμματος. Ο Πρωθυπουργός Ρετσέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε, προφανώς ικανοποιημένος ,ότι το φιλμ αυτό «διαπαιδαγωγεί μια αφοσιωμένη γενιά που θα αγκαλιάσει τις ιστορικές μας αξίες». Πολλοί μάλιστα από το κόμμα του συνιστούν την προβολή του φιλμ στα σχολεία σαν αντίδοτο στην επιρροή του Χόλλυγουντ, που κατ΄ αυτούς διαδίδει την «αντίληψη των Σταυροφόρων».

    Και ενώ τα πλήθη πολιορκούν τα ταμεία των κινηματογράφων, οι δημοσιογράφοι της κεμαλικής ορθοδοξίας έσπευσαν να αντιδράσουν. Ακούστηκαν απόψεις όπως ότι «το φιλμ καλλιεργεί έναν ακραίο εθνικισμό που βασίζεται στα τουρκικά στερεότυπα για τους γειτονικούς χριστιανικούς λαούς» ή ότι «ως Τούρκοι υπενθυμίζουμε στον κόσμο ότι η μεγαλύτερη πόλη μας κάποτε ανήκε σε άλλο έθνος και κατελήφθη από μας με το ξίφος. Θα μπορούσαν να γιορτάζουν οι Εγγλέζοι την κατάκτηση του Λονδίνου και να πανηγυρίζουν οι Γερμανοί την κατάκτηση του Βερολίνου;». Άλλος κριτικός δεν δίστασε να γράψει ότι το φιλμ «είναι μια δεξαμενή υποκρισίας που αναπληρώνεται με τη γενική παράνοια του να βλέπουμε τον κόσμο ως αναξιόπιστο και αφιλόξενο… για να ενισχύσουμε τις αυταπάτες μας για ανωτερότητα». Ένας κριτικός που δέχθηκε απειλές κατά της ζωής του έγραψε: «έτσι που πάμε θα συνεχίσουμε με φιλμ για την εισβολή στην Κύπρο και τη γενοκτονία των Αρμενίων;». Αλλά υπάρχουν και οι πιο μετριοπαθείς: «είναι φυσικό να προσβλέπουμε και πάλι προς την οθωμανική κληρονομιά μας, αφού αυτή παραμελήθηκε από τον Ατατούρκ και τους υποστηρικτές του», έγραψε γνωστός κριτικός, για να συμπληρώσει ο ίδιος «είναι καιρός να κοιτάξουμε την Αυτοκρατορία με ένα πιο αντικειμενικό τρόπο. Ήταν ένας μεγάλος πολιτισμός. Γιατί να την κατηγορούμε; Είχε τα καλά της και τα κακά της», «η ιστορία που διδάσκεται στα τουρκικά σχολεία είναι εθνικιστική. Στα σχολεία μας είπαν ότι οι Οθωμανοί κατάκτησαν τον μισό κόσμο, αλλά ξαφνικά χωρίς εξήγηση έγιναν κακοί. Μας είπαν ότι ο Σουλτάνος συνωμοτούσε με τους Άγγλους. Ευτυχώς ο Ατατούρκ μας έσωσε.»

    Η τελική σκηνή του φιλμ παρουσιάζει με έντονο συναισθηματισμό την αντίφαση της βίας που κατακτά και καταστρέφει με την υποτιθέμενη καλοσύνη: Ο Μωάμεθ ο Β’ εισέρχεται στην Αγία Σοφία κρατώντας ένα παιδί στην αγκαλιά του και διακηρύσσει: «Μην ανησυχείς λαέ της Κωνσταντινούπολης, μπορείς να λατρεύεις το Θεό σου όπου κι αν βρίσκεσαι…»

    Απ΄ ό,τι φαίνεται η εμπορική επιτυχία του φιλμ θα μας πλουτίσει και με άλλα έπη. Ο παραγωγός του φιλμ σχεδιάζει ήδη ένα φιλμ για την Καλλίπολη, όπου ο Ατατούρκ, ιδρυτής της μοντέρνας Τουρκικής Δημοκρατίας, πολεμά και νικά τους Άγγλους. Υπάρχει ακόμα ένα μεγάλο κοινό από Κεμαλιστές και έπεται συνέχεια

    http://rodosto.blogspot.gr/2012/06/1453.html

  5. Μπουτάρης on

    Νεο-Οθωμανική Ελλάδα: Μύθος ή Πραγματικότητα;

    Ο όρος Neo-Οttomanism (Νεο-οθωμανισμός) εισήχθη στο δημόσιο ακαδημαϊκο διάλογο στα μέσα της περασμένης δεκαετίας.
    Μετά την ανάληψη της ηγεσίας του Τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών από τον καθηγητή Αχμέτ Νταβούτογλου ο συγκεκριμένος όρος χρησιμοποιείται πλέον κατά κόρον τόσο από τα ΜΜΕ όσο και από τις πολιτικές ελίτ των γειτονικών με την Τουρκία κρατών.
    Οι περισσότεροι πολιτικοί, δημοσιογράφοι, διπλωμάτες και πανεπιστημιακοί χρησιμοποιούν τον όρο «νεο-οθωμανισμός» για να εξηγήσουν συγκεκριμένες πολιτικές και επιλογές της Τουρκίας στον εγγύς Βαλκανικό και Ευρω-ασιατικό χώρο. Ελάχιστοι όμως γνωρίζουν τον εννοιολογικό προσδιορισμό του Νεο-οθωμανισμού.
    Ορισμός: Νεο-οθωμανισμός είναι μία νέα φαντασίωση της σύγχρονης Τουρκίας η οποία πηγάζει από τη γεωγραφία και την ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
    Οι θεωρητικοί του Νεο-οθωμανισμού.
    Πρόκειται για πανεπιστημιακούς με σπουδές στο εξωτερικό, πολύ καλή γνώση της Αγγλικής γλώσσας και κοσμοπολίτικη θεώρηση της διεθνούς σκηνής. Οι άνθρωποι αυτοί κινούνται πέριξ του Αχμέτ Νταβούτογλου και λειτουργούν ως κομιστές της νεο-οθωμανικής φαντασίωσης συμμετέχοντας σε ημερίδες και συνέδρια τόσο σε Ευρωπαϊκές πρωτεύουσες όσο και στις ΗΠΑ.
    Συγκεκριμένα οι θεωρητικοί του Νεο-οθωμανισμού είναι οι: Ibrahim Kalin, Hakan Yavuz, Βulent Aras, Ηakan Fidan. Oι άνθρωποι αυτοί είναι απολύτως άγνωστοι στο Ελληνικό κοινό και στη συντριπτική πλειονότητα πολιτικών, δημοσιογράφων και αναλυτών.
    Ο Ιbrahim Kalin (2η φωτογραφία) είναι σύμβουλος Εξωτερικής πολιτικής του Τούρκου Πρωθυπουργού Ταγίπ Ερντογάν και επικεφαλής του Γραφείου Δημόσιας Διπλωματίας που υπάγεται απευθείας στον Γραφείο Πρωθυπουργίας της Τουρκικής Κυβέρνησης. Ο Κalin έχει επισκεφτεί επανειλλημένως την Αθήνα (με τον Εγεμέν Μπαγίς, υπεύθυνο Ευρωπαϊκών υποθέσεων της Τουρκίας) προκειμένου να «εξηγήσει» στον, αλήστου μνήμης, κ. Δρούτσα (πρώην ΥΠΕΞ) αλλά και στα στελέχη του ΕΛΙΑΜΕΠ, κεκλεισμένων των θυρών, το …όραμα της Τουρκίας για την νεο-οθωμανική Ελλάδα του 21ου αιώνα. Ο Κalin έχει διδάξει Ιστορία του Ισλάμ σε αμερικανικά πανεπιστήμια, αρθρογραφεί στην αγγλόφωνη έκδοση της εφημερίδας ΖΑΜΑΝ (συμφερόντων κοινότητας Φετουλάχ Γκιουλέν) και έχει αναλάβει πρωτοβουλίες στο πλαίσιο εδραίωσης των σχέσεων της Τουρκίας με το Μουσουλμανικό κόσμο. (1,2 δις πιστοί)
    Ο Βulent Aras είναι το «δεξί χέρι» του Τούρκου ΥΠΕΞ Αχμέτ Νταβούτογλου. Μόλις ο Νταβούτογλου ανέλαβε το Υπουργείο Εξωτερικών (2009) ο Βulent Aras διορίστηκε επικεφαλής του Κέντρου Στρατηγικών Μελετών (SAM) του Τουρκικού ΥΠΕΞ, δηλαδή του πλέον νευραλγικού τομέα Ανάλυσης και Σχεδιασμού της Τουρκικής Διπλωματίας. Είναι εκ των ιδρυτών του SETAV, ισχυρού φιλοκυβερνητικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών της Τουρκίας που χρηματοδοτείται από κονδύλια του Τουρκικού ΥΠΕΞ. (Όπως αντιστοίχως το «Ελληνικό» ΕΛΙΑΜΕΠ, μόνο που οι Τούρκοι παράγουν …έργο και έρευνα για την πατρίδα τους).
    Ο Hakan Yavuz (3η φωτογραφία) είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Salt Lake City των ΗΠΑ. Απολαμβάνει μεγάλης εκτίμησης στους κύκλους Τουρκολογίας σε Ευρώπη και Αμερική. Έχει συγγράψει με τον John Esposito (καθηγητή του Πανεπιστημίου Georgetown) το πόνημα «Toυρκικό Ισλάμ και Κοσμικότητα: Το κίνημα του Φετουλάχ Γκιουλέν». Σημερα διδάσκει στο Κέντρο Μέσης Ανατολής στο Salt Lake City. Δεν κατέχει επίσημα κρατική θέση στην Τουρκία αλλά διαθέτει μεγάλη επιρροή στο ακαδημαϊκό κατεστημένο των ΗΠΑ
    Ο Ηakan Fidan είναι Διοικητής της ΜΙΤ (Milli Istihbarat Teskilati), της μυστικής υπηρεσίας πληροφοριών της Τουρκίας. Πρώην στρατιωτικός με αξιόλογες σπουδές εκπόνησε διατριβή για την αναδιοργάνωση των υπηρεσιών πληροφοριών της γείτονας χώρας. Διέτελε Διοικητής του Κρατικού Οργανισμού Αναπτυξιακής Βοήθειας (ΤΙΚΑ) και Υποδιοικητής της ΜΙΤ επί θητείας Τανέρ.
    Τα εργαλεία του Νεο-οθωμανισμού
    H Toυρκική ήπια δύναμη διαθέτει ένα ευρύ φάσμα εργαλείων και μηχανισμών οι οποίοι απολαμβάνουν αδράς χρηματοδότησης τόσο από κρατικούς πόρους όσο και από επιχειρήσεις του λεγόμενου Ισλαμικού κεφαλαίου. Παρουσιάζουμε ενδεικτικά τις πλέον δραστήριες οργανώσεις τον προυπολογισμό των οποίων θα ζήλευαν σήμερα ακόμη και Ελληνικά Υπουργεία.
    Υπουργοί, Βουλευτές, Κρατικοί Αξιωματούχοι, στελέχη του ΑΚΡ τιμούν με την παρουσία τους τις εκδηλώσεις και τις δράσεις των κάτωθι ΜΚΟ και Κρατικών Φορέων στα πλαίσια της Δημόσιας Διπλωματίας. Δεν είναι τυχαίο ότι ο πρώην Διοικητής του ΤΙΚΑ είναι σήμερα Διοικητής των Μυστικών Υπηρεσιών της Τουρκίας. Σύμπτωση άραγε;
    TIKA
    Ο Τουργκουτ Οζάλ προκειμένου να κερδίσει «τις καρδιές» του Τουρκικού κόσμου της Κεντρικής Ασίας, του Καυκάσου και των Βαλκανίων ίδρυσε το 1992 τον Οργανισμό Ανάπτυξης και Συνεργασίας (ΤΙΚΑ). Την περίοδο 1992-2002 ο ετήσιος προυπολογισμός του ΤΙΚΑ αφορούσε μερικές δεκάδες εκατομμύρια δολλάρια με προτεραιότητα τις τουρκόφωνες χώρες της Ασίας. Μόλις ήλθε στην εξουσία το ΑΚΡ (το 2002) ο προυπολογισμός του ΤΙΚΑ εκτινάχθηκε από 85 εκ δολλάρια στα …967 εκ δολλάρια (το 2010) ! (Σημ: Ο προυπολογισμός της ΕΥΠ είναι πολύ χαμηλότερος του ΤΙΚΑ)
    Το ΤΙΚΑ δραστηριοποιείται όχι μόνο σε ανθρωπιστικές δράσεις εν καιρώ φυσικών καταστροφών αλλά και σε αναπτυξιακά έργα όπου την μερίδα του λέοντος των κατά τόπους εργολαβιών λαμβάνουν οι κατασκευαστικές επιχειρήσεις της MUSIAD.
    Γραφείο Δημόσιας Διπλωματίας
    Πρόσφατα ιδρύθηκε υπό την αιγίδα του Γραφείου του Πρωθυπουργού της Τουρκίας, το Γραφείο Δημόσιας Διπλωματίας το οποίο διευθύνει ο Ιbrahim Kalin, θεωρητικός του Νεοθωμανισμού. Το συγκεκριμένο γραφείο χρηματοδοτείται από το Γραφείο της Πρωθυπουργίας και έχει ως στόχο μεταξύ άλλων την προστασία, αναπαλαίωση ή συντήρηση Οθωμανικών Μνημείων στα Βαλκάνια, τη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική και την Κεντρική Ασία. Όσον αφορά στην Ελλάδα, στόχος είναι η λειτουργία του Fethiye τζαμί στην Αθήνα και η Καβάλα σε πρώτη φάση. Αυτός είναι και ο λόγος που έχει ολοκληρωθεί η καταγραφή των Οθωμανικών μνημείων της Ελλάδος από το Υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας.
    ΤURK KIZILAY
    H Τουρκική Ημισέληνος δραστηριοποιείται σε μουσουλμανικές «χώρες στόχους» όπως η Γάζα, η Σομαλία, το Ιράν, το Κιργιστάν, το Ουζμπεκιστάν, η Συρία, το Μπαγκλαντες. Αποτελεί μηχανισμό soft power (ήπια δύναμη) και επιδιώκει μέσω ανθρωπιστικών αποστολών να κερδίσει «τις καρδιές του τοπικού πληθυσμού». Με αυτό το τρόπο βελτιώνεται η εικόνα της Τουρκίας ως ηγέτιδας του μουσουλμανικού κόσμου και ανοίγονται «αγορές» για τις εξαγωγικές και κατασκευαστικές εταιρίες της Τουρκίας. Την ίδια στιγμή η δραστηριότητα της Τουρκικής Ημισελήνου στην ΝΑ Τουρκία στοχεύει στην «χειραγώγηση» του κουρδικού πληθυσμού σε πλήρη συνεργασία με τους τοπικούς βουλευτές του ΑΚΡ.
    Τurkish Airlines
    Oι Τουρκικές Αερογραμμές αναδείχτηκαν η καλύτερη αεροπορική εταιρία της Ευρώπης για τα έτη 2011-2012. Τα τελευταία χρόνια έχει επεκτείνει τα δρομολόγια της συνδέοντας την Κών/πολη με πολλές αφρικανικές και ασιατικές πρωτεύουσες. Είναι χορηγός του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Μπάσκετ και της ομάδας καλαθοσφαίρισης του Αμαρουσίου! Έχει ξεκινήσει δρομολόγια στη γραμμή Θεσσαλονική – Κων/πολη και φιλοδοξεί να επεκταθεί και σε νέους προορισμούς. Η κατάργηση της βίζας για υπηκόους τρίτων χωρών και τα νέα δρομολόγια των ΤΑ οδηγούν χιλιάδες αφρικανούς στη Πόλη και από εκεί στον Έβρο και τα παράλια της Μικράς Ασίας προκειμένου να εισέλθουν παράνομα στην Ευρώπη…
    KIMSE YOK MU
    Πρόκειται για την ανθρωπιστική οργάνωση της κοινότητας Φετουλάχ Γκιουλέν. Ιδρύθηκε το 2004 από στελέχη του τηλεοπτικού σταθμού Samanyolu και είναι ιδιαίτερα δραστήρια στην ΝΑ Τουρκία. Διατηρεί παραρτήματα σε 29 πόλεις της Τουρκίας ενώ στο εξωτερικό έχει πραγματοποιήσει ανθρωπιστικές αποστολές στη Παλαιστίνη, Λίβανο, Περού, Μπαγκλαντες, Σουδάν, Κίνα, Γάζα και Αϊτή.
    YUNUS EMRE
    Πρόκειται για Κέντρα Τουρκισμού όπου προβάλλεται η Τουρκική Κουλτούρα και Γλώσσα. Λειτουργεί στα πρότυπα του Γαλλικού Ινστιτούτου ή του Γερμανικού Goethe. Στόχος είναι η πολιτιστική διεισδυση σε χώρες με μουσουλμανικές κοινότητες προκειμένου να εδραιωθεί η νοσταλγία για το Οθωμανικό παρελθόν και να ενισχυθεί η έλξη για τη σύγχρονη Τουρκία. Σήμερα τα Πολιτιστικα Κέντρα Υunus Emre λειτουργούν σε 24 χώρες σε ολόκληρο το κόσμο (σε Ευρώπη, Ασία και Μέση Ανατολή). Σύντομα και στην Ελλάδα;
    IHH
    Η ΜΚΟ «Ιnsan Hak ve Hurriyetleri» πρόσκειται στους Αδελφούς Μουσουλμάνους και την Παλαιστινιακή Χαμάς. Συνεργάζεται με τους επίσημους κρατικούς φορείς ανθρωπιστικής βοήθειας της Τουρκίας (ΤΙΚΑ, Τurk Kizilay). To Μάιο 2010 μίσθωσαν το ΜΑVI MARMARA το οποίο και κατελήφθη από τους Ισραηλινούς ΟΥΚ στα διεθνή χωρικά ύδατα, έξω από τη Γάζα, με 9 νεκρούς και δεκάδες τραυματίες.
    Ελληνικός Νεο-οθωμανισμός
    Από τις αρχές του 21ου αιώνα επιχειρείται μία «διακριτική αναβίωση» της Οθωμανικής επιρροής μέσω μηχανισμών ήπιας δύναμης (soft power). H πολιτική «μηδενικών προβλημάτων» με τις γειτονικές χώρες αποτελεί θεωρητική πλατφόρμα του Αχμέτ Νταβούτογλου προκειμένου να λειτουργήσει ως πλαίσιο άσκησης ήπιας δύναμης.
    Έτσι εξηγείται η πρόταση για σύσταση Συμβουλίου Στρατηγικής Συνεργασίας Ελλάδος – Τουρκίας που υπέβαλε ο Αχμέτ Νταβούτογλου την άνοιξη του 2010. Ο ΓΑΠ αλλά και ο νυν Πρωθυπουργός «τσίμπησαν» το δόλωμα Νταβούτογλου και συνεχίζουν μία επικίνδυνη για τα Εθνικά συμφέροντα τακτική. Ελπίζουμε η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΞ να διαβάσει το παρόν άρθρο με προσοχή…
    Όσον αφορά στην σταδιακή μετατροπή της Ελλάδος σε νεο-οθωμανική επαρχία (yeni osmanli vilayeti) τα «σημεία των καιρών» είναι ορατά αν και σε πρώτη φάση δρομολογείται μία αναγνωριστική προσέγγιση. Συγκεκριμένα:
    1) Η Υπουργική απόφαση Μαριέττας Γιαννάκου (Υπουργού Παιδείας επί κυβέρνησης ΝΔ) για εισαγωγή της Τουρκικής Γλώσσας στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.
    2) Η Ιδρυση Τμήματος Τουρκικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και η έκδοση στα ελληνικά του ΝUTUK (η ομιλία του Κεμάλ στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση)
    3) Τα Ερευνητικά προγράμματα Οθωμανικής κληρονομιάς του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών.
    4) Οι ημερίδες «κεκλεισμένων των θυρών» του ΕΛΙΑΜΕΠ με τους ιθύνοντες του Νεο-οθωμανισμού στην Τουρκία (π.χ. βλ. την 4η φωτογραφία)
    5) Η ταινία του Ηρακλή Μήλλα στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης το 2011
    6) Η παραγωγή του ΣΚΑΙ για το «1821» με επιστημονικό υπεύθυνο τον Θάνο Βερέμη του ΕΛΙΑΜΕΠ
    7) Η καταγραφή από το Τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών όλων των Οθωμανικών μνημείων στην Ελλάδα και η πίεση για άμεση αναστύλωση τους
    8) Οι «παιδαγωγικές» εκδόσεις του Κέντρου για την Δημοκρατία στα Βαλκάνια με έδρα την Θεσσαλονίκη
    9) Το αφιέρωμα του περιοδικού Aksiyon (συμφερόντων κοινότητας Φετουλάχ Γκιουλέν) για την Θεσσαλονίκη με τις δηλώσεις του Δημάρχου Γιάννη Μπουτάρη.
    10) Οι Τουρκικές Τηλεοπτικές Σειρές που τυγχάνουν επιχορήγησης από το Τουρκικό Υπουργείο Πολιτισμού και προβάλλονται στα Ελληνικά Ιδιωτικά κανάλια
    11) Η δραστηριότητα του Δικτύου Ναβαρίνο στη Θεσσαλονική και η συνεργασία του με νεο-οθωμανικούς κύκλους
    Οι πρωτοβουλίες Μπουτάρη
    Ο Γιάννης Μπουτάρης, Δήμαρχος Θεσσαλονίκης (…λόγω αποχής;) έχει θέσει ως στόχο της θητείας του την προσέλκυση Τούρκων τουριστών με …κάθε κόστος. Στα πλαίσια των δημοσίων σχέσεων του με Τούρκους θεσμικούς (Δημάρχους, Επιμελητήρια, Τουριστικούς Πράκτορες) αλλά και τον θεωρητικό της νέας φαντασίωσης περί Νεο-οθωμανισμού Αχμέτ Νταβούτογλου, ο Γιάννης Μπουτάρης ασυνείδητα λειτουργεί ως η 5η Φάλλαγα της Τουρκικής διείσδυσης στη Βόρεια Ελλάδα εν γένει.
    Συνάντηση με Δημάρχους
    H τουριστική και επιχειρηματική συνεργασία αλλά και θέματα τοπικής αυτοδιοίκησης, βρέθηκαν στο επίκεντρο της συνάντησης του δημάρχου Θεσσαλονίκης, Γιάννη Μπουτάρη με τον δήμαρχο του κεντρικού δήμου της Άγκυρας, Τζάνκαγια, Μπουλέντ Τανίκ και τον πρώην δήμαρχο της τουρκικής πόλης Ντιντίμ, Μεχμέτ Σουσαλάν. Πρέπει να σημειώσουμε ότι η πόλη Ντιντίμ (Δίδυμα) βρίσκεται έναντι του Φαρμακονησίου και αποτελεί σταθμό μεταγωγών λαθρομεταναστών με βάση επίσημα Τουρκικά κρατικά έγγραφα. Αλήθεια ξέρει με ποιους συνδιαλέγεται ο Δήμαρχος…;
    Συνάντηση με τον Πρόξενο
    Για τη στελέχωση γραφείου εμπορικού ακολούθου της Τουρκίας στη Θεσσαλονίκη, την προώθηση της επιχειρηματικής συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών και την αύξηση της προσέλευσης Τούρκων τουριστών στη Θεσσαλονίκη, συζήτησε μεταξύ άλλων ο Δήμαρχος Γιάννης Μπουτάρης με τον απερχόμενο Γενικό Πρόξενο της Τουρκίας στη Θεσσαλονίκη Χουσεϊν Οζντεμίρ στη διάρκεια εθιμοτυπικής συνάντησης στο Δημαρχείο.
    Κατά την αποχαιρετιστήρια επίσκεψη του κ. Οζντεμίρ η οποία έγινε σε εγκάρδιο κλίμα επισημάνθηκαν και από τις δύο πλευρές οι δυνατότητες διεύρυνσης της οικονομικής συνεργασίας και της περαιτέρω προώθησης του τουρισμού, μετά την έναρξη της αεροπορικής σύνδεσης Θεσσαλονίκης-Κωνσταντινούπολης, με απευθείας πτήση, από την Turkish Airlines.
    Συνάντηση με τον Νταβούτογλου
    Τον υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας, Αχμέτ Νταβούτογλου, υποδέχθηκε ο Δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Γιάννης Μπουτάρης, στο νέο Δημαρχείο Θεσσαλονίκης, στο πλαίσιο εθιμοτυπικής συνάντησης.
    Κατά τη διάρκεια της μισάωρης συζήτησής τους, ο κ. Μπουτάρης επισήμανε τις προτεραιότητες της νέας δημοτικής αρχής να αυξηθεί η τουριστική κίνηση από Τουρκία προς την Ελλάδα, αλλά και οι οικονομικές συναλλαγές μεταξύ ελληνικών και τουρκικών επιχειρήσεων και ενημέρωσε τον υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας για σειρά ταξιδιών που προγραμματίζει σε αστικά κέντρα της γείτονος.
    Ο κ. Μπουτάρης ανέφερε πως ο Δήμος Θεσσαλονίκης θα κάνει ό,τι μπορεί για να διευκολύνει τους Μουσουλμάνους κατοίκους της πόλης στην άσκηση των θρησκευτικών αναγκών τους, αλλά και για τη δημιουργία μουσουλμανικού κοιμητηρίου, το οποίο έχει ήδη προγραμματιστεί

    ………………………
    ……………………..

    http://aktines.blogspot.gr/2013/04/blog-post_5235.html

  6. Μπουτάρης on

    ………………….
    ………………….

    Τα τσιτάτα του …κ. Γιάννη

    «Η αύξηση του αριθμού των Τούρκων τουριστών που ήρθαν στην πόλη μάς ενθουσίασε και μας ώθησε σε αυτό το βήμα. Η πολιτιστική κληρονομιά της Θεσσαλονίκης και των γύρω δήμων προέρχεται από την Οθωμανική αυτοκρατορία. Εδώ υπάρχουν οθωμανικά μνημεία. Εμείς λοιπόν συζητήσαμε με τους γύρω δήμους και αποφασίσαμε να προβάλλουμε την οθωμανική κληρονομιά».
    «Δεν είναι απελευθέρωση αλλά ενσωμάτωση στον Ελληνικό ιστό”. (…για τη Θεσσαλονίκη)
    «Η πόλη έχει ανοιχτή την αγκαλιά της για τους Τούρκους αδελφούς μας για επιχειρηματικές, πνευματικές, καλλιτεχνικές και άλλες δραστηριότητες που θα μας φέρουν ακόμη πιο κοντά»
    «Η πολιτική του Δήμου Θεσσαλονίκης λοιπόν, για την προσέλκυση του μέγιστου δυνατού αριθμού τουριστών από την Τουρκία στην Θεσσαλονίκη και στην γύρω περιοχή, υποβοηθούμενη από την ανάδειξη του κοινού Οθωμανικού μας παρελθόντος, δεν είναι τίποτα άλλο παρά η έκφραση σε τοπικό επίπεδο της επίσημης πολιτικής της κεντρικής διοίκησης και των διαφόρων οργάνων της είτε λέγονται αυτά Υπουργείο Εξωτερικών, Πολιτισμού είτε Τράπεζα της Ελλάδος.
    «Συζητήσαμε για την κοινή πολιτιστική κληρονομιά που έχουμε και επαναφέραμε το θέμα της αδελφοποίησης της Θεσσαλονίκης με την πόλη της Σμύρνης»
    Ο Νταβούτογλου για τον Μπουτάρη
    «Δίνω το λόγο μου στον αγαπητό Γιάννη πως θα φροντίσω να προβάλλω τη Θεσσαλονίκη, και πως σε κάθε προσπάθειά του για ανάπτυξη της πόλης αυτής, θα βρίσκομαι στο πλευρό του»
    «η Θεσσαλονίκη είναι πολύ τυχερή που έχει έναν Δήμαρχο με όραμα.
    Ο Νεο-οθωμανισμός του Νταβούτογλου λειτουργεί όπως η Επανάσταση των ΝεοΤούρκων. Στην αρχή (το 1908) ξεκίνησε με το σύνθημα «Ελευθερία, Αδελφοσύνη, Ισότητα» και κατέληξε στο 3ο συνέδριο του Κομιτάτου Ένωσης και Προόδου (1911) με το σύνθημα “Turkiye Τurklerindir”.
    Η συνάντηση στην ….Πόλη
    Στις 20 Μαρτίου 2012 έλαβε χώρα μία σημαντική συνάντηση στην Πόλη με τεράστια γεωπολιτική/γεωοικονομική σημασία. Για πρώτη φορά στην ιστορία των Ελληνο-Τουρκικών σχέσεων (από την ίδρυση του Ελληνικού Κράτους) Έλληνες κρατικοί αξιωματούχοι και εκπρόσωποι του ΣΕΒ ζήτησαν από τους Τούρκους της ΤUSIAD/TUSKON/MUSIAD (κεμαλική και ισλαμική βιομηχανική τάξη αντίστοιχα) να …αγοράσουν την Ελλάδα!
    3 κρατικοί αξιωματούχοι που κατέχουν θέσεις – κλειδιά στην διαδικασία ιδιωτικοποιήσεων ΔΕΚΟ και κρατικών υποδομών (αεροδρόμια, λιμάνια, ορυχεία, κα) συναντήθηκαν με Τούρκους εκπροσώπους επιχειρηματικών ενώσεων προκειμένου να τους πείσουν ότι τώρα πρέπει να …αγοράσουν το Ελληνικό βιλαέτι.
    Οι συγκεκριμένοι αξιωματούχοι ενεργούσαν υπό την «υψηλή εποπτεία» των Λουκά Παπαδήμου, Βαγγέλη Βενιζέλου και Αντώνη Σαμαρά κατ εντολήν της Τρόικας.
    Ο Πάνος Πρωτόψαλτης, συντονιστής ιδιωτικοποιησεων του Ταμείου Ιδιωτικοποιήσεων (ΤΑΙΠΕΔ), ο Αριστομένης Συγκρός, διευθύνων σύμβουλος του Invest in Greece SA, o Iωάννης Πατσιαβός, υπεύθυνος Διεθνών Σχέσεων του ΣΕΒ και ο Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος ΓΓ Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Αναπτυξιακής Συνεργασίας του ΥΠΕΞ ασκώντας οικονομική διπλωματία παρουσίασαν στους Τούρκους βιομηχάνους την δραματική κατάσταση της Ελλάδος και την ελπίδα τους όπως το Τουρκικό κεφάλαιο επιστρέψει στο Yunan Vilayeti μετά από 200 χρόνια απουσίας!
    Ο Αριστομένης Συγκρός δήλωσε ότι «η κρατική εταιρία Invest in Greece SA δεσμεύεται να διευκολύνει τους Τούρκους επιχειρηματίες που θέλουν να επενδύσουν στην Ελλάδα». Πρότεινε ότι «ο τουρισμός, η ενέργεια, τα τρόφιμα και οι επικοινωνίες είναι οι τομείς που θα ενδιαφέρουν τους Τούρκους»
    Ο Ιωάννης Πατσιαβός δήλωσε ότι «οι Τουρκικές επιχειρήσεις μπορούν να παίξουν κρίσιμο ρόλο(!) στην εξαγορά ή τη συμμετοχή τους στον ελληνικό ιδιωτικό τομέα σε μακροπρόθεσμη προοπτική».
    Ο υπεύθυνος οικονομικής διπλωματίας της Ελλάδος, Κων/νος Παπαδόπουλος δήλωσε απερίφραστα ότι «θα κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας για να βοηθήσουμε τους Τούρκους επιχειρηματίες να ανακαλύψουν τις πλέον κερδοφόρες για αυτούς ευκαιρίες στην Ελλάδα…
    ΕΛΛΑΣ 2013-2023
    Η Ελλάδα έχει δύο στρατηγικές επιλογές για την επόμενη δεκαετία. Κανένα Μνημόνιο ή Τρόικα δεν της υπαγορεύει το δρόμο που θα ακολουθήσει σχετικά. Αποτελεί καθαρά στρατηγική επιλογή της εγχώριας ελίτ και μόνο. Παραθέτουμε τα δύο σενάρια:
    Το απαισιόδοξο σενάριο
    Η σταδιακή ένταξη της Ελλάδος στη δυναμική που δημιουργεί η Τουρκική οικονομία. Τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου θα αποκτήσουν άμεση οικονομική εξάρτηση από τη γείτονα χώρα (η αρχή έγινε με τα Πράσινα Διαβατήρια και την κατάργηση της βίζα τους θερινούς μήνες). Με αιχμή του δόρατος το λιμάνι της Σμύρνης και τα τουριστικά θέρετρα της Αλικαρνασσού και Μαρμαρίδας ο «τούρκοτουρισμός» θα συντηρεί κατ΄ουσίαν τους εναπομείναντες κατοίκους της Λέσβου, Χίου, Σάμου και Δωδεκανήσων. Ήδη οι τοπικές κοινωνίες στα νησιά του Αν. Αιγαίου στρέφουν τις ελπίδες τους στη Μικρασιατική Ακτή. Τούρκοι επιχειρηματίες θα εξαγοράσουν μαρίνες, αεροδρόμια και λιμάνια καθώς και ιδιωτικές προβληματικές επιχειρήσεις δημιουργώντας σταδιακά ένα ενιαίο οικονομικό χώρο γύρω από το Αιγαίο με κέντρο αποφάσεων την Πόλη κα τη Σμύρνη. Η γνώση της τουρκικής γλώσσας θα θεωρείται σε λίγα χρόνια απαραίτητο προσόν για επαγγελματική σταδιοδρομία.
    Το αισιόδοξο σενάριο
    Η ανόρθωση της οικονομίας μέσω της παραγωγής προϊόντων τα οποία θα καταναλώνει η παγκόσμια αγορά στις δεκαετίες που έρχονται. Τα προϊόντα αυτά θα πρέπει να χαρακτηρίζονται από υψηλή τεχνολογική προστιθέμενη αξία. Η βιοτεχνολογία, η νανο-τεχνολογία, τα φωτοβολταικα, η ενέργεια, οι τηλεπικοινωνίες, η υγεία αποτελούν τους στρατηγικούς τομείς. Ο Τουρισμός που θα απευθύνεται στις μεσαίες τάξεις αναδυόμενων οικονομιών όπως της Κίνας, της Ρωσίας, της Ινδίας και του Περσικού Κόλπου αποτελούν επίσης στρατηγική επιλογή. Όλα αυτά βεβαίως απαιτούν επενδύσεις τόσο σε οικονομικούς πόρους όσο και ανθρώπινους. Εδώ βρίσκεται η ευθύνη των Ελλήνων εφοπλιστών. Αν δεν επενδύσουν μαζικά τα υπερκέρδη τους στους εν λόγω τομείς η Ελλάδα θα βρεθεί σε επίπεδα Βουλγαρίας της δεκαετίας του ΄90.
    Συμπέρασμα:
    Η Ελληνική βιομηχανική (όση έχει απομείνει) και εφοπλιστική τάξη και οι κρατικοί αξιωματούχοι που εφαρμόζουν τις πρόνοιες του Μνημονίου αντί να προσελκύσουν κεφάλαια από αναπτυσσόμενες χώρες του G20 (Kίνα, Ινδία, Ρωσία, Βραζιλία, Νότια Κορέα, Νότια Αφρική, Αυστραλία, Αραβικά Εμιράτα κα) απευθύνονται στους φίλους του Ερντογάν για να σώσουν την ελληνική οικονομία.
    Φανταστείτε για παράδειγμα την Αρμενία να ζητάει από το Αζερμπαιτζάν να αγοράσει τις υποδομές της. Τη Βοσνία από τη Σερβία. Τη Γεωργία από τη Ρωσία. Τη Συρία από το Ισραήλ. Το Πακιστάν από την Ινδία. Την Νότια Κορέα από τη Β. Κορέα. Τη Κούβα από τις ΗΠΑ.
    Μετά τα συλληπητήρια Αβραμόπουλου/Μπακογιάννη για τους νεκρούς Τούρκους στρατιώτες, τα ζεϊμπεκικα του ΓΑΠ, τις κουμπαριές Καραμανλή, το κινητό του Μπεγλίτη, τα Ίμια, το φιάσκο Οτσαλάν, τους S-300 και τη Μαδρίτη του Σημιτη, τα εκατοντάδες διαβήματα του ΥΠΕΞ, τις φωτιές στην Ελλάδα, τις φρεγάτες σε Σούνιο/Ραφήνα, τις 50 διερευνητικές επαφές, την καταδίκη του ΡΚΚ ως τρομοκρατική οργάνωση ήρθε η ώρα για την επίσημη παράδοση «γης και ύδατος» στο Τουρκικό κεφάλαιο.
    Tου Κώστα Πικραμένου*
    *Ο Κώστας Πικραμένος είναι Σύμβουλος Εξαγωγών, ειδικός σε θέματα Εconomic Intelligence. (http://ekdotka.blogspot.com­) –

  7. Mαζάουερ on

    Φαντάσματα στη Θεσσαλονίκη – Nεο-Οθωμανοί στα Βαλκάνια
    Ένα άλλο παρελθόν για ένα άλλο μέλλον

    Γράφει ο Νικόλαος Ι. Μέρτζος | Πρόεδρος της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, δημοσιογράφος και συγγραφέας

    Σε καιρούς χαλεπούς που στην Ελλάδα μαίνεται η ολόπλευρη εθνική κρίση υπό συνθήκες καθολικής παρακμής και εξελίσσονται δραματικές ανακατατάξεις στο γεωπολιτικό πεδίο της ευρύτερης περιοχής μας, η Θεσσαλονίκη φροντίζει να αναδείξει το οθωμανικό παρελθόν της ώστε να προσελκύσει μυριάδες νέους τουρίστες.
    Ταυτόχρονα…
    νεωτερικές απόψεις, επαναλαμβανόμενες επίμονα, αναθεωρούν την ιστορική ταυτότητά της, εξωραΐζουν την οθωμανική εποχή της και νοσταλγούν τον υποτιθέμενο «πολυπολιτισμό της».
    Το πιο ελκυστικό επιχείρημα των νεωτερικών είναι ότι έτσι η παραμελημένη πράγματι πόλη θα ανακτήσει τον διεθνή χαρακτήρα της και την άλλοτε δεσπόζουσα θέση της.
    Γκουρού όλων αυτών είναι ο Μαρκ Μαζάουερ, επιφανής καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης.
    Στο βιβλίο του Θεσσαλονίκη, πόλη των φαντασμάτων με αξεπέραστη παραπληροφόρηση, με γλαφυρότητα και με αλά καρτ Ιστορία ζωντανεύει γοητευτικά φαντάσματα που συνεπαίρνουν το κοινό του σε μια φανταστική πόλη.
    Η μαστοριά του αποσπά επί 7 χρόνια διθυραμβικές κριτικές, χιλιάδες αναγνώστες και ισχυρό δίκτυο υπερασπιστών στην Ελλάδα. Υποστηρίζει ότι κατά την τουρκοκρατία η Θεσσαλονίκη «ευτύχησε» επειδή ήταν «πολυπολιτισμική» και η οθωμανική εξουσία προσέφερε «ανοχή, ασφάλεια και ευημερία σε όλους».
    Ο καθηγητής Μαζάουερ γνωρίζει άριστα την Ιστορία.
    Γιατί, λοιπόν, αλλάζει το παρελθόν; Για ποιόν λόγο; Και γιατί στον συγκεκριμένο ιστορικό χρόνο;
    Ο ίδιος αυτοπροσώπως απαντά στη σελίδα 554 του επιμάχου βιβλίου του: «Καθώς τα μικρά κράτη ενσωματώνονται σε έναν ευρύτερο Κόσμο, ένα άλλο μέλλον μπορεί να χρειάζεται ένα άλλο παρελθόν».
    Τα τρέχοντα γεγονότα ευνοούν όλους όσοι οραματίζονται αυτό το «άλλο μέλλον» της μακεδονικής πρωτεύουσας:
    Ο ρόλος της Θεσσαλονίκης είναι κομβικός στα Βαλκάνια όπου τρέχουν κρίσιμες γεωπολιτικές εξελίξεις με επίκεντρο την ενέργεια.
    Η χρεοκοπημένη Ελλάδα τελεί υπό ασφυκτικό υπερ-εθνικό έλεγχο μέσα από τον μηχανισμό των Μνημονίων και των δανείων.
    Ο νεο-οθωμανισμός της ανερχομένης Τουρκίας προελαύνει στα Βαλκάνια και
    Είναι καταφανής η απόλυτη ανεπάρκεια των ελλαδικών ελίτ.
    Επείγει, συνεπώς, η εν γένει ηγεσία της Ελλάδος να εννοήσει σε όλα τα επίπεδά της τα αυταπόδεικτα ή τουλάχιστον να τα γνωρίσουν οι Θεσσαλονικείς.
    Πολυπολιτισμός δεν σημαίνει πολλοί πολιτισμοί μαζί σε έναν τόπο. Σημαίνει ένα εκπαιδευτικό πολιτικό σύστημα που σκοπεύει να ενσταλάξει στους πολίτες μια νέα ενιαία κοινή πολυπολιτισμική ταυτότητα η οποία αρμόζει σε υπερ-εθνικές Κοινότητες Κρατών.
    Η πολυπολιτισμική ταυτότητα είναι υπερ-εθνική, καταργεί τα Έθνη και αποτελεί προϋπόθεση για την ολοκλήρωση της παγκοσμιοποίησης.
    Ουδέποτε είχε επικρατήσει στη Θεσσαλονίκη. Ο πολυπολιτισμός υπονόμευσε την κοινωνική και εθνική συνοχή στις Ηνωμένες Πολιτείες όπου εφαρμόσθηκε.
    Ο Αμερικανός καθηγητής του Χάρβαρντ και κορυφαίος στρατηγικός αναλυτής Samuel Huntington, που είχε διατελέσει Σύμβουλος Ασφαλείας του Λευκού Οίκου, επεσήμανε το 2004:
    «Ο πολυπολιτισμός υπέσκαψε την έμφαση στην εθνική ταυτότητα της αμερικανικής εκπαίδευσης. Εάν, όμως, ένα Έθνος είναι μια κοινότητα μνήμης, οι άνθρωποι, που χάνουν τη μνήμη τους, χάνουν και την εθνική τους υπόσταση. Ο πολυπολιτισμός είναι στην ουσία του αντι-ευρωπαϊκός πολιτισμός».
    Παράλληλα με τον πολυπολιτισμό βαίνει η Γεωπολιτική. Με την σταδιακή διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, από το 1990, η Μεσοβαλκανική Ζώνη έχει κατακερματισθεί σε μικρά ανίσχυρα κράτη τα οποία αποτελούν άμεσα ή έμμεσα δυτικά προτεκτοράτα.
    Η Ζώνη αποτελεί τον συντομότερο γεωστρατηγικό διάδρομο προς/από Αδριατική-Μαύρη Θάλασσα-Υπερκαυκασία-Κασπία που ελέγχει την ασφάλεια των ενεργειακών πηγών και είναι ο μόνος δρόμος για τη μεταφορά των ενεργειακών πόρων όπου αναμετρώνται οι στρατηγικοί αγωγοί Δύσης- Ρωσίας με έπαθλο την ενεργειακή επάρκεια −και εξάρτηση− της Ευρώπης.
    Στις ακτές των δύο Θαλασσών της και στην ξηρά της λειτουργούν οι ισχυρότερες στην Ευρώπη αμερικανικές πολεμικές βάσεις. Κρίσιμος κόμβος του σκληρού αυτού γεωπολιτικού πεδίου και μοναδική πύλη του στο Αιγαίο είναι η Θεσσαλονίκη.
    Στον γεωπολιτικό αυτόν χώρο η Τουρκία ασκεί στρατηγική βάθους, προωθεί τον νεο-οθωμανισμό και καταλαμβάνει ισχυρές θέσεις.
    Θεωρεί χώρες της άμεσης επιρροής της όσα κράτη των Βαλκανίων, της Μέσης Ανατολής και της Βορείου Αφρικής ανήκαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Την στρατηγική του νεο-οθωμανισμού επανέφερε πρώτος ο Πρόεδρος Τουργκούτ Οζάλ στις αρχές της δεκαετίας 1990 όταν ακριβώς διαλυόταν η Γιουγκοσλαβία και επερχόταν ο «αναδασμός» στα Βαλκάνια.
    Την εξειδίκευσε και, επί δέκα έτη, την ασκεί ο υπουργός Εξωτερικών καθηγητής Αχμέτ Νταβούτογλου, ο οποίος γράφει:
    «Οι τουρκικές και μουσουλμανικές μειονότητες σε Βουλγαρία, Ελλάδα, Μακεδονία, Σαντζάκ, Κοσσυφοπέδιο, Βοσνία και Ρουμανία αποτελούν σημαντικά στοιχεία της βαλκανικής πολιτικής της Τουρκίας. Η ζώνη, που εξικνείται από Μπίχατς, Βοσνία, Σαντζάκ, Κοσσυφοπέδιο, Αλβανία, Μακεδονία, Κίτρτζαλι Βουλγαρίας, Δυτική Θράκη και Ανατολική Θράκη, έχει τον χαρακτήρα ζωτικής αρτηρίας για τη γεωπολιτική της Τουρκίας.»
    Συνεκτικό στοιχείο και όργανο του νεο-οθωμανισμού αποτελεί το ήπιο αλλά πιστό Ισλάμ που επέβαλε στην Τουρκία ο Πρωθυπουργός Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αδιαφιλονίκητος θριαμβευτής των τριών τελευταίων εκλογών.
    Την Παρασκευή, ημέρα προσευχής του Ισλάμ, στις 30 Σεπτεμβρίου 2011, ο Ταγίπ Ερντογάν μετέβη στο αλβανοκρατούμενο Τέτοβο των Σκοπίων, προσκύνησε το οθωμανικό Ζωγραφιστό Τζαμί, που αναστηλώθηκε με τουρκικές δαπάνες, και, είπε απευθυνόμενος στους ντόπιους Μουσουλμάνους:
    «Δεν μπορούμε να σας ξεχάσουμε όσο ανάμεσά σας βρίσκονται εγγόνια της οθωμανικής κληρονομιάς. Αδέλφια μας ζουν στη Βοσνία, στην Πρίστινα, στο Πρίζρεν, στα Σκόπια, στο Μοναστήρι, στο Τέτοβο».
    Προηγουμένως η Τουρκία είχε αποκτήσει την οικονομική δύναμη για να δράσει.
    Όταν ο ισλαμιστής Ερντογάν εξελέγη πρώτη φορά Πρωθυπουργός τον Σεπτέμβριο 2001, οι Τράπεζες ήσαν χρεοκοπημένες και η Τουρκία ζεμένη στο 18ο κατά σειράν αυστηρότατο πρόγραμμα του ΔΝΤ, ο πληθωρισμός 75% και η τουρκική λίρα σε διαρκή υποτίμηση.
    Απελευθέρωσε και διοχέτευσε στην παραγωγή τις έως τότε απόβλητες αλλά γιγαντιαίες μάζες των πιστών του Ισλάμ στην Ανατολία και προχώρησε με τέτοια συνέπεια τις βαθιές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, ώστε στη δεύτερη θητεία του διέκοψε το 19ο πρόγραμμα του ΔΝΤ.
    Η οικονομία είχε πάρει μπροστά. Οι επενδύσεις καλπάζουν. ΄Ηδη η Τουρκία μετέχει ισότιμα, από τη 15η θέση, στην Ομάδα G20 των 20 ισχυροτέρων οικονομιών του Κόσμου. Διαθέτει πια ισχυρά εφόδια για να επεκτείνει μεθοδικά τις στρατηγικές θέσεις της στα Βαλκάνια.
    Την οικονομική επέκταση της Τουρκίας στις βαλκανικές χώρες παρουσιάζει η Διημερίδα που οργανώνει το υπουργείο Εξωτερικών στην Άγκυρα από 16 έως 17 Απριλίου σε συνεργασία με το εκεί Βρετανικό Ινστιτούτο.
    Μεταξύ των εισηγητών είναι ο Τούρκος υφυπουργός Εξωτερικών Ν. Κορού. Ενδεικτικά αναφέρονται τα εξής θέματα: Η τουρκική πολιτική στα Βαλκάνια, Η οικονομική συνεργασία της Τουρκίας με τα Βαλκάνια.
    Ηρεμη δύναμη στα Βαλκάνια: οι περιπτώσεις Βουλγαρίας, Σερβίας και Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, Πίσω από την υψηλή πολιτική: ταυτότητα, κοινωνία και προοπτικές αλλαγών στα Βαλκάνια. Εισηγητής εκ μέρους των Σκοπίων είναι ο Αλβανός καθηγητής Σεβίλ Ρετζέπι με το αποκαλυπτικό θέμα Από την Ιστορία στον κοινό οικονομικό χώρο.
    Παρ’ ότι βαλκανικό έδαφος της τουρκικής Επικρατείας αποτελεί μόνον το 3%, ο τουρκικός πληθυσμός της Ανατολικής Θράκης και της Κωνσταντινούπολης είναι περίπου ισάριθμος με το σύνολο του πληθυσμού που ζει σε πέντε βαλκανικά κράτη: Βουλγαρία, Σκόπια, Αλβανία, Κοσσυφοπέδιο και Μαυροβούνιο. Μαζί με τη Βοσνία αποτελούν τη «ζωτική αρτηρία για τη γεωπολιτική της Τουρκίας», όπου σε συνολικό πληθυσμό 23,1 εκατ. κατοίκων τα 6,2 εκατ. είναι Μουσουλμάνοι −ανάμεσά τους και Τούρκοι.
    Η δημογραφία είναι ένα επί πλέον στρατηγικό προνόμιο της Άγκυρας σε βάθος χρόνου. Οι Μουσουλμάνοι παρουσιάζουν τριπλάσιο δείκτη γεννήσεων σε σύγκριση με τους Χριστιανούς.
    Το Κέντρο Δημογραφικής Πολιτικής στη Σόφια ανακοίνωσε το 2010 ότι «έως το 2050 οι Βούλγαροι θα καταστούν μειονότητα στην ίδια τη χώρα τους».
    Στις 23 Οκτωβρίου 2012 ο Πρωθυπουργός των Σκοπίων προειδοποίησε δημόσια:
    «Η δημογραφική ύφεση οδηγεί στην εξαφάνισή μας. Ακούγεται τρομακτικό, αλλά δυστυχώς είναι αλήθεια».
    Πράγματι, τον Μάιο 2012 τα επίσημα δημογραφικά στοιχεία πιστοποιούσαν ότι στο Κράτος των Σκοπίων είχαν μειωθεί κατά 8% οι γεννήσεις Χριστιανών και, αντίθετα, είχαν αυξηθεί κατά 38% οι γεννήσεις Μουσουλμάνων −κυρίως Αλβανών.
    Ταυτόχρονα ο πληθυσμός της Τουρκίας παρουσιάζει επίσης υψηλό δείκτη γεννητικότητας, εγγίζει τα 72 εκατομμύρια και συνεχώς αυξάνεται ταχύτατα επειδή είναι ιδιαίτερα νεαρός.
    Ο μέσος όρος ηλικίας στην Τουρκία είναι τα 29 έτη ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση τα 40 έτη.
    Ενδιαφέρουν ζωτικά, συνεπώς, την Ελλάδα οι τουρκικές στρατηγικές θέσεις κατά μήκος των βορείων ελληνικών συνόρων σε Αλβανία, Βουλγαρία και Σκόπια.
    Η Αλβανία αυτοδηλώνεται μουσουλμανική χώρα και μετέχει στη Διάσκεψη των Ισλαμικών Κρατών.
    Αναπτύσσει πολυσχιδείς οικονομικές, πολιτικές και στρατιωτικές σχέσεις με την Τουρκία η οποία έχει εγκαταστήσει πολεμικό ναύσταθμό της στο λιμάνι του Αυλώνα και υποστηρίζει διακριτικά το εθνικό όραμα της Μεγάλης Αλβανίας.
    Εν δυνάμει το όραμα σαρώνει τον σημερινό χάρτη και ενοποιεί το Ισλάμ στον κρίσιμο γεωπολιτικό χώρο που στα τέλη 2012 ο Αλβανός Πρωθυπουργός Σαλί Μπερίσα οροθέτησε δημόσια «από την Πρέβεζα μέχρι το Πρέσεβο, από το Τέτοβο μέχρι το Σαντζάκ και από τα Σκόπια μέχρι την Πρίστινα».
    Στην ιστοσελίδα της αμερικανικής CIA αναφέρονται τα εξής στοιχεία πληθυσμού στα όρια της Μεγάλης Αλβανίας.
    Αλβανία: πληθυσμός 3.100.000. Μουσουλμάνοι 75%
    Κοσσυφοπέδιο: πληθυσμός 1.836. 529. Μουσουλμάνοι Αλβανοί 92% και άλλοι 3% Βόσνιοι, Τούρκοι, Ρομά κ.ά
    Μαυροβούνιο: πληθυσμός 657.394. Μουσουλμάνοι 17,7%.
    Σερβία, σε πληθυσμό 7.310.555 αναφέρονται μόνον 57.000 Αλβανοί. Ωστόσο στο Πρέσεβο και στο σερβικό Σαντζάκ υπάρχουν 4 αλβανικά κόμματα.
    Σκόπια: πληθυσμός 2.082.000. Μουσουλμάνοι 32% Οι Αλβανοί υπερβαίνουν το 25,3% του πληθυσμού.
    Η ισλαμιστική Τουρκία είναι έτοιμη να προστατεύσει και, φυσικά, να διαχειρισθεί τον ενιαίο αυτόν χώρο του Ισλάμ, τον οποίο, εξ άλλου, ενοποιούν ήδη οι υποδομές χάρις σε ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.
    Από το 2011 ένας διεθνής αυτοκινητόδρομος ενώνει με την Αδριατική −και μεταξύ τους− τις αλβανικές πρωτεύουσες Πρίστινα του Κοσσυφοπεδίου και Τίρανα της Αλβανίας.
    Τουρκική κατασκευαστική εταιρεία το 2013 ολοκληρώνει τον νέο αυτοκινητόδρομο 55 χιλ. που ενώνει την Πρίστινα με την πρωτεύουσα των Σκοπίων −πόλη με πολυπληθή πληθυσμό αλβανικό. Οι δύο οδικοί άξονες ενώνουν τους Αλβανούς των τριών ομόρων κρατών.
    Οι Αλβανοί ελέγχουν απόλυτα το δυτικό τμήμα του κράτους των Σκοπίων, την κυβέρνησή του και τη μισή πρωτεύουσά του.
    Μετά την ένοπλη εξέγερσή τους και τη διεθνή Συμφωνία της Αχρίδας, το 2001, αποτελούν τη δεύτερη συνιστώσα του κράτους, μετέχουν υποχρεωτικά στον εκάστοτε κυβερνητικό συνασπισμό, υψώνουν την αλβανική σημαία και ομιλούν αλβανικά στους 12 Δήμους όπου εκλέγονται και λειτουργούν ανεξάρτητο Αλβανικό Πανεπιστήμιο στο Τέτοβο.
    Στο στάδιο του Τέτοβο μόνιμα πανό αναγράφουν: «Μη με ονομάζεις Μακεδονία, λέγε με Ιλλυρίδα» και «Ηνωμένες Πολιτείες της Αλβανίας». Στην πόλη των Σκοπίων ακούγεται συχνά ο ύμνος της Μεγάλης Αλβανίας.
    Τον Ιούλιο 2011 το αμερικανικό κέντρο στρατηγικών μελετών «Στράτφορ» προειδοποίησε:
    «Υπάρχει ακόμη κίνδυνος από τους ισλαμιστές στα Βαλκάνια. Το ΒΜΡΟ είναι πρώτη σύγχρονη τρομοκρατική οργάνωση τα τελευταία 100 χρόνια. Το καθεστώς του Κοσσυφοπεδίου και η αστάθεια στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη μπορεί να προκαλέσει επιθετικότητα στην περιοχή».
    Τον Φεβρουάριο 2013 δημοσιεύθηκαν στην Αθήνα πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες «οι Ηνωμένες Πολιτείες εκφράζουν την ανησυχία για τις εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή, δεδομένης της επιδίωξης της Τουρκίας να αναβαθμίσει τον γεωστρατηγικό της ρόλο αναλαμβάνοντας «μη ελέγξιμες» πρωτοβουλίες των αλυτρωτικών τάσεων που φαίνεται να κερδίζουν έδαφος στα Βαλκάνια, αλλά και των νέων δεδομένων στην ενέργεια»
    Η Βουλγαρία αποτελεί την πύλη του Οθωμανικού Διαδρόμου. Οι Μουσουλμάνοι υπερβαίνουν το 12% του πληθυσμού της. Οι 750.000 Τούρκοι της ζουν συμπαγείς περί το Κίρτζαλι και σχηματίζουν το Θρακικό Μουσουλμανικό Τρίγωνο με τη μουσουλμανική μειονότητα της ελληνικής Δυτικής Θράκης και με τον ογκώδη πληθυσμό της τουρκικής Ανατολικής Θράκης. Το τουρκικό κόμμα, με εκλογικό ποσοστό 8%, αναδεικνύεται τρίτο στη Βουλή και μέχρι το 2001 ήταν ο αναγκαίος εταίρος των εκάστοτε κυβερνήσεων.
    Στη Βουλγαρία αναμετρώνται οι ενεργειακοί αγωγοί South Stream της Ρωσίας και Nabucco της Δύσης για να μεταφέρουν φυσικό αέριο από την Ανατολή προς την Ευρώπη. Το υποβρύχιο τμήμα του ρωσικού αγωγού South Stream στη Μαύρη Θάλασσα μεταξύ Ρωσίας-Βουλγαρίας διέρχεται −και ελέγχεται− από την ΑΟΖ της Τουρκίας.
    Μέσω τουρκικού εδάφους, επίσης, ένας αγωγός πρόκειται να μεταφέρει το φυσικό αέριο του Αζερμπαϊτζάν είτε στον Nabucco στη Βουλγαρία είτε στον αγωγό ΤΑΡ (Trans Adriatic Pipeline) στην Ελλάδα προς Αλβανία και, μέσω Αδριατικής, στην Ιταλία και στην Ευρώπη. Ρυθμιστής παντού η Άγκυρα.
    Όταν τον Μάιο 2011 Βούλγαροι εθνικιστές επετέθησαν στο κεντρικό τζαμί της Σόφιας, Μπάνια Μπασή, ο Αχμέτ Ντογάν, τότε ηγέτης του τουρκικού κόμματος, προειδοποίησε:
    «Η επίθεση στο τζαμί είναι μία επικίνδυνη πρόκληση που υποθάλπει κίνδυνο για την εθνική ασφάλεια. Το βουλγαρικό εθνοτικό μοντέλο είναι το μόνο που εγγυάται τη σταθερότητα των Βαλκανίων και κανείς δεν ξέρει τι θα προκαλέσει στη Βουλγαρία, στα Βαλκάνια και στην Ευρώπη η υπονόμευση της εθνοτικής ειρήνης».
    Ωστόσο, τον Οκτώβριο 2010 ο Βούλγαρος υπουργός Εσωτερικών ανακοίνωσε:
    «Στη Νότια Βουλγαρία βρέθηκαν πολλές αποδείξεις για την ύπαρξη πυρήνων εξτρεμιστικού Ισλάμ στην οργάνωση Al Waqf al Islami. Τα βιβλία, τις μπροσούρες και τα κεφάλαια έστειλαν μουσουλμανικές οργανώσεις του εξωτερικού».
    Η οργάνωση είχε έδρα την Κωνσταντινούπολη.
    Επίσημες επισκέψεις στη Σόφια πραγματοποίησαν ο Τούρκος Πρωθυπουργός με τον Υπουργό Ενέργειας τον Οκτώβριο 2010, ο Πρόεδρος της Τουρκικής Δημοκρατίας τον Ιούλιο 2011 και στη συνέχεια πολλοί Υπουργοί της Τουρκίας.
    Τον Αύγουστο 2011 ο Βούλγαρος Πρωθυπουργός Μπορίσοφ δήλωσε:
    «Η Τουρκία διαθέτει σήμερα ισχυρή οικονομία και έναν ισχυρό ηγέτη με σαφείς στόχους και πρόγραμμα. Η γειτονική χώρα, λόγω της γεωστρατηγικής θέσης της και των προαναφερόμενων πλεονεκτημάτων της, έχει την ευκαιρία να αναλάβει ηγετικό ρόλο στον αραβικό κόσμο».
    Ταυτόχρονα διευρύνεται η συνεργασία τους σε στρατιωτικό και σε οικονομικό επίπεδο.
    Μοιράζονται επίσης μεγάλα τμήματα του Ευξείνου στα οποία ερευνάται ο εντοπισμός υποβρυχίων υδρογονανθράκων. Η Άγκυρα προμηθεύει πολεμικό υλικό και τεχνογνωσία στη Σόφια.
    Τα Σκόπια αποτελούν το πιο ευάγωγο όχημα των νέων Οθωμανών στα Βαλκάνια.
    Η ιδιοσυστασία του, η ιδεοληψία του, ο επιθετικός «μακεδονισμός» του, η ανασφάλειά του και η κεντρική γεωγραφική θέση του καθιστούν όμηρο της Τουρκίας αυτό το μικρό, πολυεθνικό και ετοιμόρροπο κράτος. Οροθετημένο γεωγραφικά στο κέντρο του παζλ Βουλγαρίας, Σερβίας, Αλβανίας, Κοσσυφοπεδίου και Ελλάδος είναι το κατάλληλο όργανο της νεο-οθωμανικής στα Βαλκάνια. Η τυχόν κατάρρευσή του θα προκαλέσει αναπόφευκτα ένα βαλκανικό ντόμινο και θα απελευθερώσει τη δυναμική της Μεγάλης Αλβανίας.
    Με 20ετή σύμβαση παραχώρησης και επένδυση 120 εκατ. ευρώ, η κολοσσιαία τουρκική TAV Airports Holding ανέλαβε την ανάπτυξη και την εκμετάλλευση των αεροδρομίων «Μέγας Αλέξανδρος» της πρωτεύουσας και «Απόστολος Παύλος» της Αχρίδας καθώς επίσης την κατασκευή και εκμετάλλευση ενός Εμπορευματικού Αερολιμένα στο Στιπ.
    Το αναμορφωμένο αεροδρόμιο των Σκοπίων, σε μια χώρα δύο εκατομμυρίων πάμπτωχων, δύναται να μεταφέρει τέσσερα εκατομμύρια επιβάτες ετησίως. Τα δύο αεροδρόμια προορίζονται για τα «εγγόνια της οθωμανικής κληρονομιάς» και τους Τούρκους «αδελφούς».
    Η Αχρίδα βρίσκεται στα όρια της Μεγάλης Αλβανίας. Ο Εμπορευματικός Αερολιμένας του Στιπ διακινεί τις τουρκικές εξαγωγές στην ευρύτερη περιοχή. Μεγάλες κατασκευαστικές εταιρείες της Τουρκίας το 2013 άρχισαν να οικοδομούν γύρω από τα Σκόπια τέσσερις μεγάλους ουρανοξύστες 42 ορόφων, τους υψηλότερους των Βαλκανίων.
    Για ποιούς; Ήδη έχτισαν ολόκληρες νέες συνοικίες στη γειτονική Πρίστινα, πρωτεύουσα του Κοσσυφοπεδίου. Μέχρι το 2010 η Άγκυρα χορήγησε οικονομική βοήθεια 16 περίπου εκατ. ευρώ στα Σκόπια και δωρεάν πολεμικό υλικό στον Στρατό τους.
    Τον Οκτώβριο 2011 ο Τούρκος Αντιπρόεδρος Bulent Arinc μετέχει στο 7ο Διεθνές Συνέδριο Κεμάλ Ατατούρκ, που οργανώθηκε στα Σκόπια υπό την αιγίδα των δύο Προέδρων της Δημοκρατίας.
    Αναπτύσσεται συστηματικά η τουρκική επιρροή και η όσμωση των ντόπιων με το οθωμανικό παρελθόν. Από το 2007 εορτάζεται κάθε χρόνο η Ημέρα Διδασκαλίας της Τουρκικής.
    Τον Οκτώβριο 2010 συνήλθε στα Σκόπια το 4ο Διεθνές Συνέδριο Ισλαμικού Πολιτισμού στα Βαλκάνια υπό την αιγίδα του Προέδρου Ιβανόφ.
    Στο Μοναστήρι, όπου φοίτησε ο Κεμάλ, γυρίζεται η κοινή τηλεοπτική σαπουνόπερα «Τα Βαλκάνια δεν είναι νεκρά». Πρωταγωνιστής ο Κεμάλ.
    Με τουρκικές δαπάνες αναστηλώνονται το οθωμανικό Ζωγραφιστό Τζαμί, το Μεϊντάνι, ο Αραμπάτ Μπαμπά και τεκέδες των Μπεκτασήδων.
    Τον Απρίλιο 2011 υπογράφεται νέα συνεργασία 11 νοσοκομείων Σκοπίων-Τουρκίας, όπου ήδη εκπαιδεύονται 38 ιατροί με υποτροφίες του τουρκικού υπουργείου Υγείας και προστίθενται ακόμη 50 υπότροφοι ιατροί.
    Μετά δύο μήνες Τούρκοι επιχειρηματίες προτείνουν να χτίσουν Φοιτητική Εστία στο Πανεπιστήμιο του Στιπ όπου φοιτούν ήδη 100 Τούρκοι και ενδιαφέρονται να εγγραφούν άλλοι 3.000.
    Τον Αύγουστο 2011 θεμελιώνεται το κτίριο του Τουρκικού Θεάτρου και τον επόμενο μήνα εγκαινιάζεται στα Σκόπια το πάρκο Τσάνκαγια «σε ένδειξη των μακροχρόνιων στενών και φιλικών σχέσεων». Στον λόφο Τσάνκαγια της Άγκυρας βρίσκεται το Προεδρικό Μέγαρο της Τουρκίας!
    Προκειμένου να ενοποιήσει τους Μουσουλμάνους υπό το σκήπτρο της και να καθησυχάσει τους Άλλους στην βαλκανική ζώνη «της», η Άγκυρα εξωραΐζει την Οθωμανική Αυτοκρατορία και καλλιεργεί τη νοσταλγία του οθωμανικού παρελθόντος. Τον Σεπτέμβριο 2010 εβδομήντα οθωμανολόγοι από 30 περίπου κράτη συγκρότησαν διεθνές επιστημονικό συμπόσιο στο Πανεπιστήμιο του Μπίλετσικ της Τουρκίας.
    Ο πρύτανης του Πανεπιστημίου δήλωσε:
    «Όλοι οι οθωμανολόγοι συμμερίζονται την άποψη ότι οι δυτικοί ιστορικοί υπήρξαν μεροληπτικοί και παρερμήνευσαν την Οθωμανική Ιστορία. Αλλά οι μελέτες δείχνουν ότι αυτό δεν είναι αλήθεια. Φέρνοντας σε επαφή επιστήμονες από πολλές χώρες, θέλουμε να κάνουμε τα πρώτα βήματα για να ξαναγραφεί η Οθωμανική Ιστορία».
    Δύο διεθνή επιστημονικά συνέδρια το 2012 στα λαμπρότερα Πανεπιστήμια της Κωνσταντινουπόλεως αναθεώρησαν υπό την οθωμανική οπτική τις επιχειρήσεις και τις συνέπειες του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου. Η Αθήνα σε αφασία!
    Τον Νοέμβριο 2011 εγκαταστάθηκε στο Σεράγεβο της Βοσνίας και εκπέμπει στη σερβο-κροατική και στην αγγλική γλώσσα ο ισχυρός μουσουλμανικός τηλεοπτικός σταθμός Al Jazeera Balkans. Είναι κλάδος του διεθνούς αραβικού δικτύου Al Jazeera που ανακοίνωσε ότι τέτοιους σταθμούς θα εγκαταστήσει σε όλες τις πρωτεύουσες των Βαλκανίων με κέντρο την Κωνσταντινούπολη. Προφανής ο στόχος.
    Εκατό τουρκικές σαπουνόπερες, σε τρία μόνον χρόνια, ευαγγελίζονται μια μοντέρνα σφριγηλή τουρκική κοινωνία, πιστή στην παράδοση του Ισλάμ και μια φιλάνθρωπη, ανεκτική Οθωμανική Αυτοκρατορία.
    Κάθε νύχτα δεκάδες εκατομμύρια καθηλωμένοι Βαλκάνιοι αυτοβυθίζονται στο θαύμα. Κορυφαίος ο Σουλεϋμάν ο Μεγαλοπρεπής, ίνδαλμα των Ευρωπαίων Ελληνίδων, καλπάζει αήττητος από την Πόλη μέχρι το Μπίχατς μοιράζοντας στους Λαούς Ειρήνη και Δικαιοσύνη!
    Στη Βοσνία οι Μουσουλμάνοι (42% του συνολικού πληθυσμού) αναστηλώνουν οθωμανικές γέφυρες και τις αφιερώνουν στον μεγάλο Σουλτάνο Σουλεϋμάν. Οι τηλεοπτικοί σταθμοί πληρώνουν ελάχιστο τίμημα −τριάκοντα αργύρια− αλλά κερδίζουν τεράστια μερίδια τηλεθέασης και διαφημίσεων. Απαράβατος όρος είναι να μη μεταγλωττίσουν καμιά σαπουνόπερα που έτσι λειτουργεί και ως μαζική σχολή δωρεάν διδασκαλίας της τουρκικής γλώσσας.
    Μάταια το αυστριακό περιοδικό Der Standard προειδοποίησε τον Ιανουάριο 2011:
    «70 τουρκικές σαπουνόπερες κατακτούν τα Βαλκάνια και αλλάζουν την αρνητική εικόνα που τα βαλκανικά έθνη είχαν για τους Τούρκους. Η τουρκική κινηματογραφική βιομηχανία βοηθά την τουρκική διπλωματία και είναι πλέον εργαλείο της γεωπολιτικής του νεο-οθωμανιστή Αχμέτ Νταβούτογλου».
    Στο βιβλίο του Θεσσαλονίκη πόλη των φαντασμάτων του ο Μαζάουερ εξωραΐζει το οθωμανικό παρελθόν, «λησμονεί» τις σφαγές και την καταπίεση σε βάρος των Ελλήνων και, συχνά, των Εβραίων επί αιώνες και εμφανίζει την οθωμανική πολιτική σαν ευεργεσία προς τις μη μουσουλμανικές κοινότητές της. Αδιαφορώντας για τη νομοτέλεια της Ιστορίας θρηνεί και οικτίρει ότι μεταξύ 1912-2012 η Ελλάδα «εξελλήνισε» τη Θεσσαλονίκη.
    Εξ αντικειμένου τα σαγηνευτικά Φαντάσματα αποτελούν όπλα της Τουρκίας στα Βαλκάνια με επίκεντρο τη Θεσσαλονίκη.
    Ωστόσο, η Ιστορία τον διαψεύδει με αδιάσειστα τεκμήρια των Αρχείων.
    Από τα Αρχεία της Βενετίας 1430-1810 παρατίθενται ενδεικτικά οι εξής δημοσιευμένες ήδη αναφορές των Ενετών Προξένων Θεσσαλονίκης:
    – 24 Ιουνίου 1751:
    «Η πόλις περιέρχεται, ημέραν προς ημέραν, εις κατάστασιν χειροτέραν από βάρβαρον εξ αιτίας του μεγάλου αριθμού των Γενιτσάρων, οι οποίοι δεσπόζουν και χαίρουν ασυδοσίας δι’ οιονδήποτε κακούργημα διαπράττουν. Δια μίαν σαλάταν φονεύουν άνθρωπον».
    – 9 Σεπτεμβρίου 1770:
    «Δεν παρέρχεται ημέρα που να μη κακοποιούνται οι ατυχείς ΄Ελληνες (….) Αι ταραχαί εξακολουθούν και θα ενταθούν ακόμη περισσότερον με την επιστροφήν των Γενιτσάρων».
    – 8 Νοεμβρίου 1770:
    «Οι δυστυχείς Έλληνες ραγιάδες είναι τόσον εξηντλημένοι και εξησθενημένοι από τας συχνάς καταναγκαστικάς εισφοράς ώστε δεν γνωρίζω πώς θα τα καταφέρουν. Εκ περισσού έχουν και τας καθημερινάς ενοχλήσεις των Γενιτσάρων».
    – 20 Ιανουαρίου 1771:
    «Εξακολουθούμεν να ζώμεν εν συνεχεία αγωνία εξ αιτίας της αχαλινώτου διαγωγής των Γενιτσάρων. Είμεθα τώρα εις την διάκρισίν των και ο Θεός να μας σώση».
    – 1788 ο Ενετός Alex Bisani επισκέπτεται τη Θεσσαλονίκη και γράφει:
    «Αυτοί εδώ οι Γενίτσαροι είναι μικροί δεσπόται και κάμνουν παντός είδους παρεκτροπάς. Ενίοτε, ευρισκόμενοι εις κατάστασιν μέθης, φονεύουν Έλληνας ή Εβραίους έτσι απλώς για γούστο ή για να δοκιμάσουν το μπαρούτι τους. Άλλοι διαπράττουν φόνους εκ προμελέτης».
    Από το Διπλωματικό Αρχείο του Υπουργείου Εξωτερικών της Ελλάδος έχουν δημοσιευθεί εκατοντάδες εκθέσεις που τον 19ο υπέβαλαν από τη Θεσσαλονίκη οι Έλληνες Γ. Πρόξενοι.
    Αναφέρουν:
    – 3 Φεβρουαρίου 1838 Θεόδωρος Βαλλιάνος:
    «Δεν υπάρχει οικία εκ των οπωσούν ευκαταστάτων Οθωμανών εις τας πλειοτέρας πόλεις της Μακεδονίας και της Θεσσαλίας, ως ενταύθα, Σέρρας, Ντούμπιτζα, Δράμαν, Βέροιαν, Νιάουσταν, Βιτώλια, Λάρισαν και λοιπάς, όπου να μη ευρίσκεται είς ή μια και πλειότεροι αιχμάλωτοι. Τούτο είναι αληθέστατον και παρά πάντων ομολογούμενον. Και, μολονότι το πλείστον αυτών εδέχθη, είτε άκον είτε εκόν, τον ισλαμισμόν και μολονότι διάγουν βίον πολυτελή και αυτάρκη παρά τοις Οθωμανοίς, δεν είναι, όμως, αμφιβολία ότι είναι όλως πρόθυμοι −παρουσιασθείσης της ευκαιρίας− να προστρέξουν εις την πατρικήν θρησκείαν και να ζητήσουν την απελευθέρωσίν των».
    – 2 Σεπτεμβρίου 1865 Γεώργιος Μίλησης:
    «Γυνή τις Χριστιανή, αναγκασθείσα να εξομώση, απαυδήσασα από τας κακοπραξίας του Οθωμανού συζύγου της, εδραπέτευσε της συζυγικής οικίας με την πρόθεσιν να επανέλθη εις την πρώτην θρησκείαν της. Η περίστασις εξέφλεξε τον φανατισμόν των Τούρκων (…) Ο Μουδίρης, συγγενής και προστατευόμενος του Διοικητού, φανατικώτατος Τούρκος, συνέλαβε πάντας τους κατοίκους του χωρίου, και αυτόν τον ιερέα, και τους έρριψεν εις τας φυλακάς. Μετήλθε κατ’ αυτών βασανιστήρια τοιαύτα τα οποία αναμιμνήσκουν την φρικώδη εποχήν του Γενιτσαρισμού».
    Φυσικά, οι βίαιοι εξισλαμισμοί των Ελλήνων επιβλήθηκαν μαζικά ευθύς μετά την Άλωση σε όλη τη διάρκεια του 15ου αιώνα, όπως απέδειξε το 2006 ο Δρ Ευάγγελος Χεκίμογλου με βάση τα Οθωμανικά Αρχεία.
    Παρά ταύτα ο Μαζάουερ θρηνεί και καταγγέλλει ότι η Ελλάδα εξελλήνισε τη Θεσσαλονίκη μεταξύ 1912-2012.
    Άρα η πόλη «πρέπει» να επανέλθει; «Λησμονεί» ότι επί χίλια εκατό συνεχή χρόνια η Θεσσαλονίκη ήταν Ελληνική έως το 1430 οπότε αντιστάθηκε σκληρά επί μήνες στους Οθωμανούς που, γι’ αυτό, την δήωσαν αδίστακτα κατά την άλωση.
    Βέβαια στα τελευταία εκατό χρόνια η πόλη άλλαξε ριζικά κατά στάδια και εξακολουθεί να αλλάζει, όπως άλλαξαν ριζικά όλες οι μεγάλες πόλεις της Ευρώπης και του Κόσμου σε διάστημα μικρότερο των 50 ετών.
    Τις ραγδαίες συνεχείς μεταβολές, όμως, προκάλεσε η Ιστορία. Δεν τις προκάλεσε η Ελλάδα, όπως υπονοείται.
    Δηλαδή η Ελλάδα προκάλεσε σκόπιμα τη Μικρασιατική Καταστροφή της και το Ολοκαύτωμα των Εβραίων για να εξελληνίσει τη Θεσσαλονίκη;
    Η Ελλάδα κήρυξε τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο;
    Κάλεσε επίτηδες τους Γερμανούς να την κατακτήσουν και να την αποδεκατίσουν;
    Μήπως η πόλη αυτοπυρπολήθηκε το 1917;
    Η αναγκαστική ανταλλαγή των πληθυσμών και η εγκατάσταση των Προσφύγων, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, άλλαξε ριζικά τη φυσιογνωμία της Θεσσαλονίκης όπως και όλης της Μακεδονίας, της Αθήνας και άλλων πόλεων.
    Η Θεσσαλονίκη δεν έχει να κρύψει τίποτε.
    Στο Μεγάλο Ρολόγι του Χρόνου οι ωροδείκτες της Ιστορίας κινούνται συνεχώς μόνον μπροστά. Και, στην εποχή μας, κινούνται με μεγάλη ταχύτητα.
    Επιβάλλεται σε όλους μας, λοιπόν, νηφαλιότητα, μελέτη και βαθύς σεβασμός για να προλάβουμε τον Ιστορικό Χρόνο πριν μας σαρώσει.
    Η Ιστορία τιμωρεί αμείλικτα όλους όσοι τη λησμονούν και προ πάντων την παραποιούν.

    Πηγές
    1. Samuel Huntington, Ποιοι είμαστε; Η αμερικανική ταυτότητα στην εποχή μας, Εκδ. Λιβάνη 2004.
    2. Συλλογική μελέτη Βαλκάνια 1912-2011, Εκατό Χρόνια Θύελλες και Χίμαιρες, Ε.Μ.Σ.- Εκδοτικός Οίκος Αδελφών Κυριακίδη 2012
    3. Ν. Ι. Μέρτζος, Το Μακεδονικό Παίγνιο Γεωστρατηγικής, Ε.Μ.Σ. 2012.
    4. Αχμέτ Νταβούτογλου Το Στρατηγικό βάθος, σελ. 200 και 407, Ποιότητα 2010.
    5. Εφημ. «Ελευθεροτυπία» 13/2/2013
    6. Κωνσταντίνος Δ. Μέρτζιος, Μνημεία Μακεδονικής Ιστορίας, Ε.Μ.Σ 1947, 22007.
    7. Οι Έλληνες Πρόξενοι στη Θεσσαλονίκη, Διπλωματικά Έγγραφα 1830-1889, Επιμέλεια Ιάκωβος Μιχαηλίδης, Ε.Μ.Σ.-Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδος, 2013.
    8. Ευάγγελος Χεκίμογλου, Τα «φαντάσματα» των γιων του Αμπντουλλάχ: Εξιλισλαμισμοί στη Θεσσαλονίκη κατά τον 15ο αιώνα, Περιοδικό Θεσσαλονικέων Πόλις (Μάιος 2006, τ. 19, σελ. 134-139).
    9. Συλλογική μελέτη Οι Πρόσφυγες στη Μακεδονία. Από την τραγωδία στην εποποιΐα, Ε.Μ.Σ – Μίλητος 2009. Χορηγός ο Πρόσφυγας Νικόλαος Χαΐτογλου.

    Νικόλαος Ι. Μέρτζος *
    * Πρόεδρος της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, δημοσιογράφος και συγγραφέας

  8. Ποιοί Τούρκοι on

    Η ελληνοτουρκική διαμάχη έχει ιστορία πολλών αιώνων και έχει περάσει από πολλές φάσεις, ενώ εξακολουθεί να παραμένει σημαντικό πρόβλημα για την ομαλή ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής. Όμως η διαμάχη αυτή στην πραγματικότητα είναι ένα ενδο-οικογενειακό θέμα, άποψη ίσως παράδοξη για πολλούς, αλλά είναι αυτή με την οποία ασχολείται το παρόν βιβλίο. Η διαμάχη αυτή που εκτυλίσσεται τα τελευταία χρόνια στις δύο πλευρές του Αιγαίου, συχνά με αιματηρό τρόπο, είναι στην ουσία μία παραβίαση της ιστορικής πραγματικότητας. Το Αιγαίο ήταν ανέκαθεν ένα πέλαγος που ένωνε τις δύο ακτές του από την αρχαιότητα μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα, όταν έγινε η τραγική καταστροφή της Μικράς Ασίας και ο βίαιος και σε πολλές φάσεις με μορφή γενοκτονίας ξεριζωμός των χριστιανών κατοίκων της. Αυτό το φυσικό στοιχείο σήμερα έχει παραβιαστεί με όλες τις θλιβερές συνέπειες αυτής της παραβίασης. Όλα αυτά τα ζητήματα, που ίσως για πρώτη φορά παρουσιάζονται με τόσο λεπτομερειακό τρόπο, εκτυλίσσονται στις σελίδες αυτού του βιβλίου. Παράλληλα αποκαλύπτουμε πολλές σκοτεινές φάσεις της ιστορικής διαδρομής που έχουν σκόπιμα αγνοηθεί, σε μία προσπάθεια αποκατάστασης της αλήθειας, προς όφελος και των δύο ακτών του Αιγαίου, του πελάγους της ειρήνης. Πιστεύω μας είναι ότι η ειρήνη ανήκει στις δύο ακτές του Αιγαίου και είναι αναφαίρετο δικαίωμα των δύο λαών, του ελληνικού και του τουρκικού. Ακολουθούν ενδεικτικά αποσπάσματα από το βιβλίο:

    Ο κ. Νίκος Χειλαδάκης γεννήθηκε και ζει στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε οικονομικά στην ΑΣΟΕΕ και παρακολούθησε μαθήματα τουρκολογίας στο Παρίσι. Πέραν των δεκάδων άρθρων που έχει γράψει σε εφημερίδες και περιοδικά (Έθνος, Αγγελιοφόρος, Μακεδονία, Θεσσαλονίκη, Στρατηγική, Άβατον) και τη συνεργασία του με ειδησεογραφικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς σε θέματα σχετικά με τα ελληνοτουρκικά, έχει συγγράψει αρκετές μελέτες. Έχει εκδώσει μεταξύ άλλων τα βιβλία: Η εμφάνιση των Τούρκων: Μια απάντηση στον Τουργκούτ Οζάλ, Φάκελος Οτσαλάν και Τουρκία: Ένας πονηρός διπλωμάτης, Μυστική Τουρκία, Ανατολική Αυτοκρατορία κ.α.

    ΕΞΙΣΛΑΜΙΣΜΟΙ

    Και τώρα θα έρθουμε ίσως στο πιο σημαντικό κεφάλαιο αυτού του βιβλίου, το πώς δηλαδή έγινε η μεγάλη θρησκευτική μεταστροφή της ελληνορθόδοξης Μικράς Ασίας μετά την εδραίωση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και την άλωση της Πόλης. Σε όλη την διάρκεια της Οθωμανικής αυτοκρατορίας βρίσκονταν σε εξέλιξη μια διαδικασία θρησκευτικής μεταστροφής, που σε κάποιες περιοχές, κυρίως προς το τέλος της αυτοκρατορίας γίνονταν πιο έντονη, εξ αιτίας κυρίως εξωτερικών γεγονότων που μεγάλωναν την ανασφάλεια της Υψηλής Πύλης. Η διαδικασία αυτή απέφερε στις αρχές του εικοστού αιώνα την ολοκληρωτική φυλετική διαφοροποίηση αυτού που στη συνέχεια ο Κεμάλ Ατατούρκ ονόμασε «Τούρκος», με το γνωστό του ρητό, «Τι ευτυχής να λέω πως είμαι Τούρκος», με την διαφορά ότι πραγματικός Τούρκος δεν υπήρχε πια και στη θέση του υπήρχε ο Έλληνας και κάποιοι άλλοι, εξηληνισμένοι μέχρι τον δέκατο τέταρτο αιώνα λαοί, με μια καινούργια ετικέτα. Τα ήθη και οι παραδόσεις έμειναν στην ουσία οι ίδιες και παρά τον τραγικό διαχωρισμό του 1922, που βασίστηκε καθαρά στον θρησκευτικό χαρακτήρα, το φυλετικό υπόβαθρο παράμεινε το ίδιο και στις δυο πλευρές του Αιγαίου.
    Εξετάζοντας προσεκτικά αυτή την πορεία της μεταστροφής, πρέπει κατ’ αρχή να επισημάνουμε ότι οι κατακτητές δεν έβαλαν στόχο να εξισλαμίσουν ολόκληρο τον πληθυσμό των σκλαβωμένων περιοχών και εδώ έχει ενδιαφέρον να δούμε σε βάθος ποιο ήταν το κριτήριο στους εξισλαμισμούς. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι Οθωμανοί κυβερνήτες πέτυχαν σ’ αυτό τον τομέα ένα συσχετισμό, που δύσκολα θα τον κατόρθωναν χωρίς προσεκτικό προκαταρκτικό σχεδιασμό. Αυτός αφορούσε κυρίως την ύπαρξη μεθόδων που είτε υποχρέωναν ορισμένους αλλόθρησκους να ασπασθούν το Ισλάμ, είτε τους επέτρεπαν να προχωρήσουν με διάφορα κριτήρια σε αυτή την ενέργεια. Οι δυο αυτές αντιθετικές τάσεις της προϋπόθεσης για τον εξισλαμισμό, σημαίνουν πως πραγματικά έχουμε μπροστά μας μια ολοκληρωμένη αντίληψη που απέβλεπε στο να επιτευχθεί ένας συγκεκριμένος εθνικό-θρησκευτικός συσχετισμός μεταξύ μουσουλμάνων και χριστιανών, και όχι απλώς να προσηλυτισθεί στον ισλαμισμό όσο γίνεται μεγαλύτερος αριθμός χριστιανών.
    Έχει γίνει ήδη λόγος για το θεσμό του γενιτσαρισμού, (για τον οποίο θα αναφερθούμε σε ξεχωριστό κεφάλαιο), σαν μια πρώτη μεθόδου του εισβολέα που απέβλεπε στην αποεθνικοποίηση ενός τμήματος των ντόπιων λαών και στην αύξηση της κυρίαρχης εθνότητας με δυναμικά στελέχη. Μια δεύτερη ροή χριστιανικού αίματος και πολιτισμού δέχθηκε η τουρκική εθνότητα με τους μεικτούς γάμους. Ο μουσουλμανικός και ο χριστιανικός γάμος δεν έχουν τίποτε το κοινό σαν ιεροτελεστίες, αλλά και ως προς την ουσία τους πρόκειται για απόλυτα διαφορετικές οικογενειακές σχέσεις σε αυτές τις θρησκευτικές σφαίρες. Στους πρώτους αιώνες της Οθωμανικής παρουσίας ούτε καν μπορούσε να διανοηθεί κανείς για το ενδεχόμενο εθελοντικών γάμων μεταξύ χριστιανών και μουσουλμάνων. Βέβαια από την στιγμή που οι Τουρανοί εποικιστές εγκαταστάθηκαν μόνιμα στην ανατολική αυτοκρατορία και συνυπήρχαν με τους υπόδουλους επί αιώνες, θα μπορούσε να αναμένει κανείς ένα ελάχιστο αριθμό μεικτών γάμων. Τέτοιοι όμως δεν σημειώθηκαν, εκτός μόνο σαν τερατώδεις εξαιρέσεις, για τις οποίες γεννήθηκαν αυθόρμητα λαϊκά κυρίως τραγούδια, γεμάτα αηδία και κατάκριση για το γεγονός αυτό.
    Έχει διαπιστωθεί πως στις μεγάλες τους μετακινήσεις οι νομαδικοί λαοί-στρατοί συνήθως δεν συνοδεύονταν από γυναικόπαιδα. Το αντίστροφο μπορούσε προ πάντων να συμβεί κατά τους λεγόμενους προϊστορικούς χρόνους, σπανιότερα όμως στην εποχή της κατάρρευσης της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Η πολεμική μετοίκηση τέτοιων λαών πραγματοποιείται από καθαρά ανδρική μάζα, η οποία μπορούσε να γυρίσει πίσω μόνο σε περίπτωση πανωλεθρίας. Οι Οθωμανοί που βρίσκονταν σε συνεχή κίνηση, δεν είχαν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν σταθερές οικογένειες και νόμιμους απόγονους. Ωστόσο, η αρχική μορφή οργάνωσης του σουλτανικού κράτους είχε ήδη φροντίσει να εξασφαλίσει γη στο ιππικό, παραχωρώντας κτήματα στους σπαχήδες και σε έναν αριθμό αγροτικών νοικοκυριών. Παρά την σχεδόν συνεχή απουσία από το τιμάριό του, εξαιτίας της συμμετοχής του στις εκστρατείες, ο σπαχής και οι στρατιώτες του διέθεταν πια κάτι σαν μόνιμο τόπο διαμονής. Παράλληλα και οι Γιουρούκοι, (μουσουλμάνοι μικρασιατικής καταγωγής που είχαν χρησιμοποιηθεί για εποικισμούς), είχαν κάποιες περιοχές μόνιμης εγκατάστασης και σ’ αυτές μετακινούσαν ελεύθερα τους προσωρινούς χειμερινούς και θερινούς συνοικισμούς των. Αυτός ο τρόπος ζωής έδινε επίσης τη δυνατότητα να δημιουργήσουν οικογένειες και οικογενειακές εστίες. Ο σουλτανικός διοικητικός μηχανισμός, που γρήγορα μετεξελίχθηκε σε τεράστια γραφειοκρατία, αναδείχθηκε μέσα από τις γραμμές του στρατού, και επομένως και αυτός, όπως και ο στρατός, στην πλειοψηφία του επίσης είχε έλθει από την ανατολή χωρίς γυναίκες και παιδιά. Ο μουσουλμανικός κλήρος επίσης, με εξαίρεση τους δερβίσηδες, δεν γνώριζε την αγαμία. Αν στους παραπάνω λόγους, που δείχνουν τη μαζική ανάγκη από γυναίκες για τους κατακτητές, προσθέσουμε και την διαδομένη στους μουσουλμάνους πολυγαμία, γίνεται ολοφάνερο πόσο μεγάλος αριθμός γυναικών των υποδούλων λαών, και κυρίως των ελληνορθόδοξων, πέρασε σταδιακά στα χέρια των Οθωμανών, άλλη μια απόδειξη για την βάση στην οποία χτίστηκε η νέα αυτοκρατορία.
    Αν στα μέσα του 16ου αιώνος οι στρατολογίες γενιτσάρων ελαττώθηκαν και μετέπειτα σταμάτησα οριστικά γιατί το δημόσιο ταμείο δεν διέθετε κονδύλια για να συντηρηθούν οι τόσες πολλές χιλιάδες πολεμιστές, ωστόσο η βίαιη απαγωγή χριστιανών γυναικών δεν σταμάτησε, αλλά συνεχίσθηκε μέχρι την απελευθέρωση των βαλκανικών λαών. Έναν αιώνα αργότερα τα παιδιά αυτών των χριστιανών γυναικών ήταν γιοι, εγγόνια και δισέγγονα που προέρχονταν από τον χριστιανικό πληθυσμό. Έτσι αλλοιώθηκε η σωματική διάπλαση του Οθωμανού και στη συνέχει του σύγχρονου Τούρκου στον Βαλκανικό χώρο, στην Μικρά Ασία στην Κρήτη, κ.ά.,
    Η χριστιανή νύφη στο σπίτι του μουσουλμάνου συζύγου της, μέσα στις συνθήκες των άκαμπτων νόμων του μουσουλμανικού οικογενειακού βίου, χωρισμένη από τους δικούς της, με το ανυπέρβλητο συχνά μίσος των δυο θρησκευτικών κοινοτήτων, νέα μουσουλμάνα πια, μπορούσε να διατηρεί την ανάμνηση της καταγωγής της, αλλά τα παιδιά της ανήκαν σχεδόν πάντοτε ολοκληρωτικά και ανεπιφύλακτα στην άρχουσα θρησκευτική, παραδοσιακή και εθνική σφαίρα. Έτσι, αναρίθμητες χριστιανές ενσωματώθηκαν για πάντα υποχρεωτικά, με τη νομοτέλεια της βιολογικής προσκόλλησης στην οθωμανική εθνότητα. Στο βιβλίο-συλλογή ντοκουμέντων του Βούλγαρου Ρ. Petrov, «Στα Ίχνη της βίας», που κυκλοφόρησε τελευταία στη Σόφια, καταχωρίζονται εκατοντάδες έγγραφα σχετικά με τη βίαιη επιβολή του Ισλάμ σε σχέση με τις εντόπιες γυναίκες, που απήχθηκαν από τους Οθωμανούς, από τον 15ο αιώνα μέχρι τον τερματισμό της οθωμανικής εξουσίας.
    Η σχετική διαδικασία ήταν απλή και σύντομη. Αρκούσε μόνο δυο μουσουλμάνοι να καταθέσουν ότι άκουσαν πως ένας χριστιανός εξέφρασε την επιθυμία να ασπασθεί τη μουσουλμανική πίστη και ο δυστυχής αμέσως προσαγόταν στον δικαστή, (καδή), ο οποίος νομιμοποιούσε την «αρνησιθρησκία του. Για το ότι αυτές οι μαρτυρικές καταθέσεις ήταν ψευδείς και μόλις και μετά βίας κάλυπταν την χειροπιαστή βία, ομιλούν μια σειρά περιηγητές και συγγραφείς, όπως οι Η. Dernschwamm, Ο. Busbek, S. Gerlach, κ.ά. Σε ότι όμως αφορά στα μουσουλμανικά επίσημα έγγραφα, σύμφωνα με αυτά, δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία σχετικά με την «αντικειμενικότητα» αυτών των καταθέσεων, που ο τραγικός «νεομουσουλμάνος» συχνά προσπαθεί ν’ αμφισβητήσει.
    Φαίνεται απίστευτο, αλλά αυτό προκύπτει από τη λεπτομερή μελέτη των οθωμανικών πηγών, ότι πολλοί χριστιανοί που εξισλαμίσθηκαν με τις δικαστικές μηχανορραφίες, κατέβαλαν πραγματικά στη συνέχεια μεγάλες, κάποτε υπεράνθρωπες προσπάθειες για να επανέλθουν στην πατρική θρησκεία, χωρίς όμως αποτέλεσμα, ή έχοντας τραγικό τέλος. Έρμαιο της αυθαιρεσίας των τοπικών αρχών, των φανατισμένων στρατιωτών και μουσουλμάνων πολιτών της αντίστοιχης πόλης, χωρίς καμιά νομική και πρακτική προστασία, παρ’ όλα αυτά έβρισκαν τη δύναμη να αντιδράσουν στην επιβουλή κατά της θρησκευτικής και ανθρώπινης υπόστασης, προσωπικότητας και αξιοπρέπειάς τους. Και όπως αποδείχνεται από τα ίδια τα οθωμανικά έγγραφα, επάνω σ’ αυτούς τους θαρραλέους ανθρώπους έπεφτε όλο το μένος των δυναστών. Οι χριστιανοί των Βαλκανίων τιμούν πολλούς αγίους που έχουν περιληφθεί επίσημα από την ορθόδοξη εκκλησία στη χορεία των αγίων. Αλλά πολύ περισσότεροι είναι εκείνοι οι χριστιανοί, που ενώ είχαν εξισλαμισθεί βίαια, αρνήθηκαν στην συνέχεια το Κοράνιο και υποβλήθηκαν σε απάνθρωπα βασανιστήρια πριν θανατωθούν. Αρκεί να ξεφυλλίσουμε το πιο πάνω βιβλίο με τα αυθεντικά έγγραφα, καθώς και πλήθος ελληνικές αγιολογικές πηγές και λαϊκά χρονικά, μαρτυρολόγια και συναξάρια σ’ όλες τις βαλκανικές χώρες και γλώσσες, για να πεισθούμε ότι οι μη ανακηρυγμένοι άγιοι της βαλκανικής χριστιανοσύνης αποτελούσαν καθημερινό φαινόμενο.
    Εξετάζοντας κατ’ αρχήν τις ξεχωριστές περιπτώσεις βίαιου εξισλαμισμού, σαν μια από τις μεθόδους του εξισλαμισμού, θα ήταν άτοπο να αποσιωπήσουμε το ότι δεν ήταν λίγες και οι περιπτώσεις εθελοντικής προσελεύσεως στο Ισλάμ. Στις περιπτώσεις αυτές είχαμε όπως θα μπορούσε να τους ονομάσει κανείς, τους δοσίλογους, κυρίως εντόπιους φεουδάρχες και πλούσιους τοκογλύφους των πόλεων, ή και απλούς ανθρώπους, που με τον εξισλαμισμό τους επεδίωκαν να αλλάξουν την κοινωνική τους θέση προς το καλύτερο. Αν ερευνήσει κανείς τα οθωμανικά αρχεία, θα ανακαλύψει ότι επιβεβαιώνεται η ύπαρξη σημαντικού αριθμού χριστιανών σπαχήδων στη δεκαετία του ’70 του 15ου αιώνα, και μεγάλου αριθμού χριστιανών εκμισθωτών των κρατικών φόρων έως τα μέσα του 16ου αιώνα, στοιχείο αποδεικτικό που δείχνει την ταυτότητα της βάσης του οθωμανικού κυριαρχικού μηχανισμού. Ύστερα από την περίοδο αυτή τα χριστιανικά ονόματα λιγοστεύουν αισθητά και σταδιακά υποκαθίστανται από μουσουλμανικά αλλά με εμφανές ακόμη το γνώρισμα, ότι ένα μέρος των μουσουλμάνων προέρχονταν από χριστιανό πατέρα. Όπως αντιλαμβάνεται κανείς ακριβώς σε αυτούς που συνεργάστηκαν ενεργά με τον κατακτητή ανήκει και το σημαντικότερο ποσοστό των εθελοντών νεομουσουλμάνων.
    Από τον σουλτάνο Μεχμέτ τον Β’ και ύστερα οι Οθωμανοί σουλτάνοι κατά κανόνα δεν δέχονταν στον στρατό τους χριστιανούς. Οι εξαιρέσεις ήταν σπάνιες, όπως στην Κύπρο κατά το 1571, όπου, έγιναν δεκτοί χριστιανοί σπαχήδες στην στρατιωτική δομή του νέου καθεστώτος που προήλθε από την κατάκτηση. Σε αυτούς τους χριστιανούς προκρίτους και σπαχήδες, για να κατανοήσουμε τις ενέργειες τους αλλαγής θρησκείας, έμπαινε το εξής ερώτημα-δίλημμα: Θα προτιμούσε ένας σπαχής να χάσει την ιδιοκτησία του στ’ όνομα του Χριστού; ή να την διατηρήσει εξισλαμιζόμενος; Πώς θα μπορούσε ένας εκμισθωτής οθωμανικών φόρων και κάτοχος κεφαλαίων που ανέρχονται σε εκατομμύρια ακτσέδες να ανεχθεί ένα ανισότιμο νομικό καθεστώς και -επιπρόσθετα- μια καθημερινή απειλή για τα εκατομμύριά του; Σε αυτές τις περιπτώσεις ήταν μάλλον περιττό να ομιλάει κανείς όχι μόνο για βία, αλλά ούτε καν για καταναγκασμό γιατί ο εκούσιος εξισλαμισμός μπορούσε να προέλθει από ένα και μόνο δρόμο: την συνειδητοποίηση του ατομικού συμφέροντος. Η κατάσταση του χριστιανού αγρότη δεν θα μεταβαλλόταν ουσιαστικά σε περίπτωση εθελοντικού προσηλυτισμού του στο Ισλάμ. Ο σπαχής όμως και ο μεγαλοτοκογλύφος όχι μόνο είχαν πολλά να χάσουν παραμένοντας για πολύ χριστιανοί, αντιθέτως μπορούσαν να κερδίσουν πολλά με την αλλαξοπιστία τους. Να γιατί στα οθωμανικά αρχεία του 17ου αιώνα δεν συναντούμε πουθενά χριστιανικά ονόματα ανάμεσα στους εκπροσώπους του στρατού, της διοίκησης και του οικονομικού συστήματος. Οι εντόπιοι «δοσίλογοι» είχαν ήδη εξισλαμισθεί χωρίς καμιά εξαίρεση.
    Χαρακτηριστικό εδώ είναι το παράδειγμα της Κύπρου όπου οι χριστιανοί σπαχήδες, μέχρι τα τέλη του 16ου και στις αρχές ή στα μέσα του 17ου αιώνος, είχαν σχεδόν όλοι εξισλαμισθεί, αν και μερικοί ακόμη διατηρούσαν, λόγω επαρχιακής περιθωριακότητος, και τα χριστιανικά τους επώνυμα όπως : Χασάνης, Φράγκος, Μεμέταγα, Ταπαζά, Τουμάζος, προφανώς γόνος ενός Αβασγού σπαχή και μιας κόρης Τουμάζου. Τα χριστιανικά επώνυμα διατηρήθηκαν από πολλούς εξισλαμισμένους σπαχήδες ή και γενιτσάρους για πολύ καιρό μέχρι και την σύγχρονη εποχή, παρά τον οριστικό από καιρό εξισλαμισμό και εκτουρκισμό των οικογενειών τους όπως οι: Εβρενός-Εβρενόσογλου-Εβρενόγλου-Εβρέν, (από το Αβρανέζης), Ζαγανός, Μιχάλογλου, Μαρκό(σο)γλου, Αγκολέμης, Πιτζένης, Αχμέτ Αγά lωαννίδης, στο χωριό Λινού (1826), κ.ά., οι τρεις τελευταίοι από την Κύπρο είναι απλά δείγματα από μεγάλο πλήθος σ’ ολόκληρη την Οθωμανική αυτοκρατορία.
    Στη γνωστή μελέτη του, «Byzance apres Byzance», (Το Βυζάντιο μετά το Βυζάντιο), ο Ρουμάνος ιστορικός, Ν. Jorga, είχε επισημάνει από καιρό το γεγονός, ότι η Οθωμανική αυτοκρατορία, σε μεγάλο βαθμό είχε καταληφθεί από τα μέσα, δηλαδή από τα εξισλαμισμένα υπολείμματα των ανώτερων τάξεων του Βυζαντίου, και ότι με τον τρόπο αυτό, όπως παραδέχεται και ο ίδιος, επιτεύχθηκε η συνέχεια ή τουλάχιστον ένα είδος περίεργης συνεχείας στην ανάπτυξη της νότιο-ανατολικής Ευρώπης. Αναγνωρίζει δε πως είναι ιστορική αλήθεια ότι ένα μεγάλο μέρος των Οθωμανών αξιωματούχων και στρατιωτικών διοικητών, ήδη από τον 15ο αιώνα, ήταν κυρίως Ελληνικής καταγωγής.

    Η διαδικασία του εξισλαμισμού παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρων και πολλές άγνωστες μέχρι σήμερα ιδιαιτερότητες. Για τον λόγο αυτό αξίζει να την ερευνήσουμε για να δούμε πώς πέρασαν όλα αυτά τα εκατομμύρια, κυρίως ελληνορθόδοξων, από την μια όχθη στην άλλη αλλάζοντας μονάχα ετικέτα παραμένοντας όμως η βάση της προαιώνιας ανατολικής Αυτοκρατορίας.
    Ένα βασικό στοιχείο από την αρχή των εξισλαμισμών, ήταν πως ο κάθε αλλόπιστος που προσηλυτιζόταν στον ισλαμισμό, έπαιρνε μωαμεθανικό όνομα. Σε ότι αφορά στο επώνυμό του, που σύμφωνα με την καθιερωμένη μουσουλμανική παράδοση εκφραζόταν με το όνομα του πατέρα, στην προκειμένη περίπτωση υποκαταστάθηκε με το γιος του Αβδουλλά, ή θυγατέρα του Αβδουλλά, που σήμαινε γιος ή θυγατέρα του δούλου του θεού. Έτσι αποφευγόταν η υπόμνηση του στιγματισμένου ελληνοχριστιανικού ή εβραϊκού ονόματος του πατέρα των εξισλαμισμένων, και διακοπτόταν τυπικά κάθε δεσμός ανάμεσα στον τελευταίο και στην εθνότητα, στην οποία προερχόταν και ουσιαστικά ανήκε. Αυτός ο γιος του Αβδουλλά ήταν η επίσημη φόρμουλα που σήμαινε, ότι ένα άτομο είναι πρώτης γενιάς μουσουλμάνος. Σε ορισμένα οθωμανικά νομοθετικά κείμενα συναντούμε το κοινό όνομα αβδουλλαογουλλαρί, δηλ. οι γιοι του Αβδουλλά, σαν χαρακτηριστικός όρος που προσδιορίζει μια ορισμένη κοινωνική κατηγορία. Έτσι σύμφωνα με την νομοθεσία του σουλτάνου, Σουλεϊμάν του Νομοθέτη, στο σώμα των τζαμπάζηδων, (ζωεμπόρων), μπορούσαν να συμμετέχουν μόνο οι αβδουλλαογουλλαρί ή αβδουλλαογουλλαρά κατ’ άλλη παραλλαγή. Χάρη λοιπόν στην παράδοση αυτή, μας δίνεται η δυνατότητα να ανακαλύψουμε από τα οθωμανικά κατάστιχα εκείνους που εξισλαμίσθηκαν, όχι όμως και τους γιους και τις θυγατέρες τους, οι οποίοι πια σε τίποτα, ως προς τα ονόματα, δεν διαφέρουν από τους υπολοίπους μουσουλμάνους. Είναι γνωστό ότι η απογραφή των υπηκόων της αυτοκρατορίας ήταν άγνωστο πράγμα για την οθωμανική διοίκηση και τα κατάστιχα που τηρούσε ήταν είτε φορολογικά είτε κτηματολογικά, είτε αφορούσαν στις πολεμικές εκστρατείες. Από αυτά ακριβώς ο ερευνητής είναι σε θέση να εντοπίσει τους εξισλαμισμένους, αλλά μόνο της πρώτης γενιάς. Από κει και πέρα τα ίχνη τους συνήθως χάνονται, εκτός αν υπάρχουν άλλα βοηθητικά τεκμήρια για την εντόπισή τους……………
    ………………….

  9. Ποιοί Τούρκοι on

    ………………………
    Πριν από λίγα χρόνια ο Τούρκος ιστορικός O.L. Barkan, δημοσίευσε τα κατάστιχα των βακουφιών της Κωνσταντινούπολης, της εποχής του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς. Στο εισαγωγικό του άρθρο ο Τούρκος ιστορικός αναφέρει, ότι κατά την εποχή εκείνη η οθωμανική πρωτεύουσα ήταν πυκνοκατοικημένη και οικοδομημένη πόλη. Γνωρίζοντας ότι στις παραμονές της άλωσής της από τους Οθωμανούς οι κάτοικοι της Κωνσταντινούπολης δεν ήταν πάνω από 50-60 χιλιάδες, ο Barkan περιγράφει τις μεθόδους των σουλτάνων για το ζωντάνεμα αυτού του αρχαίου και μεσαιωνικού κέντρου της Ευρώπης. Ανάμεσα σε αυτές τις μεθόδους ειδική σημασία αποδίδονταν στον κατ’ επιλογήν εποικισμό, που αποσκοπούσε στο ζωντάνεμα της πρωτεύουσας με χιλιάδες βιοτέχνες από τις εντόπιες εθνότητες που ξεκληρίστηκαν βίαια από τις πατρικές τους πόλεις στην Ελλάδα, Βουλγαρία και Σερβία, καθώς και από τα νησιά του Αιγαίου Πελάγους. Σύμφωνα λοιπόν με τους υπολογισμούς του O.L. Barkan, με βάση τα βακούφικα κατάστιχα του 1546, στην Κωνσταντινούπολη υπήρχαν 24 χριστιανικοί και 253 Τουρκικοί μαχαλάδες, δηλ. ο χριστιανικός πληθυσμός της πρωτεύουσας ήταν κατά δέκα φορές μικρότερος από τον μουσουλμανικό. (Η μονάδα μαχαλάς δεν αντιστοιχεί με την σημερινή συνοικία, αλλά υποδηλώνει τον αριθμό των κατοικιών που βρίσκονται ανάμεσα σε τέσσερις οδούς και έχουν ειδικό τόπο προσευχής). Μέχρι το 1546 οι μωαμεθανοί στην Κωνσταντινούπολη είχαν ιδρύσει 2512 βακούφια, θρησκευτικά και φιλανθρωπικά ιδρύματα. Ερευνώντας αυτές τις πηγές σχετικά με την θρησκευτική δραστηριότητα στην πρωτεύουσα, ο Τούρκος ιστορικός αφού παραβλέπει την εθνική σύνθεση του πληθυσμού της Πόλης αρκείται με τον συσχετισμό 1:10, που θεμελιώθηκε από την αναλογία χριστιανών μουσουλμάνων. Όμως ανάμεσα τους ο αριθμός των γιων και των θυγατέρων του Αβδουλλά που ίδρυσαν ιδιωτικά βακούφια μέχρι τα μέσα του 16ου αιώνα, ήταν 820 άτομα, δηλαδή το 1/4 του συνολικού αριθμού των ιδρυτών θρησκευτικών ιδρυμάτων Πρέπει εδώ να υπενθυμίσουμε, ότι μόνο η πρώτη γενιά των νεόφυτων έφεραν το επώνυμο Αβδουλλά, επίσης ότι οι ιδρυτές βακουφιών δεν ανήκαν στα κατώτερα, αλλά τουλάχιστον στα μεσαία στρώματα της μουσουλμανικής κοινωνίας, ενώ οι νεομωαμεθανοί, λόγω της κατώτερης κοινωνικής τους προέλευσης, εντάσσονταν συχνότερα στα κάτω κλιμάκια της κοινωνικής δομής.
    Εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε ότι στο πρώτο μισό του 16ου αιώνα δεν υπάρχει κάποια μαζική επιβολή του Ισλάμ στον πληθυσμό της αυτοκρατορίας κυρίως της Βαλκανικής. Παρ’ όλα αυτά το 1/4 των περιουσιακά ισχυρών μουσουλμάνων της πρωτεύουσας ήταν μουσουλμάνοι πρώτης γενιάς Επειδή λοιπόν το κύμα του μαζικού «μεμονωμένου» προσηλυτισμού στον ισλαμισμό μειωνόταν, εφόσον οι κατακτητές είχαν πια επιτύχει τον επιθυμητό εθνικό συσχετισμό μεταξύ πιστών και απίστων, λογικό είναι να υποθέσει κανείς, ότι τουλάχιστον το 1/4 ακόμη των κατοίκων της πρωτεύουσας ήταν μουσουλμάνοι δεύτερης γενεάς, και ένα μικρότερο τμήμα -τρίτης ή τέταρτης γενεάς. Πρέπει και πάλι να υπογραμμίσουμε ότι στην υποθετική αυτή εικόνα δεν συμμετέχουν τα κοινωνικώς ασθενή στοιχεία της πρωτεύουσας, ούτε οι χιλιάδες των γενιτσάρων, ούτε οι δούλοι και οι δούλες. Αυτές οι τρεις μεγάλες κοινωνικές κατηγορίες κατ’ εξοχήν είτε ολοκληρωτικά χριστιανικές, διέθεταν μεγάλο ικανό ποσοστό εκπροσώπων στην Κωνσταντινούπολη. Επομένως, ακόμη και με έμμεσα στοιχεία μπορούμε να σχηματίσουμε μια εικόνα για την εθνική σύνθεση της Οθωμανικής πρωτεύουσας στην εποχή της λαμπρότερης άνθησης της αυτοκρατορίας και είναι ολοφάνερο ποιοι τη «ζωντάνεψαν» μετά την Άλωση και ποιοι ήταν οι δραστήριοι μουσουλμάνοι, ιδρυτές βακουφιών. Ήταν δηλαδή οι ελληνορθόδοξοι που μόλις είχαν εξισλαμισθεί. Εφόσον λοιπόν υπήρχαν τέτοιοι εθνικοί συσχετισμοί στην πρωτεύουσα, τότε τι απέμεινε για τα αστικά κέντρα στο εσωτερικό της αυτοκρατορίας και ιδιαίτερα στα Βαλκάνια με τις συμπαγείς μάζες χριστιανικού πληθυσμού; Εκεί η οθωμανική εξουσία δεν εκπροσωπούνταν, όπως στην Κωνσταντινούπολη, από δεκάδες χιλιάδες μουσουλμάνους, αλλά από μερικά τοπικά όργανα. Η Οθωμανική φρουρά μιας ακριτικής οχυρωμένης πόλης, για παράδειγμα, ανέρχονταν μόνο σε 15 σπαχήδες, ενώ τα μικρότερα φρούρια φυλάγονταν από 10-12 σπαχήδες τοπικής εξουσίας;
    Ένας άλλος τομέας όπου επίσης υπήρξε σταδιακή διεργασία εξισλαμισμού ήταν ο οικονομικός. Κατά τους πρώτους αιώνες μετά τις οθωμανικές κατακτήσεις οι μουσουλμάνοι βιοτέχνες ήταν ολιγάριθμοι και είχαν την αποστολή να διαμορφώσουν τον πυρήνα του παραγωγικού αστικού πληθυσμού. Αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός, ότι ένας βασικός τομέας της πολιτικής των μετακινήσεων πληθυσμών και του βίαιου εποικισμού στις κατακτημένες περιοχές αφορούσε στους βιοτέχνες-χριστιανούς που προορίζονταν να «ζωντανέψουν», (όπως αναφέρονταν χαρακτηριστικά), οικονομικά και κοινωνικά τις πόλεις, που ένα σημαντικό ποσοστό των κατοίκων τους είχε εξοντωθεί. Μέχρι τον 17ο αιώνα, για παράδειγμα, όπως προκύπτει από τις τοπικές ιστορίες μιας σειράς βαλκανικών πόλεων, οι εκ γενετής Οθωμανοί υπερείχαν κατ’ εξοχήν σ’ εκείνους τους τομείς της βιοτεχνίας που σχετίζονταν με την κτηνοτροφία, επεξεργασία δέρματος και παραγωγή δερμάτινων προϊόντων. Ακόμη και παρεμφερείς στον κλάδο αυτόν παραγωγικές διαδικασίες, όπως για παράδειγμα η παραγωγή μάλλινων υφασμάτων, μέχρι τον 19ο αιώνα παρέμειναν στα χέρια κυρίως Ελλήνων, και μερικών άλλων εθνοτήτων. Σε ότι αφορά στην παραγωγή σιδήρου και μεταλλικών προϊόντων, οι σουλτάνοι αναγκάστηκαν να παραχωρήσουν προνόμια σε τοπικούς παραγωγούς-μεταλλωρύχους και ιδιοκτήτες σιδηρουργείων ή χυτηρίων, στην Τραπεζούντα, στο Σάμοκοφ, στο Κράτοβο, στο Σιδηρόκαστρο και αλλού. Παρά τις προσπάθειες να μην επιτραπεί η οπλοφορία για τους χριστιανούς υπηκόους της, η Πύλη αναγκάστηκε να τους παραχωρήσει την άδεια να κατασκευάζουν όπλα, καθώς και να παράγουν πυρίτιδα έναντι ιδιόρρυθμων προνομίων. Συνοπτικά, η γενική εικόνα της βιοτεχνικής διάρθρωσης στις βαλκανικές χώρες αποδεικνύει, ότι σημαντικό μέρος στην παραγωγή αυτή αναλογούσε διαχρονικά χωρίς ουσιαστικές αλλαγές, στους εντόπιους χριστιανούς. Αυτό σημαίνει, ότι ο παραγωγικός πληθυσμός των πόλεων, παρά την μουσουλμανική φυσική τους όψη που απέκτησαν σταδιακά και την επιφανειακή ανατολίτικη εμφάνιση, δεν ήταν κατ’ εξοχήν και κατά βάθος μουσουλμανικός.
    Για τον λόγο αυτό, (και αυτό σε διάκριση με την ύπαιθρο, τα χωριά και ιδιαίτερα τα ορεινά χωριά), ο εντόπιος αστικός χριστιανικό πληθυσμός είχε αναπόφευκτες επαφές με τους κατακτητές και με τους εξισλαμισμένους απ’ αυτούς κατοίκους και επηρεάζονταν έτσι σημαντικά για την θρησκευτική του κατεύθυνση. Η οικονομική εξάρτηση του βιοτέχνη της πόλης ήταν σημαντικά μεγαλύτερη απ’ ότι του χωρικού στο χωριό. Ενώ ο αγρότης είχε στη διάθεσή του το αυτάρκες νοικοκυριό του που μπορούσε να τον κάνει ανεξάρτητο από την αγορά και γενικά από τις αμοιβαίες σχέσεις με τους έποικους, ο παραγωγός της πόλης υπολόγιζε στη μουσουλμανική πελατεία και στις κρατικές προμήθειες. Επομένως, γι’ αυτόν οι οικονομικοί λόγοι ήταν αρκετά ισχυροί ώστε να τον ωθήσουν προς την αλλαγή της θρησκείας, πράγμα που θα του διασφάλιζε οικονομική ευρωστία. Και δεν είναι περίεργο το ότι ακριβώς στις βαλκανικές πόλεις, και όχι στα χωριά βρίσκονταν, σύμφωνα με τις πηγές του 15ου-17ου αιώνος, η πλειοψηφία των γιων του Αβδουλλά. Ένα επίσης μεγάλο μέρος απ’ αυτούς τους εξισλαμισμένους της πρώτης περιόδου, το αποτελούσαν οι απελευθερωμένοι δούλοι, που δεν ήταν σε θέση να εξασφαλίσουν τα προς το ζην στα χωριά, εφόσον είχαν ξεκληριστεί από την αγροτική ζωή και αποστερηθεί τις κληρονομικές τους περιουσίες. Έτσι στις πόλεις της Βαλκανικής άρχισε να διαμορφώνεται, κατά την εποχή που εξετάζουμε, η -ας την χαρακτηρίσουμε-, «οθωμανική κοινωνία», ένα εθνικό κράμα με αποφασιστική υπεροχή του χριστιανικού στοιχείου, που συνενώθηκε βαθμιαία από το Ισλάμ, σαν την κυρίαρχη ιδεολογία που του επιβλήθηκε βίαια, ή κάτω από την πίεση της συγκυρίας, όπως περιγράφτηκε παραπάνω.
    Από τα διάφορα αρχεία που έχουν διασωθεί από εκείνη την εποχή όχι μόνο στην σύγχρονη Τουρκία αλλά και στις άλλες βαλκανικές κυρίως χώρες, συναντούμε διάσπαρτα στοιχεία για τον εξισλαμισμό του πληθυσμού των πόλεων. ‘Έτσι, ανάμεσα στους ιδιοκτήτες σημαντικών κοπαδιών προβάτων τους εγγεγραμμένους στα κατάστιχα της Σόφιας, για το 1576, υπάρχουν άτομα γιοι του Αβδουλλά. (Φυσικά πολύ μικρό μέρος των κατοίκων της πόλης γενικά ήταν προβατοτρόφοι, μια κατ’ εξοχήν αγροτική ασχολία). Ο συνολικός αριθμός των μουσουλμάνων προβατοτρόφων στην Σόφια για τον χρόνο που αναφέραμε, ανερχόταν σε 199 άτομα. Στο προφανές γεγονός ότι ο παραγωγικός πληθυσμός της οθωμανικής πόλης ασπάζονταν το Ισλάμ, για οικονομικούς λόγους, συνηγορεί και το φάσμα των βιοτεχνικών επαγγελμάτων των προαναφερθέντων νεομουσουλμάνων: Μπακάληδες, έμπορος μεταξωτών υφασμάτων, αρτοποιοί, χαλβατζής, μουτάφης, (κατασκευαστής ταγαριών), μουμτζήδες, (κηροποιοί), σελοποιοί, ελαιοχρωματιστές, αμπατζής, βοτανοπώλης, βουκόλοι, ορυζοπαραγωγοί, έμπορος ξυλείας, σαπωνοποιός, πεταλωτής. Είναι προφανές ότι η επαγγελματική απασχόληση των εντόπιων κατοίκων της πόλης τους έθετε σε εξάρτηση από την οθωμανική πελατεία και τα διοικητικά της όργανα, οπότε ο εξισλαμισμός γι’ αυτούς περιείχε ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα έναντι των άλλων μη εξισλαμισμένων βιοτεχνών του ίδιου κλάδου.
    Λεπτομερέστερη εικόνα για τον εξισλαμισμό στις πόλεις προσφέρουν εκείνες οι περιγραφές που διαθέτουν ολοκληρωμένα στοιχεία για τα νοικοκυριά της πόλης. Έτσι, για παράδειγμα στην πόλη Ντριάνοβο της Βουλγαρίας, στα μέσα του 16ου αιώνος υπήρχαν 6 σπίτια γιων του Αβδουλλά, έναντι 436 χριστιανικών, και ούτε ενός μουσουλμάνου της δεύτερης ή τρίτης γενεάς. Στο Ράζγκραντ, (πάλι Βουλγαρία), υπήρχαν 23 νοικοκυριά γιων του Αβδουλλά έναντι 106 καθαρά μουσουλμανικών και 348 χριστιανικών -επομένως εκεί οι εξισλαμισμένοι της πρώτης γενεάς αποτελούσαν το 1/4 των μουσουλμάνων. Κατά το 1502 στο Τίρνοβο από τα 185 μουσουλμανικά σπίτια, (νοικοκυριά), τα 80 αναλογούσαν σε γιους του Αβδουλλά, έτσι ώστε η πρώτη εξισλαμισμένη γενεά αποτελούσε το 43% των μουσουλμάνων του Τιρνόβου. Το γεγονός ότι οι τελευταίοι εκτελούσαν κατ’ εξοχήν θρησκευτικές λειτουργίες, αποτελεί απόδειξη, ότι ο αριθμός των πολιτών που είχαν εξισλαμισθεί παλαιότερα, καθώς και των Τουρανών εποίκων, δεν αρκούσε να καλύψει τις ανάγκες της τέλεσης λατρειών. Εξάλλου, στις βαλκανικές πόλεις, παρά τους «νεομάρτυρες» της Ορθοδοξίας, ο εξισλαμισμός προχωρούσε για τους γνωστούς πια λόγους, καθώς και λόγω της ύπαρξης κάθε είδους οργάνων βίας ακριβώς μέσα στις πόλεις.
    Αντίθετα πολλές δυσκολίες αντιμετώπιζαν οι κατακτητές στην επιβολή του Ισλάμ στην επαρχία και στα χωριά, όπου η ορθοδοξία ήταν πιο πολύ ριζωμένη. Αυτό σήμαινε, ότι χρειάσθηκε μεγάλη πίεση κατά των εντόπιων που κράτησε ολόκληρους αιώνες. Η μονολιθική αγροτική μάζα κυρίως των Βαλκανίων, αξιοποιώντας όλα τα πλεονεκτήματα που πρόσφερε η μορφολογία του εδάφους της πατρίδας της, απέφευγε συνήθως, με το άμεσο φυσικό νόημα του όρου, τα διοικητικά μέτρα ή την ένοπλη πίεση σε ό,τι αφορά στον εξισλαμισμό. Γι’ αυτό οι αρχές έπρεπε να υιοθετήσουν, τουλάχιστον για τη μερική τους ενσωμάτωση στην άρχουσα εθνότητα, μεθόδους που δεν συνεπάγονταν την απόσπαση από το εντόπιο περιβάλλον. Αυτό ακριβώς συνέβη σε πολλές περιοχές, όπου κατά τους 17ο-18ο αιώνες τούρκευαν, επιφανειακά στην αρχή, χιλιάδες χωρικοί χωρίς να απομακρυνθούν από τη γη τους. Τα οθωμανικά μητρώα χωριών που έχουν δημοσιευθεί, μας αποκαλύπτουν μέρος των μεθόδων αυτών. Πριν απ’ όλα κάνει εντύπωση το γεγονός ότι, οι κατακτητές επεδίωκαν να έχουν σε κάθε χωριό τουλάχιστον από ένα μουσουλμανικό νοικοκυριό, ή, αν υπήρχαν δυνατότητες, και μερικά, περισσότερα του ενός. Τα μουσουλμανικά αυτά νοικοκυριά αποτελούνταν συχνά από απελευθερωμένους δούλους, που ο ιδιοκτήτης του αντίστοιχου τιμαρίου, βακουφιού ή hass, (μεγάλο κτήμα), είχε αιχμαλωτίσει, απαγάγει, ή αγοράσει και τους είχε εγκαταστήσει εκεί όχι μόνο για να «ζωντανέψει» τη φεουδαρχική του ιδιοκτησία αλλά και για να έχει επί τόπου ένα «δικό του άνθρωπο» εξισλαμισμένο, ο οποίος του όφειλε την απελευθέρωσή του από την κατάσταση του δούλου. Εδώ θα πρέπει να κάνουμε μια αντιδιαστολή με τους λεγόμενους «ορτάκηδες». Οι τελευταίοι ήταν δούλοι κάποιου τσιφλικά- φεουδάρχη που δεν είχαν απελευθερωθεί και που με τη μαζική τους εγκατάσταση δημιουργούσαν ολόκληρα νέα χωριά, ενώ στην προκειμένη περίπτωση έχουμε εγκατάσταση και παραχώρηση γης σε απελευθερωμένους μουσουλμάνους, (πρώην χριστιανούς), δούλους, που η θέση τους δεν διέφερε σε τίποτα από την θέση των υπόλοιπων εξαρτημένων μουσουλμάνων στις μεγάλες κτήσεις. Ήταν δηλαδή «μουσουλμάνοι ραγιάδες», χαρακτηρισμός που δέχεται και ο Halll Inalclk. Για παράδειγμα και πάντα βάσει αρχείων, στο χωριό Άγιας Δημήτριος, της περιοχής Θεσσαλονίκης, περί τα τέλη του 15ου αιώνος είχαν εγκατασταθεί 11 απελευθερωμένοι δούλοι διαφόρων αρχόντων, στο χωριό Σασαλή της ίδιας περιοχής 9 απελευθερωμένοι δούλοι που οι γιοι τους είχανε πια καθαρά μουσουλμανικά ονόματα, στο χωριό Κουγιούν Χαλίλ Γιαννιτσών, δυο, στο χωριό Σαγκαρλή της περιοχής Θεσσαλονίκης τρεις, με τους γιους τους, στο χωριό Αγία Μαρίνα 2, κλπ. Στις αρχές του 16ου αιώνα στο χωριό Νέο Πετρίτσι Σιδηροκάστρου, υπήρχαν 4 απελευθερωμένοι δούλοι και 10 χριστιανικές οικογένειες. Στα 1502 στα χωριά της περιοχής Θεσσαλονίκης εγκαταστάθηκαν και άλλοι δούλοι, και συγκεκριμένα: στο χωριό Τρίλοφο 3, στο χωριό Άγιος Δημήτριος 12, (αν λάβουμε υπ’ όψιν και το ότι στα τέλη του προηγούμενου αιώνα στο ίδιο χωριό είχαν εγκατασταθεί άλλοι 11 δούλοι, γίνεται ξεκάθαρο ποια ήταν η προέλευση των γνήσιων μουσουλμάνων στα μητρώα του 1502), στο χ. Δουδουλάνη 3, στο χ. Σασαλή 14, στο χ. Κουγιούν Χαλίλ, 2, (περί τα τέλη του 15ου αιώνος εκεί είχαν εγκατασταθεί άλλοι 2), στο χ. Σαγκαρλή 3, (ενώ από τα τέλη του 15ου αιώνος άλλοι 3, κλπ). Τα στοιχεία για την εγκατάσταση απελευθερωμένων δούλων στα χωριά τα αντλούμε και από μητρώα των περιοχών Ξάνθης, Δράμας, Σερρών, Νευροκοπίου, Κομοτηνής, Αδριανούπολης. Να σημειώσουμε όμως πως αυτή η πρακτική εξισλαμισμού των χωριών δεν εφαρμόστηκε αποκλειστικά στις νότιες περιοχές της βαλκανικής Χερσονήσου ενώ την συναντούμε συχνά στο βόρειο τμήμα της.
    Τα γιουγκοσλαβικά και τα βουλγαρικά αρχεία είναι πλούσια σε σχετικές μαρτυρίες, που εκδίδονται εδώ και χρόνια στα τοπικά κυρίως περιοδικά των δύο αυτών χωρών. Έτσι σύμφωνα με αυτά τα αρχεία στο χωριό Tristenik, (Τρίστενικ), της περιοχής Νικοπόλεως, είχαν εγγραφεί οι απελευθερωμένοι δούλοι του Μεχμέτ Μπέη, γιοι του Γαζί Μιχάλ, 15 οικογένειες. Ο γιος του Firus Beyi, (Φιρούζ Μπέη,) εγκατέστησε στο ίδιο χωριό, στα μέσα του 15ου αιώνος άλλες 14 οικογένειες δούλων. Το χωριό Krusuna, (Κρουσούνα), της περιοχής Loνets (Λόβετς), αποτελούνταν από απελευθερωμένους δούλους του ίδιου άρχοντα. Το ότι οι εξισλαμισμένοι απελευθερωμένοι δούλοι θεωρούνταν πια σαν δοσίλογοι αφοσιωμένοι στην Οθωμανική εξουσία, το πιστοποιεί και η χαρακτηριστική παρατήρηση από τα ίδια αρχεία: «Όταν παρασιτεί ανάγκη, εισέρχονται στο φρούριο της Νικόπολης και το υπερασπίζονται».
    Πράγματι είναι γεγονός πως ο εξισλαμισμένος ασκούσε επάνω στον χριστιανό συμπολίτη του σημαντική και πολλές φορές μεγάλη και αποφασιστική επίδραση, όπως στο χωριό Άγιος Δημήτριος Θεσσαλονίκης, όπου μαζί με τους χριστιανούς και τους εγκατεστημένους εξισλαμισμένους δούλους υπάρχουν και μερικά άτομα που χαρακτηρίζονται, «νέοι μουσουλμάνοι». Ίδια ήταν η κατάσταση και στο γειτονικό χωριό Sasali, (Σασαλή). Βάσιμη είναι η υπόθεση, ότι οι εξισλαμισμένοι δούλοι ήσαν ιδιόρρυθμοι «δούρειοι ίπποι» μέσα στο στρατόπεδο του χριστιανισμού στα χωριά των εύφορων πεδιάδων. (Είναι χαρακτηριστικό ότι για τα ορεινά χωριά δεν υπάρχουν στοιχεία για την εγκατάσταση απελευθερωμένων δούλων).
    Παράλληλα με αυτή την κατηγορία των εξισλαμισμένων στα χωριά της βαλκανικής Χερσονήσου κατά τον 15ο και σε όλη τη διάρκεια του 16ου αιώνα, διαπιστώνουμε καταχωρημένους στα μητρώα εξαιρετικά πολυάριθμους γιους του Αβδουλλά, αλλά διεσπαρμένους, από ένας ή μερικοί και σπάνια από μερικές δεκάδες στο κάθε χωριό. Υπάρχουν δυο υποθέσεις σχετικά με την καταγωγή αυτών των νεοφύτων. Είτε πρόκειται για άτομα που, κατ’ αναλογία προς τους απελευθερωμένους δούλους, εγκαθίστανται εκεί, ήδη εξισλαμισμένοι, είτε για ένα μέρος του εντόπιου πληθυσμού αυτών των χωριών. Και στις δυο όμως, περιπτώσεις, είναι απόλυτα ξεκάθαρο ότι αποτελούσαν συστατικό στοιχείο της καθολικής πολιτικής εξισλαμισμού και αφομοίωσης των εντόπιων χριστιανών. Τα στοιχεία γι’ αυτούς τους γιους του Αβδουλλά» στα χωριά αφορούν στις περιοχές Θεσσαλονίκης, Σερρών, Κιλκίς, Σιδηροκάστρου, Τιρνόβου, Νικοπόλεως, Ράζγκραντ, Κομοτηνής, καθώς και σ’ ολόκληρη τη Μακεδονία, στην κοιλάδα του Νέστου και στη Ροδόπη.
    Το κοινό στοιχείο για όλες αυτές τις περιοχές ήταν το ότι στα χωριά τους υπήρχαν πολλοί «γιοι του Αβδουλλά». Από αυτά τα στοιχεία βγαίνει το συμπέρασμα ότι η πολιτική αφομοίωσης που εφάρμοζαν οι κατακτητές, μη διαθέτοντας τον απαραίτητο αριθμό εξισλαμισμένων ανάμεσα στους δούλους, κατέφυγε και στον εντόπιο πληθυσμό. Η μέθοδος αυτή έπρεπε να παίζει τον ίδιο ρόλο στις πεδινές περιοχές, όπου η εξουσία είχε όχι μόνο πολιτικούς, αλλά και ταξικούς στόχους, να διασφαλίσει δηλαδή την υποταγή των εξαρτημένων αγροτών στα τσιφλίκια των φεουδαρχών. Για το ότι αυτοί οι νεο-μουσουλμάνοι στην πλειοψηφία τους δεν είχαν μετοικήσει και εξισλαμισθεί με βίαιο τρόπο, αλλά ανήκαν στους εντόπιους κατοίκους των χωριών που αναφέρθηκαν, υπάρχουν οι εξής μαρτυρίες. Παρά τον θρησκευτικό-νομικό κανόνα οι εξισλαμισμένοι να έχουν ως επώνυμο το Αβδουλλά, ένας μεγάλος αριθμός μουσουλμάνων της πρώτης γενιάς στα χωριά τους διατηρούσαν το πατρικό τους επώνυμο, και σε μερικές περιπτώσεις ακόμη και το χριστιανικό τους όνομα, ενώ οι αρχές αρκούνταν στο να σημειώσουν μόνο την ένδειξη νέος μουσουλμάνος.
    Για τις περιπτώσεις αυτές θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι ακριβώς σε κάθε πεδινό χωριό βρίσκονταν από ένας ως πέντε χριστιανοί που επιθυμούσαν ν’ ασπασθούν το Ισλάμ, αλλά αυτό με τα δεδομένα της εποχής είναι σχεδόν απίθανο. Λογικότερο είναι να δεχθούμε, ότι αυτή η τακτική αποτελούσε ζήτημα προσχεδιασμένης βίας με άγνωστο για μας κριτήριο επιλογής των θυμάτων. Υπάρχει η πιθανότητα οι αρχές να διατηρούσαν στην πρώτη γενιά μωαμεθανών το χριστιανικό επώνυμο του εξισλαμισμένου μόνο στην περίπτωση που επρόκειτο για εντόπιο άτομο. Και αυτό γιατί εκεί στο χωριό, ζούσαν τ’ αδέλφια και οι λοιποί συγγενείς τους για τους οποίους ο εξισλαμισμένος δεν μπορούσε να μετατραπεί αμέσως σε γιο του Αβδουλλά, αφού ο πατέρας του ήταν γνωστός χριστιανός. Εξ αιτίας αυτής της πρωτότυπης τακτικής της διατήρησης δηλαδή και του χριστιανικού και του μουσουλμανικού ονόματος, συναντούμε στα έγγραφα του 15ου-16ου αιώνος, περίεργους συνδυασμούς ονομάτων όπως για παράδειγμα: Σεχαμπενίτν γιος του Βούλκο, από το χωριό Κάτω Νευροκόπι, όπου ήταν ο μοναδικός μουσουλμάνος σ’ ένα χωριό με 171 χριστιανικά σπίτια. Χάμζα γιος του Βογδάνου από το χωριό Ποντοκερασιά Κιλκισίου, που ήταν ένας από τους τρεις μουσουλμάνους εκεί, (οι υπόλοιποι ήταν απελευθερωμένοι δούλοι), μέσα σε 193 οικογένειες. Χαντέρ γιος του Γκρόζε από το χωριό Ευκαρπία Κιλκισίου, που με τους δυο γιους του αποτελούσαν το μουσουλμανικό τμήμα του χωριού με 154 χριστιανικά σπίτια. Ο Αλί γιος του Ραντ, με τον γιο του ήταν οι δυο μουσουλμάνοι στο χ. Μπλαγκόεγκραντ που αριθμούσε 88 χριστιανικές οικογένειες. Ο Καραγκιόζ, γιος του Δόβρη, ήταν ο μοναδικός μουσουλμάνος ανάμεσα σε 34 χριστιανικές οικογένειες στο χ. Θεοδωρίκι Σιδηροκάστρου, και ο Μούσα, γιος του Στάνκο, ήταν ο μοναδικός μουσουλμάνος σε σύνολο 27 χριστιανικών οικογενειών στο χ. Δρυάδα της ίδιας περιοχής. Σε μια τεράστια έκταση από τον κάτω ρουν του Αξιού, του Στρυμώνα και του Νέστου μέχρι τις Σέρρες, σε κάθε χωριό μπορούσε να συναντήσει κανείς από έναν μουσουλμάνο, ο οποίος στα 1502 ούτε καν επιχειρούσε να κρύψει την εθνική του προέλευση. Στο χ. Βασιλικά Θεσσαλονίκης, ανάμεσα στις δεκάδες των χριστιανών υπάρχουν και τέσσερις, οι Μιχαήλ, Κώστας, Δήμος και Θόδωρος, για τους οποίους σημειώνεται πως είναι νέοι μουσουλμάνοι, ενώ τα ονόματά τους παραμένουν αμετάβλητα χριστιανικά.
    Οι μέθοδοι αυτές επιβολής του Ισλάμ σ’ έναν αμιγή χριστιανικό πληθυσμό στις περιοχές ανάμεσα στο Αιγαίο, στον Δούναβη, στη Μαύρη Θάλασσα και στη λίμνη της Σκόδρας, (δεν περιλαμβάνονται οι δυτικές περιοχές της Βαλκανικής), σήμερα ίσως μας φαίνονται άχρωμες και μικρής αποδοτικότητας. Ωστόσο, το γεγονός και μόνο, ότι απέδωσαν ευρέα και σταθερά ιστορικά αποτελέσματα, μας υποχρεώνει να τις εκτιμήσουμε ως προς την μακροπρόθεσμη αξία τους. Γιατί ο εξισλαμισμός ενός μέρους του αγροτικού πληθυσμού στις περιοχές που αναφέρθηκαν, άρχισε με τη γνωστή τακτική και ολοκληρώθηκε με την διαμόρφωση και υπονομευτική παρουσία εξισλαμισμένων μειονοτήτων της τάξης των εκατόν τουλάχιστον χιλιάδων ατόμων σε κάθε ένα από τα απελευθερωμένα κατά τον 19ο αιώνα Βαλκανικά κράτη. Έχοντας σαν αφετηρία ένα χριστιανικό πληθυσμό κατά τον 16ο-17ο αιώνα, οι Έλληνες, και οι άλλοι βαλκάνιοι γιοι του Αβδουλλά, ή οι εξισλαμισθέντες με χριστιανικά επώνυμα φαίνονταν κυριολεκτικά σαν σταγόνα στον ωκεανό. Ωστόσο και αυτό είναι το εντυπωσιακό, το τελικό αποτέλεσμα της ασήμαντης αυτής παρουσίας τους στο μακρινό παρελθόν, υπήρξε μια από τις βασικές αιτίες για την δημιουργία των μειονοτήτων που σήμερα διεκδικεί η σύγχρονη Τουρκία, αλλά και της «βαλκανιοποίησης» των Βαλκανίων στη νεότερη εποχή.
    Οι οθωμανικές αρχές ασκώντας μια πολυμήχανη τακτική, είτε με την εγκατάσταση, είτε με τον βίαιο εξισλαμισμό ξεχωριστών ανθρώπων σε κάθε χωριό, δημιούργησαν ένα δίκτυο δοσίλογων από «δικούς τους ανθρώπους», που κάλυπτε, με ολιγοπρόσωπους και σποραδικούς, όπως φαινόταν στην αρχή, πυρήνες, ολάκερες περιοχές, ήταν όμως στο βάθος και μακροπρόθεσμα επικίνδυνο από την άποψη της άμεσης επίδρασης επάνω στις μάζες των χριστιανών. Αυτή η διαδικασία υλοποιούνταν προς δυο αντίθετες, αλλά ισάξιες ως προς τις συνέπειές τους κατευθύνσεις, α) της επαφής, δηλαδή με ομαλό τρόπο και β) της σύγκρουσης, δηλαδή χρησιμοποιώντας πιο βίαιες μεθόδους. Και συγκεκριμένα για να δούμε τις περιπτώσεις ξεχωριστά και να καταλάβουμε όλο αυτό το πανούργο σχέδιο θρησκευτικής μεταστροφής, όταν ο μοναδικός στο χωριό γιος του Αβδουλλά παρέμενε στενά δεμένος με τους συγγενείς του, αυτοί οπωσδήποτε υποβάλλονταν στον πειρασμό του παραδείγματός του. Ενώ δηλαδή μέχρι προτινός ήταν γκιαούρης σαν κι αυτούς, σήμερα είναι μουσουλμάνος, έχει την πολιτική εμπιστοσύνη των δυναστών και υποβάλλεται σε μικρότερη εκμετάλλευση. Φυσικά, αν ο φορέας αυτού του παραδείγματος δεν ήταν συγγενικό πρόσωπο, η επίδραση επάνω στο εντόπιο περιβάλλον δεν θα ήταν σοβαρή. (Είναι γεγονός ότι χωριά, όπου συναντούμε από έναν μοναχικό γιο του Αβδουλλά κατά τον 15ο ή τον 17ο αιώνα, πολύ συχνά κατά τον 19ο αιώνα ήταν πια ολοκληρωτικά μουσουλμανικά είτε αμιγώς «οθωμανικά» ανάλογα με την έλλειψη ή την παρουσία στο μεταξύ μόνιμα εγκατεστημένου Τουρανικού πληθυσμού στην κάθε περιοχή. Σε αντίθεση μ’ αυτό, αν οι πρώην συμπατριώτες και ομοεθνείς του προσχωρούσαν για θρησκευτικούς λόγους στην κοινωνική και ηθική απομόνωση του νεομωαμεθανού, ο τελευταίος κατά πάσα πιθανότητα πείσμωνε, ποντάροντας αποκλειστικά στην ξένη εξουσία, και μετατρέπονταν σε δραστήριο όργανό της ενάντια στους υπόδουλους, όπως συνέβη στην Κρήτη. Και στις δυο περιπτώσεις η Οθωμανική εξουσία έβγαινε πολύ κερδισμένη. Και στις δυο περιπτώσεις το αποτέλεσμα ήταν ο μαζικός εξισλαμισμός του εντόπιου πληθυσμού της συγκεκριμένης ορεινής περιοχής, με τελικό αποτέλεσμα την ριζική αλλαγή του θρησκευτικού χαρακτήρας ολοκλήρων περιοχών και την ιστορική αλλαγή του θρησκευτικού χάρτη με σοβαρότατες συνέπειες που έφτασαν μέχρι την εποχή μας.
    …………………………………….

  10. Ποιοί Τούρκοι on

    …………………………..
    ΜΑΖΙΚΟΙ ΕΞΙΣΛΑΜΙΣΜΟΙ

    Μέχρι την δεκαετία του 70, του δέκατου πέμπτου αιώνα, υπήρχε κάποιος αναγκαστικός, θα’ έλεγε κανείς συμβιβασμός μεταξύ των Οθωμανών ηγεμόνων και των ντόπιων επιφανών εκπροσώπων των διαφόρων περιοχών που είχαν καταλάβει οι Οθωμανοί. Μέχρι αυτή την περίοδο δεν είχαν παρατηρηθεί μαζικοί εξισλαμισμοί, ιδιαιτέρα στην ύπαιθρο όπου ακόμα επικρατούσε σχεδόν εξ ολοκλήρου ο ελληνορθόδοξος χριστιανισμός, εκτός από σποραδικές εγκαταστάσεις μουσουλμανικού στοιχείου. Αν εξετάσει κανείς για δείγμα, τα μητρώα των περιοχών του Νέστου και της δυτικής περιοχής της Ροδόπης, που σώζονται μέχρι σήμερα, δεν θα δει πουθενά για νεομουσουλμάνους στις περιοχές αυτές. Οι πρώτες πληροφορίες για νεομουσουλμάνους, ή γιούς του Αβδουλά, δηλαδή δούλους του Θεού, όπως συνηθίζονταν να ονομάζονται οι νεοφώτιστοι στην νέα θρησκεία, άρχισαν να εμφανίζονται μόλις το δεύτερο ήμισι του δέκατου έκτου αιώνα, όμως το συνολικό τους ποσοστό σε σύγκριση με τον ντόπιο χριστιανικό πληθυσμό, έφτανε μόλις το 8,5%. Σταδιακά όμως η διαδικασία το εξισλαμισμού άρχισε να κινείται με πιο ταχείς ρυθμούς και να εξαπλώνεται όλο και περισσότερο, με αποτέλεσμα η συντριπτική υπεροχή των χριστιανών μέχρι τον 17ο αιώνα, σε όλη σχεδόν την παλιά βυζαντινή αυτοκρατορία, άρχισε να μην υφίσταται πλέον. Στην θέση αυτής της ελληνορθόδοξης πλειοψηφείας, εμφανίζονται συμπαγείς μουσουλμανικές μάζες που ανατρέπουν τις θρησκευτικές ισορροπίες. Προς τα τέλη του δέκατου έβδομου αιώνα μάλιστα υπήρχαν ολόκληρα μουσουλμανικά χωριά, κάτι που δεν υπήρχε ποτέ πριν, ενώ το ποσοστό τον μεικτών χωριών αυξάνονταν σταθερά ειδικά για την περιοχή της Ροδόπης, μια κατ’ εξοχή στρατηγική περιοχή. Με την επιτάχυνση της διαδικασίας του εξισλαμισμού στη συνέχεια, στα τέλη του ιδίου αιώνα, δηλαδή του δέκατου εβδόμου, στην περιοχή αυτή υπήρχαν 25 μουσουλμανικά χωριά, 5 μεικτά και μόλις εννέα χριστιανικά.
    Η διαδικασία αφανισμού των χριστιανών κατά μήκος του ποταμού Νέστου και της Ροδόπης, μέχρι την απελευθέρωση, είχε σαν αποτέλεσμα τον μαζικό εξισλαμισμό ολόκληρων περιοχών, το πρόβλημα των οποίων το κληρονόμησε μέχρι και σήμερα η ελληνική και βουλγαρική επικράτεια. Επειδή όμως στις περιοχές αυτές δεν είχε παρατηρηθεί εποικισμός, στοιχείο ήταν και μια από τις κυριότερες αιτίες για να περάσει ο εξισλαμισμένος κόσμος στην δεύτερη φάση, την γλωσσική αλλαγή, ο ντόπιος πληθυσμός εκεί είχε διατηρήσει τα έθιμα του και την γλώσσα του.
    Ανάλογη εξέλιξη κατά το παράδειγμα που δώσαμε είχαμε σε όλη την επικράτεια της οθωμανικής αυτοκρατορίας και είναι ενδεικτικό εκεί όπου τις παραμονές των βαλκανικών πολέμων υπήρχαν αμιγή τουρκόφωνα χωριά, κατά την περίοδο από τον δέκατο πέμπτο μέχρι τον δέκατο έβδομο αιώνα, υπήρχαν μόνο χριστιανικά χωριά, τα οποία είχαν ένα η δυο εξισλαμισμούς γιους του Αβδουλά. Τέτοια στοιχεία υπάρχουν για τις νότιες περιοχές της Βουλγαρίας, όπου οι απόγονοι των καθαρά χριστιανών, μουσουλμάνοι πλέον, είχαν εκτουρκιστεί στην συνέχεια και το 1887 μετοίκησαν στην Τουρκία. Βέβαια αυτή την διαδικασία την αμφισβητούν οι επίσημοι σήμερα παντουρκιστές που αποδίδουν την τουρκικότητα αυτών των πληθυσμών στις μεταναστεύσεις που είχαν γίνει στην νότιο Βαλκανική από την Μικρά Ασία, κυρίως Γιουρούκων και Τουρανών. Η διατήρηση όμως της ντόπιας γλωσσάς, ανατρέπει αυτό το επιχείρημα γιατί οι πληθυσμοί αυτοί σίγουρα θα μιλούσαν εξ αρχής την τουρκομανική γλώσσα. Οπωσδήποτε είχαμε και το φαινόμενο της μετανάστευσης και εγκατάστασης τουρανικών πληθυσμών και Γιουρούκων, αλλά ήταν ελάχιστο σε σύγκριση με τον ντόπιο πληθυσμό που εξισλαμίστηκε σε κάποια ιστορική φάση. Οι νεομουσουλμάνοι αυτοί δεν ήταν πλέον αναγκασμένοι να συναναστρέφονται με τους παλιούς συμπατριώτες τους, χριστιανούς, αλλά συνήθως συνενώνονταν με τους νέους μουσουλμάνους που είχαν εγκατασταθεί στις περιοχές τους. Έτσι άρχισε μια νέα διαδικασία γλωσσικής μεταστροφής που δημιούργησε τουρκόφωνα τμήματα.
    Με την σταδιακή επιβολής του Ισλάμ σε πολλές περιοχές των Βαλκανίων αλλά και της Μικράς Ασίας, εμφανίστηκε σημαντικός αριθμός μουσουλμανικών κατοίκων και μεικτών χωριών. Παρά όμως τις έντονες προσπάθειες να παρουσιάσει τον μουσουλμανικό αυτό πληθυσμό σαν τουρανικό, η ίδια η τουρκική ιστοριογραφία διαψεύδεται από μόνη της. Ο γνωστός Τούρκος ιστορικός, Γκιοκμπιλγκίν, υποστήριξε ότι 220 χρόνια μετά την εμφάνιση των Οθωμανών στα Βαλκάνια, ο δήθεν τεράστιος τουρανικός πληθυσμός κατά τον 17ο αιώνα δεν ξεπερνούσε τους 500.000 Γιουρούκους και περίπου 100.000 Τουρανούς. Το στοιχείο αυτό έρχεται να επιβεβαιώσει ότι τα εκατομμύρια του τουρκικού πληθυσμού που εμφανίστηκε στα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα, δεν ήταν παρά ντόπιος εξισλαμισμένος και στη συνέχεια γλωσσικά εκτουρκισμένος πληθυσμός. Παράλληλα στο φαινόμενο αυτό όπως αναφέραμε εκτενώς στο προηγούμενο κεφάλαιο, συντέλεσε και η σωρεία μεμονωμένων εξισλαμισμών. Ο Έλληνας ιστορικός, Βασδραβέλλης, δημοσίευσε στοιχεία για 600 τέτοιες περιπτώσεις που συνεχίστηκαν μέχρι την απελευθέρωση της περιοχής της Θεσσαλονίκης και της Βεροίας. Ειδικά για την περίοδο από το 1720 -1868, χιλιάδες παρόμοιες περιπτώσεις έχουμε και για τις περιοχές την Σκοπίων, του Μοναστηρίου και για άλλες περιοχές της Μακεδονίας.
    Η ιστοριογραφία των νεαρών βαλκανικών εθνικών κρατών στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα, έδινε ιδιαίτερη έμφαση στον βίαιο χαρακτήρα των μαζικών εξισλαμισμών, χωρίς να παίρνει πάντοτε υπόψη της το ότι η οικονομική, η πολιτική και η πνευματική πίεση πάνω σ’ έναν πληθυσμό, στερημένο από τα δικαιώματά του, δεν μπορούσε ακόμη να συνταυτισθεί με την ένοπλη βία, αν και εξ αντικειμένου ισοδυναμούσε προς αυτήν ως προς τα αποτελέσματα. Αλλά τελευταία οι σύγχρονες επιστημονικές έρευνες για τον εξισλαμισμό στα Βαλκάνια, που έγιναν με θαυμαστό ζήλο από τον Ιων. Βασδραβέλλη στη Νότια Μακεδονία, την G. Palikrusheva και τον Α. Matkoνski στη Βόρεια Μακεδονία του Αξιού, τον Str. Dimitroν στις περιοχές της Δυτικής Ροδόπης και στην κοιλάδα του Νέστου, και αρκετούς Γιουγκοσλάβους στη χώρα τους, αποκαλύπτουν ότι η πρακτική του προοδευτικού εξισλαμισμού, δεν ήταν παρά ζήτημα ολόπλευρη πίεσης, όπου φυσικά δεν σπάνιζαν και τα κύματα μαζικής ένοπλης βίας, όπως και στις μεμονωμένες περιπτώσεις εξισλαμισμού.
    Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα που δείχνει την ταυτότητα των εξισλαμισμένων έχουμε στην σημερινή Αλβανία. Οι Αλβανοί αποτελούν σήμερα ένα από τους πιο συμπαγείς μουσουλμανικούς πληθυσμούς στα Βαλκάνια. Όμως ακόμα και οι ακραίοι παντουρανιστές δεν πρόβαλλαν ποτέ την αξίωση ότι οι Αλβανοί είναι τουρανικής καταγωγής. Η αντικειμενική ιστορική επιστήμη δεν τους θεωρεί εκτουρκισμένους. Ο πληθυσμός της Αλβανίας, μ’ εξαίρεση την Ελληνική μειονότητα, είναι ενιαίος ως προς την καταγωγή και τη γλώσσα του, διαιρείται όμως με βάση θρησκευτικό γνώρισμα. Οι ρίζες αυτής της διαίρεσης, καταστροφικής, όπως υποστηρίζουν πολλοί ιστορικοί ερευνητές για την οικονομική και την πολιτιστική ανάπτυξη του αλβανικού λαού, πρέπει’ αναζητηθούν στον 15ο αιώνα. Όταν την εποχή εκείνη οι Οθωμανοί κατακτητές έφτασαν στις δυτικές περιοχές της βαλκανικής χερσονήσου, συνάντησαν πολλά δύσβατα βουνά. Έτσι η επιδρομή των Οθωμανών στις περιοχές αυτές αντιμετώπισε δυσκολίες και άργησε να επιτύχει τους στόχους της. Ορισμένοι Αλβανοί φεουδάρχες, την περίοδο εκείνη, με αρχηγό το Σκεντέρμπεη, (Γεώργιο Καστριώτη), εξεγέρθηκαν ενάντια στον κατακτητή και δημιουργήθηκε ένα ισχυρό αντιοθωμανικό κίνημα. Οι εκστρατείες του σουλτάνου Μεχμέτ του Β’ κατά της Αλβανίας και οι επανειλημμένες αποτυχίες του τον ανάγκασαν να προσφύγει σε πολιτικά μέσα. Υποσχέθηκε τότε να διατηρήσει τα φεουδαρχικά δικαιώματα εκείνων των γαιοκτημόνων που θα δέχονταν να προσχωρήσουν στους Οθωμανούς στη συνέχει όμως ο Μεχμέτ ο Β’ μετέβαλε τους όρους της συμμαχίας του με τους Αλβανούς φεουδάρχες, ζητώντας τώρα από αυτούς να εξισλαμισθούν, αν ήθελαν να διατηρήσουν τις ηγεμονικές θέσεις κοινωνικής επιβολής. Αφότου έκαναν το αποφασιστικό βήμα προς την προδοσία σε βάρος των συμφερόντων του τόπου τους και του λαού τους, οι εξισλαμισθέντες Αλβανοί φεουδάρχες έγιναν το στήριγμα της Οθωμανικής εξουσίας στα δυτικά εδάφη της Βαλκανικής.
    Αλλά οι εξισλαμισμένοι Αλβανοί φεουδάρχες, όργανα πια των Οθωμανών, δεν ένοιωθαν ασφαλή ανάμεσα στους υποτακτικούς των χριστιανούς. Ο επικυρίαρχός τους ήταν πάρα πολύ μακριά, ώστε να μπορεί να τους παράσχει βοήθεια σε περίπτωση εξέγερσης του εξαρτημένου από αυτούς αλβανικού πληθυσμού. Για τον λόγο αυτό οι Αλβανοί φεουδάρχες ήσαν εκείνοι που στη συνέχεια υποκίνησαν την οθωμανική εξουσία να προχωρήσει στον βίαιο μαζικό εξισλαμισμό του Αλβανικού πληθυσμού και αυτό συνετελέσθη με την συνδρομή τους. Ο εξισλαμισμός μεγάλου ποσοστού του Αλβανικού πληθυσμού είχε σαν αποτέλεσμα την επιβράδυνση της οικονομικής, πολιτικής και πολιτιστικής ανάπτυξης της Αλβανίας, την καθυστέρηση της αφύπνισης και την έλλειψη επαφών των Αλβανών με τα επαναστατικά απελευθερωτικά κινήματα των υπόλοιπων βαλκανικών λαών.
    Έτσι ενώ στα υπόλοιπα βαλκανικά εδάφη τα εξισλαμισμένα τμήματα κατά κανόνα στην συνέχεια εκτουρκίσθηκαν, στην Αλβανία ακολουθήθηκε μια τελείως διαφορετική πορεία. Στην περίπτωση των Αλβανών απλούστατα ένας λαός διαιρέθηκε μέσω της θρησκείας όπως σε διαφορετικό βαθμό συνέβη και στην Κρήτη, στη Βοσνία, στην Κύπρο, στην Καππαδοκία, στον Πόντο κ. α. Ενδιαφέρων επίσης παρουσιάζει και η περίπτωση των Βοσνίων. Η πλειοψηφία των Βοσνίων προτίμησε να υποχωρήσει μπροστά στο Ισλάμ, παρά να υποταχθεί στο μισητό επί αιώνες γι’ αυτούς ορθόδοξο Πατριαρχείο της Κωνσταντινουπόλεως. Ο οικονομικός παράγοντας αποδείχθηκε αποφασιστικός, έτσι ώστε και οι υπόλοιποι Βόσνιοι να ακολουθήσουν το παράδειγμα εκείνων των συμπατριωτών τους, που είχαν εξισλαμισθεί νωρίτερα λόγω της αιρετικής τους τοποθέτησης απέναντι στην επίσημη Ορθοδοξία. Αλλά και στην περίπτωση της Βοσνίας, όπως στην αλβανική, ο εξισλαμισμός δεν έθιξε την εθνική ταυτότητα του λαού της Βοσνίας. Είχε όμως επιπτώσεις στους ρυθμούς ανάπτυξης και στην εθνική αφύπνιση των Βοσνίων. Και δεν είναι δύσκολο να το αντιληφθεί κανείς, ότι εκείνοι οι βαλκανικοί λαοί, ανάμεσα στους οποίους το Ισλάμ είχε τις μεγαλύτερες επιτυχίες προσηλυτισμού, απελευθερώθηκαν τελευταίοι. Στις περιπτώσεις αυτές η οθωμανική στρατηγική για την επιβολή του Ισλάμ στις περιφερειακές επαρχίες, που συνορεύανε με τον ελεύθερο χριστιανικό κόσμο, πέτυχε τους στόχους της. Απέκοψε δηλαδή για μακρύ χρονικό διάστημα Αλβανούς και Βοσνίους από τις εξωτερικές πολιτικές επιδράσεις, και τους μετέτρεψε σε μια εφεδρεία της οθωμανικής εξουσίας κατά των άλλων βαλκανικών λαών. Δεν είναι τυχαίο, που μεγάλος αριθμός Οθωμανών αξιωματούχων του 15ου-18ου αιώνος προέρχονταν από αλβανικές και βοσνιακές οικογένειες. Είναι γνωστό πως οι μισθοφόροι Αρβανίτες τρομοκρατούσαν ασύδοτα την Πελοπόννησο και την Ρούμελη ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι τοπικές αρχές ήταν απ’ ευθείας εξαρτημένες απ’ αυτούς.
    Ιδιαίτερα χαρακτηριστική για τον μερικό εξισλαμισμό του είναι και η περίπτωση των εδαφών εκείνων της Βουλγαρίας που εκτείνονταν στην καρδιά των Οθωμανικών κτήσεων στην Ευρώπη. Εδώ θα μπορούσαμε να παρακολουθήσουμε όλες τις μορφές και μεθόδους του μαζικού εξισλαμισμού. Τα ιστορικά στοιχεία, (ένα μέρος από τα οποία έχουν δει το φως της δημοσιότητας σ’ επιμελημένες εκδόσεις στη Βουλγαρία κατά τα τελευταία χρόνια), δείχνουν αναμφισβήτητα, ότι το Ισλάμ στις περιοχές αυτές επιβαλλόταν με το «παιδομάζωμα», με την υποδούλωση, με τους αναγκαστικούς γάμους, και με τους μεμονωμένους εξισλαμισμούς στις πόλεις και στα χωριά. Η ποικιλομορφία του μαζικού εξισλαμισμού στην περίπτωση της Βουλγαρίας πηγάζει από το ότι, εκεί μπορούμε να παρατηρήσουμε στις διάφορες θεμελιώδεις βαθμίδες της και τον εξισλαμισμό, και στη συνέχεια τον εκτουρκισμό. Η εξέλιξη αυτή οφειλόνταν στο ότι, κυρίως στα βουλγαρικά εδάφη εγκαταστάθηκαν βαθμιαία και μόνιμα αρκετές μάζες Τουρανών έποικων.
    Και εδώ η πρώτη μορφή μαζικών εξισλαμισμών πραγματοποιήθηκε μέσα από την εγκατάσταση απελευθερωμένων δούλων ή γιων του Αβδουλλά, σε μεγάλο αριθμό χωριών. Ο δεύτερος λόγος για τους μαζικούς εξισλαμισμούς ήταν ανάλογος με τους λόγους εξισλαμισμού της Βοσνίας. Είναι γνωστό ότι και στην Βουλγαρία, όπως και στην Βοσνία, αν και δεν ήταν αναγνωρισμένες και υποβάλλονταν σε διωγμούς, εντούτοις διαδίδονταν με ιδιαίτερη έξαρση μεσαιωνικές αιρέσεις. Μόλις ήρθαν οι Οθωμανοί βρήκαν και Βογομίλους, και Παυλικιανούς, και Αδαμίτες. Η ανταγωνιστική διένεξη ανάμεσα σε αυτούς τους χριστιανούς και στην επίσημη Ορθοδοξία, δημιουργούσε ένα αντί-ορθόδοξο πεδίο και έκανε ευπρόσδεκτο γι’ αυτούς τον ισλαμισμό, που εμφανίστηκε σαν απελευθερωτής από τον απολυταρχισμό της Κωνσταντινούπολης. Από την άλλη είναι γνωστό ότι στην περίπτωση της Βουλγαρίας οι Οθωμανοί, που διατηρήσαν την εκκλησιαστική οργάνωση των άλλων βαλκανικών λαών, κατέλυσαν κατ’ εξαίρεση την εκκλησία του Τιρνόβου αποστερώντας έτσι τους Βουλγάρους και από την τελευταία εθνική τους οργάνωση μέσα στα πλαίσια της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Έτσι, ο λαός της Βουλγαρίας ουσιαστικά έπεσε κάτω από μια διπλή σκλαβιά -πολιτική και πνευματική. Εξ αιτίας του γεγονότος αυτού, ορισμένα χωριά, που οι κάτοικοί τους ήταν κατ’ εξοχήν Παυλικιανοί, προσχώρησαν στο Ισλάμ χωρίς καμία δυσκολία, όπως συνέβη και με τους Bόσνιoυς Βογομίλους, σύμφωνα προς τις ελεγμένες διαπιστώσεις των Γιουγκοσλάβων ιστορικών, ιδίως του, Behija Zlatar και του Smai Ι’Balic. Οι περιπτώσεις αυτές προσχώρησης στην νέα θρησκεία, τοποθετούνται στις περιοχές του Δούναβη και της Φιλιππούπολης (βουλγαρικά Πλόβντιφ). Το χαρακτηριστικό γνώρισμα αυτής της μορφής του μαζικού εξισλαμισμού βρίσκεται στο ότι, όσοι αιρετικοί δεν είχαν εξισλαμισθεί κατά τον 17ο αιώνα, στη συνέχεια ασπάσθηκαν τον καθολικισμό. Στις αναφορές των Βουλγάρων καθολικών επισκόπων της Σόφιας και της Νικοπόλεως, που ανάγονται στον ίδιο αιώνα, υπάρχουν διάφορα στοιχεία, όπως: «Χωριό Ορέσια: υπάρχουν 80 σπίτια Παυλικιανών, ενώ οι κάτοικοι των δυο φύλων ανέρχονται σε περίπου 600 άτομα’ τα σπίτια των Τούρκων-Παυλικιανών είναι 30, αρνήθηκαν την χριστιανική θρησκεία… –Χωριό Πετ Κλάντεντσι, έχει 90 σπίτια Παυλικιανών-Καθολικών… ενώ των Τούρκων­ Παυλικιανικής καταγωγής είναι 10 και ένα τζαμί… -Χωριό Ντόλνο Λάζανι, έχει 18 σπίτια Παυλικιανών-Καθολικών… 30 Τούρκων-Παυλικιανών’ αρνήθηκαν νωρίτερα την πίστη τους…,» κλπ., Τα συγκεκριμένα αυτά στοιχεία μαρτυρούν, ότι οι Βούλγαροι αιρετικοί ήταν στον ίδιο βαθμό έτοιμοι να ασπασθούν είτε τον ισλαμισμό είτε τον καθολικισμό, μόνο και μόνο για ν’ αποφύγουν την υποταγή τους στη μισητή γι’ αυτούς ορθοδοξία, έστω και βουλγαρική, όπως ακριβώς και οι Βόσνιοι Βογόμιλοι.
    Διαφορετικής μορφής και δομής και μεγαλύτερης εκτάσεως ήταν στη Βουλγαρία ο εξισλαμισμός που κατέληξε στη συνέχεια στις αρχές του εικοστού αιώνα και με τον εκτουρκισμό. Αυτός υπήρξε χαρακτηριστικός για τις βορειοανατολικές βουλγαρικές περιοχές, οι οποίες μέχρι τον 17ο αιώνα είχαν ακόμη συμπαγή χριστιανικό πληθυσμό. Κατά τον αιώνα αυτόν όμως μεγάλες μάζες τουρκόφωνων αποίκων είχαν αρχίσει να εγκαθίστανται εκεί μόνιμα, δημιουργώντας εστίες αφομοίωσης του ντόπιου πληθυσμού. Οι νεοφώτιστοι Οθωμανοί χοτζάδες ανέλαβαν μεγάλες εξορμήσεις για τον εξισλαμισμό του βουλγαρικού στοιχείου των περιοχών αυτών. Όταν στη συνέχεια στις περιοχές αυτές το τουρανικό στοιχείο πολλαπλασιάστηκε, λόγω των εποικισμών των Τατάρων της Ουκρανίας και της Κριμαίας που συμπιέστηκαν από τη διεύρυνση και επέκταση της κυριαρχίας των Ρώσων προς τον Νότο, οι εξισλαμισμένοι Βούλγαροι βαθμιαία αφομοιώθηκαν και εθνικά από τους επίλυδες. Έτσι τους επομένους αιώνες στις βόρειο-δυτικές επαρχίες της Βουλγαρίας διαμορφώθηκε ένα κράμα Μικρασιατών Τουρανών, Τατάρων και Βουλγάρων με κύριο αρχικό συνεκτικό δεσμό το θρησκευτικό γνώρισμα, το Ισλάμ, που αντιστάθμιζε την γλωσσική τους ποικιλομορφία, καθώς οι μουσουλμάνοι αυτοί ομιλούσαν διαφορετικές διαλέκτους, ανάλογες προς την εθνική προέλευση της κάθε ομάδας, διαλέκτους που διέφεραν σημαντικά από την ίδια την οθωμανική γλώσσα. Από αυτούς προήλθε η μεγάλη σημερινή μουσουλμανική και τουρκική για την Άγκυρα, μειονότητα της σύγχρονης Βουλγαρίας.
    Αλλά η πιο ενδιαφέρουσα περίπτωση, του εξισλαμισμού στα βαλκανικά εδάφη, πέραν των Αλβανών, Βουλγάρων και Βοσνίων, είναι η περίπτωση των μουσουλμάνων της Ροδόπης, των λεγομένων Πομάκων. Στην περιοχή της δυτικής Ροδόπης η σταδιακή διείσδυση του Ισλάμ είχε αρχίσει από τον 16ο αιώνα. Αρχικά αυτό γινότανε βαθμιαία, αλλά κατά τον 17ο αιώνα επιταχύνθηκε απότομα, με αποτέλεσμα να εμφανισθούν μια σειρά μουσουλμανικά χωριά, όπως ακριβώς έγινε και σε άλλες περιοχές της αυτοκρατορίας τον ίδιο σκοτεινό εκείνο αιώνα, κατά τις μαρτυρίες πολλών πηγών Τα χριστιανικά χρονικά και η αλληλογραφία του 17ου και του 18ου αιώνα, αποδίδουν τον μαζικό εξισλαμισμό στην περιοχή της Ροδόπης σε μεγάλες στρατιωτικές επιχειρήσεις υπό την διοίκηση δερβίσηδων, που στρέφονταν ενάντια στον πληθυσμό αυτής της ορεινής περιοχής. Παρά τον απλοϊκό χαρακτήρα της περιγραφής των αιτιών εξισλαμισμού στα κείμενα αυτά, οι πηγές αυτές μάλλον περιέχουν πυρήνες σημαντικών ιστορικών αληθειών, που διαφαίνονται πειστικά όταν τις αντιπαραβάλουμε προς τη λαογραφία και την εθνογραφία της Ροδόπης.
    Είναι ιστορικό γεγονός ότι, κατά την περίοδο 1572-1670 και μετέπειτα η επιβολή του Ισλάμ σε μια σειρά περιπτώσεις πραγματοποιούνταν σαν μέτρο τιμωρίας για ενέργειες εναντίον της εξουσίας, το λεγόμενο «Σιουργκιούν», με την πρώτη σημασία του όρου όπως την καθορίζουν οι γνωστοί ερευνητές οι Β. Braude και Bernard Lewis (η δεύτερη ερμηνεία της λέξης είναι «επανεγκατάσταση με στόχους κοινωνικο-οικονομικούς» και εφαρμόζονταν σε πολλές περιπτώσεις όπου οι Οθωμανοί επιδίωκαν την αλλοίωση του εγχώριου πληθυσμού. Έτσι οι Οθωμανοί προχώρησαν στον εξισλαμισμό ολόκληρων περιοχών, όταν οι τελευταίες αποδείχνονταν δύσκολες για κατάκτηση είτε επιρρεπείς σε εξεγέρσεις. Απόδειξη γι’ αυτό είναι τα δεδομένα της Βοσνίας και της Αλβανίας, όπου εκτός από τον υποκειμενικό παράγοντα όπως εκδηλωνόταν στους εντόπιους ηγέτες και εκπροσώπους, υπήρχε και ανάλογη προγραμματισμένη πολιτική αντιμετώπισης πιθανών εξεγέρσεων, γι’ αυτό και οι σουλτάνοι επέμεναν στον εξισλαμισμό αυτών των περιοχών. Είναι σχεδόν σίγουρο ότι εφάρμοσαν ανάλογη στρατηγική και στην περίπτωση της Ροδόπη που είναι ένας εκτεταμένος και δύσβατος ορεινός όγκος και συνδέει τις δυο εύφορες πεδιάδες της τοτινής Ευρωπαϊκής Τουρκίας, απ’ όπου περνούσαν και οι δυο από τις σπουδαιότερες οδικές της αρτηρίες που συνέδεαν την Κωνσταντινούπολη με την Δύση.
    Το πρώτο κύμα βίαιου μαζικού εξισλαμισμού, όχι μόνο στην περιοχή της Ροδόπης, αλλά και σ’ ολόκληρη την Θράκη και βορειότερα στη Βουλγαρία, η παράδοση το συσχετίζει με την διακυβέρνηση του σουλτάνου Σελίμ του Α’ του Τρομερού, (του γνωστού Γιαβούζ 1512-1520), ενώ το δεύτερο είναι ακριβέστερα χρονολογημένο στα 1660. Σύμφωνα με τις βουλγαρικές πηγές και τους λαϊκούς θρύλους όλων των εθνικών ομάδων της περιοχής της Ροδόπης, ο εξισλαμισμός στο βουνό είχε συσχετισθεί με μαζική τρομοκρατία και εξολόθρευση. Ο κάθε Ροδοπιανός που συλλαμβανόταν και αρνούνταν να ασπασθεί τον ισλαμισμό, σφαγιαζόταν. Τη μοίρα αυτή την απέφυγαν μόνο εκείνοι οι κάτοικοι, Έλληνες, Βούλγαροι, και άλλοι, που εγκατέλειψαν έγκαιρα τα χωριά τους και κρύφτηκαν στα δάση. Αργότερα, όταν οι τύραννοι αποσύρθηκαν, αφού εκτέλεσαν με επιτυχία την επιχείρησή τους, οι φυγάδες ίδρυσαν νέους χριστιανικούς συνοικισμούς και συνέχισαν να διατηρούν σχέσεις με τους πρώην συγχωριανούς τους, που στο μεταξύ είχαν γίνει μουσουλμάνοι
    Ο δεύτερος μαζικός εξισλαμισμός των κατοίκων κυρίως του κεντρικού τμήματος της Ροδόπης, κατά πιασαν πιθανότητα είχε σχέση με εξωτερικά και εσωτερικά πολιτικά γεγονότα. Την περίοδο εκείνη συνεχιζόταν ακόμα ο πόλεμος ανάμεσα στην Πύλη και στη Βενετία, ενώ ο κάθε χριστιανός στην αυτοκρατορία θεωρούνταν ύποπτος και ομοϊδεάτης των εχθρών. Το γεγονός ότι η Οθωμανική εξουσία μετακίνησε τα ένοπλα τμήματα των άτακτων στα μακρινά μέτωπα και επέβαλε πολλούς νέους φόρους, προκάλεσε αναταραχή ανάμεσα στους υπηκόους της. Τα κηρύγματα του μουσουλμανικού κλήρου εκείνη την εποχή είχαν αποδώσει στον παρατεινόμενο αυτό πόλεμο κατά των απίστων της Δύσης τον χαρακτήρα των πρώιμων ισλαμικών κατακτήσεων, δηλ. τον χαρακτήρισαν και τον προπαγάνδισαν σαν «πόλεμον υπέρ πίστεως», χαρακτηρισμό που επανέφεραν από την πρώτη περίοδο της οθωμανικής κατακτήσεως σαν το βασικό ιδεώδες της αυτοκρατορίας. Ο αχαλίνωτος θρησκευτικός φανατισμός που προκλήθηκε στράφηκε ενάντια σε καθετί το χριστιανικό και θύμα του υπήρξε και ο πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, Παρθένιος ο Γ’, που εκτελέστηκε στα 1657. Στα κλίμα θρησκευτικού φανατισμού αυτής της εποχής, η περιοχή της Ροδόπης εξισλαμίσθηκε πραγματικά με τη φωτιά και το σίδερο από τους κατευθυνόμενους προς το μέτωπο φανατισμένους μουσουλμάνους στρατιώτες. Σύμφωνα με βουλγαρικές πηγές, την περίοδο εκείνη στην περιοχή είχαν πυρποληθεί και καταστραφεί τα 33 μοναστήρια και 218 εκκλησίες.
    ……………………………………

  11. Ποιοί Τούρκοι on

    …………………………
    Η ιδιαιτερότητα με την οποία και η ιστοριογραφία και η εθνογραφία μελετούν την παρουσία των Πομάκων δείχνει και την ιστορική τους αξία σαν ένα αποτέλεσμα των ιστορικών αναγκαιοτήτων της περιοχής. Επειδή εξακολούθησαν να ζούνε ανάμεσα στους συγγενείς τους χριστιανούς και δεν αποσπαστήκαν από το φυσικό και το εθνικό τους περιβάλλον, αυτοί οι μουσουλμάνοι της Ροδόπης διατηρήσαν ολοκληρωτικά τη γλώσσα τους, τις παλιές παραδόσεις και τα ήθη τους. Στην περίπτωσή τους επήλθε πραγματικά μόνο εξισλαμισμός, ο οποίος όμως δεν έθιξε ούτε ακόμη και τα γνωρίσματα της καθημερινής ζωής, ούτε τους δεσμούς αίματος. Σε πολλές ειδικές περιπτώσεις οι δυο κλάδοι του ίδιου γένους βρέθηκαν με διαφορετικά θρησκεύματα, πράγμα που κράτησε ολόκληρες γενιές, χωρίς να διακόψουν τους μεταξύ τους συγγενικούς δεσμούς. Είναι επίσης χαρακτηριστικό το ότι οι Οθωμανοί θεωρούσαν τους Πομάκους της Ροδόπης σαν υποδεέστερους μουσουλμάνους. Χαρακτηριστικό είναι επίσης ότι από την αρχή του εξισλαμισμού τους και μέχρι την απελευθέρωση της Θράκης και της Μακεδονίας, στον εικοστό αιώνα, δεν γίνονταν ποτέ μεικτοί γάμοι μεταξύ μουσουλμάνων από την περιοχή της Ροδόπης και Οθωμανών γεγονός που δείχνει τον διαχωρισμό των δυο ομάδων όπως άλλωστε είχε γίνει και σε άλλες περιοχές της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, όπως στον Πόντο, στην Καππαδοκία, στην Κρήτη, στην Κύπρο και όπου αλλού εκδηλώθηκε στις αρχές του εικοστού αιώνα το φαινόμενο του κρυπτοχριστιανισμού.
    Ένας άλλος σημαντικός λόγος της απομόνωσης των νεομουσουλμάνων της περιοχής αυτής ήταν και το γλωσσικό εμπόδιο που τους ξεχώρισε από τους Οθωμανούς μουσουλμάνους Οι νεομουσουλμάνοι της Ροδόπης όχι μόνο δεν αλλάξανε τη γλώσσα τους, αλλά και δεν γνωρίζανε και τα λίγα σπασμένα τουρκομανικά που μιλούσαν οι χριστιανοί στις πόλεις και στα μεικτά χωριά. Επειδή τα όρη της Ροδόπης ήταν δύσβατα και ακατάλληλα για οικονομική δραστηριότητα, εκεί δεν εγκαταστάθηκαν ποτέ Οθωμανοί φεουδάρχες, αλλά κυβερνούσαν οι μεγαλοκτηματίες και κτηνοτρόφοι που αναδείχθηκαν από το περιβάλλον των εντόπιων μουσουλμάνων. Άλλωστε μέσω αυτών ο πληθυσμός επικοινωνούσε με την οθωμανική εξουσία και ποτέ δεν ήρθε σε άμεση επαφή με τους ομοθρήσκους του Οθωμανούς και Τουρανούς. Σαν αποτέλεσμα αυτής ακριβώς της ιδιόρρυθμης κατάστασης, ο πληθυσμός αυτός διατήρησε μέχρι την απελευθέρωσή του μιαν αρχαϊκή γλώσσα και αρχαϊκότερα ήθη και έθιμα σε σύγκριση με τους πληθυσμούς των γύρω πεδιάδων που είχαν αφομοιωθεί.
    Ο εξισλαμισμός των κατοίκων της Ροδόπης ολοκληρώθηκε με την μεγάλη εξόρμηση του 1660. Οι μουσουλμανικοί θρησκευτικοί οργανισμοί, που αφθονούσαν τότε στην ανατολική και στην δυτική Θράκη, ανέπτυξαν μια έντονη ιεραποστολική δραστηριότητα ακριβώς στην περιοχή της Ροδόπης με αποτέλεσμα την θρησκευτική μεταστροφή πολλών χωριών της περιοχής, χωρίς όμως, όπως το τονίσαμε παραπάνω να αλλάξουν και την εθνική ταυτότητα των κατοίκων.

    ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

    Αν εξετάσουμε όλες αυτές τις περιπτώσεις που αναφέραμε παραπάνω σαν παραδείγματα μαζικού εξισλαμισμού, θα διαπιστώσουμε, ότι οι πληθυσμοί που ασπάσθηκε τον ισλαμισμό εθελοντικά, κάτω από την πίεση πολύμορφων περιστασιακών λόγων, ή ύστερα από μαζικές βίαιες εξορμήσεις, υιοθέτησαν την νέα θρησκεία χωρίς όμως να ενσωματωθούν σε αυτή, κρατώντας δηλαδή στις περισσότερες περιπτώσεις τα ιδιαίτερα θρησκευτικά γνωρίσματα που είχαν πριν από την θρησκευτική μεταστροφή. Οι Βόσνιοι και οι Αλβανοί που εξισλαμίσθηκαν σε συμπαγείς μάζες, ίδρυσαν στα εδάφη τους μεγάλο αριθμό ισλαμικών, θρησκευτικών κυρίως ιδρυμάτων, καθώς και τοπικά δημοτικά και ανώτατα μουσουλμανικά εκπαιδευτικά ιδρύματα. Σε όλα αυτά όμως αν και η θεολογία διδασκόταν στην αραβική γλώσσα, οι δάσκαλοί της κατέληγαν αναπότρεπτα στην ερμηνεία της στη μητρική γλώσσα, και μόνο έτσι ο μαζικά εξισλαμισμένος πληθυσμός ερχόταν σε κάποια επαφή με την κοσμοθεωρία του ισλαμισμού διαμορφώνοντας μια ατελή θρησκευτική ταυτότητα. Η άλλη κατηγορία εξισλαμισμένων κατοίκων, που επιτελέστηκε διά της μεθόδου του μεμονωμένου εξισλαμισμού, συνδεόταν με το οθωμανικό περιβάλλον και τις οθωμανικές οικογένειες, αποκτώντας έτσι σταθερότερη πρόσβαση στον μουσουλμανικό τρόπο ζωής, στα ήθη και έθιμα. κλπ.
    Τελείως διαφορετική ήταν όμως η κατάσταση με τους νεομουσουλμάνους της Ροδόπης. Εδώ οι δυνάστες που τους εξισλάμισαν ύστερα από αιματηρά αντίποινα, ολοκλήρωσαν την αποστολή τους με την τελετή της περιτομής των νεοφύτων και στη συνέχεια τους εγκατέλειψαν εξ ολοκλήρου στα όρη της Ροδόπης. Ο πληθυσμός αυτός, που εγκαταλείφθηκε στη μοίρα του, είχε απόλυτη άγνοια για το περιεχόμενο της θρησκείας που του επιβάλανε. Δεν γνώρισε τα δόγματά της, το ηθικό και το τελετουργικό της σύστημα όπως ακριβώς συνέβαινε συχνά και στην ουσία μόνο επιφανειακά στα εξισλαμισμένα χωριά της αυτοκρατορίας, έως τις αρχές του 20ου αιώνα. Μόνο μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, στα πλαίσια του νεοτουρκικού ιμπεριαλιστικού σωβινισμού, που άνθισε κυρίως μετά το 1955, οι προσήλυτοι αυτοί στο Ισλάμ άρχισαν να διδάσκονται συστηματικά την τουρκική γλώσσα, το Ισλάμ και την τουρκοϊσλαμική συνείδηση, από πράκτορες της Άγκυρας, ιδίως δασκάλους, μυστικούς στρατιωτικούς, που έδρασαν κυρίως ανάμεσα στις νέες γενεές και στην Κύπρο και στην Θράκη, προπάντων στην Δυτική Θράκη. Μακροπρόθεσμος στόχος αυτού του νεοτουρκικού εθνικισμού ήταν η προσάρτηση των χώρων αυτών στην τουρκική επικράτεια, με το πρόσχημα της υπεράσπισης των δικαιωμάτων των «Τούρκων» αυτών, που δεν είχαν έως χθες καμία σχέση με τον τουρκισμό, χρησιμοποιώντας τους ως πέμπτη φάλαγγα. Η προσπάθεια αυτή επεκτάθηκε και στην Βουλγαρία, αλλά και σε άλλες περιοχές, όπως Βοσνία, Κριμαία, Ουκρανία, Δοβρουτσά, Τουρκμενιστάν και άλλων χωρών της Ασίας, όπου ο νεοτουρκισμός αισθάνονταν κάθε φορά ότι υπάρχουν κάποιες ευκαιρίες προς εκμετάλλευση, αδυναμίες και προβλήματα που μπορούν να αποσπάσουν έστω μέρος αυτών των χωρών.
    Όμως σύμφωνα με τις αντιλήψεις και τα δεδομένα της εποχής εκείνης ο προσηλυτισμός αυτός καθαυτός είχε ανεπανόρθωτες ιστορικές συνέπειες. Οι νεομουσουλμάνοι της Ροδόπης αντιλήφθηκαν πως ο Θεός τους πλέον είναι ο Αλλάχ και για τους περισσότερους εδώ περιοριζόταν το περιεχόμενο της νέας τους πίστης. Παράλληλα γι’ αυτούς εξακολουθούσαν να ισχύουν μια σειρά θρύλοι, άγιοι τόποι, εντόπια έθιμα, κλπ., που ήταν κοινά και για τους συμπατριώτες τους χριστιανούς. Ένα μέρος από τα θρησκευτικά αυτά στοιχεία ήταν καθαρά χριστιανικά, άλλα αιρετικά, και άλλα κατά τρίτο λόγο ανήκαν στις προχριστιανικές θρακικές τοπικές λατρείες. Με άλλα λόγια, στα όρη της Ροδόπης ανθούσε ο θρησκευτικός συγκρητισμός. Δεν ήταν σπάνιες και οι περιπτώσεις μυστικού χριστιανισμού, πράγμα που διαπιστώνεται από τις αρχαιολογικές ανασκαφές, κατά τις οποίες έρχονται στο φως εντοιχισμένες παλαιές χριστιανικές εικόνες σε μωαμεθανικά σπίτια κι ακόμη και σε τζαμιά, όπως ακριβώς και στην Κύπρο, στον Πόντο, στην Καππαδοκία, στην Ήπειρο, (Κρυπτοχριστιανοί της Σπαθίας), κ.ά. Οι περισσότεροι από αυτούς τους νεο-μουσουλμάνους εξακολούθησαν να αποτυπώνουν πάνω στο ψωμί το σήμα του σταυρού, όπως στο αντίδωρο. Στα έθιμα και στον λαϊκό πολιτισμό των εξισλαμισμένων αυτών κατοίκων παρά τον εξισλαμισμό τους, διατηρούνταν οι ίδιοι επικοί κύκλοι και ήρωες, τα ίδια εκφραστικά μέσα και η ίδια γλώσσα, όπως στο φολκλόρ των χριστιανών.
    Ανάλογα στοιχεία επιπόλαιας, καθόλου βαθειάς διείσδυσης του Ισλάμ μέσα στους νεομωαμεθανούς έχουν διαπιστωθεί και στα νησιά του Αιγαίου. Εκεί οι κατακτητές προέβαιναν επίσης συχνά σε πράξεις βίας για τον μαζικό εξισλαμισμό των νησιωτών, που επωφελούμενοι από την πλεονεκτική γεωγραφική τους θέση δεν συναινούσαν να υποταχθούν στους Οθωμανούς. Μετά την απελευθέρωση της Κρήτης, για παράδειγμα, αποδείχθηκε ότι ένα μέρος από τους πριν από πολλές γενιές εξισλαμισθέντες εκεί, σε όλη την περίοδο μετά τον εξισλαμισμό τους τελούσαν μυστικά τις τελετουργίες και πίστευαν μυστικά στις δοξασίες του χριστιανισμού, στον οποίο προσήλθαν τώρα και τυπικά. Παρόμοια φαινόμενα παρατηρήθηκαν και στην Κύπρο, στον Πόντο, στην Καππαδοκία, κ.α. Στην Κύπρο στις εφημερίδες των πρώτων ετών της Αγγλοκρατίας, (1878-1900), δεν περνούσε εβδομάδα χωρίς αναφορά σε επάνοδο Κρυπτοχριστιανών, δήθεν μουσουλμάνων, στην πίστη και στην εθνικότητα των πατέρων τους. Παρά ταύτα μόνο μικρό μέρος τους επέστρεψαν τελικά στην πατρώα πίστη. Οι πιο πολλοί Λινοβάμβακοι, όπως λέγονταν, εξακολούθησαν να ανήκουν και στις δυο θρησκείες, μυστικά στον χριστιανισμό και φανερά στο Ισλάμ, έως τα μέσα του αιώνα μας και πιο ύστερα ακόμη. Στην περίπτωση αυτή η απροθυμία της εκκλησίας να τους δεχθεί πίσω, αλλά και άλλοι εσφαλμένοι χειρισμοί της έναντί τους, οι απειλές των «γνήσιων» Τούρκων, και η πιθανότητα επανόδου της τουρκικής κυριαρχίας στο νησί, που είχε εκχωρηθεί στους Άγγλους με εκμίσθωση, ως το 1914 οπότε οι τελευταίοι την προσάρτησαν στο Βρετανικό στέμμα, η Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 και άλλα αίτια αποθάρρυναν την ολοκληρωτική επιστροφή όλων των Κυπρίων Λινοβάμβακων. Το κίνημα του 1931 για Ένωση με την Ελλάδα και οι κατοπινοί ενωτικοί αγώνες συνέβαλαν στην αποκρυστάλλωση της εθνικοθρησκευτικής ταυτότητας Ελλήνων και Τούρκων Κυπρίων, και στους κόλπους των τελευταίων ενσωματώθηκαν πλέον ως Τούρκοι, οι πλείστοι Λινοβάμβακοι, με την πολυμήχανη ενθάρρυνση των Βρετανών που μελέτησαν επισταμένα και σε βάθος το όλο θέμα, ήδη από το 1878 (π.χ. βλ. την μελέτη του διοικητού Λάρνακας Mitchell στο περιοδικό Nineteenth Century του 1908, που μετεφράσθηκε στην εφημερίδα Φωνή της Κύπρου).
    Για όλα τα προαναφερθέντα επιβάλλεται όχι μόνο να γίνεται κατηγορηματική διάκριση ανάμεσα στον εξισλαμισμό και στον νεόκοπο εκτουρκισμό στις βαλκανικές χώρες και στην Μικρά Ασία, αλλά να γίνονται οριοθετήσεις διαφόρων βαθμίδων και κατηγοριών και μέσα στα πλαίσια της κατηγορίας «εξισλαμισθέντες». Και αυτό γιατί υπήρχαν σημαντικές εξισλαμισμένες μάζες που ο τρόπος της ζωής τους και η ψυχοσύνθεσή τους ούτε καν επηρεάσθηκαν από την προσχώρησή τους στο Ισλάμ, γιατί αυτή ήταν όλως τυπική και επιφανειακή.
    Παρ’ όλα αυτά, η σουλτανική πολιτική έναντι στους υπόδουλους λαούς και κυρίως έναντι των ελληνορθόδοξων, είχε τεράστιας σημασίας ιστορικά αποτελέσματα όταν κατέρρευσε η οθωμανική αυτοκρατορία. Ο εποικισμός στέρησε για μεγάλο χρονικό διάστημα τον εντόπιο πληθυσμό από τις ευφορώτερες πεδιάδες του, και δημιούργησε τις απαραίτητες για την οθωμανική πολιτική και στρατηγική νησίδες και διαχωριστικές γραμμές μέσα στην μέχρι τότε μονολιθική χριστιανική πλειοψηφία. Ιδιαίτερη βαρύτητα απέκτησε το γεγονός αυτό μετά το τέλος του 18ου αιώνος, όταν οι βαλκανικοί λαοί αφυπνίσθηκαν για εθνική συνειδητοποίηση και απελευθερωτικούς επαναστατικούς αγώνες. Τότε σχεδόν σε όλες τις περιοχές υπήρχαν ομάδες αν όχι γνησίων Οθωμανών, τουλάχιστον μουσουλμάνων. Αυτές οι ομάδες καθυστερημένες οικονομικά και πολιτιστικά, είχαν τη νοοτροπία και την ψυχολογία αφεντάδων και προνομιούχων. Χωρίς να προβάλλουν ενεργό αντίσταση στις εθνικές επαναστάσεις που ξεσπούσαν, οι Βαλκάνιοι μουσουλμάνοι συνήθως μπαίνανε στην υπηρεσία των κυβερνητικών αποσπασμάτων για την καταστολή των επαναστάσεων τότε μόνο, όταν οι στρατιωτικές εξελίξεις έφταναν στις σφαγές, στις διαρπαγές και στις πυρπολήσεις. Όπως αντιλαμβάνεται κανείς τα αποτελέσματα από τον ρόλο αυτών των δοσίλογων ήταν ολέθρια. Οι βαλκανικοί λαοί έμελλαν ν’ αντιμετωπίσουν στην πορεία των μακροχρόνιων απελευθερωτικών τους αγώνων, όχι μόνο τη δύναμη της οθωμανικής εξουσίας, αλλά και την απειλητική παρουσία σημαντικού μουσουλμανικού πληθυσμού ανάμεσά τους, μέσα στα εδάφη, στις πόλεις και στα χωριά τους. Και ήταν σε μεγάλη αναλογία, αυτός ακριβώς ο πληθυσμός που θεωρούνταν απόγονοι των γιων και των θυγατέρων του Αβδουλλά.
    Είναι χαρακτηριστικό ότι ένας από τους επιφανέστερους Τούρκους κρατικούς ηγέτες του περασμένου αιώνα, ο γνωστός για τη μεταρρυθμιστική του δραστηριότητα, ο Μιντάτ Πασάς, (1829-1884), είχε δηλώσει: «Υπάρχει ένα εκατομμύριο μουσουλμάνοι, οι οποίοι δεν έχουν έλθει, όπως συνήθως σκεφτόμαστε, από την Μικρά Ασία. Αυτοί είναι απόγονοι των ίδιων των Ελλήνων και των Βουλγάρων που προσηλυτίσθηκαν στο Ισλάμ κατά την εποχή της κατάκτησης και στα χρόνια που ακολούθησαν. Είναι τέκνα αυτών των χωρών, αυτών των φυλών, δική τους γέννα’ ενώ ανάμεσά τους υπάρχει κι ένα τμήμα που δεν ομιλεί άλλη γλώσσα εκτός από την μητρική…» Έτσι ήδη οι πρώιμοι προάγγελοι του τουρκικού εθνικού κράτους ελάμβαναν υπόψη τους την θέση και τον ρόλο των εξισλαμισθέντων τμημάτων της αυτοκρατορίας. Ήταν αυτό μια τίμια στάση, που σήμερα δεν την καταδέχονται οι αδυσώπητοι, μεγαλομανείς παντουρκιστές, παντουρανιστές και πανισλαμιστές, ανάλογα με τις περιστάσεις και τις δυνατότητες της Άγκυρας. Ας σημειωθεί, πάντως, ότι ο Μιντάτ Πασάς ήταν Πομάκος στην καταγωγή, και αυτό συνέβαλε στην πιο πάνω τίμια διαπίστωσή του.
    Κινούμενοι με την υπεροψία των «βέρων ορθόδοξων μουσουλμάνων» από τους λεγόμενους din-donmeler (=ντιν ντιονμελέρ) = αποστάτες της θρησκείας τους, οι Τούρκοι και ουσιαστικά οι εκτουρκισθέντες, μετέβαλαν την στάση τους απέναντι σ’ αυτούς τους αποστάτες της θρησκείας τους ήδη κατά την περίοδο της απελευθέρωσης των βαλκανικών χωρών. Είναι εδώ εντυπωσιακό πως ύστερα από κυριαρχία πέντε αιώνων και πάλι αμφισβητήθηκε το ζήτημα της ένοπλης κυριαρχίας στα βαλκανικά εδάφη, η Οθωμανική εξουσία έριξε όλες τις προπαγανδιστικές της δυνάμεις, για τώρα και πάλι να πείσει τους εκεί εξισλαμισθέντες ότι είναι «βέροι Τούρκοι». Αυτή ήταν η διαφώτιση των ημιμαθών χοτζάδων, που προσπαθούσαν να πείσουν όσο γίνεται μεγαλύτερο αριθμό εξισλαμισμένων’ είτε να εγκαταλείψουν τα όρια των απελευθερωνόμενων βαλκανικών χωρών, είτε να μετατραπούν σε εφεδρεία για αντίσταση κατά της νέας εξουσίας που γεννιούνταν στην Σερβία, στην Ελλάδα και στην Βουλγαρία. Παρασυρμένοι από το γενικό κύμα της παλιννόστησης του οθωμανικού πληθυσμού στη διαμελισμένη αυτοκρατορία, χιλιάδες νεομουσουλμάνοι εγκατέλειψαν για πάντα την περιοχή της Ροδόπης και ακολούθησαν τους ομοθρήσκους τους, για να εγκατασταθούν οριστικά στην περιοχή της ανατολικής Θράκης, ανάμεσα στον εκεί ήδη εκτουρκισμένο πληθυσμό, που κατά τον 15ο-16ο αιώνα εξακολουθούσε ακόμη να αποτελείται από Έλληνες, Βοσνίους, Αλβανούς και άλλους ξεκληρισμένους με το Σιοργκιούν χριστιανούς. Ένα μέρος απ’ αυτούς τους φυγάδες επανήλθε στις πατρίδες τους μετά τον πόλεμο 1877-1878, αλλά οι περισσότεροι χάθηκαν για πάντα για τις πατρίδες τους. Το ρεύμα της φυγής χριστιανών που είχαν ασπασθεί το Ισλάμ συνεχίστηκε και αργότερα. Η τουρκική κυβέρνηση έστελνε χοτζάδες από την Ξάνθη, την Κομοτηνή, την Αδριανούπολη και την Κωνσταντινούπολη για να καλλιεργούν ανάμεσα στους μουσουλμάνους αυτής της κατηγορίας την τάση εγκατάλειψης του «χριστιανικού» κράτους.
    Χαρακτηριστική είναι και η περίπτωση των Βαλαάδων, Ελλήνων ημιχριστιανών-ημιμουσουλμάνων της Δυτικής Μακεδονίας, που εξισλαμίσθηκαν βίαια κατά τον 17ο αιώνα. Κατά την ανταλλαγή πληθυσμών που επακολούθησε την συνθήκη της Λοζάνης, (1923), μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, οι Βαλαάδες αρνούνταν να μεταναστεύσουν στην Τουρκία γιατί αισθάνονταν Έλληνες δεμένοι με τη γη τους. Υποχρεώθηκαν όμως τελικά να φύγουν κλαίοντας για την ξένη χώρα, που θα γινόταν παρά την θέληση τους η νέα τους πατρίδα. Παρόμοια γεγονότα διαδραματίσθηκαν και στην Κρήτη κατά το 1910 όπως ζωηρά περιγράφει ο Παντελής Πρεβελάκης, (ιδίως στο Χρονικό μιας Πολιτείας) και στην Κύπρο κατά τα τέλη Δεκεμβρίου 1963, άνοιξη 1964. Τότε υπό το κράτος της βίας μιας ομάδας Τουρκοκυπρίων και Τούρκων εξτρεμιστών, χιλιάδες Τουρκοκύπριοι χωρικοί, στην ουσία ακόμη ημιμουσουλμάνοι, εγκατέλειπαν θρηνώντας τα σπίτια τους για να συγκεντρωθούν στους αμιγείς τουρκικούς θυλάκους που οργάνωσε η Άγκυρα με τους πράκτορές της σε επίλεκτα στρατηγικά σημεία του νησιού και αυτό υπό τα απαθή βλέμματα της ελληνοκυπριακής και ελληνικής πολιτικο-στρατιωτικής ηγεσίας, (η οποία θεωρούσε τις πονηρά σχεδιασμένες εκείνες μετακινήσεις πληθυσμών, που στην πραγματικότητα ήταν μια φανερή προετοιμασία του καθεστώτος που επιβλήθηκε μετά την τουρκική εισβολή του 1974), σαν ασήμαντα παροδικά επεισόδια, που θ’ αυτοανετρέπονταν σε σύντομο χρονικό διάστημα!
    Στο σημείο αυτό θα πρέπει να προσθέσουμε ότι η οθωμανική πολιτική δεν περιοριζόταν μόνο στην θρησκευτική διαφώτιση ανάμεσα στους εξισλαμισθέντες. Κατέφευγε, όπως και στην Κύπρο, και σε καθαρά στρατιωτικές υπονομευτικές ενέργειες. Αυτό εκδηλώθηκε φανερά στα τέλη του Ρώσο-Τουρκικού πολέμου όταν στην περιοχή της ανατολικής και της κεντρικής Ροδόπης είχε συγκεντρωθεί ένα μέρος του ηττημένου στρατού του Σουλεϊμάν Πασά, καθώς επίσης και σημαντικός όγκος μουσουλμανικού πληθυσμού που έφευγε μπροστά στα προελαύνοντα ρωσικά στρατεύματα. Στις 3 του Μάρτη του 1878, δηλ. πριν από την υπογραφή της συνθήκης ειρήνης του Αγίου Στεφάνου, στην περιοχή της ανατολικής Ροδόπης ξεσπάει εξέγερση των μουσουλμάνων ενάντια στα ρωσικά στρατεύματα. Επικεφαλής της εξέγερσης αυτής ήταν ο Ω. Β. Saintclaire, ο οποίος πριν από τον πόλεμο υπηρετούσε ως πρόξενος της Αγγλίας στη Βάρνα και στο Μπουργκάς. Με την τεχνητή αυτή εξέγερση η Αγγλία και η Τουρκία απέβλεπαν στο να αποτρέψουν την απόσπαση της περιοχής της Ροδόπης ή τουλάχιστον να δημιουργήσουν ισχυρό προγεφύρωμα κατά του νεαρού βουλγαρικού κράτους, ισχυριζόμενοι ότι στα εδάφη του υπάρχει σημαντικός μη βουλγαρικός μουσουλμανικός πληθυσμός, που επιμένει να παραμείνει μέσα στα όρια της Οθωμανικής αυτοκρατορίας.
    Παρ’ όλες όμως τις υπονομευτικές του μηχανορραφίες, ο Saintclaire αναγκάστηκε τελικά να εγκαταλείψει τη Ροδόπη στα τέλη του 1878, ενώ ο ολιγάριθμος στρατός του εξολοθρεύτηκε από τους ίδιους ορεσίβιους μουσουλμάνους που είχαν συνειδητοποιήσει ότι τα ζωτικά τους συμφέροντα δεν ταυτίζονταν με τα τουρκικά και αγγλικά. Όμως αυτή η ενέργεια του Saintclaire απετέλεσε πρότυπο και για ορισμένους όψιμους Τούρκους πολιτικούς, που βλέπανε έκτοτε στο πρόσωπο των μουσουλμάνων αυτής της περιοχής εφεδρείες κατά των ελεύθερων χριστιανικών κρατών. Στην προσπάθειά τους να πείσουν αυτόν τον πληθυσμό, ότι δήθεν δεν εξισλαμίσθηκε με βίαιο τρόπο, αλλά είναι γνήσιος τουρκικός, οι όψιμοι ιδεολόγοι του παντουρανισμού δεν είναι σε θέση να εξηγήσουν αντικειμενικά τις αιτίες για τη διατήρηση της μητρικής γλώσσας, των ηθών, των συγγενικών δεσμών και της κουλτούρας αυτών των ανθρώπων με τους χριστιανούς παρά τον εξισλαμισμό τους. Είναι ολοφάνερο ότι οι προσπάθειές τους στερούνται οποιοδήποτε υπόβαθρο και δεν είναι παρά μια από τις χρεοκοπημένες και αναποτελεσματικές μεθόδους για την διατήρηση της τουρκικής παρεμβατικότητας και επιρροής στα Βαλκάνια.
    Αξιοπρόσεκτο είναι το ότι όσοι εξισλαμίσθηκαν, αλλά δεν έχασαν τη γλώσσα και τους δεσμούς με τους συμπατριώτες τους της χριστιανικής θρησκείας διατηρήσαν την ανάμνηση της παλαιάς καταγωγής με τα άφθονα μνημεία της λαϊκής μούσας, που αναφέρονται στη βία που ασκήθηκε σε βάρος των προγόνων τους πριν εκατόν ή τριακόσια χρόνια, και τούτο παρά το ότι η ιστορική επιστήμη δεν μπορεί να το αποδείξει. Με άλλα λόγια, παρά την υιοθέτηση της ισλαμικής θρησκείας, οι μουσουλμάνοι αυτοί έχουν και μέχρι σήμερα την συνείδηση της πραγματικής τους εθνότητας. Δεν μπορεί ούτε πρέπει να θεωρείται Τούρκος κανένας Έλληνας, Αλβανός, Βόσνιος, Βούλγαρος ή Βλάχος μουσουλμάνος της Ροδόπης. Αν και με διαφορετική από τους συμπατριώτες τους πίστη, σήμερα, που η θρησκεία δεν αποτελεί καθοριστικό στοιχείο της εθνικής συνείδησης, ο εξισλαμισμένος παραμένει τμήμα του λαού των συμπατριωτών του. Ακαταμάχητο τεκμήριο που πιστοποιεί την πραγματικότητα αυτή παραμένει το γεγονός, ότι στις μέρες μας ανάμεσα στις εξισλαμισμένες, αλλά όχι και εκτουρκισμένες μειονότητες δεν παρατηρείται κανένα κύμα «παλιννόστησης» προς την Τουρκία.
    Όλα αυτά αποδεικνύουν ότι η πολιτική του εποικισμού και του εξισλαμισμού, που χαράχθηκε και υλοποιήθηκε, για να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα της οθωμανικής κατάκτησης, είχε βαρύτατες επιπτώσεις για τους χριστιανικούς λαούς και κυρίως για τον ελληνορθόδοξο κόσμο που έφτασε στον εικοστό αιώνα με ακρωτηριασμένα τα μέλη του από αυτούς που τώρα εμφανίζονται σαν Τούρκοι κάτοικοι της σύγχρονης Τουρκίας.

  12. D on

    ΣΟΥΛΕΪΜΑΝ και ΝΑΥΤΙΚΗ ΙΣΧΥΣ

    Περί Αλός

    Ιωάννης Σ. Θεοδωράτος
    Δημοσιογράφος-Αμυντικός Αναλυτής

    O Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής υπήρξε ένας από τους Οθωμανούς σουλτάνους που έδειξαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ανάπτυξη της ναυτικής ισχύος της αυτοκρατορίας. Πρέπει δε να σημειωθεί ότι στην προσπάθειά του αυτή στηρίχθηκε σε μια σειρά εξωμοτών/αρνησίθρησκων χριστιανών ναυτικών διοικητών όπως οι ελληνικής καταγωγής Πίρι Ρεΐς, ο Τουργκούτ Ρεΐς και ο Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσσα, ο ουγγρικής καταγωγής ευνούχος Χατίμ Σουλεϊμάν και άλλοι υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι. Δεξί χέρι, στενός φίλος και συγγενής του Σουλεϊμάν, μέγας βεζίρης και ανώτατος στρατιωτικής διοικητής των οθωμανικών στρατευμάτων στις σημαντικότερες εκστρατείες υπήρξε ο Ιμπραήμ Πασάς, ένας επίσης αρνησίθρησκος Έλληνας από την Πάργα της Ηπείρου. Στην πλειοψηφία τους οι ένδοξοι συμπολεμιστές του σουλτάνου ήσαν παιδιά του devsirme (σ.σ. παιδομάζωμα αγοριών από την Ελλάδα, την Αλβανία, τη Βοσνία, τη Βουλγαρία, τη Σερβία και την Κροατία), από το οποίο σημειωτέον είχαν αποκλειστεί τα τέκνα των Τούρκων, Κούρδων, Εβραίων, Περσών, Ουκρανών, Μοσχοβιτών και των Γεωργιανών, ενώ των Αρμενίων γίνονταν δεκτά μόνο για υπηρεσία στο παλάτι, όχι στο στράτευμα. Η αναφορά σε όλους αυτούς τους ικανούς και δραστήριους διοικητές που πλαισίωναν τον Σουλεϊμάν κρίνεται σκόπιμη καθώς τα μουσουλμανικά ονόματα και τίτλοι καλύπτουν την πραγματική καταγωγή των πρωταγωνιστών, βάσει των οποίων θριάμβευσαν τα οθωμανικά όπλα και λάβαρα… (σ.σ. ο Βενετός Βάιλος/πρέσβης Μ. Zane έγραψε για τους εξισλαμισμένους: «… οι πιο αλαζόνες και αχρείοι άνθρωποι που μπορεί να φανταστεί κανείς, γιατί μαζί με την αληθινή τους πίστη έχουν χάσει και κάθε ανθρωπιά»).

    ………………………………………………

  13. D on

    …………………………………………
    Ας μην λησμονούμε ότι το δόγμα του νέο-οθωμανισμού του Αχμέτ Νταβούτογλου χρησιμοποιεί ακριβώς αυτήν την μορφής την «οθωμανική» κληρονομιά για να επιχειρηματολογήσει υπέρ της αναγκαιότητας επιστροφής της στα σημερινά Βαλκάνια. Ο σημερινός υπουργός των Εξωτερικών της Τουρκίας προτείνει μετ’ επιτάσεως την ανάπτυξη της τουρκικής ναυτικής ισχύος, τις επεκτατικές απαρχές της οποίας τοποθετεί στην περίοδο βασιλείας του Σουλεϊμάν. Οι θαλάσσιοι δίαυλοι δια των οποίων κινήθηκαν τα οθωμανικά πολεμικά τότε, «ανακαλύπτονται» σήμερα από τις ναυτικές μονάδες της Διοίκησης Ναυτικών Δυνάμεων (TDK) καθώς οι διάδοχοι των αρνησίθρησκων ναυάρχων επαναπλέουν με γεωπολιτικές αξιώσεις στα θαλάσσια ύδατα από την Ερυθρά, τα Στενά του Άντεν και την Υεμένη, ανατολικά της Σομαλίας, στον Ινδικό Ωκεανό μέχρι την Ινδονησία. Συνεπώς για να κατανοήσουμε την πεμπτουσία της νέο-οθωμανικής θαλάσσιας στρατηγικής, οφείλουμε να μελετήσουμε τις πηγές της, οι οποίες άρχονται στα χρόνια των ναυτικών εκστρατειών του Σουλεϊμάν.

    Η τηλεοπτική σειρά «Σουλεϊμάν, ο Μεγαλοπρεπής» που προβάλλεται από δίαυλο της ελληνικής τηλεόρασης, έχει προκαλέσει δικαιολογημένα την αγανάκτηση δεκάδων χιλιάδων Ελλήνων, οι οποίοι θεωρούν ότι πρόκειται για ψυχολογική επιχείρηση (ΨΕΠ) των σύγχρονων Οθωμανών με σκοπό την ήπια προβολή ισχύος, αξιοποιώντας την παράμετρο της «εθελούσιας» τηλεοπτικής εισβολής και στοχεύοντας την κοινή γνώμη της χώρας μας. Η σειρά αποδεικνύει πόσο σημαντική και αποτελεσματική είναι η εκτέλεση επιχείρησης επηρεασμού σε μαζική κλίμακα πληθυσμών με χαμηλό έως ανύπαρκτο δείκτη ιστορικής γνώσης. Η προβολή ενός σκηνοθετικά προσεγμένου σεναρίου με στοχευμένες και άριστα μελετημένες ιστορικές ανακρίβειες – οι οποίες ωστόσο επενδύονται με την απενοχοποιημένη «ποιητική αδεία» – όπως έχει συμβεί και με ιστορικές υπερπαραγωγές του Hollywood (π.χ. Τροία) λειτουργεί ως πολιτισμικός δούρειος ίππος. Οι Τούρκοι έχουν αρχίσει από καιρό να χρησιμοποιούν τη δύναμη της τηλεοπτικής και της κινηματογραφικής εικόνας (σ.σ. θυμίζουμε την «Κοιλάδα των Λύκων», «Fatih 1453») για να προωθήσουν τα γεωπολιτικά τους συμφέροντα. Στην προσπάθειά τους δεν διστάζουν να αλλοιώσουν ιστορικές πραγματικότητες και να επανασχεδιάσουν την ιστορία σύμφωνα με την πολιτικά ορθή άποψη, συμβατή με τα δόγματα της θεωρίας του Νέο-Οθωμανισμού. Στο πνεύμα αυτό υπάγεται η «κατασκευή» της συγκεκριμένης τηλεοπτικής σειράς.

    ……………………………………………….

  14. D on

    ……………………………………………
    Ο σουλτάνος Σουλεϊμάν Α΄ (1520-1566) ο νομοθέτης – τον οποίον οι Βενετοί χαρακτήριζαν ως Μεγαλοπρεπή ή ως Μεγάλο Τούρκο – ανέβηκε στον θρόνο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας διαδεχόμενος τον πατέρα του Σελίμ Α΄(1512-1520) του επονομαζόμενου Yavuz (σκληρός), ο οποίος αφού κατέκτησε την Αίγυπτο εξόρισε στην Κων/πολη τον τελευταίο χαλίφη Αλ Μουαταβακίλ, επιβεβαιώνοντας την κυριαρχία των Τούρκων στους μουσουλμάνους Άραβες. Ο Σουλεϊμάν που βασίλευσε για σχεδόν μισό αιώνα, υπήρξε σύγχρονος με διάσημους μονάρχες της ευρωπαϊκής Αναγέννησης, όπως ο Αψβούργος Κάρολος ο Ε΄, ο Φερδινάνδος Α΄, ο Φίλιππος ο Β΄ της Ισπανίας, ο Ερρίκος Η΄ της Αγγλίας, η θυγατέρα του Ελισάβετ Α΄ και ο τσάρος Ιβάν ο Δ΄(ο τρομερός). Ο Σουλεϊμάν κυβέρνησε την αυτοκρατορία περισσότερο από οποιονδήποτε Οθωμανό σουλτάνο και πραγματοποίησε 13 εκστρατείες. Παρέλαβε από τον πατέρα του Σελίμ τον υπερφίαλο τίτλο του «κατακτητή του κόσμου», καθώς οι προσαρτήσεις των Αγίων Τόπων στην Παλαιστίνη και των μουσουλμανικών ιερών εδαφών Μέκκας και Μεδίνας, ανύψωσαν κάθετα το γόητρο των Οθωμανών.

    …………………………………………………

  15. D on

    ……………………………
    Οι κατακτήσεις του Σελίμ επέκτειναν τη γεωπολιτική κυριαρχία των Οθωμανών στην Ερυθρά Θάλασσα και τον Ινδικό Ωκεανό. Τα οικονομικά οφέλη που απολάμβαναν οι Μαμελούκοι της Αιγύπτου από την εμπορική εκμετάλλευση των μπαχαρικών της ασιατικής ανατολής και οι φόροι που επιβάλλονταν στο ρύζι, τη ζάχαρη και το βαμβάκι, κατέκλυζαν πλέον τα οθωμανικά ταμεία. Η οικονομική ισχύς της αυτοκρατορίας επέτρεψε την αναβάθμιση και επέκταση της στρατιωτικής και ειδικά της ναυτικής επιχειρησιακής ικανότητας και δυνατότητας. Η κατάληψη του Βελιγραδίου (29 Αυγούστου 1521) κατεγράφη ως σημαντικότατη επιτυχία σε γεωστρατηγικό επίπεδο, καθώς άνοιξαν πλέον οι πύλες για την εκτέλεση επιχειρήσεων προς το εσωτερικό της Ουγγαρίας (σ.σ. Οι Οθωμανοί προσπάθησαν ανεπιτυχώς να καταλάβουν το Βελιγράδι το 1440 αλλά και το 1456). Όσοι από τους υπερασπιστές της πόλης επέζησαν εξορίστηκαν στην Κων/πολη και στην Χερσόνησο της Καλλίπολης. Ο Σουλεϊμάν μετά από την επίτευξη του βόρειου στόχου, κινήθηκε προς νότο και προετοιμάστηκε για μια μείζονα αμφίβια επιχείρηση με σκοπό την κατάληψη της Ρόδου. Το νησί που έλεγχαν οι Ιωαννίτες Ιππότες αποτελούσε κόλαφο στον οθωμανικό οφθαλμό, καθώς δέσποζε επί των θαλασσίων γραμμών επικοινωνίας από και προς την Παλαιστίνη και παρεμπόδιζε την διέλευση των μουσουλμάνων προσκυνητών με τελικό προορισμό την Μέκκα. Οι πειρατικές επιδρομές των ιπποτών αποτελούσαν ευθεία αμφισβήτηση της παντοδυναμίας του σουλτάνου, γεγονός που δεν μπορούσε να ανεχτεί ο φέρων τον τίτλο του Πατισάχ, Σουλεϊμάν. Στις 20 Δεκεμβρίου 1522 μετά από πέντε μήνες πολιορκία υπό την προσωπική επίβλεψη και καθοδήγηση του σουλτάνου, οι ιππότες παρέδωσαν το γεωστρατηγικής σημασίας νησί που έλεγχε την ανατολική έξοδο του Αιγαίου.

    Ο κύριος γεωπολιτικός στόχος των Οθωμανών ήταν να ελέγξουν πλήρως την Ανατολική Μεσόγειο. Ωστόσο Κύπρος, Κρήτη, Ρόδος και πολλά νησιά του Αιγαίου (Κυκλάδες, Δωδεκάνησα, Κύθηρα, Σποράδες, Σκύρος) συν ορισμένα φρούρια στην Πελοπόννησο (Ναύπλιο, Μονεμβασιά) αποτελούσαν κτήσεις των Βενετών και άλλων λατινικών δυνάμεων. Ο Σουλεϊμάν ασφυκτιούσε εγκλωβισμένος εντός του ελεγχόμενου από χριστιανικές δυνάμεις αρχιπελάγους του Αιγαίου. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία έπρεπε να εξελιχθεί σε ναυτική δύναμη πρώτου μεγέθους, εάν θα έπρεπε να καταστεί υπολογίσιμος διεθνής παράγων. Ο πόλεμος για την κυριαρχία της ζωτικής σημασίας αυτής λεκάνης θα εκτυλισσόταν στην θάλασσα, ένα πεδίο στο οποίο παραδοσιακά οι Οθωμανοί υστερούσαν έναντι των ναυτικών δυνάμεων της Δύσης. Είχε έλθει η συγκυρία για την ανάπτυξη της οθωμανικής ναυτικής ισχύος και προς αυτήν την κατεύθυνση βοήθησε αποφασιστικά η οικονομική άνθιση που προσέφερε η εκμετάλλευση της υψηλής γεωστρατηγικής/γεωοικονομικής αξίας εδαφικής περιοχής μεταξύ Αιγύπτου-Σινά-Στενών Αντεν.

    Η κατάληψη της Ρόδου λειτούργησε ως επιπλέον ασφαλιστική δικλίδα προς όφελος της κυριαρχίας των Οθωμανών επί των Μαμελούκων της Αιγύπτου, οι οποίοι έχασαν έναν όψιμο σύμμαχο (τους Ιωαννίτες) καθώς η επιχείρηση εισβολής κατά της νήσου πραγματοποιήθηκε με αφορμή την επανάσταση του Μαμελούκου Γιαμπαρντί αλ Γκαζαλί, τον οποίον οι ιππότες υποστήριξαν με το ναυτικό τους.

    Μεγάλος Βεζίρης και γαμπρός του Σουλεϊμάν υπήρξε ο Ιμπραήμ Πασάς, που γεννήθηκε στην Πάργα και ήταν Έλληνας εξωμότης. Ο Ιμπραήμ προήχθη στον επίζηλο (σ.σ. αμέσως μετά τον σουλτάνο) βαθμό από απλός αξιωματούχος χωρίς να είναι προηγουμένως βεζίρης, ενέργεια που εξέπληξε την αυλή και επιβεβαιώνει την στενή προσωπική σχέση των δύο ανδρών. Ο Ιμπραήμ Πασάς διορίστηκε κυβερνήτης της Αιγύπτου και από την θέση αυτή ασχολήθηκε με την προώθηση της γεωπολιτικής σφαίρας επιρροής και των συμφερόντων της αυτοκρατορίας στην Ερυθρά Θάλασσα, την Αραβική Θάλασσα, τον Περσικό Κόλπο και τον Ινδικό Ωκεανό. Ο Ιμπραήμ ναυπήγησε ισχυρό στόλο θέτοντας ως στόχο την πλήρη εκδίωξη των πορτογαλικών σταθμών που λειτουργούσαν ως προκεχωρημένα φρούρια-εμπορικοί σταθμοί στην Ερυθρά. Οι θύλακες αυτοί κατεγράφησαν και αξιολογήθηκαν ως προς την οικονομική και στρατηγική τους αξία από το ναύαρχο Σαλμάν Ρεΐς, ο οποίος συνέστησε την πραγματοποίηση ναυτικής εκστρατείας. Ένας από τους πλοηγούς του Ιμπραήμ Πασά ήταν ο επίσης ελληνικής καταγωγής εξωμότης και μετέπειτα διάσημος ναύαρχος Πίρι Ρεΐς. Ήταν εκείνος που είχε παρουσιάσει για πρώτη φορά στον Σελίμ Α΄ έναν εξαιρετικό χάρτη της υδρογείου, καθώς επίσης συνέγραψε το διάσημο ναυτικό εγχειρίδιο (Κιτάμπ ι Μπαχριγιέ) «Βιβλίο της Ναυσιπλοΐας». Το 1525 ο Ιμπραήμ παρέδωσε στον Σουλεϊμάν μια ανανεωμένη έκδοση του βιβλίου βάσει της οποίας προτάθηκε η ανάληψη επιθετικής ναυτικής δράσης στην ευρύτερη περιοχή του Ινδικού, με στόχο την εκδίωξη των Πορτογάλων, προς όφελος των οθωμανικών στρατηγικών συμφερόντων. Ο διάδοχος του Ιμπραήμ (σ.σ. διορίστηκε αρχηγός του εκστρατευτικού σώματος με σκοπό την κατάληψη της Ουγγαρίας), ο ουγγρικής καταγωγής ευνούχος Χατίμ Σουλεϊμάν ανέλαβε να ολοκληρώσει το μεγαλεπήβολο σχέδιο, το οποίο ωστόσο καθυστέρησε λόγω της προτεραιότητας που έλαβαν οι ναυτικές προετοιμασίες για επιχειρήσεις στην Μεσόγειο (Αιγαίο και Ιόνιο) κατά των δυτικών δυνάμεων. Αξιοσημείωτο πάντως είναι ότι μεταξύ 1531-2 ο Χατίμ ξεκίνησε την κατασκευή διώρυγας μεταξύ ποταμού Νείλου και της Ερυθράς! Ο χρονικογράφος Μαρίνο Σανούδος ανέφερε ότι δεκάδες χιλιάδες δούλοι εργάστηκαν για την αποπεράτωση ενός φαραωνικού διαστάσεων εγχειρήματος, που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ.

    Στις 29 Αυγούστου 1526 ο στρατός του Ιμπραήμ υπό την καθοδήγηση του σουλτάνου Σουλεϊμάν νίκησε στην Μάχη του Μοχάτς τους Ούγγρους υπό την ηγεσία του Λουδοβίκου Β΄ της Ουγγαρίας και Βοημίας. Ο βασιλιάς πνίγηκε καθώς προσπαθούσε να διαφύγει ενώ ο σουλτάνος διέταξε να μην συλληφθούν αιχμάλωτοι όσοι αντιστάθηκαν στη δύναμή του. Ο Σουλεϊμάν κινήθηκε έξυπνα υλοποιώντας μια δυναμική μακριά από θρησκευτικές προκαταλήψεις γεωπολιτική σχεδίαση, αποδεχόμενος τη συμμαχία και συνεργασία του βασικότερου αντιπάλου των Αψβούργων, του Γάλλου βασιλιά Φραγκίσκου Α΄. Η άκρως ωφελιμιστική τακτική του Φραγκίσκου επέτρεψε στον Σουλεϊμάν να καταφέρει να προελάσει εντός της Ουγγαρίας και να υψώσει την ημισέληνο στα τείχη της Βούδας στις 11 Σεπτεμβρίου του 1526, η οποία λεηλατήθηκε συστηματικά. Οι Αψβούργοι τοποθέτησαν τους Οθωμανούς στην κορυφή των στρατηγικών εχθρών τους και ξεκίνησε μια περίοδος συγκρούσεων, η οποία τερματίστηκε μόνον μετά από την δεύτερη πολιορκία της Βιέννης το 1683. Ο Σουλεϊμάν δοκίμασε να καταλάβει το χριστιανικό προπύργιο αλλά απέτυχε σηματοδοτώντας το έσχατο όριο προέλασης του Ισλάμ στην Κεντρική Ευρώπη. Η Βιέννη θα αναδειχθεί σε σύμβολο της αντίστασης κατά των Οθωμανών και μετά από τη δεύτερη πολιορκία της θα αποτελέσει την αρχή του τέλους της πτώσης της αυτοκρατορίας τους.

    Ο Ιμπραήμ Πασάς υπήρξε ο αρχιτέκτων της προσέγγισης των Οθωμανών με την Γαλλία, εισηγητής και υποστηρικτής των διομολογήσεων, μέσω των οποίων ξεκίνησε η εμπορική διείσδυση των δυτικών δυνάμεων στην αυτοκρατορία, γεγονός που μακροπρόθεσμα οδήγησε στην υπονόμευση και κατάρρευσή της. Η εκτέλεσή του το 1536 λίγες μόνον ημέρες μετά από την υπογραφή νέας συμφωνίας διομολογήσεων (18 Φεβρουαρίου) με τον Γάλλο πρέσβη στην Κων/πόλη Jean de la Foret, υπήρξε αποτέλεσμα μηχανορραφιών της ευνοούμενης γυναίκας (Χιουρέμ Σουλτάνα) του Σουλεϊμάν, της Ουκρανής (Ρουθηνής) Ρωξελάνης. Ωστόσο ο σουλτάνος Σουλεϊμάν λέγεται ότι έδωσε την ευκαιρία στον πιστό του φίλο είτε να διαφύγει ή ακόμη και να τον σκοτώσει, κάτι που ο Ιμπραήμ αρνήθηκε να πράξει. Η σχέση του με τους Έλληνες χριστιανούς γονείς ουδέποτε διεκόπη, καθώς αναφέρεται ότι τους είχε κοντά του στο παλάτι του που σώζεται ακόμη και σήμερα στην Κων/πόλη.

    Καλλιτεχνικό έμβλημα, μονόγραμμα (tugra) του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς (1550 – 1565), Calligraphy section of Islamic Art Collection Los Angeles County Museum of Art ΦΩΤΟ: wikipedia

    Το 1533 έγινε δεκτή οθωμανική διπλωματική αποστολή και εγκαταστάθηκε πρεσβεία στο Παρίσι, ενώ το επόμενο έτος παρέδωσε διαπιστευτήρια Γάλλος πρέσβης στον σουλτάνο. Ο αντίκτυπος στην Ευρώπη υπήρξε σοκαριστικός αλλά αναμενόμενος με βάση τα συμπλέοντα γεωπολιτικά συμφέροντα των δύο δυνάμεων, τα οποία στόχευαν στην αποδυνάμωση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων. Ο Σουλεϊμάν διέγνωσε ότι η ναυτική ισχύς και η προβολή της στην Δυτική Μεσόγειο θα δημιουργούσε έναν ισχυρό αντιπερισπασμό στον αυτοκράτορα Κάρολο τον Ε΄ των Αψβούργων, προσφέροντάς του μάλιστα μια ισχυρή βάση στην Βόρεια Αφρική πέραν του Αλγερίου. Στόχος ήταν το οχυρωμένο λιμάνι της Τύνιδας, το οποίο αν και έλεγχαν οι Μουσουλμάνοι ανήκε στην σφαίρα επιρροής της αψβουργικής Ισπανίας. Ο σουλτάνος διέταξε τη ναυπήγηση 70 γαλερών τις οποίες επάνδρωσαν χιλιάδες χριστιανοί και περί τους 2.000 Εβραίοι σκλάβοι. Το 1534 οι ισχυρές αυτές ναυτικές μονάδες υπό τον Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα (σ.σ. άλλος ένας αρνησίθρησκος Έλληνας από την Λέσβο, που έγινε γνωστός ως ο διαβόητος Χαϊρεντίν Ρεΐς με το προσωνύμιο «Μπαρμπαρόσα-κοκκινογένης») ανταποκρινόμενες σε αίτημα του Φραγκίσκου πραγματοποίησαν σαρωτικές επιδρομές με στόχο τις ακτές της Ιταλίας. Ο οθωμανικός στόλος στη συνέχεια κατέλαβε την Τύνιδα στις 16 Αυγούστου 1534, αποκτώντας γεωστρατηγικό προγεφύρωμα, απειλώντας το μαλακό ιταλικό υπογάστριο του Καρόλου αλλά και την Μάλτα στην οποία κατέφυγαν οι Ιωαννίτες της Ρόδου (σ.σ. η περιοχή ανακαταλήφθηκε το επόμενο έτος από τους Ισπανούς μετά από μια πολυδάπανη εκστρατεία και έμεινε υπό τον έλεγχό τους έως το 1574, οπότε πέρασε ξανά στην οθωμανική κατοχή).

    Το 1532-4 ο στόλος του Καρόλου Ε΄ υπό την ηγεσία του ικανότατου Γενουάτη ναυάρχου Ανδρέα Ντόρια κινήθηκε προς την Πελοπόννησο καταλαμβάνοντας τα λιμάνια της Πάτρας, της Ναυπάκτου και της Κορώνης, καθώς και τα φρούρια Ρίου και Αντιρρίου. Ο Σουλεϊμάν ανέθεσε τη διοίκηση του οθωμανικού στόλου στον Μπαρμπαρόσα. Ο πρώην πειρατής που ξεκίνησε την αιμοσταγή καριέρα του πραγματοποιώντας ληστρικές φονικές επιδρομές με ορμητήριο την Αλγερία (την Μπαρμπαριά) επί Σελίμ, διορίσθηκε με τιμές ναύαρχος του αυτοκρατορικού ναυτικού με αποστολή την εκδίωξη του Ντόρια. Μετά από συγκρούσεις η Κορώνη εκκενώνεται τον Μάρτιο του 1534.

    Το 1536 στόλος υπό τον Μπαρμπαρόσα ενώθηκε με γαλλικές μονάδες και αξιοποιώντας ως βάση την Μασσαλία απειλούσε με επιδρομές την Γένοα, υποστηρίζοντας τις χερσαίες επιχειρήσεις του Φραγκίσκου. Την ίδια χρονιά ο μικτός γαλλο-οθωμανικό στόλος επιχείρησε να καταλάβει τις Βαλεαρίδες και πραγματοποίησε εκτενείς επιδρομές στις ισπανικές ακτές σπέρνοντας τον τρόμο. Μετά το πέρας τους για πρώτη φορά οθωμανικά πολεμικά πέρασαν τον Χειμώνα σε γαλλικό έδαφος, 83 έτη μετά από την άλωση της Κων/πολης! Τον επόμενο χρόνο ο Σουλεϊμάν τέθηκε επικεφαλής εκστρατευτικού σώματος 300.000 ανδρών, το οποίο συγκεντρώθηκε στην Αλβανία με σκοπό να περάσει τα Στενά του Οτράντο και να αποβιβαστεί στην Ιταλία. Για την επιτυχία του εγχειρήματος συγκεντρώθηκαν πάνω από 100 γαλέρες και μεγάλος αριθμός μεταγωγικών, συγκροτώντας ισχυρή αμφίβια δύναμη. Τον Ιούλιο οι οθωμανικές δυνάμεις συνοδευόμενες και από τον Γάλλο πρέσβη αποβιβάστηκαν στην Απουλία την οποίαν λεηλάτησαν για δύο εβδομάδες. Τον επόμενο μήνα ο οθωμανικός στόλος πολιόρκησε την Κέρκυρα και τον Σεπτέμβριο ενισχύθηκε από 12 γαλλικές γαλέρες. Ο διοικητής των γαλλικών πολεμικών βαρόνος Saint Blancard, «συμμαχητής» του Μπαρμπαρόσα με τον οποίον σε ορισμένες επιχειρήσεις έσφαζαν από κοινού χριστιανούς και σκλάβωναν αδιακρίτως γυναικόπαιδα, κατέπλευσε με τα σκάφη του γεμάτα λεία στην Κων/πόλη όπου πέρασε τον Χειμώνα του 1537-38.

    Απολαμβάνοντας τη ναυτική υπεροχή του ο Μπαρμπαρόσα κατέλαβε το 1537 πολλά νησιά του Αιγαίου, όπως η Νάξος, η Ίος, Σύρος, Τήνος, Κάρπαθος, Αίγινα, Κάσος που ανήκαν στην Βενετία, οριοθετώντας μια περίοδο «νηνεμίας» για τους νησιωτικούς πληθυσμούς, οι οποίοι υπέφεραν τα πάνδεινα από την πειρατεία των εμπολέμων. Τον Φεβρουάριο του 1538 συγκροτήθηκε από τον πάπα Παύλο Γ΄ η Ιερά Συμμαχία με την συμμετοχή του Βατικανού, της Γένοβας, της Βενετίας, της Ισπανίας και των Ιπποτών της Μάλτας. Συγκροτήθηκε στόλος από 112 γαλέρες και 50 γαλεόνια υπό την ηγεσία του Ντόρια. Η μεγάλη στιγμή κορύφωσης της ναυτικής ισχύος του Σουλεϊμάν ήλθε στις 28 Σεπτεμβρίου 1538, όταν στη Ναυμαχία της Πρέβεζας, ο Μπαρμπαρόσα εκμεταλλεύτηκε την ατολμία του Ντόρια και κατήγαγε μια θαλάσσια νίκη, η οποία εορτάζεται σήμερα ως εθνική εορτή και επισήμως ως ημέρα του Τουρκικού Ναυτικού (σ.σ. οι καθελκύσεις και οι εντάξεις στο TDK των σκαφών της κλάσης Milgem προγραμματίζονται να εκτελούνται στη συγκεκριμένη ημερομηνία για λόγους ιστορικού συμβολισμού). Οι Οθωμανοί φάνταζαν ανίκητοι στη θάλασσα με τους Γάλλους στο πλευρό τους. Στις 2 Οκτωβρίου 1540 η Βενετία με γαλλική παρέμβαση υπογράφει συνθήκη με την Οθωμανική Αυτοκρατορία, βάσει της οποίας παραδίδει το Ναύπλιο και την Μονεμβασιά, αναγνωρίζοντας τα τετελεσμένα των προηγούμενων ετών στο Αιγαίο. Η γαληνοτάτη δημοκρατία διατηρεί τις κτήσεις στο Ιόνιο, σε περιοχές της Ηπείρου και στην Κύπρο, αλλά καταβάλλει μεγάλες αποζημιώσεις.

    Σημειώνεται ότι βάσει της αμυντικής συμφωνίας μεταξύ Φραγκίσκου Α΄ και Σουλεϊμάν Α΄ ο οθωμανικός στόλος επανήλθε στη νότια Γαλλία το Καλοκαίρι του 1543 με 110 γαλέρες υπό τον Μπαρμπαρόσα και μετείχε με 50 γαλλικές στην πολιορκία και τον βομβαρδισμό της Νίκαιας. Τον Χειμώνα του 1543-44 η ναυτική μοίρα των Οθωμανών εκτέλεσε εκ νέου επιχειρήσεις με το Γαλλικό Ναυτικό στην Μεσόγειο, στοχεύοντας τις ισπανικές και τις ιταλικές ακτές, ενώ τα πλοία του σουλτάνου ελλιμενίστηκαν στον Ναύσταθμο της Τουλώνας. Μάλιστα ο καθεδρικός της πόλης μετατράπηκε σε τζαμί προκειμένου να ασκούν ανελλιπώς τα θρησκευτικά τους καθήκοντα οι μουσουλμάνοι! Μετά την αναχώρηση του οθωμανικού στόλου ο Γάλλος πλοίαρχος Polin επικεφαλής ομάδας πέντε γαλερών έπλευσε προς την Κων/πόλη στην οποία αγκυροβόλησε στις 10 Αυγούστου 1544. Πρέπει να τονισθεί ότι όλες οι γαλλικές ναυτικές αποστολές έγιναν δεκτές από τον Σουλεϊμάν με λαμπρότητα.

    Η γεωπολιτική προσέγγιση του «κρίνου και της ημισελήνου» διήρκησε από το 1536 έως το 1798 (εισβολή του Μ. Ναπολέοντος στην Αίγυπτο). Οι Γάλλοι βοήθησαν πολλαπλώς τον Σουλεϊμάν, συνεχίζοντας την πολιτική της συμμαχίας και με τον Ερρίκο ΙΙ, διάδοχο του Φραγκίσκου Α΄, στηρίζοντάς τον με χρήματα, όπλα και εφόδια κατά τη διάρκεια των εκστρατειών στην Ουγγαρία (1543-44) και κατά των Σαφαβιδών στην Περσία το 1547. Οι Αψβούργοι προσπαθώντας να αντισταθμίσουν την συμμαχία μεταξύ Γαλλίας-Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, επιχείρησαν να συγκροτήσουν έναν άξονα με τους Σαφαβίδες Πέρσες, ώστε να προκαλέσουν αντιπερισπασμό στα ανατολικά τους σύνορα. Παρά την αποστολή εκατέρωθεν πρεσβειών, τα αποτελέσματα αυτής της προσπάθειας υπήρξαν περιορισμένα και χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα.

    Το 1552 στόλος από 100 οθωμανικές γαλέρες κατέπλευσε στη δυτική Μεσόγειο όπου ναυμάχησε με τους Αψβούργους και τους συμμάχους τους. Το επόμενο έτος οι ναύαρχοι Τουργκούτ Ρέις (σ.σ. ελληνικής καταγωγής) και Κοτζά Σινάν (σ.σ. αλβανικής καταγωγής) συν τον Πιγιαλέ Πασά (σ.σ. κροατικής καταγωγής) επέδραμαν από κοινού με γαλλικά πολεμικά λεηλατώντας την Σικελία, τη Νεάπολη, τη νήσο Έλβα, ενώ εισέβαλλαν στην Κορσική. Τον Ιούλιο του 1558 ισχυρή δύναμη από 150 οθωμανικές γαλέρες υπό τον Τουργκούτ Ρείς και τον Πιγιαλέ Πασά πραγματοποίησε καταστροφικές επιδρομές στις Βαλεαρίδες, μετά από γαλλικό αίτημα. Χιλιάδες πολίτες πωλήθηκαν στα σκλαβοπάζαρα και οι καταστροφές που προκλήθηκαν αποτέλεσαν αίτιο ώστε ακόμη και σήμερα η 9η Ιουλίου να εορτάζεται ως «ημέρα του ολέθρου». Δύο χρόνια αργότερα τον Μάιο του 1560 το Οθωμανικό ναυτικό υπό τον Τουργκούτ Ρείς και τον Πιγιαλέ Πασά συνέτριψε τον συμμαχικό στόλο Ισπανών, Βενετών και άλλων δυνάμεων στη Ναυμαχία της Ντζέρμπα στην Τυνησία. Επρόκειτο για το απόγειο της οθωμανικής ναυτικής ισχύος και υπεροχής στη θάλασσα 22 χρόνια μετά τη νίκη στην Πρέβεζα. Αξίζει να επισημανθεί ότι οι Ισπανοί είχαν δυσαναπλήρωτες απώλειες 600 έμπειρων ναυτικών και 2.400 ειδικευμένων αρκεβουζιοφόρων, γεγονός που μεγέθυνε τα αποτελέσματα της οθωμανικής νίκης.

    Και ενώ ο πόλεμος μαινόταν στα ευρωπαϊκά και αφρικανικά θέατρα επιχειρήσεων, μεταξύ 1538-1554 ο Σουλεϊμάν διέταξε την εκτέλεση μιας σειράς πολύ ενδιαφερουσών αμφίβιων επιχειρήσεων στην περιοχή του Ινδικού Ωκεανού. Πρόκειται για τέσσερις καταγεγραμμένες εκστρατείες (Hint Deniz seferleri). Από το 1525 όταν ο Σελμάν Ρεΐς (σ.σ. ελληνικής καταγωγής) τοποθετήθηκε διοικητής του Οθωμανικού Στόλου στην Ερυθρά Θάλασσα για να αντιμετωπίσει τους Πορτογάλους, φάνηκε ότι η περιοχή θα μετατρεπόταν σε πεδίο γεωπολιτικής και εμπορικής σύγκρουσης των δύο δυνάμεων. Με την κατάληψη της Βασόρας από τον Σουλεϊμάν το 1538 επέτρεψε την χρήση του λιμανιού ως βάσης για ναυτικές επιχειρήσεις στον Ινδικό. Την ίδια χρονιά ο Χατίμ Πασάς ως ναύαρχος του Ινδικού πραγματοποιεί την πρώτη εκστρατεία με 90 γαλέρες προσπαθώντας ανεπιτυχώς να καταλάβει το πορτογαλικό οχυρό του Ντίου. Επιστρέφοντας προσάρτησε την περιοχή της Υεμένης και το στρατηγικής σημασίας λιμάνι του Αντεν. Μεταξύ 1548 και 1552 ο ελληνικής καταγωγής Πίρι Ρέις ανέλαβε τα σκήπτρα προσάρτησε το Ομάν, το Κατάρ, το Μπαχρέιν ενώ απέτυχε να αλώσει την ακρόπολη του νησιού Ορμούζ την οποίαν κατείχαν οι Πορτογάλοι. Αφήνοντας τον στόλο στη Βασόρα επέστρεψε στο Σουέζ όπου του ανακοινώθηκε η τιμωρία του γιατί εγκατέλειψε τα πλοία και αποχώρησε! Το 1552 ο ελληνικής ή αλβανικής καταγωγής Μουράτ Ρεΐς ο γηραιότερος αντιμετώπισε έναν ισχυρό πορτογαλικό στόλο. Ακολούθησε η μεγαλύτερη ναυμαχία από πλευράς συμμετοχών πλοίων και ισχύος πυρός κατά την οποία οι Οθωμανοί βύθισαν την πορτογαλική ναυαρχίδα, αλλά οι καιρικές συνθήκες δεν επέτρεψαν την ολοκλήρωση της νίκης. Τον επόμενο χρόνο ο ναύαρχος Σειντί Αλί Ρείς (πιθανότατα ελληνικής καταγωγής από τον Γαλατά και ρίζες από την Σινώπη) τέθηκε επικεφαλής μιας όχι και τόσο καλά εξοπλισμένης ναυτικής δύναμης, η οποία αφού επιβίωσε από τοπικό τυφώνα έφθασε στην Ινδία. Ο ναύαρχος κατέληξε στην αυλή του αυτοκράτορα των Μουγκάλ Χουμαγιούλ και επέστρεψε στην Κων/πόλη μερικά χρόνια αργότερα.

    Το 1565 ο Σουλεϊμάν λίγο πριν από το θάνατό του οργάνωσε μια μεγάλη ναυτική εκστρατεία με στόχο την κατάληψη της Μάλτας και τον έλεγχο της κεντρικής Μεσογείου. Η εκστρατεία δεν υπήρξε επιτυχής και σήμανε την αρχή του τέλους της εποχής της οθωμανικής ναυτικής υπεροχής, η οποία κορυφώθηκε με την κατάκτηση της Κύπρου και την επακόλουθη ήττα στη Ναυμαχία της Ναυπάκτου το 1571, μετά από τον θάνατο του Σουλεϊμάν, ο οποίος είχε συμβάλλει αποφασιστικά στην ανάπτυξη και εμπέδωσή της. Ωστόσο οι Οθωμανοί δεν κατέθεσαν τα όπλα και συνέχισαν να επενδύουν στη ναυτική ισχύ, γεγονός που τους έδωσε την ευκαιρία να πανηγυρίσουν την τελευταία τους μεγάλη ναυτική επιτυχία έναν αιώνα αργότερα το 1669 με την ολοκλήρωση της κατάκτησης της Κρήτης. Ως επιμύθιο της προσπάθειας του Σουλεϊμάν να συγκροτήσει μια ισχυρή ναυτική παρουσία σε όλες τις θάλασσες καταγράφεται η αποστολή πλοίων στην Ινδονησία, η οποία ολοκληρώθηκε από τον διάδοχό του Σελίμ Β΄, ο οποίος έστειλε στο Ατσεχ της Σουμάτρας το ναύαρχο Κούρτογλου Χιζίρ Ρεΐς.
    http://perialos.blogspot.gr/2012/09/blog-post_10.html

    Το Περί Αλός προτείνει:
    Παρακολουθήστε την εκπομπή της ΝΕΤ «Η μηχανή του Χρόνου» το σχετικό αφιέρωμα για την πραγματική ιστορία του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς. Πιέσατε ΕΔΩ

    ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

    Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. Ι, Εκδοτική Αθηνών.
    Roger Crowley, Empire of the sea, Faber & Faber, 2008.
    Matthew Carr: Blood and Faith: The Purging of Muslim Spain, The New Press, 2009.
    R. C. Anderson, Naval Wars in the Levant 1559-1853, Princeton University Press, Princeton, 1952.
    John Guilmartin, Gunpowder and Galleys, Cambridge University Press, Cambridge, 1974.
    John F. Guilmartin, Jr.,Galleons and Galleys: Gunpowder and the Changing Face of Warfare at Sea, 1300-1650, Cassell, 2002.

    http://perialos.blogspot.gr/2012/09/blog-post_10.html

  16. Δημήτρης on

    ΝΙΚΟΣ ΞΥΔΑΚΗΣ
    Ο νεοθωμανισμός συναντά τα όριά του
    ΠΟΛΙΤΙΚΗ 08.04.2014 : 05:36
    ΕΤΙΚΕΤΕΣ:KAΘHMEPINA

    Τα νέα στοιχεία για το ποιος χρησιμοποίησε χημικά όπλα στη Συρία ανατρέπουν τα στερεότυπα με τα οποία δικαιολογήθηκε η εισβολή στο Ιράκ και δικαιώνουν όσους χειρίστηκαν με μετριοπάθεια την παρόξυνση της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Ο βετεράνος ερευνητής Σέιμουρ Χερς συγκροτεί μια πειστική εξήγηση για το πώς απετράπη η αμερικανική επέμβαση στη Συρία, σύμφωνα με το ρεπορτάζ που δημοσιεύεται παραπλεύρως.

    Με λίγα λόγια, δικαιώνονται ο Αμερικανός πρόεδρος Μπ. Ομπάμα και ο Ρώσος ηγέτης Βλ. Πούτιν, οι οποίοι κατόρθωσαν να συνεννοηθούν, ο καθείς για τους δικούς του λόγους, και να αποτρέψουν τη γενίκευση της σύρραξης στη Συρία.

    Ο πρόεδρος Ομπάμα αξιοποίησε προφανώς τις πληροφορίες των αμερικανικών υπηρεσιών, αλλά και το σχετικό υλικό που συνέλεξαν βρετανικές και ρωσικές υπηρεσίες, και οι ερευνητές του ΟΗΕ. Επιπροσθέτως, αφουγκράστηκε επιτυχώς το πολιτικό κλίμα που όρισε η βρετανική Βουλή των Κοινοτήτων με την ιστορική απόφασή της για μη επέμβαση· άκουσε δηλαδή το μετρημένο μήνυμα που έστειλαν οι παραδοσιακοί Βρετανοί σύμμαχοι. Σε αυτή τη φάση οι Βρετανοί έπραξαν εντελώς αντίθετα από τον πρώην πρωθυπουργό Τόνι Μπλερ, ο οποίος είχε παραπλανήσει εσκεμμένως τον βρετανικό λαό για τα όπλα μαζικής καταστροφής του Σαντάμ Χουσεΐν, οδηγώντας τη χώρα του στα πολεμικά μέτωπα του Ιράκ.

    Ο Αμερικανός πρόεδρος συνέπλευσε επίσης με την εκφρασμένη βούληση των Ρώσων, οι οποίοι έχουν τα δικά τους γεωπολιτικά συμφέροντα στην περιοχή, για αποτροπή της γενικευμένης σύρραξης. Αλλά δεν εισάκουσε τις θερμές και ιδιοτελείς εισηγήσεις του Τούρκου ηγέτη Τ. Ερντογάν για γενικευμένη επέμβαση εναντίον του Σύρου προέδρου Ασαντ.

    Οι αποκαλύψεις για τον υπονομευτικό ρόλο της τουρκικής ΜΙΤ στη συριακή κρίση και την τουρκική βοήθεια προς τους τζιχαντιστές ατάκτους φέρνουν σε δύσκολη θέση τον Ερντογάν και αποδυναμώνουν το σχέδιό του να αναδειχθεί η Τουρκία σε μοναδική ισχυρή περιφερειακή δύναμη και ρυθμιστή της ευρύτερης αραβικής και ισλαμικής περιοχής μαζί με τις υπερδυνάμεις. Η νεοθωμανική γεωπολιτική των Ερντογάν-Νταβούτογλου δέχεται πλήγματα στο εξωτερικό μέτωπο, έτσι όπως διαμορφώνεται η κατάσταση στη Συρία, αλλά και μετά την ιστορικής σημασίας προσέγγιση ΗΠΑ και Ιράν. Η αμερικανική ηγεσία δεν βάζει πια όλα τα αυγά της στο καλάθι ενός περιφερειακού συμμάχου, και σίγουρα όχι στο καλάθι της Τουρκίας.

    Ο έως πρόσφατα πανίσχυρος Ερντογάν δεν βλέπει μόνο απώλειες στο εξωτερικό μέτωπο. Στο εσωτερικό αντιμετωπίζει, αφενός, κάμψη του τουρκικού οικονομικού θαύματος και φυγή κεφαλαίων, αφετέρου, τη λυσσώδη αντιπαράθεση του πρώην συμμάχου του νεοϊσλαμιστή ηγέτη Φετουλάχ Γκιουλέν, αλλά και τη σταθερή και αυξανόμενη αντίδραση των μορφωμένων μεσοστρωμάτων των μητροπόλεων απέναντι στον νεοθωμανικό δεσποτισμό.

    Ο πόλεμος στη Συρία, η προσέγγιση του Ιράν, η κρίση στην Ουκρανία, η μακρά αστάθεια σε Αίγυπτο και Λιβύη συμβαίνουν λίγο-πολύ στα όρια της Ευρώπης. Αφορούν την Ευρώπη· είτε σαν οιονεί φεντεραλιστικό σύστημα με γεωπολιτικά και γεωοικονομικά συμφέροντα είτε επειδή επηρεάζονται άμεσα τα όμορα κράτη-μέλη. Η Ελλάδα είναι ένα τέτοιο κράτος που επηρεάζεται άμεσα και πολλαπλώς.

    http://www.kathimerini.gr/761799/opinion/epikairothta/politikh/o-neo8wmanismos-synanta-ta-oria-toy

  17. Ένας πολιτικός ψυχίατρος να εξηγήσει τι σημαίνει διζωνική ομοσπονδία
    06/03/2011 |

    Σάββας Ιακωβίδης

    Ο Παναγιώτης Ήφαιστος, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων – Στρατηγικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς, αναλύει γιατί η διεθνής και ευρωπαϊκή νομιμότητα είναι το μόνο στέρεο υπόβαθρο μιας λύσης στο Κυπριακό

    Αν εισέλθουμε μέσα στο τρελοκομείο της διζωνικής, όλοι σύντομα θα βρεθούμε σε πλήρη σύγκρουση και δεν θα έλθει κάποιος καλοκάγαθος Αλλάχ να διαιτητεύσει αλλά ο τουρκικός στρατός
    Με το βιβλίο του Αχμέτ Νταβούτογλου αναδύονται ευκρινώς στην επιφάνεια οι ηγεμονικοί – επεκτατικοί στόχοι της Τουρκίας σε βάρος και του Ελληνισμού. Με το νέο βιβλίο του, «Εναλλακτικές Κοσμοθεωρίες», προσδιορίζεται με σαφήνεια ότι οι πιστοί μουσουλμάνοι είναι ένας άλλος κόσμος, πολύ διαφορετικός, που καλούμαστε να τον γνωρίσουμε. Για να αποφύγουμε να τον υποστούμε. Ο Παν. Ήφαιστος επισημαίνει ότι ο μουσουλμανικός είναι ένας κόσμος θεοκρατικός. Αυτή είναι η πίστη τους. Δεν είναι η δική μας.

    Ο Παν. Ήφαιστος προειδοποιεί ότι, με βάση τις «Εναλλακτικές Κοσμοθεωρίες» του Νταβούτογλου, εμείς θα είμαστε μια μειονότητα μέσα στον μουσουλμανικό ωκεανό με έναν Τούρκο Χαλίφη, που θα κάνει το διαιτητή, αφού ο Αλλάχ δεν θα καταδέχεται να παρέμβει στη διζωνική-δικοινοτική ομοσπονδία για να βρίσκει λύσεις. Μετά την απόρριψη του φασιστικού σχεδίου Ανάν, η λύση του Κυπριακού είναι μόνο μία και καμία άλλη: Η διεθνής και ευρωπαϊκή νομιμότητα. Δηλαδή, δημοκρατία και μόνο δημοκρατία. Πέραν τούτου, λέγει ο καθηγητής Ήφαιστος, τα υπόλοιπα είναι αυτοκτονικά τόσο για τους Έλληνες όσο και για τους Τούρκους της Κύπρου. Διφορετικά θα εισέλθουμε σ’ ένα τρελοκομείο. Ο Παν. Ήφαιστος λέγει:

    Κατευναστικές πολιτικές

    Γιατί οι «Εναλλακτικές Κοσμοθεωρίες» του Νταβούτογλου είναι τόσο σημαντικό βιβλίο, που πρέπει να μελετηθεί από την ηγεσία του Ελληνισμού και δη τους σκεπτόμενους Έλληνες της Κύπρου; Γιατί όσα καταγράφει στο βιβλίο του αποτελούν απειλή για τον Ελληνισμό;

    Ως προς το τελευταίο θα άρχιζα με τη φράση του Περικλή: «ΜΑΛΛΟΝ ΓΑΡ ΠΕΦΟΒΗΜΑΙ ΤΑΣ ΟΙΚΕΙΑΣ ΗΜΩΝ ΑΜΑΡΤΙΑΣ Ή ΤΑΣ ΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙΩΝ ΔΙΑΝΟΙΑΣ» – Περικλής Θουκυδίδου Α144 («Περισσότερο φοβούμαι τα δικά μας σφάλματα παρά τα σχέδια των εχθρών μας»). Και λυπάμαι να πω ότι υπό αυτό το πρίσμα ο Νταβούτογλου συνιστά μικρότερη απειλή από τις κατευναστικές πολιτικές των πολιτικών ηγεσιών των δύο μεγάλων κομμάτων της Κύπρου. Βασικά, κανείς δεν μας υποχρεώνει να πούμε ναι στον αυτοχειριασμό μας. Και η διζωνική-δικοινοτική, όπου υπό την υψηλή εποπτεία της Τουρκίας θα επιχειρούμε να συγκροτήσουμε πολιτειακό βίο με ομοφωνία σε φυλετική-ρατσιστική βάση, είναι πρωτάκουστο.

    Δεν στέκομαι στο τι δέχθηκε ο Μακάριος πριν από τέσσερις δεκαετίες και πάει λέγοντας, καθότι αυτά έχουν αναλυθεί εκτενώς και από τις στήλες της εφημερίδας σας. Μόνο και μόνο αυτά πάντως, δείχνουν πολιτικοπνευματικό αδιέξοδο αλλά και έλλειμμα συνειδητοποίησης ότι αν συνεχίσουμε στην ίδια τροχιά, θα καταπέσουμε στην άβυσσο. Το βιβλίο «Εναλλακτικές Κοσμοθεωρίες» είναι ίσως πιο σημαντικό από το «Στρατηγικό βάθος, η διεθνής θέση της Τουρκίας». Με την έννοια ότι, ενώ στο τελευταίο απροκάλυπτα και απερίφραστα απειλούμαστε στη βάση ηγεμονικών και επεκτατικών αξιώσεων, στο «Εναλλακτικές Κοσμοθεωρίες» προσδιορίζεται με σαφήνεια και καθαρότητα ότι οι πιστοί μουσουλμάνοι είναι ένας άλλος κόσμος, πολύ διαφορετικός.

    Ισλαμική κοσμοθεωρία: Ένας άλλος κόσμος; Τι εννοείτε;

    Ο πραγματικά ενδιαφερόμενος να καταλάβει την ισλαμική κοσμοθεωρία και το πραγματικό βάθος του νεο-Οθωμανικού δόγματος, θα πρέπει να διαβάσει ένα κατά τα άλλα ευανάγνωστο και εξαιρετικά σημαντικό κείμενο όχι μόνο για μάς αλλά και για τον καθένα, που θέλει να κατανοήσει τη μουσουλμανική πίστη.

    Κατά πρώτον και ανεξαρτήτως επιστημονικών ελέγχων για ζητήματα θεολογίας, πολιτικής θεωρίας -για τη μεθερμηνεία του Αριστοτέλη, για παράδειγμα, που θεωρώ λανθασμένη ή καλύτερα εκλογικευμένη- και συγκριτικής ιστορίας των ιδεών, το βιβλίο είναι ένα σημαντικό κείμενο ανάλυσης όχι μόνο της Ισλαμικής κοσμοθεωρίας αλλά και της Δυτικής κοσμοθεωρίας. Στέκομαι, όμως, στην πρώτη καθότι τη Δυτική κοσμοθεωρία αναλύει πολύ πιο εμπεριστατωμένα ο Παναγιώτης Κονδύλης. Ο Νταβούτογλου, όμως, γνωρίζει αρκετά.

    Δηλαδή, τι αναλύει που μας ενδιαφέρει;

    Το δεύτερο που θα ήθελα να πω, ακριβώς, είναι ότι δεν έχω διαβάσει πιο κατανοητό κείμενο για τους μουσουλμάνους. Το «Εναλλακτικές Κοσμοθεωρίες» δεν είναι μόνο το πνευματικό και κοσμοθεωρητικό υπόστρωμα του νεο-Οθωμανισμού όπως αναπτύχθηκε μετέπειτα με κύριο ύστερο εκφραστή του, τον Αχμέτ Νταβούτογλου. Είναι, επίσης, και ένα σημαντικό βιβλίο για τον ισλαμικό κόσμο. Προσέξτε με τι ακρίβεια ορίζει την Ισλαμική κοσμοθεωρία:

    «Ισλαμική κοσμοθεωρία είναι η τελική συναίνεση πάνω σε τρία θεμελιώδη δόγματα του Ισλάμ, δηλαδή την πίστη στην ενότητα του Αλλάχ (οντολογική αρχή), την πίστη στην προφητεία (επιστημολογική αρχή) και την πίστη στη μετά θάνατον ζωή (εσχατολογική αρχή). Αυτές οι διαστάσεις καθορίζουν και το αξιολογικό πλαίσιο της ισλαμικής κοινωνικής σκέψης. Η γνώση της οντολογικής σχέσης του ανθρώπου με τον Αλλάχ είναι η θεμελιώδης ουσία του ισλαμικού τρόπου πίστης, σκέψης και ζωής».

    Δεν θα είναι βιώσιμη μια διζωνική κρατική οργάνωση της Κύπρου

    Μετά την ανάγνωση αυτού του βιβλίου, όταν προσπαθώ να συναρτώ τα πολιτικά δρώμενα με το Ισλάμ, όπως για παράδειγμα τώρα στη Μέση Ανατολή, ξέρω πολύ καλά το ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί: «Πόσοι πιστοί και πόσο πιστοί είναι οι πολίτες μουσουλμάνοι».

    Το τρίτο που θα ήθελα να τονίσω, ακριβώς, είναι ότι το ίδιο ακριβώς ερώτημα θα πρέπει να θέσουμε και στην περίπτωση της Κύπρου. Όχι ότι υπάρχει κάποια ελπίδα να είναι βιώσιμη μια οποιαδήποτε διζωνική κρατική οργάνωση σε οποιαδήποτε εθνική ή διζωνική βάση. Μεταξύ δυτικών οποιουδήποτε είδους και μουσουλμάνων, όμως, είναι κυριολεκτικά τρέλα και πολιτικός σαδομαζοχισμός να προσπαθείς να αποφασίσεις ομόφωνα σε εθνική, φυλετική και θρησκευτική βάση. Θα πρέπει να αναζητήσουμε, πλέον, εκτιμώ, πολιτικό ψυχίατρο για να μας εξηγήσει τι σημαίνει διζωνική-δικοινοτική δύο ισότιμων συνιστώντων κρατιδίων.

    Και αν βρεθεί κάποιος που θα πει εμείς και εμείς (οι επαναπροσεγγιστές στυλ UNOPS και Ντε Σότο) θα είμαστε το ένα ή το άλλο, θα πρέπει να μας εξηγήσουν τους λόγους, για τους οποίους κανένα κράτος, αν και όλα διαθέτουν εσωτερικά άλλες εθνότητες, δεν συγκροτείται με όρους διζωνικής-δικοινοτικής, αποτελούμενης από ισότιμα κρατίδια.

    Πώς διαπιστώνεται μέσα από το «Εναλλακτικές Κοσμοθεωρίες» ότι μια δικοινοτική-διζωνική θα οδηγήσει σε ανεπιθύμητα αποτελέσματα;

    Είναι ένας άλλος κόσμος, σε όλα τα επίπεδα της ανθρώπινης υπόστασης και της πολιτικής οργάνωσης. Αφού κάνω σαφές ότι τρέφω μεγάλο σεβασμό στην πίστη όλων των θρησκευτικών δογμάτων -και ότι έχω κυριολεκτικά εντυπωσιαστεί από το οντολογικό βάθος της ισλαμικής πίστης- ως πολιτικός επιστήμονας οφείλω να κάνω σαφές το αυτονόητο. Ότι, δηλαδή, είναι ένα πράγμα σε ένα κράτος τα διάφορα άτομα και οι διάφορες ομάδες που συμμετέχουν στον κοινό βίο να προσπαθούν να προσδιορίσουν τον κοινό κατ’ αλήθειαν βίο, για να συγκροτήσουν την κοινή τους πολιτεία σύμφωνα με τη συγκλίνουσα ανθρωπολογική τους ετερότητα (όπως συμβαίνει με κάθε έθνος), και άλλο δύο ομάδες πολιτών να έχουν μεταξύ τους δύο διαφορετικές και ασύμβατες αλήθειες.

    Θα το περιέγραφα ως εξής: Η δυτική ή χριστιανική αλήθεια κινείται μέσα σε ένα αεροπλάνο σε κάποιο ύψος. Αντίστροφά της κινείται η ισλαμική αλήθεια που όχι μόνο είναι αντίθετα προσανατολισμένη αλλά το ύψος της, επιπλέον, είναι τόσο υψηλό, που φτάνει μέχρι τον ουρανό, εκεί όπου είναι ο Προφήτης. Και αυτή για τους πιστούς είναι η μόνη αλήθεια που ορίζει τη ζωή τους, την πολιτική τους και τη συμπεριφορά τους.

    Κινέζικα και αλαμπουρνέζικα

    Επειδή ακριβώς σέβομαι αυτήν την πίστη αλλά δεν μπορώ να κατανοήσω πώς θα συμβιώσει σε ένα κρατίδιο δύο αντίθετων συνιστωσών, που θα αποφασίζουν ομόφωνα, πολύ σοβαρά θα συμβούλευα τους Ανανικούς διζωνιστές να ορίζουν όχι επιτροπές διαιτησίας αλλά αν δεν μπορούν να έχουν τον «καλύτερο από όλους τους κριτές, που είναι ο Αλλάχ», τουλάχιστον μεθερμηνευτές τους. Βέβαια άκρη όσον αφορά τη διαβίωση του κράτους ποτέ δεν θα βρεθεί γιατί αυτοί θα μιλούν κινέζικα και εμείς αλαμπουρνέζικα. Πρέπει κάποιος να χαρίσει ένα βιβλίο σε όλους τους Κυπρίους ή τουλάχιστον σε αυτούς που θέλουν να είναι ηγέτες.

    Γιατί;

    Επειδή ακριβώς αυτός ο άλλος κόσμος, ο Ισλαμικός, είναι κάτι που στο πλαίσιο ενός κράτους ούτε ξέρουμε ούτε μπορούμε να μάθουμε. Ο κόσμος αυτός είναι αυστηρά θεοκεντρικός. Ο Νταβούτογλου με έπεισε ότι δεν είναι κατ’ ανάγκην και θεοκρατικός (αυτός δεν λέει, δεν μπορεί να είναι θεοκρατικό το Ισλάμ). Πλην Θεός, άνθρωπος, ηθική, πολιτική, νόμος, κοινωνικοπολιτική οργάνωση και κοινωνικοοικονομική οργάνωση είναι ένα και το αυτό. Αυτή είναι η πίστη τους. Δεν είναι, όμως, η δική μας.

    Ο Αλλάχ και ο Χαλίφης

    Ο ισλαμισμός προϋποθέτει μια ενιαία και αδιαίρετη οντολογία, όπως εξηγεί ο Νταβούτογλου, και καμιά αλήθεια δεν υπάρχει πλην αυτή του Προφήτη. Η δική μας λογική «δεν περπατά» και παντρεμένοι μαζί τους πολιτικά θα έχουμε πάντα αδιέξοδο. Διαβάστε τον ακέραιο και ακριβή λόγο του Νταβούτογλου: «Η ισλαμική κοσμοθεωρία που περιλαμβάνει τα πάντα, κοσμοθεωρία που είναι πλήρως εναλλακτική της δυτικής κοσμοθεωρίας και όχι συμπληρωματική της, παρέχει επαρκή θεωρητικά και αντιληπτικά εργαλεία για μια τέτοια προσπάθεια».

    Βέβαια, για να διασκεδάσω την αφέλεια ή πονηριά κάποιων παρασυρμένων στις επαναπροσεγγιστικές γελοιότητες, μπορούμε να κτίσουμε μια βιώσιμη πολιτεία μόνο άμα έχουμε τον Αλλάχ επί τόπου ή τουλάχιστον έναν Χαλίφη. Δεν κάνω αστείο, απλώς διάβασα το «Εναλλακτικές Κοσμοθεωρίες». Όταν, πλέον, εμείς θα είμαστε μειονότητες μέσα στον μουσουλμανικό ωκεανό, θα έχουμε και κάποιον Τούρκο, ενδεχομένως, Χαλίφη, που θα κάνει το διαιτητή μιας και υποθέτω ο Αλλάχ δεν θα καταδέχεται να παρέμβει στη διζωνική-δικοινοτική ομοσπονδία για να βρίσκει λύσεις.

    Μόνη λύση η διεθνής και η ευρωπαϊκή νομιμότητα

    Αν δεν υπάρχει δυνατότητα διζωνικής-δικοινοτικής λύσης τι εισηγείστε;

    Δεν είμαι πολιτικός αλλά ακαδημαϊκός. Πρακτικές λύσεις δεν μπορώ να δώσω. Μέσα από τον ακαδημαϊκό λόγο, όμως, μόνο για προσανατολισμούς μπορώ να μιλήσω. Αυτό έκανα και στο παρελθόν με την ένταξη στην ΕΕ, τον ενιαίο αμυντικό χώρο και την αντίκρουση του φασιστικού σχεδίου Ανάν. Πριν από δύο δεκαετίες, θα ενθυμείστε, μαζί με μερικούς φίλους στην «Κίνηση για την Ευρώπη» πρωτοστατήσαμε στον αγώνα διάνοιξης προοπτικών στον ορίζοντα της Ε.Ε. Ξέρουμε όλοι ποιοι μποϊκόταραν την υποβολή αίτησης ένταξης, την αμυντική μας ενίσχυση για να καταστεί δυνατή η ένταξη μετά την καταναγκαστική υποβολή αίτησης λόγω πιέσεων της κυπριακής κοινωνίας. Για το θέμα αυτό έγραψα πολλά βιβλία, δοκίμια και εκατοντάδες επιφυλλίδες. Τα ενθυμείστε. Τελικά, όταν η Κύπρος εντάχθηκε και διανοίχθηκαν κάποιες προοπτικές, η βιώσιμη λύση δολοφονήθηκε προγραμματικά από τα γεράκια των ιμπεριαλιστικών παρασκηνίων και των αξιοθρήνητων εγχώριων υπηρετών του φασιστικού σχεδίου Ανάν. Έκτοτε δεν εκμεταλλευτήκαμε το γεγονός της ένταξης. Δεν ζητάμε την εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομιμότητας. Μυστήριο, αλλά αληθινό.

    Η βιώσιμη λύση, εντούτοις, μπορεί να είναι μόνο μια και καμιά άλλη: Η διεθνής και ευρωπαϊκή νομιμότητα και εκτέθηκε στην έκθεση εμπειρογνωμόνων του διεθνούς πάνελ επιστημόνων, στο οποίο συμμετείχα. Δηλαδή, δημοκρατία και μόνο δημοκρατία. Πέραν τούτου τα υπόλοιπα είναι αυτοκτονικά τόσο για εμάς όσο και για τους Τουρκοκυπρίους. Αν εισέλθουμε μέσα σε ένα τέτοιο τρελοκομείο, όλοι σύντομα θα βρεθούμε σε πλήρη σύγκρουση και δεν θα έλθει κάποιος καλοκάγαθος Αλλάχ να διαιτητεύσει αλλά ο τουρκικός στρατός. Και ο Νταβούτογλου στο άλλο βιβλίο του λέει ξεκάθαρα τι θέλουν οι νεο-οθωμανοί ισλαμιστές ηγέτες: Πλήρη έλεγχο.

    Δεν νομίζω πως θα μείνει οποιοσδήποτε Έλληνας στην Κύπρο. Κάποιοι, βέβαια, ενδέχεται να αλλαξοπιστήσουν όπως συχνά συνέβαινε στο παρελθόν σε ανάλογες περιστάσεις. Ήδη κάποια ασυνάρτητα λόγια αυτήν την ενδόμυχη τάση δείχνουν. Ας διαβάσουν, όμως, πολύ προσεκτικά το «Εναλλακτικές Κοσμοθεωρίες». Θα καταλάβουν αμέσως τι σημαίνει θεοκεντρική αυτοαντίληψη των πάντων. Δεν αποκλείω και να τους αρέσει ο θεοκεντρισμός αν και τώρα άθεοι το παίζουν. Ας το διαβάσουν, όμως, διά παν ενδεχόμενο (γι’ αυτούς). Ίσως αλλάξουν γνώμη και γλιτώσουν οι υπόλοιποι Κύπριοι.

    Και τι κάνουμε, εν τέλει;

    Οτιδήποτε άλλο εκτός μιας μη βιώσιμης λύσης. Στη χειρότερη περίπτωση θα περιμένουμε. Ακούραστα να προτείνουμε στους σύνοικούς μας μια βιώσιμη λύση. Αν δεν έλθει, δεν θα χάσουμε τη διζωνική-δικοινοτική. Θα γλιτώσουμε από αυτήν. Υπάρχουν μύριοι τρόποι πολιτισμικής, θρησκευτικής και άλλης αποκέντρωσης και συγκρότησης ενός βιώσιμου κράτους. Μόνο ενιαίο κράτος, όμως, μπορεί να είναι βιώσιμο, και ασφαλώς χωρίς ξένους στρατούς και εγγυήσεις. Τα υπόλοιπα είναι αυτοκτονικές εκλογικεύσεις.

    Αξιώσεις ισχύος με ισλαμικό μανδύα

    Ποιες είναι οι προοπτικές επιτυχίας του νεο-Οθωμανισμού;

    Σχεδόν καμιά. Γι’ αυτό μάλλον εμείς θα είμαστε το πρώτο και τελευταίο θύμα αν δεχθούμε τα τουρκικά δεσμά. Οι νεο-Οθωμανοί κινούνται πάνω στο εθνοκρατοκεντρικό ναρκοπέδιο, όπου τα μουσουλμανικοί έθνη έχουν πλέον αποκτήσει δική τους κρατική και ή εθνοκρατική συνείδηση. Ό,τι κάνει ο Ερντογάν αργά ή γρήγορα θα προσκρούσει. Οι Τούρκοι, για να είμαι ειλικρινής, δεν έχουν και πολλές άλλες εναλλακτικές πορείες. Ο νεο-Οθωμανισμός είναι και μια προσπάθεια να συσπειρώσουν τα άλλα μουσουλμανικά έθνη στο εσωτερικό τους και κυρίως τους Κούρδους.

    Ερείσματα αναζητούν, επίσης, οι Τούρκοι, με το να μεταμφιέζουν τις αξιώσεις ισχύος με ισλαμικό μανδύα. Βέβαια, ως διεθνολόγος οφείλω να μην υποτιμώ το πόσα ερείσματα θα αποκτήσουν αν κινηθούν προσεκτικά. Κυρίως αν εμείς λυγίσουμε. Τα γυρίσματα και τα πισωγυρίσματα της διεθνούς πολιτικής είναι πάντα πολλά, ο τολμηρός πάντοτε κατορθώνει όταν αξιώνει αυτό που μπορεί και όταν οι αδύναμοι υποχωρούν και προσαρμόζονται. Οι υπόλοιπες δυνάμεις, επιπλέον, έχουν τα δικά τους προβλήματα και αντιθέσεις. Και ο Νταβούτογλου είναι, τελικά, ένας πολύ πονηρός διπλωμάτης. Μεγάλα βέβαια και τα εσωτερικά προβλήματα. Σχοινοβατούν, ακροβατούν, απειλούν και προπετώς απαιτούν τα πάντα και εμείς κοιτάμε περιδεείς, αντί να τους αποστραφούμε, να δυναμώσουμε την εθνικής μας υπόσταση και να επιζητήσουμε συμμαχίες. Κατ’ ελάχιστον, όπως ήδη ανέφερα, ας περιμένουμε τουλάχιστον. Ας λέμε διαρκώς όχι. Όλα τα άλλα είναι χειρότερα ενώ ποτέ δεν ξέρεις τι φέρνει το μέλλον.

    http://www.sigmalive.com/simerini/politics/interviews/363415

  18. Π on

    Ο Μικρασιατικος Ελληνισμος αριθμούσε οκτώ εκατομμύρια κατά τον J.C. Russel «Recent Advances in Medieval Demography», 1965, p.99, ή οκτώ εκατομμύρια οκτακόσιες χιλιάδες (Πρακτικά American philosophical Society – Late Ancient and Medieval Population – Philadelphia 1958, v.XLIII, p.81)

  19. Δραστικές αλλαγές στο τουρκικό εκπαιδευτικό σύστημα

    Το «Οθωμανικό» Αλφάβητο επαναφέρει στα σχολεία ο Ερντογάν

    Μίνα Αγγελίνη 09/12/2014

    «Η κατάργηση της οθωμανικής γλώσσας ήταν μία τραγωδία γι’ αυτό το έθνος, το οποίο είχε ανώτερη επιστημονική κληρονομιά, αλλά έχασε τη σοφία του», δήλωσε ο Ερντογάν από την Άγκυρα, μιλώντας σε εκδήλωση της Διεύθυνσης Θρησκευτικών Υποθέσεων

    Δραστικές αλλαγές στο τουρκικό εκπαιδευτικό σύστημα προωθεί ο «Σουλτάνος του Βοσπόρου», Ταγίπ Ερντογάν, ανοίγοντας νέο μέτωπο με την κοσμική Τουρκία καθώς τάχθηκε υπέρ της διδασκαλίας της οθωμανικής γλώσσας, με το αραβικό αλφάβητο, στη Μέση Εκπαίδευση.

    «Η κατάργησή της ήταν μία τραγωδία γι’ αυτό το έθνος, το οποίο είχε ανώτερη επιστημονική κληρονομιά, αλλά έχασε τη σοφία του», δήλωσε ο Ερντογάν από την Άγκυρα, μιλώντας σε εκδήλωση της Διεύθυνσης Θρησκευτικών Υποθέσεων. Κατά τον τούρκο πρόεδρο, η επαναφορά της διδασκαλίας της οθωμανικής γλώσσας είναι αναγκαία για να επανασυνδεθούν οι νεότερες γενιές των ομοεθνών του «με τις ρίζες τους» και να μπορούν να διαβάζουν τις επιτύμβιες στήλες, που είναι γραμμένες στα αραβικά.

    «Είτε τους αρέσει, είτε όχι, η οθωμανική γλώσσα θα διδάσκεται και θα μαθαίνεται σ’ αυτή τη χώρα», τόνισε ο Ερντογάν, απευθυνόμενος στους επικριτές του.

    Ο τούρκος πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι, η διδασκαλία στα σχολεία της οθωμανικής γλώσσας θα είναι υποχρεωτική, απορρίπτοντας οποιαδήποτε συζήτηση σχετικά με το θέμα καθώς, όπως τόνισε, «τα οθωμανικά δεν είναι ξένη γλώσσα».

    Οι δηλώσεις του Ερντογάν αποτελούν ευθεία βολή κατά του ιδρυτή της σύγχρονης Τουρκίας, Κεμάλ Ατατούρκ, ο οποίος κατάργησε την οθωμανική γλώσσα το 1928, αντικαθιστώντας το αραβικό αλφάβητο με το λατινικό.

    Τα σχέδια του Ερντογάν αναμένεται να προκαλέσουν την οργή της κοσμικής κοινωνίας της χώρας, που υποστηρίζει ότι ο Τούρκος πρόεδρος προωθεί όλο και περισσότερο την ισλαμική ατζέντα. «Υπάρχουν εκείνοι που δεν θέλουν αυτή τη διδασκαλία. Αυτός είναι ένας μεγάλος κίνδυνος. Είτε τους αρέσει είτε όχι η οθωμανική γλώσσα θα διδάσκεται και θα μαθαίνεται σε αυτή τη χώρα. Αυτή η θρησκεία έχει έναν προστάτη. Και αυτός ο προστάτης θα προστατεύσει τη θρησκεία μέχρι το τέλος του κόσμου», δήλωσε ο Τούρκος πρόεδρος, σε εκδήλωση της Διεύθυνσης Θρησκευτικών Υποθέσεων.

    http://www.protothema.gr/world/article/433208/to-othomaniko-alfavito-epanaferei-sta-sholeia-o-erdogan-/

  20. Τα οθωμανικά και οι νέες εξελίξεις στην Τουρκία

    12.12.2014
    -A+A
    Η απόφαση της τουρκικής κυβέρνησης να επαναφέρει τα οθωμανικά ως μάθημα στην υποχρεωτική εκπαίδευση (λύκειο) άνοιξε έναν εξαιρετικά ενδιαφέροντα κύκλο συζητήσεων στην τουρκική κοινωνία αλλά και στους κύκλους της διανόησης.
    Από την πλευρά τους οι κεμαλιστές και οι εκσυγχρονιστές αντιδρούν, θεωρώντας ότι η κυβέρνηση ξεθεμελιώνει το κοσμικό οικοδόμημα του Μουσταφά Κεμάλ και η Τουρκία επιστρέφει στον σκοταδισμό, ενώ οι υποστηρικτές του διδύμου Ερντογάν – Νταβούτογλου θεωρούν ότι με την ενέργεια αυτή επανασυνδέεται το τουρκικό έθνος από το «λαμπρό αυτοκρατορικό οθωμανικό παρελθόν του», από το οποίο είχε αποκοπεί βίαια εξαιτίας των επιλογών του κεμαλικού καθεστώτος.

    Για την ιστορία να αναφέρουμε ότι οι Τούρκοι, στερούμενοι αλφαβήτου, καθότι ήταν ένας αγράμματος λαός, όταν εισέβαλαν στην Ανατολή (1071) και έως την κατάρρευση των σελτζουκικών εμιράτων (14ος αι.) είχαν ως επίσημη γλώσσα την περσική και στη συνέχεια την αραβική. Η κατάσταση αυτή είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία της λεγόμενης οθωμανικής γλώσσας (Osmanl?ca), η οποία αποτελούσε ένα μείγμα περσικών, αραβικών, τουρκικών, ελληνικών, αρμενικών και κουρδικών λέξεων, ενώ για τη γραφή της χρησιμοποιούνταν το αραβικό αλφάβητο.

    Ο Μουσταφά Κεμάλ, με σχετικό νόμο που ψηφίστηκε το 1928, επέβαλε τη χρήση της λατινικής γραφής, κλείνοντας με τον τρόπο αυτόν και πρακτικά την οθωμανική περίοδο στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας και αρχίζοντας μια νέα περίοδο εκδυτικισμού του νεόκοπου τουρκικού κράτους.

    Είχε προηγηθεί η κατάργηση του χαλιφάτου με νόμο της 3ης Μαρτίου 1924 και η καθιέρωση ενός κανονισμού ένδυσης με νόμο της 25ης Νοεμβρίου 1925, σύμφωνα με τον οποίο απαγορεύονταν τα φέσια, τα σαρίκια, τα σαλβάρια και άλλα οθωμανικά ενδυματολογικά κατάλοιπα και καθιερώνονταν το ημίψηλο καπέλο και το κοστούμι ως βασικό ένδυμα των δημοσίων υπαλλήλων και των πολιτών.

    Εκτός από τα παραπάνω, στην Τουρκία γράφτηκαν καινούργια βιβλία Ιστορίας, τα οποία δεν αφιέρωναν σχεδόν καμία σελίδα στην οθωμανική περίοδο. Με άλλα λόγια, η Ιστορία της Τουρκίας του Μουσταφά Κεμάλ άρχιζε με την εμφάνιση των Νεοτούρκων και τις επικές μάχες των Δαρδανελίων και κορυφωνόταν με τον λεγόμενο «εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα», κυρίως δε με τις μάχες που δόθηκαν εναντίον των Ελλήνων, από το 1919 έως το 1922.

    Οσον αφορά τα άλλα βιβλία και μαθήματα όλων των βαθμίδων της εκπαίδευσης, τα πάντα άρχιζαν και τελείωναν στον Μουσταφά Κεμάλ και στο κίνημά του, ενώ και οι ίδιες οι επιστήμες προσαρμόζονταν και περιελάμβαναν και τον «μεγάλο ηγέτη», ο οποίος σταδιακά άρχισε να λατρεύεται και εν ζωή και μετά τον θάνατό του περίπου ως μια ιδιότυπη θεότητα.

    Οσον αφορά την εθνική ιδεολογία, αυτή είχε ως βάση τον εθνικισμό του Ζιγιά Γκιόκαλπ, διανθισμένη με κείμενα ομιλιών αλλά και διάφορα «ρητά» που υποτίθεται ότι ανήκαν στον Μουσταφά Κεμάλ.
    Ολη αυτή η ιδεολογία αλλά και το κεμαλικό καθεστώς, το οποίο όρισε την πορεία της Τουρκίας από το 1923 έως και τα τέλη του 20ού αιώνα, υποστηρίχτηκε κατά βάση από τους λεγόμενους «λευκούς Τούρκους», δηλαδή αστούς και επιχειρηματίες που δεν είχαν τουρκική καταγωγή, οι οποίοι στην ουσία λυμαίνονταν τους εθνικούς πόρους της Τουρκίας.

    Με αφορμή την επαναφορά των οθωμανικών ως υποχρεωτικού μαθήματος στο λύκειο, όπως αναφέραμε στην αρχή του άρθρου μας, έχουν αρχίσει πολύ ενδιαφέρουσες συζητήσεις στην τουρκική πολιτική σκηνή και τη διανόηση.
    Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες απόψεις είναι αυτή που θεωρεί ότι η κεμαλική περίοδος και η βίαιη αποκοπή του τουρκικού έθνους από το ένδοξο οθωμανικό παρελθόν ήταν στην ουσία μια πολιτική και γεωπολιτική προβοκάτσια των λευκών Τούρκων και σιωνιστικών κύκλων, που είχε ως στόχο την εκμετάλλευση των εθνικών πόρων της Τουρκίας αλλά και την περιθωριοποίηση του τουρκομουσουλμανικού έθνους!

    Ανεξαρτήτως αν το ομολογούν δημοσίως, η παραπάνω άποψη αποτελεί τον κεντρικό πυρήνα της ιδεολογίας του διδύμου Ερντογάν – Νταβούτογλου, γεγονός που εξηγεί όχι μόνο την επαναφορά της διδασκαλίας των οθωμανικών, αλλά και τις κινήσεις της τουρκικής κυβέρνησης στη διεθνή σκακιέρα, στα Βαλκάνια, στη Μέση Ανατολή και την ανατολική Μεσόγειο. Θα υποστηρίζαμε μάλιστα ότι, αν αναζητήσει κανείς ιδεολογικά και ψυχολογικά αίτια στη στάση που τηρεί η τουρκική κυβέρνηση απέναντι στο Ισραήλ τα τελευταία χρόνια, θα μπορούσε να διακρίνει, από τη μια, το μίσος για την προαναφερθείσα «προβοκάτσια» και, από την άλλη, τις νεοοθωμανικές επιδιώξεις, στις οποίες το Ισραήλ έχει μία και μόνο θέση, αυτή του προτεκτοράτου της νέας μεγάλης Οθωμανίας.
    Οσον αφορά την Ελλάδα και τη θέση της στο νεοοθωμανικό σχέδιο, αυτό θα το δούμε στο άρθρο μας της Κυριακής.

    Σάββας Καλεντερίδης
    http://www.dimokratianews.gr/content/30603/%CF%84%CE%B1-%CE%BF%CE%B8%CF%89%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AC-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%BF%CE%B9-%CE%BD%CE%AD%CE%B5%CF%82-%CE%B5%CE%BE%CE%B5%CE%BB%CE%AF%CE%BE%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%BA%CE%AF%CE%B1

  21. Ά....σαντ on

    Νέος Σουλεϊμάν ονειρεύεται να γίνει ο Ερντογάν

    έθνος.gr έθνος.gr

    Η Ιστορία κάνει κύκλους, εκδικείται, πέφτει αντικείμενο εκμετάλλευσης από δημαγωγούς και κυρίως παραδίδει μαθήματα προβάλλοντας το παρελθόν στο παρόν.

    Ο Ταγίπ Ερντογάν, για παράδειγμα, είναι υπόδειγμα αξιοποίησης της Ιστορίας, για να στηρίξει τα νεοοθωμανικά του οράματα και να νομιμοποιήσει την πολιτική του μεγαλομανία. Η περίπτωση Ερντογάν αλλά και το Προσφυγικό ήταν το αντικείμενο ημερίδας όπου συμμετείχαν δεκάδες ιστορικοί από Ευρώπη και Αμερική. Συγκεντρώθηκαν στην Ουγγαρία, υπό την αιγίδα της ουγγρικής Ακαδημίας Επιστημόνων, για να αντλήσουν διδάγματα και να βρουν παραλληλισμούς από τη σύγκρουση του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς με την Ευρώπη και τη σύγχρονη κατάσταση.

    ‘Υπάρχει μια έντονη νεοοθωμανική τάση στην Τουρκία, που συνδέεται με τις βλέψεις στις ζώνες επιρροής και περιοχές εθνικού ενδιαφέροντος της σύγχρονης Αγκυρας και τα σημεία που κατείχαν οι Οθωμανοί την εποχή του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς’ προειδοποιεί ο καθηγητής Τουρκικών Σπουδών στο Χάρβαρντ, Κεμάλ Καφαντάρ. Ο καθηγητής ανέλυσε τα ονόματα 1.000 ποδοσφαιρικών συλλόγων στην Τουρκία και διαπίστωσε ότι την τελευταία δεκαετία περισσότεροι από 50 άλλαξαν τα ονόματά τους για να υιοθετήσουν ‘οθωμανικά μοτίβα’.

    Οι κινήσεις του Ερντογάν, όμως, δεν έχουν να κάνουν με την Ιστορία, αλλά με το σήμερα και συγκεκριμένα με την πολιτική και την εξουσία. ‘Ολα αυτά που λέει και κάνει είναι μόνο ένας επιφανειακός φόρος τιμής στην οθωμανική παράδοση’ εξηγεί ο Καφαντάρ. ‘Στο όνομα της αποκατάστασης της οθωμανική δόξας χτίζονται κακόγουστα κτίρια, γίνονται έργα που μάλλον καταστρέφουν αντί να αναστηλώσουν την κληρονομιά των Οθωμανών. Η αξιοποίηση του παρελθόντος είναι χειριστική και προαρμοσμένη στα συμφέροντα πολιτικών σκοπιμοτήτων’.

    Βλέπουν κίνδυνο επέκτασης
    Ορισμένοι εκ των συμμετεχόντων, όπως ο Ούγγρος Παλ Φόντορ, βλέπουν τον κίνδυνο επέκτασης του νεοοθωμανισμού έξω από τα τουρκικά σύνορα, και στην Ευρώπη. ‘Παντού στη Νότια Ευρώπη η Τουρκία δίνει χρήματα για να αναστηλώσει μνημεία της οθωμανικής περιόδου. Η Τουρκία κάνει πολιτιστική επίθεση και θέλει να παίξει στην Ευρώπη τον ρόλο που έπαιζαν τότε οι Οθωμανοί’ λέει ο Φοντόρ, ενώ υπενθυμίζει ότι ο Σουλεϊμάν και οι διάδοχοί του ‘είχαν πολύ συγκεκριμένη εμπειρία και άποψη για το πώς διασφαλίζει κανείς την ειρήνη και τη σταθερότητα στην πυριτιδαποθήκη των Βαλκανίων’ και τονίζει πως η Τουρκία, ήδη από τη δεκαετία του 1990, δείχνει μεγάλο ‘γεωγραφικό’ ενδιαφέρον ‘για τον χώρο που κατείχε τότε η Οθωμανική Αυτοκρατορία’.

    Η κληρονομιά του Σουλεϊμάν δεν αφορά μόνο την Τουρκία, σύμφωνα πάντα με τους ιστορικούς που έλαβαν μέρος στην ημερίδα για τα 450 χρόνια από τον θάνατο του Οθωμανού σουλτάνου. Εχει αφήσει τα σημάδια της και στην Ευρώπη και κατά μία ερμηνεία παίζει ρόλο στην αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης. Για παράδειγμα η Ουγγαρία, υποστήριξαν ορισμένοι Ούγγροι ιστορικοί, δείχνει δυσπιστία απέναντι στη διαχείριση της κρίσης από την Ευρώπη, επειδή στη συλλογική μνήμη της χώρας υπάρχει η ανάμνηση από την τότε προσπάθεια των Οθωμανών να κατακτήσουν την Ευρώπη. ‘Κομμάτι της ουγγρικής ταυτότητας είναι και η εικόνα ότι οι Ούγγροι υπήρξαν οι υπερασπιστές της Ευρώπης εκείνη την εποχή και ότι εκείνη πάντοτε τους εγκατέλειπε αβοήθητους. Κάτι ανάλογο βλέπουν και στη σημερινή κατάσταση με τους πρόσφυγες. Θεωρούν ότι πρόκειται για μια νέα εισβολή από την πλευρά της Τουρκίας, εκείνοι είναι υπερασπιστές και η Ευρώπη τούς γυρνά και πάλι την πλάτη γεμάτη αγνωμοσύνη’. Μάλιστα ο καθηγητής Οθωμανικής Ιστορίας, Φόντορ, πιστεύει ότι ο παραλληλισμός και των συμμαχιών που σχηματίζονται σχετίζεται με εκείνη τη μακρινή εποχή.

    ‘Οπως τότε δεν θα υπήρχε το κράτος των Αψβούργων, όπως το γνωρίζουμε, χωρίς τους τουρκικούς πολέμους, έτσι και σήμερα, χωρίς τις προσφυγικές ροές, δεν θα υπήρχε η πολύ στενή συνεργασία των χωρών του Βίσεγκραντ’. Πόσω μάλλον όταν στην… παρέα θέλει να μπει, και μάλιστα με ηγετικό ρόλο, η πάλαι ποτέ αυτοκρατορική Αυστρία.

    ΜΑΡΙΑ ΑΔΑΜΙΔΟΥ

    http://www.msn.com/el-gr/news/world/%CE%BD%CE%AD%CE%BF%CF%82-%CF%83%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%B5%CF%8A%CE%BC%CE%AC%CE%BD-%CE%BF%CE%BD%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%B5%CF%8D%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%B9-%CE%BD%CE%B1-%CE%B3%CE%AF%CE%BD%CE%B5%CE%B9-%CE%BF-%CE%B5%CF%81%CE%BD%CF%84%CE%BF%CE%B3%CE%AC%CE%BD/ar-AAiMCKf?ocid=UP97DHP


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: