Παρουσιάζοντας το βιβλίο της Αντιγόνης Καμπέρου

Την Παρασκευή 7 Φεβρουαρίου, στις 19.00, παρουσιάζουμε στον «Πειραϊκό Σύνδεσμο» (Καραϊσκου 104, Πειραιάς)  το νέο βιβλίο της Αντιγόνης Καμπέρου, που εκδόθηκε από τις εκδόσεις «Ινφογνώμων». Το νέο αυτό βιβλίο της Αντ. Καμπέρου ήρθε να προστεθεί στη σειρά των λογοτεχνικών έργων που βασίζονται σε αληθινές ιστορίες από τον ελληνισμό της Ανατολής και από τη δεκαετία του ’90 διεκδικούν ένα σημαντικό χώρο στην εκδοτική δραστηριότητα του τόπου μας.

 

 

Στο βιβλίο «Πόντος. Άνεμος ευδαιμονίας-θύελλα οδύνης», η Καμπέρου βασίζεται στην αληθινή οικογενειακή ιστορία των προγόνων της και με έναν γλαφυρό τρόπο ανασυνθέτει την ιστορική τους εμπειρία. Ήρωές της οι δύο γονείς της μητέρας της. Ο Γιώργος Θαλασσινός από το ελληνόφωνο Κατήκιοϊ, προάστιο της Σαμψούντας και η Αντιγόνη Τουζτσόγλου από το ελληνικό τουρκόφωνο χωριό Χατζήκιοϊ της Νεοκαισάρειας και μαθήτρια στο Κολλέγιο Ανατόλια της Μερζιφούντας. Και οι δύο βίωσαν με οδυνηρό τρόπο τις εθνικές εκκαθαρίσεις των Νεότουρκων και των Κεμαλικών στη συνέχεια. Ο Γιώργος Θαλασσινός θα εκτοπιστεί στα εσωτερικό το χειμώνα του 1916-17 και δεί το ξεκλήρισμα των Αμισινών. Η δε Αντιγόνη θα ζήσει την τρομοκρατία της περιόδου 1914-1916, την εκτέλεση του 15χρονου αδελφού της Ισαάκ από τους Νεότουρκους αλλά και όλο το δράμα που δημιούργησε στον δυτικό Πόντο η παρουσία του Μουσταφά Κεμάλ μετά τον Μάιο του 1919.

Με την πλήρη γνώση που έχει η συγγραφέας για το ιστορικό πλαίσιο και τις πρόσφατες ερμηνευτικές προσεγγίσεις, τη λογοτεχνική της δεξιότητα και τις πολύτιμες πληροφορίες που διέσωσε από την οικογενειακή ιστορία καταθέτει στον αναγνώστη ένα βιβλίο που αποτελεί ένα δυναμικό πεδίο διαλόγου με το ίδιο το παρελθόν. Στο ενσυναισθητικό αλλά συγχρόνως εξεταστικό και κριτικό βλέμμα της στρέφει την ιστορία στην αναζήτηση νέων δεδομένων που κομίζει η μνήμη, διερευνώντας επισταμένως το παρελθόν, γεφυρώνοντας υποδειγματικά τη μνήμη με την ιστορία….

 

Kάποια αποσπάσματα

H μνήμη όπως καταγράφεται σε λογοτεχνήματα όπως αυτό της Καμπέρου, έρχεται να συμβάλλει και στην ιστορική κατανόηση. Για παράδειγμα, οι αναφορές στις πρώιμες κινήσεις αυτοάμυνας στο Κατήκιοϊ και τα άλλα χωριά της Αμισού από το 1914 προσφέρει πολύτιμα και άγνωστα στοιχεία για τη μετέπειτα συγκρότηση του ποντιακού αντάρτικου. Συγκεκριμένα γράφει: «Έπειτα από λίγα χρόνια και συγκεριμένα τον Μάιο του 1914, η περίφημη Αστική Σχολή στη Σαμσούντα έκλεισε αναπάντεχα. Ο Γιώργος φοιτούσε στο τελευταίο έτος όταν ήρθε ο Πρωτοσύγγελος, γέρος πια, Πλάτων Αϊβαζίδης στη Σχολή και τους ανακοίνωσε ότι τα σχολεία έκλειναν με διαταγή του Πατριαρχείου, διότι οι Νεότουρκοι καταργούσαν κάποια προνόμια των χριστιανών. Η κίνηση αυτή του Πατριαρχείου αποσκοπούσε στην ευαισθητιοποίηση των Ευρωπαίων. Το κλείσιμο των σχολείων καθώς και των εκκλησιών σήμανε συναγερμό στους προκρίτους της Άνω Αμισού. Ο φόβος τους κυρίευσε, θεωρώντας ότι αυτό ήταν το πρώτο λάκτισμα για τις σφαγές που έπονταν. Οργάνωσαν ομάδες περιπολιώνγια την άμυνά τους, που ήταν η απαρχή για τον αντάρτικο αγώνα που ακολούθησε . Επικεφαλής αυτών των περιπολιών ήταν ο κορυφαίος οπλαρχηγός Αντών πασάς και ο Στυλιανός Κοσμίδης, γνωστός ως Ιστίλ Αγάς, που αργότερα αποτέλεσε τον οργανωτή και την ψυχή του αντάρτικου της περιοχής.»

Πολύ σημαντικές είναι και οι αναφορές στη γενοκτονία των Αρμενίων -που προηγήθηκαν κατά ενάμιση χρόνο από τις διώξεις κατά των Ελλήνων- όπως τις έζησε στο Χατζήκιοϊ της Νεοκαισάρειας η γιαγιά της Αντιγόνη. Γράφει: «Έμπαιναν με τη βία στα σπίτια τους και τους τραβούσαν με τα χαντζάρια τους, άλλους νέους και άλλους πιο μεγάλους για να τους σύρουν στην εξορία. Έτσι τουλάχιστον νόμιζαν οι περισσότεροι. Με την έκπληξη και την απελπισία αποτυπωμένη στα μάτια τους , προχωρούσα σκουντουφλώντας ή σέρνοντας τα πόδια τους…. Όπως-όπως τους έσερναν από τα σπίτια τους., μπουλούκια από ξεμαλλιασμένες γυναίκες φορώντας ότι έβρισκαν μπροστά τους. Ανήμπορα γεροντάκια σχημάτιζαν μια πομπή μαρτυρίου στο ίδιο λιθόστρωτο, για να τους συγκεντρώσουν στην πλατεία και από εκεί ένας θεός ΄ξερε που τους πήγαιναν… Η συφορά σερνόταν σιγά και σταθερά και έμπαινε στην ήσυχη ζωή του Χατζήκιοϊ. Όσοι Αρμένιοι ξέμειναν, έφευγαν από τους μαχαλάδες τους τη νύχτα στα κρυφά, ερχόντουσαν στις ελληνικές γειτονιές και παρέδιδαν τα παιδιά τους σε χριστιανικά χέρια, για να γλυτώσουν τουλάχιστον αυτά από τη σφαγή. Η καρδιά αυτών των ανθρώπων ξεριζωνόταν όταν έπρεπε να αποχωριστούν τα σπλάχνα τους… Ήταν ήδη ζωντανοί νεκροί. Και τα έδιναν σε αυτούς που ήταν τα επόμενα πρόβατα επί σφαγή!»

Συγκλονιστική είναι η αφήγηση για την εκτόπιση των Ελλήνων της Σαμψούντας τον Δεκέμβρη του 1916, όταν ξεκίνησε και στον Πόντο η εθνική εκκαθάριση που από το 1914 είχε σφραγίσει τη ζωή των ελληνικών κοινοτήτων σε Ανατολική Θράκη και Ιωνία. Γράφει: «Μετά από πορεία πέντε ημερών και με συνοδεία τσανταρμάδων έφτασαν στο Τσορούμ. Εκεί πολλοί άρχισαν να λυγίζουν. Εξορίστηκαν χωρίς χοντρά ρούχα ή παπούτσια και λόγω του ψύχους έπεφταν κατάχαμα…. Όσοι δεν μπορούσαν να σηκωθούν κείτονταν μέσα στα χιόνια, ανήμποροί να αντιδράσουν. Οι τσανταρμάδες  στην περίπολο έβλεπαν τους πεσμένους και με δύο-τρεις  σκουντιές με το κοντάκι του όπλου τους, αν δεν αντιδρούσαν , τους έριχναν και μια σφαίρα στο μέτωπο και… απλά ένας λιγότερος.

Μια άλλη ομάδα μάζεψαν οι τσανταρμάδες και άρχισαν να ρίχνουν με πυροβόλα. Δίχως αιτίες τα πυροβόλα θέριζαν τους άνδρες και τα κορμιά έπεφταν δεξιά και αριστερά. Πίδακες αίματος ξερνούσαν τα άμοιρα σώματά τους, ενώ άλλοι έτρεχαν κρατώντας το κεφάλι τους. Κραυγές πληγωμένων, ουρλιαχτά. Σκέτη κόλαση!»

Τεκμηριωμένη είναι η αναφορά της Καμπέρου στις διώξεις των δύο περιόδων 1914-1918 η πρώτη και 1919-1922 η δεύτερη συμβάλλουν στην αλλαγή της όχι και τόσο αρνητικής καθιερωμένης αντίληψης περί των Νεότουρκων και Κεμαλικών. Άρα, μέσα από τους κόλπους της μνήμης αναδύεται η ίδια η ιστορία. Πρόκειται για μια εξαιρετικής αξίας διαδραστική σχέση μεταξύ της μνήμης και της ιστορίας. 

Η Καμπέρου με το βιβλίο της και την υποδειγματική της γραφή υποστηρίζει το καθήκον της μνήμης για την αναδρομική δικαίωση των θυμάτων της Ιστορίας. Επί πλέον, συμβάλλει στην αυτοσυνειδησία των απογόνων των προσφύγων του 1922 και εμπράκτως διακηρύσσει την ανάγκη για μια νέα εθνική συλλογική ταυτότητα που θα βασίζεται στη συνολική εμπειρία όλου του ελληνικού έθνους…..

 

7-2-2020 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ_ΠΟΝΤΟΣ ΑΝΕΜΟΣ ΕΥΔΑΙΜΟΝΙΑΣ_ΠΕΙΡΑΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ 7 τελική

No comments yet

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: