Ένα άρθρο του πατέρα μου: Τα γεγονότα του ’40-’41 χωρίς παραμορφωτικούς φακούς

Τα γεγονότα του ’40-’41 χωρίς παραμορφωτικούς φακούς

Το ΟΧΙ και η μικρόψυχη κυβέρνηση Μεταξά


του Ανδρέα Αγτζίδη,

εκπαιδευτικού

Η Αντίσταση του ελληνικού λαού στη φασιστική επίθεση της Ιταλίας στις 28 Οκτωβρίου 1940, κατά κοινή ομολογία υπήρξε ‘‘η πρώτη σοβαρή αντίσταση’’ σ’ ολόκληρη την Ευρώπη. Γι αυτό και θα αποτελεί μέγα ιστορικό σταθμό στη νεότερη Ελληνική αλλά και Παγκόσμια Ιστορία.

Τα διαγγέλματα της πολιτειακής, πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας που απευθύνθηκαν στους Έλληνες την ημέρα της φασιστικής επίθεσης είναι κείμενα μεγάλης ιστορικής αξίας και εθνικού, πατριωτικού μεγαλείου. Γιατί την κρίσιμη εκείνη στιγμή εξέφραζαν απόλυτα τα συναισθήματα και τους πόθους ολόκληρου του ελληνικού λαού…

Η ηττοπαθής ηγεσία του ΓΕΣ

Από τα ιστορικά ντοκουμέντα διαφαίνεται πως την κρίσιμη εκείνη περίοδο του ελληνοϊταλικού πολέμου, η στρατιωτική και πολιτική ηγεσία του τόπου στάθηκε  κατώτερη της γενναιότητας, του ηρωισμού και της αυτοθυσίας του ελληνικού λαού. Όταν διαβάζουμε τα επιτελικά σχέδια που κατάρτισε το ΓΕΣ σαν γραμμή άμυνας και καθόρισε: Καϊμάκτσαλάν, Βέρμιο, Στενό Πόρτας, Καμπή Αλιάκμονα, Βερτίσκος, Όρλιακας στα Γρεβενά, Ζυγός Μετσόβου, Άραχθος, πώς να μην υποπτευθούμε ότι κυριαρχούσε στο μεγαλύτερος μέρος της ανώτατης ηγεσίας της χώρας πνεύμα ηττοπάθειας;

Γι αυτό και δικαιολογημένα ο στρατηγός Δ. Καθενιώτης παρατηρεί: «Αυτά τα απίστευτα φθέγγεται η έκθεση του γενικού στρατηγείου σχετικά με το σχέδιο 13, κατά το οποίο άνευ πολλών περιφράσεων, η μέν γραμμή άμυνας μετεφέρετο εις τινά σημεία 250 χλμ. Εντεύθεν των συνόρων, παρεδίδετο δε αμαχητί εις τον εχθρόν ολόκληρος η Ήπειρος και η Δυτική Μακεδονία και έτι περαιτέρω προεβλέπετο η σύμπτυξη μέχρι της Όθρυος».

OXI Kalpaki

Αυτά τα απαράδεκτα επιτελικά σχέδια άμυνας επεκρίθησαν δριμύτατα από πολλούς διοικητές μεγάλων και μικρότερων μονάδων για την ηττοπάθειά των. Ο υποστράτηγος Πετρουτσόπουλος, διευθυντής τότε του ΙΙΙ γραφείου επιχειρήσεων της VIII Μεραρχίας –που κύρια αυτή η μεραρχία αντιμετώπισε την ύπουλη επίθεση της φασιστικής Ιταλίας στην Ήπειρο- γράφει: «Η ηγεσία δεν επίστευε εις την νίκην, αλλά ήθελε να ρίψωμεν μερικούς πυροβολισμούς δια την τιμήν των όπλων μας».

Τα ηττοπαθή όμως αυτά σχέδια του ΓΕΣ τα ανέτρεψε, τα κατάργησε το απαράμιλλο πνεύμα αντίστασης του ελληνικού λαού που μισούσε θανάσιμα το φασισμό. Έτσι, ο ηρωικός μας στρατός με επικεφαλής ψυχωμένους και πατριδολάτρες αξιωματικούς, μπήκε αμέσως στην αντεπίθεση και αντιμετώπισε με πρωτόγνωρη γενναιότητα και αυτοθυσία τον υπέρτερο σε αριθμό ανδρών και πολεμικών μέσων του φασίστα επιδρομέα. Οι γενναίοι μας φαντάροι τον απωθούν από τα πάτρια εδάφη που κατέλαβε, καταδιώκοντάς τον πέρα απ’ τα σύνορα.

Από την πρώτη στιγμή οι Ιταλοί βρέθηκαν σε πολύ δυσχερή θέση. Οι δοξασμένοι μας φαντάροι από την πρώτη στιγμή γράφουν με χρυσά γράμματα τη νεότερη ιστορία μας. Η ορμή τους είναι ακάθεκτη. Καταδιώκουν τον εχθρό και απελευθερώνουν πόλεις και χωριά. Μέσα σε 15 ημέρες, η αντοχή των εχθρικών δυνάμεων κουρελιάζεται και ο στρατηγός Βισκόντι Πράσκα, ανώτατος διοικητής των ιταλικών δυνάμεων, παραιτείται και αναλαμβάνει με εντολή του ίδιου του Μουσολίνι, ο υφυπουργός των στρατιωτικών στρατηγός Οσβάλντο Σοντού. Μα η ίδια τύχη αναμένει και αυτόν. Έτσι, ο αρχιστράτηγος των φασιστικών δυνάμεων στην Αλβανία, στρατηγός Σοντού, αναγκάζεται να αναφέρει στο δικτάτορα Μουσολίνι, ότι για την Ιταλία «η διεξαγωγή κάθε στρατιωτικής επιχείρησης έγινε αδύνατη και ότι το πρόβλημα πρέπει να λυθεί με πολιτικά μέσα.»

Σ΄ αυτήν την ηρωική στιγμή, πλάι στους μαχητές μας στάθηκαν οι ντόπιοι κάτοικοι, που με αυταπάρνηση και ξεχωριστή γενναιότητα –γέροι, γυναίκες και παιδιά- κουβαλούσαν με τα χέρια τους σ, στην πλάτη τους, τρόφιμα και πυρομαχικά και τους βοηθούσαν με κάθε τρόπο,

Ο Μεταξάς, οι δημοκρατικοί αξιωματικοί και  οι πολιτικοί κρατούμενοι

Είναι γεγονός αδιαμφισβήτητο πως η κυβέρνηση Μεταξά κράτησε σκληρή στάση απέναντι σε πολλούς Δημοκρατικούς αξιωματικούς, απότακτους του κινήματος του 1935. Στάση που έφτανε τα όρια της εθνικής μειοδοσίας. Πολλοί από αυτούς τους αξιωματικούς διέθεταν τίτλους πολεμικής εμπειρίας, στρατιωτικής ικανότητας και είχαν διακριθεί για προσωπική ανδρεία. Ζήτησαν από το καθεστώς να τους ανακαλέσει στην ενέργεια και να τους δοθεί το αναφαίρετο δικαίωμα να υπερασπιστούν με κίνδυνο της ζωής τους την ανεξαρτησία και την ακεραιότητα της Πατρίδας.

Αλλά δυστυχώς, η μικρόψυχη δικτατορία απέρριψε το εθνικό αίτημα των αξιωματικών, που θα μπορούσαν να προσφέρουν στην Πατρίδα ύψιστες υπηρεσίες. Οι περισσότεροι από τους Δημοκρατικούς αυτούς αξιωματικούς, λίγους μήνες αργότερα, όταν η μαύρη Κατοχή σκέπαζε την Πατρίδα μας, βρέθηκαν στην πρωτοπορία της Εθνικής Αντίστασης και έγραψαν σελίδες δόξας και μεγαλείου.

Κάτι παρόμοιο, περίπου, συνέβη και με τους πολιτικούς κρατούμενους, κομμουνιστές κυρίως, στα διάφορα ξερονήσια, οι οποίοι με την κήρυξη του πολέμου εζήτησαν μ’ ένα μακροσκελέστατο υπόμνημα να καταταχθούν στο στρατό και να πολεμήσουν στην πρώτη γραμμή για την Πατρίδα. Στο υπόμνημα που υποβλήθηκε στον υφυπουργό Δημόσιας Ασφάλειας Αθήνας, μεταξύ άλλων έγραφε: «Απ’ την πρώτη στιγμή που οι Ιταλοί φασίστες επιδρομείς εξαπέλυσαν την επίθεσή τους εναντίον του ελληνικού λαού, αυθόρμητα, ειλικρινά και χωρίς υστεροβουλία, δηλώσαμε με τα υπομνήματά μας ότι τασσόμαστε ανεπιφύλακτα στο πλευρό της κυβέρνησης Μεταξά, που διευθύνει σήμερα τον αγώνα του ελληνικού λαού για την υπεράσπιση της ακεραιότητας και ανεξαρτησίας της χώρας μας, έτοιμοι να δώσουμε όλες μας τις δυνάμεις για την απόκρουση του επιδρομέα. Εν τούτοις, η διοίκηση του στρατοπέδου μας ανακοίνωσε τηλεγράφημά σας, που περιέχει τη γνώμη σας, πως για να γίνει δεκτή αυτή η αυθόρμητη και ανυστερόβουλη προσφορά μας, οφείλουμε να αποκηρύξουμε το παρελθόν μας και τις ιδέες μας, που υπονόμευσαν δήθεν το έθνος… Οι ιδέες μας είναι πάντοτε και έχουν για κίνητρο την εξύψωση και την ευημερία του ελληνικού λαού και του έθνους… Και σήμερα ακριβώς μένουμε πιστοί στις αρχές μας αυτές και διότι έχομε για ‘‘έμβλημά μας’’ πάνω από όλα τα συμφέροντα του ελληνικού λαού, τασσόμαστε ανεπιφύλακτα στο πλευρό της κυβέρνησης, που διευθύνει την αντίσταση του ελληνικού λαού ενάντια στον επιδρομέα…»

 Δυστυχώς όμως, η μικρόψυχη, όπως είπαμε και σε άλλο σημείο, κυβέρνηση Μεταξά, δεν έκανε δεκτή την αίτηση των κρατουμένων να καταταχθούν στο στρατό και να υπερασπιστούν όπως όλοι την Πατρίδα.

Η παράδοση των πολιτικών κρατουμένων στους Γερμανούς

Αντίθετα  μάλιστα, διέταξε την αυστηρότερη κράτησή των και όταν η χώρα κατεκτήθη από τους Γερμανούς, όλοι οι κρατούμενοι –εκτός από λίγες δεκάδες που δραπέτευσαν- παραδόθηκαν στους κατακτητές. Παρά το ότι σύσσωμο το έθνος ολόκληρο συντάχθηκε στο πλευρό της κυβέρνησης για να αντιμετωπιστεί ο επιδρομέας, αυτή διεκατείχετο από μια ανεξήγητη φοβία.

Η παράδοση των πολιτικών κρατούμενων στους κατακτητές θα αποτελεί αιώνιο στίγμα ντροπής.

Οι περισσότεροι από τους κρατούμενους που παραδόθηκαν, δυστυχώς θα εκτελεστούν.

Akronafplia2

Πολιτικοί κρατούμενοι στις φυλακές Ακροναυπλίας.
Όταν ξέσπασε ο πόλεμος, το 1940, υπήρχαν συνολικά στην Ελλάδα 2.000 πολιτικοί κρατούμενοι και εξόριστοι. Αρχικά παραδόθηκαν από τη μεταξική Αστυνομία με επίσημο πρωτόκολλο στους Γερμανούς κατακτητές και αυτοί στη συνέχεια στους Ιταλούς… Κάποιοι θα καταφέρουν να δραπετεύσουν και να ενταχθούν στην ΕΑΜική Εθνική Αντίσταση. Κάποιοι άλλοι θα πεθάνουν από πείνα και φυματίωση. Οι 240 θα εκτελεστούν από τις δυνάμεις Κατοχής…

Ο στρατηγός Θ. Πάγκαλος, γνωστός για τα αντιμοναρχικά του αισθήματα, επισκέφθηκε τον Ιανουάριο του 1941 τα ανάκτορα και υπέγραψε στο  σχετικό βιβλίο σε ένδειξη εθνικής ενότητας. Την επόμενη διατάχθηκε η σύλληψή του και φρουρούμενος τέθηκε υπό περιορισμό.

Λίγες μέρες μετά την αυτοκτονία του πρωθυπουργού Γ. Κορυζή, επισκέφθηκε τον Πάγκαλο ανώτατος αξιωματικός, ισχυρός παράγοντας του καθεστώτος. Ήδη οι Γερμανοί είχαν επιτεθεί κατά της Ελλάδας και το αλβανικό μέτωπο βρισκόταν υπό διάλυση. Η κατάσταση ήταν άκρως απελπιστική. Ο αξιωματικός αυτός ζήτησε τη γνώμη του για το αν θα έπρεπε να υπογραφεί συνθηκολόγηση. Ο Πάγκαλος του απάντησε: «Ύστερα από τόσα χρόνια που είχα να σε δω, δεν ντρέπεσαι που έρχεσαι σπίτι μου  να μου μιλήσεις για συνθηκολόγηση;» Και ρωτά ο αξιωματικός: «Και τι θέλετε να κάνουμε;». Και απαντά ο Πάγκαλος: «Να κάνετε Αντίσταση. Θα κάνετε αντίσταση στον Όλυμπο, αντίσταση στις Θερμοπύλες, αντίσταση στην Κρήτη..»

Η βασιλική άρνηση Αντίστασης

Ο αξιωματικός με αναπτερωμένο το ηθικό μετέφερε τη στιχομυθία στον νασιλιά Γεώργιο Β’, ο οποίος έγινε έξω φρενών και διέταξε την αυστηρότατη φρούρηση του Πάγκαλου, απαγορεύοντας στο εξής κάθε επίσκεψη. Επέπληξε δε αυστηρά τον ανώτατο αξιωματικό που τον επισκέφθη.

Τι φοβόταν ο βασιλιάς και η κυβέρνηση. Την Αντίσταση που εξέφρασε ο έμπειρος και δοκιμασμένος στρατηγός;


Το β’ 15νθήμερο του Ιανουαρίου 1941, ο Βρετανός συνταγματάρχης Μπλένζ, εζήτησεν από την κυβέρνηση να τους παραχωρηθούν αεροπορικές βάσεις στην Κρήτη και την Κέρκυρα, προκειμένου να χρησιμοποιηθούν από τις βρετανικές αεροπορικές μονάδες για να ανακουφίσουν το μέτωπο. Ιδιαίτερα δε ζητήθηκαν τα αεροδρόμια της Θεσσαλονίκης, που θα πρόσφεραν βοήθεια στους μαχητές του Αλβανικού, αλλά περισσότερο στο μέτωπο των Μακεδονικών Οχυρών. Δυστυχώς και εδώ, ανεξηγήτως, η κυβέρνηση αρνήθηκε τη διάθεση των αεροδρομίων. Γιατί;


Ο ναύαρχος Σακελλαρίου στο βιβλίο του «Η θέσις της Ελλάδος εις τον Β’ Παγκόσμιον Πόλεμον», (εκδόσεις «Κosmos Greek- American Printing Company» Νέα Υόρκη 1944) στη σελ. 203, γράφει για τον τρόπο αποχώρησης της βασιλικής οικογένειας και της αυλής της από την Αθήνα: «Οι πλείστοι με τας οικογενείας των –γυναίκας, τέκνα, πεθερές, κουβερνάντες- και με τας αποσκευάς των, μπαούλα, βαλίτσες με τουαλέτες, τσάντες με ρουχισμό, μερικοί με τα παιχνίδια των παιδιών των και κάποιοι με τα χρυσαφικά των. Φαίνεται όμως η θέα τοσούτον ασυνηθίστου φορτίου και δη εν καιρώ πολέμου, εξηρέθησε τα πληρώματα εις τοιούτον βαθμόν, ώστε εις την Σούδαν εξεδηλώθη μικρά στάσις επί της ‘’Βασιλίσσης Όλγας’’

Μάλιστα! Τρεις ημέρες πριν εισέλθουν στην Αθήνα οι Γερμανοί, ο βασιλιάς με την οικογένειά του, τις αποσκευές, τους αυλικούς, τους υπηρέτες κ.λπ. καθώς και η κυβέρνηση, έφευγαν για Κρήτη πρώτα και σε λίγες ημέρες για την αγγλοκρατούμενη Μέση Ανατολή.Χωρίς να αφήσουν στον ελληνικό λαό μια προκήρυξη, ένα Διάγγελμα, να τον καθοδηγήσουν πώς να αντιμετωπίσει την επερχόμενη κατοχή.

Κανένα σχέδιο δεν καταρτίστηκε από τους ‘’μεγαλόσχημους’’ της κυβέρνησης και του στρατού πως θα επιβιώσουν πρώτα και ύστερα πως θα αντισταθούν στις κατοχικές δυνάμεις. Δεν έκαναν ούτε το στοιχειώδες καθήκον των. Αυτό που  έκανε ο άσημος εκφωνητής του ραδιοφωνικού σταθμού Αθηνών, ο οποίος, ενώ εισήρχοντο στην Αθήνα οι ορδές της Βέρμαχτ ανακοίνωνε περίπου τα εξής: «Ελληνικέ λαέ, λίγες στιγμές ακόμη ο ραδιοφωνικός σταθμός των Αθηνών θα είναι ελεύθερος, ελληνικός. Σε λίγο θα καταληφθεί από τους εχθρούς και ο σταθμός θα είναι πια εχθρικός. Να μην πιστεύετε όσα ανακοινώνει.»

Η κυβέρνηση των δοσιλόγων

Έτσι, απλώθηκε σ’ ολόκληρη τη χώρα η μαύρη νύχτα της Κατοχής. Από την πρώτη στιγμή οι κατοχικές δυνάμεις ανάθεσαν την πρωθυπουργία στον Τσολάκογλου, σε αναγνώριση των μεγάλων υπηρεσιών που τους προσέφερε. Ο πρώτος Έλληνας πρωθυπουργός Κουίσλιγκ. Αποκλειστικός σκοπός της δοσίλογης και προδοτικής κυβέρνησης ήταν πως θα περάσει στο λαό την υποταγή στους κατακτητές, την πειθαρχία, την αδράνεια. Την Κατοχή δεν την ακολούθησαν απλώς αρρώστιες. Έπεσε φοβερή πείνα γιατί οι κατακτητές με τη συμπαράσταση της ‘’κυβέρνησης’’ κατάσχεσαν όλα όσα βρέθηκαν στις αποθήκες: σιτηρά, τρόφιμα, φάρμακα κ.λπ. Λήστεψαν τον υπάρχοντα πλούτο.

Αυτός ο χειμώνας του ’41-’42 υπήρξε εφιαλτικός και εξοντωτικός, κυρίως για τις λαϊκές μάζες.  Δεκάδες χιλιάδες έχασαν τη ζωή τους από την πείνα και διάφορες ασθένειες. Οι περισσότεροι θάνατοι σημειώθηκαν στην πρωτεύουσα, στη Θεσσαλονίκη και λιγότερο σε άλλες περιοχές της χώρας. Η ‘’κυβέρνηση’’ αν πονούσε το λαό και στο ελάχιστο νοιαζόταν γι αυτόν, θα μπορούσε να τον σώσει από την πείνα και από διάφορες άλλες ασθένειες. Αλλά ο στόχος της δοσίλογης ‘’κυβέρνησης’’ ήταν πως πειθήνια θα υπηρετούσε τους κατακτητές. 

Ο Ο. Παπαϊωάννου, μέλος της Πανελληνίου Ενώσεως Εφέδρων Αξιωματικών, κατέθεσε στη δίκη των δοσιλόγων τα εξής: «Περί τα τέλη Ιουνίου 1941, το προεδρείο της Πανελληνίου Ενώσεως παρουσιάζεται εις το υπουργικόν συμβούλιον και ζητεί να ληφθούν ορισμένα μέτρα δια να εύρουν εργασίαν οι έφεδροι αξιωματικοί. Εις απάντησιν, ο Γεώργιος Μπάκος  υπουργός Εθνικής Αμύνης (Στρατιωτικών, Ναυτικών και Αεροπορίας), της κυβέρνησης των κουϊσλιγκς μας είπε ότι το καλύτερον το οποίον είχαμε να κάμωμεν θα ήτο να πλαισιώσωμεν μίαν Λεγεώνα, ήτις θα μετέβαινε να πολεμήσει παρά το πλευρό των Γερμανών εις την Ρωσίαν… Το προεδρείον απεχώρησεν, χωρίς να δώσει οιανδήποτε απάντησιν. Ο Μπάκος, κατόπιν αυτού, εζήτησεν κατάλογον όλων των αξιωματικών μελών της Ενώσεως για να τον παραδώσει εις την Γκεστάπο».

Αυτή είναι η ‘’πατριωτική’’ πράξη των Κουϊσλιγκς…

Η Αντίσταση αρχίζει.

Με τα σκληρά και απάνθρωπα μέτρα που παίρνουν οι φασίστες κατακτητές, προσπαθούν να τρομοκρατήσουν το λαό, να τον ταπεινώσουν και να τον αναγκάσουν να υποταχθεί και να τους υπηρετήσει: «Η σκλαβιά πικρό φαρμάκι / μαύρη κι άραχνη ζωή / φασιστάδες μαύροι δράκοι / μας πατήσανε τη γη.»

Μα όσα σκληρά μέτρα κι αν πήραν σε βάρος του λαού οι στυγνοί τύραννοι, ο λαός έμεινε όρθιος και αλώβητος στην ψυχή και στο πνεύμα. Γι αυτό, από την πρώτη στιγμή της Κατοχής άρχισε σιγά-σιγά να οργανώνεται σε μικρές ομάδες και να προκαλεί στον εχθρό φθορά.


Από την πρώτη στιγμή  της κατοχής άρχισε να οργανώνεται σε μικρές ομάδες και να προκαλεί στον εχθρό φθορά. Με την πρωτοβουλία γενναίων πολιτών που γυρίζουν τις πόλεις και τα χωριά, διακηρύσσουν την ανάγκη της Αντίστασης κατά των κατακτητών. Αμέσως με την κατάληψη της χώρας, αρχίζουν να εκδηλώνουν τις πράξεις αντίστασης, όπως το κατέβασμα και κουρέλιασμα της Γερμανικής σημαίας από τον ιερό βράχο της Ακρόπολης από τους Γλέζο και Σάντα.

Από το καλοκαίρι του 1941, σε διάφορες περιοχές της χώρας παρουσιάζονται οι πρώτες ομάδες Ανταρτών, που αρχίζουν τη δράση τους με σαμποτάζ κατά των αρχών κατοχής. Από το Σεπτέμβρη του 1941, ιδρύονται από Δημοκρατικούς, προοδευτικούς πολίτες το ΕΑΜ, ο ΕΔΕΣ και η ΕΚΚΑ. Η μεγαλύτερη εξ όλων των αντιστασιακών οργανώσεων, η πολυπληθέστερη, η μαχητικότερη, η μαζικότερη είναι η Εαμική Εθνική Αντίσταση, της οποίας κινητήρια δύναμη αποτελούσε το ΚΚΕ. Ο συνταγματάρχης της αγγλικής αποστολής στην Ελλάδα Χάμμοντ έγραψε το 1943 στον απεσταλμένο του βρετανικού στρατηγείου Μέσης Ανατολής Τομ Μπράουν: «Αμέσως μετά την είσοδο των Γερμανών στην Ελλάδα το Κομμουνιστικό Κόμμα ανέλαβε την πρωτοβουλία της οργάνωσης του κινήματος Αντιστάσεως και ζήτησε από τα αστικά κόμματα να συνεργαστούν μαζί του.»

 Ο δε ραδιοφωνικός σταθμός του Λονδίνου σε εκπομπή του για την Ελλάδα στις 13 Μαίου 1944 έλεγε: «Οι κομμουνιστές προς αιωνίαν τους τιμή, είναι οι πρώτοι που ερρίφθησαν εις τον πατριωτικόν αγωνα».

Είναι αλήθεια πως το έπος της Εθνικής Αντίστασης είναι έργο ολόκληρου του ελληνικού λαού, στον οποίον ανήκει η δόξα και η τιμή. Αλλά δυστυχώς, οι ηγεσίες των αστικών κομμάτων, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, δεν στάθηκαν στο ύψος των περιστάσεων. Αν συμπορεύονταν με τον ελληνικό λαό  στην αντιμετώπιση των κατακτητών και ανελάμβαναν την ηγεσία του ΕΑΜ, όπως τους είχε προταθεί, ίσως η μοίρα της χώρας να ήταν διαφορετική.

Η στάση των παλαιών κομμάτων

Ο υπαρχηγός του ΕΔΕΣ Koμνηνός Πυρομάγλου, έγραψε τα εξής για τη στάση των αστικών κομμάτων: «Κατά την κατοχή, τα αστικά κόμματα εκώφευσαν στην πρόσκληση να μετάσχουν στην Εθνική Αντίσταση. Η Δικτατορία της 4ης Αυγούστου είχε προσχωρήσει στον Άξονα και ο ελληνικός λαός ευρέθη προ διλήμματος αλλ’ επολέμησε ηρωικώς…» 

Είναι γεγονός αναμφισβήτητο πως η μεγαλοαστική τάξη και η ηγεσία των παλαιών κομμάτων κράτησε στάση παθητική έναντι του αγώνα κατά των στρατευμάτων Κατοχής. Ένα μέρος έφυγε στη Μέση Ανατολή για να αποφύγει τις ταλαιπωρίες, τις θυσίες, τις κακουχίες της κατοχικής τυραννίας. Ένα άλλο μέρος συνεργάστηκε με τις αρχές κατοχής για να πολεμήσουν από κοινού την Εαμική Εθνική Αντίσταση. Ένα δε άλλο μέρος εσιώπησε περιμένοντας την κατάλληλη στιγμή –και χρησιμοποιώντας αθέμιτα μέσα- να αρπάξει την εξουσία και να ξανακάτσει στο σβέρκο του  ήρωα ελληνικού  λαού.  

Αποτέλεσμα εικόνας για Στέφανος ΣαράφηςΈνας μεγάλος πατριώτης και αγωνιστής, ο στρατηγός Στέφανος Σαράφης γράφει τα εξής: «Δεν πήραν καμιά θέση  γιατί δεν πίστευαν και δεν ήθελαν να υποβληθούν σε κόπους και θυσίες, κι απ’ την άλλη δεν ήθελαν να χαρακτηριστούν συνεργάτες των κατακτητών εάν αποδοκίμαζαν τον αγώνα. Προτίμησαν τη σιωπή και την αδράνεια, ενώ ο κόσμος αυτός των πολιτικών και στρατιωτικών αρχηγών είχε σαν καθήκον από την ιστορία του και τους αγώνες του, τη θέση του στην κοινωνία και την πολιτεία να μπει επικεφαλής του λαού, να τον οδηγήσει, να τον κατευθύνει.»

Τα παθήματα πρέπει να γίνονται μαθήματα και η ιστορία πάντα να διδάσκει. Όταν το έθνος μας ήταν ενωμένο κατήγαγε νίκες λαμπρές, όπως στους απελευθερωτικούς πολέμους ’12-’13 και στον ένδοξο πόλεμο του ’40. Όσες φορές ήταν διχασμένο, η χώρα οδηγήθηκε στην καταστροφή, όπως η Μικρασιατική καταστροφή, η μεταπελευθερωτική περίοδος που οδηγηθήκαμε στον Εμφύλιο πόλεμο –που τόσο ακριβά πλήρωσε ο τόπος- όπως η περίοδος ’67-’74, που οδήγησε στην καταστροφή της Κύπρου.

————

Προδημοσίευση από το υπό έκδοση βιβλίο του Ανδρέα Αγτζίδη (1926-2018) με τίτλο: «Κιλκίς: 4 Νοεμβρίου 1944. Η τελευταία μάχη της Κατοχής (και άλλα κείμενα για την Κατοχή, τον Εμφύλιο και τη σύγχρονη πολιτική ιστορία)»

https://www.presspublica.gr/to-ochi-kai-i-mikropsychi-kyvernisi-metaxa/


Διαβάστε: «Ένας χρόνος χωρίς τον πατέρα!«, https://kars1918.wordpress.com/2019/02/06/andreas-agtzidis/

 

 

9 Σχόλια

  1. Η μεγάλη προδοσία

    Δημοσίευση: 28 Οκτωβρίου 2014

    ΕΝΑ από τα μεγαλύτερα εγκλήματα που διαπράχτηκαν κατά την διάρκεια του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου, είναι η παράδοση εκατοντάδων Ελλήνων πολιτικών κρατουμένων από τις ελληνικές αρχές (δικτατορία Μεταξά) στα γερμανικά στρατεύματα κατοχής…

    ΕΝΑ από τα μεγαλύτερα εγκλήματα που διαπράχτηκαν κατά την διάρκεια του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου, είναι η παράδοση εκατοντάδων Ελλήνων πολιτικών κρατουμένων από τις ελληνικές αρχές (δικτατορία Μεταξά) στα γερμανικά στρατεύματα κατοχής. Επρόκειτο για αντιφασίστες που είχαν καταδικαστεί με βάση τον νόμο περί Ιδιώνυμου του 1929 (κυβέρνηση Βενιζέλου). Βρίσκονταν δηλαδή στο κάτεργο της Ακροναυπλίας για τα φρονήματά τους. Η παράδοσή τους στον εχθρό (υποτίθεται ότι ο εχθρός ήταν οι ναζί) ισοδυναμεί με προδοσία. Και συνάμα αποδεικνύει ότι το καθεστώς του Μεταξά ένιωθε πολύ πιο κοντά ιδεολογικά και συναισθηματικά στους φασίστες παρά στους Έλληνες αντιφασίστες.

    Οι φυλακές της Ακροναυπλίας εγκαινιάζονται για πολιτικούς κρατουμένους τον Απρίλιο του 1935. Οι πρώτοι κρατούμενοι ωστόσο δεν είναι κομμουνιστές αλλά φιλοβενιζελικοί αξιωματικοί που πήραν μέρος στο λεγόμενο πραξικόπημα κατά του Κονδύλη. Ακολουθεί κύμα εκκαθαρίσεων φιλοβενιζελικών στοιχείων από τον Στρατό, αλλά και την αστυνομία, που έμελλε να παίξει καθοριστικό ρόλο σε σχέση με τον εμφύλιο.

    Οι φιλοβενιζελικοί αποφυλακίζονται στα τέλη του 1935 και οι αρμόδιοι της φυλακής προβληματίζονται για τον διαχωρισμό ανάμεσα σε διαφορετικές κατηγορίες φυλακισμένων. Ο Γλυκοφρύδης, γενικός επόπτης φυλακών, προτείνει τη δημιουργία φυλακής μόνο για κομμουνιστές, ώστε να μην επηρεάζουν πολιτικά τους ποινικούς κρατούμενους. Αναγκαία σημείωση: ο Γλυκοφρύδης ήταν οπαδός του Χίτλερ.

    Στις 18 Σεπτέμβρη 1936, δημοσιεύεται ο αναγκαστικός νόμος 117 που βασίζεται στο γνωστό Ιδιώνυμο. Έτσι οι στρατιωτικές μέχρι τότε φυλακές της Ακροναυπλίας τον Φεβρουάριο του 1937 μετατράπηκαν σε «Στρατόπεδο Κράτησης Κομμουνιστών» και στέλνονταν εκεί οι πολιτικοί αντίπαλοι του καθεστώτος. Αυτό κράτησε μέχρι τον Φεβρουάριο του 1943. Εξακόσιοι είκοσι πέντε πολιτικοί κρατούμενοι πέρασαν το κατώφλι του κάτεργου, που ήταν και ο κύριος όγκος των πολιτικών κρατουμένων της δικτατορίας του Μεταξά. Ανάμεσά τους ο Γληνός, ο Ζεύγος, ο Μπελογιάννης, ο Σουκατζίδης κ.ά.

    Ο Δημήτρης Γληνός
    Οι πρώτοι κρατούμενοι μεταφέρθηκαν στην Ακροναυπλία από τα κρατητήρια της Ασφάλειας στην Αθήνα, και τον Πειραιά. Ωστόσο το καλοκαίρι του 1937 έφτασαν καραβιές φυλακισμένων από τα νησιά του Αιγαίου (Φολέγανδρο, Άη Στράτη, Ανάφη) από εκείνους που οι αρχές θεωρούσαν ως τους πιο επικίνδυνους.

    Εκτός από την Ακροναυπλία υπήρχαν και οι πολιτικοί κρατούμενοι, οι οποίοι ήταν φυλακισμένοι στις φυλακές της Κέρκυρας, Πύλου, Αίγινας, Αβέρωφ, Συγγρού, Επταπυργίου. Εκτιμάται ότι μεταξύ 1929 και 1937 εκτοπίστηκαν 3.000 άτομα με βάση το Ιδιώνυμο και άλλα 1.000-5.000 με βάση διάφορους άλλους νόμους του μεταξικού καθεστώτος. Όταν ξεσπά ο πόλεμος, το 1940, υπήρχαν στην Ελλάδα 2.000 πολιτικοί κρατούμενοι και εξόριστοι.

    Το χρονικό μιας προδοσίας
    Τρεις ημέρες μετά την εκδήλωση της ιταλικής επίθεσης από τα σύνορα της Αλβανίας (31.10.40) ο τότε γραμματέας της Κ.Ε. του ΚΚΕ Νίκος Ζαχαριάδης, από τα μπουντρούμια της Ασφάλειας του Μανιαδάκη όπου κρατείται, απευθύνει επιστολή στην οποία σημειώνει: «Ο φασισμός του Μουσολίνι χτύπησε την Ελλάδα πισώπλατα, δολοφονικά… Σήμερα όλοι οι Έλληνες παλεύουμε για τη λευτεριά, την τιμή, την εθνική μας ανεξαρτησία. Η πάλη θα είναι πολύ δύσκολη και πολύ σκληρή… Όλοι στον αγώνα. Οι εργαζόμενοι όλου του κόσμου στέκουν στο πλευρό μας»

    Άποψη της Ακροναυπλίας
    Ο ηγέτης του ΚΚΕ καλεί δηλαδή τον λαό να αποκρούσει τον εισβολέα πολεμώντας για την πατρίδα έστω και υπό την κυβέρνηση Μεταξά. Στις 29 Οκτωβρίου 1940 οι πολιτικοί κρατούμενοι του στρατοπέδου της Ακροναυπλίας υποβάλλουν υπόμνημά τους στην κυβέρνηση του δικτάτορα ζητώντας να σταλούν στην πρώτη γραμμή του πυρός για τη συντριβή των επιδρομέων και την υπεράσπιση της χώρας… Άλλα δύο σχετικά υπομνήματα υποβάλλονται από τους κρατουμένους στις αρχές Νοεμβρίου 1940. Εις μάτην όμως.

    Οι μεταξικές αρχές, όχι μόνο αρνούνται, αλλά και μετά την έλευση των ναζί παραδίδουν τους κρατούμενους κομμουνιστές στις δυνάμεις κατοχής, οι οποίοι θα τους χρησιμοποιήσουν ως ομήρους και θα τους εκτελέσουν ως αντίποινα για τη δράση του ΕΛΑΣ. Κάποιοι θα καταφέρουν να δραπετεύσουν και να ενταχθούν στην ΕΑΜική Εθνική Αντίσταση. Κάποιοι άλλοι θα πεθάνουν από πείνα και φυματίωση. Οι περισσότεροι όμως (240) θα εκτελεστούν από τις δυνάμεις Κατοχής, στις οποίες παραδόθηκαν από τις ελληνικές αρχές με πρωτόκολλο!!

    ΑΓΓ. ΜΑΝΤΑΔΑΚΗΣ

    http://www.avgi.gr/article/10811/4599026/e-megale-prodosia

  2. H αλήθεια για την παράδοση στους κατακτητές των κρατουμένων του στρατοπέδου Ακροναυπλίας
    .2003

    Πρόσφατα, τον περασμένο Μάιο, εκπρόσωποι όλων των κομμάτων της Βουλής (Ακριβάκης του ΠΑΣΟΚ, Παυλόπουλος της Ν.Δ., Σκυλλάκος του KKE και Κουβέλης του ΣΥΝ) με κοινή ανακοίνωσή τους καταδικάζουν ως «εθνικό έγκλημα» την παράδοση στους κατακτητές των περίπου 650 κρατουμένων της Ακροναυπλίας, το 1941, από την τότε «κυβέρνηση Γλύξμπουργκ».

    Ο φίλτατος Γεράσιμος Αποστολάτος, με επιστολή του δημοσιευθείσα στην «K», διαφωνεί με το πολιτικό νόημα αυτής της κοινής ενέργειας και αναλόγως συμβουλεύει, κυρίως τον κ. Πρ. Παυλόπουλο, τι θα έπρεπε αντ’ αυτού να κάνει. Είναι άποψή του, απολύτως σεβαστή και δεν μας πέφτει λόγος.

    Στην ίδια όμως επιστολή αναφέρεται και σε ιστορικά γεγονότα και, λυπάμαι που το γράφω, μάλλον τα παραποιεί. Συγκεκριμένα ισχυρίζεται:

    1. Οτι τους περίπου 600 κρατουμένους δεν τους παρέδωσε κανείς στους κατακτητές, αλλά… παραδόθηκαν μόνοι τους, αφού, όταν πήγαν οι Γερμανοί στο Ναύπλιο, η φυλακή της Ακροναυπλίας επί μέρες ήταν… χωρίς λουκέτα. Επικαλείται μάλιστα προς τούτο τα αξιόλογα σε ύφος απομνημονεύματα του μακαρίτη Γιάννη Μανούσακα, τότε κρατουμένου της Ακροναυπλίας, καθώς και τα «απομνημονεύματα» του Γιάννη Ιωαννίδη, επίσης κρατουμένου και υψηλόβαθμου στελέχους του KKE, τότε και αργότερα. Και εν πάση περιπτώσει αν κάποιος τους παρέδωσε στους κατακτητές, αυτή ήταν η πρώτη κατοχική κυβέρνηση Τσολάκογλου.

    2. Αποδίδει τη στάση εκείνη των κρατουμένων της Ακροναυπλίας στο ότι εκείνη την εποχή (Απρίλιος του 1941) και μέχρι την επίθεση κατά της Σοβιετικής Ενωσης (22 Ιουνίου 1941) το KKE… συνέπλεε με τους Γερμανούς και οι κρατούμενοι της Ακροναυπλίας… αυτοπαραδόθηκαν στους «συμμάχους» των ή στους «συμπλέοντες».

    Να διευκρινίσω ότι από τους τότε 602 κρατουμένους της Ακροναυπλίας περίπου οι μισοί δολοφονήθηκαν από τους κατακτητές. Σε βάρος τους δεν εκκρεμούσε καμιά δικαστική απόφαση, ώστε να μιλήσουμε για «εκτέλεση». Σήμερα ζουν 7 ή 8. Απ’ ό,τι γνωρίζω τα γεγονότα εξελίχθηκαν ως εξής:

    Αμέσως μετά την κήρυξη του πολέμου της Ιταλίας κατά της Ελλάδας, ο τότε ηγέτης του KKE, ο Νίκος Ζαχαριάδης, οι κρατούμενοι της Ακροναυπλίας και όλοι οι κρατούμενοι κομμουνιστές και αριστεροί στις φυλακές και στα νησιά, με επιστολές ζητούσαν να καταταγούν εθελοντές και να πολεμήσουν υπό την κυβέρνηση Μεταξά. Αργότερα, τις πρώτες μέρες της γερμανοϊταλικής κατοχής, όπου πραγματικά υπήρχαν συνθήκες κατάλληλες, κυρίως στα νησιά, οι κρατούμενοι απέδρασαν και… δεν συνέπλευσαν. Οι περίπου 40 κρατούμενοι, που αργότερα πέθαναν από την πείνα στον Αγιο Ευστράτιο και των οποίων πρόσφατα ο πρόεδρος της Ν.Δ., ο κ. K. Καραμανλής, έκανε τιμητική μνεία, ήταν από αυτούς που δεν μπόρεσαν να αποδράσουν έγκαιρα ή ακόμη (θα σκεφτόταν κανείς) δεν μπόρεσαν να επωφεληθούν από τις συνθήκες απόδρασης που τυχόν παρουσιάσθηκαν.

    Τέλος και το σημαντικότερο: οι πρώτες κινήσεις για την οργάνωση της αντίστασης κατά των Γερμανών, Ιταλών και Βουλγάρων κατακτητών σημειώθηκαν τον Μάιο του 1941, πριν από την επίθεση κατά της Σοβιετικής Ενωσης, ακριβώς από δραπέτες κρατουμένους και μερικούς «παρανόμους» του KKE που δεν είχαν συλληφθεί. Υπάρχουν και άλλα, αυτά όμως είναι αρκετά για να εγκαταλείψει ο φίλτατος Γεράσιμος Αποστολάτος τη… θεωρία της συμπλεύσεως.

    Τι φαίνεται ότι συνέβη στην Ακροναυπλία: τον Ιανουάριο του 1941, προσωπικά ο τότε πρωθυπουργός I. Μεταξάς (και όχι ο υπουργός Ασφαλείας Μανιαδάκης) έστειλε στην Ακροναυπλία τον στρατηγό Χωροφυλακής Αγγέλετο, ο οποίος, σε φιλικό τόνο, είχε κάποιες συνεννοήσεις με την ηγεσία των κρατουμένων για την απελευθέρωσή τους. H πρωτοβουλία αυτή δεν είχε συνέχεια γιατί, εν τω μεταξύ, πέθανε ο I. Μεταξάς και σχηματίσθηκε η καθαρά βασιλική κυβέρνηση Κορυζή. Μετά την αυτοκτονία του Κορυζή σχηματίσθηκε η δεύτερη βασιλική κυβέρνηση Τσουδερού και προς αυτήν απευθύνθηκαν οι κρατούμενοι της Ακροναυπλίας και ζήτησαν την αποφυλάκισή τους. Προφανώς, αυτήν την κυβέρνηση εννοεί και η ανακοίνωση των κομμάτων της Βουλής ως «κυβέρνηση Γλύξμπουργκ».

    Ο μακαρίτης Γιάννης Μανούσακας, τον οποίο έτυχε να γνωρίσω αρκετά καλά, δεν κυριολεκτεί όταν λέει ότι η Ακροναυπλία «έμεινε χωρίς λουκέτα». Προφανώς, ανθηγετικός πάντα, αποδίδει ευθύνες στην τότε «καθοδήγηση» από πραγματικές ή φανταστικές συνθήκες απόδρασης. Δεν υπάρχει κρατούμενος που να μην πιστεύει ότι, μία φορά τουλάχιστον, δεν βρέθηκε σε παρόμοιες συνθήκες. Πιθανόν να υπάρχουν τέτοιες ευθύνες της τότε καθοδήγησης, οφειλόμενες σε σύγχυση, σε αιφνιδιασμό ή σε λανθασμένη εκτίμηση. Μεταξύ αριστερών κρατουμένων η απόφαση για οργανωμένη απόδραση ήταν πάντοτε δύσκολη, για πολλούς λόγους.

    Το βέβαιο είναι ότι μέχρι τη στιγμή που Γερμανοί αλεξιπτωτιστές, άριστα πληροφορημένοι, ανέβηκαν στην Ακροναυπλία και παρέλαβαν, κατά κάποιο τρόπο, τη φυλακή, ουδέποτε οι πόρτες της ήταν χωρίς λουκέτο και τα πολυβολεία χωρίς πολυβόλα και σκοπούς.

    Λυπάμαι που ο Γεράσιμος Αποστολάτος μεταθέτει την ευθύνη της παράδοσης και της δολοφονίας στους ίδιους τους κρατουμένους, ακόμη και αν δεν κατόρθωσαν να επωφεληθούν από πραγματικές ή φανταστικές συνθήκες απόδρασης.

    https://www.kathimerini.gr/692094/opinion/epikairothta/arxeio-monimes-sthles/h-alh8eia-gia-thn-paradosh-stoys-katakthtes-twn-kratoymenwn-toy-stratopedoy-akronayplias

  3. «Η πορεία προς το μέτωπο» από το Άξιον Εστί, του Οδυσσέα Ελύτη, ο οποίος είχε πολεμήσει ως ανθυπολοχαγός στην Αλβανία -κι έγραψε επίσης και το Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας.

    Η ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΟ ΜΕΤΩΠΟ

    Ξημερώνοντας τ’ Αγιαννιού, με την αύριο των Φώτων, λάβαμε τη διαταγή να κινήσουμε πάλι μπροστά, για τα μέρη όπου δεν έχει καθημερινές και σκόλες. Έπρεπε, λέει, να πιάσουμε τις γραμμές που κρατούσανε ως τότε οι Αρτινοί, από Χιμάρα ως Τεπελένι. Λόγω που εκείνοι πολεμούσανε απ’ την πρώτη μέρα, συνέχεια, κι είχαν μείνει σκεδόν οι μισοί και δεν αντέχανε άλλο.

    Δώδεκα μέρες κιόλας είχαμε μεις πιο πίσω, στα χωριά. Κι απάνω που συνήθιζε τ’ αυτί μας πάλι στα γλυκά τριξίματα της γης, και δειλά συλλαβίζαμε το γάβγισμα του σκύλου ή τον αχό της μακρινής καμπάνας, να που ήταν ανάγκη, λέει, να γυρίσουμε στο μόνο αχολόι που ξέραμε: στο αργό και στο βαρύ των κανονιών, στο ξερό και στο γρήγορο των πολυβόλων.

    Νύχτα πάνω στη νύχτα βαδίζαμε ασταμάτητα, ένας πίσω απ’ τον άλλο, ίδια τυφλοί. Με κόπο ξεκολλώντας το ποδάρι από τη λάσπη, όπου, φορές, εκαταβούλιαζε ίσαμε το γόνατο. Επειδή το πιο συχνά ψιχάλιζε στους δρόμους έξω, καθώς μες στην ψυχή μας. Και τις λίγες φορές όπου κάναμε στάση να ξεκουραστούμε, μήτε που αλλάζαμε κουβέντα, μονάχα σοβαροί και αμίλητοι, φέγγοντας μ’ ένα μικρό δαδί, μία μία εμοιραζόμασταν τη σταφίδα. Ή φορές πάλι, αν ήταν βολετό, λύναμε βιαστικά τα ρούχα και ξυνόμασταν με λύσσα ώρες πολλές, όσο να τρέξουν τα αίματα. Τι μας είχε ανέβει η ψείρα ως το λαιμό, κι ήταν αυτό πιο κι απ’ την κούραση ανυπόφερτο. Τέλος, κάποτε ακουγότανε στα σκοτεινά η σφυρίχτρα, σημάδι ότι κινούσαμε, και πάλι σαν τα ζα τραβούσαμε μπροστά να κερδίσουμε δρόμο, πριχού ξημερώσει και μας βάλουνε στόχο τ’ αερόπλανα. Επειδή ο Θεός δεν κάτεχε από στόχους ή τέτοια, κι όπως το ’χε συνήθειο του, στην ίδια πάντοτε ώρα ξημέρωνε το φως.

    Τότες, χωμένοι μες στις ρεματιές, γέρναμε το κεφάλι από το μέρος το βαρύ, όπου δε βγαίνουνε όνειρα. Και τα πουλιά μάς θύμωναν, που δε δίναμε τάχα σημασία στα λόγια τους — ίσως και που ασκημίζαμε χωρίς αιτία την πλάση. Άλλης λογής εμείς χωριάτες, μ’ άλλω λογιώ ξινάρια και σιδερικά στα χέρια μας, που ξορκισμένα να ’ναι.

    Δώδεκα μέρες κιόλας, είχαμε μεις πιο πίσω στα χωριά κοιτάξει σε κατρέφτη, ώρες πολλές, το γύρο του προσώπου μας. Κι απάνω που συνήθιζε ξανά το μάτι μας τα γνώριμα παλιά σημάδια, και δειλά συλλαβίζαμε το χείλο το γυμνό ή το χορτάτο από τον ύπνο μάγουλο, να που τη δεύτερη τη νύχτα σάμπως πάλι αλλάζαμε, την τρίτη ακόμη πιο πολύ, την ύστερη, την τέταρτη, πια φανερό, δεν ήμασταν οι ίδιοι. Μόνε σαν να πηγαίναμε μπουλούκι ανάκατο, θαρρούσες, απ’ όλες τις γενιές και τις χρονιές, άλλοι των τωρινών καιρών κι άλλοι πολλά παλιών, που ’χαν λευκάνει απ’ τα περίσσια γένια. Καπεταναίοι αγέλαστοι με το κεφαλοπάνι, και παπάδες θεριά, λοχίες του ’97 ή του ’12, μπαλτζήδες βλοσυροί πάνου απ’ τον ώμο σειώντας το πελέκι, απελάτες και σκουταροφόροι, με το αίμα επάνω τους ακόμη Βουργάρων και Τούρκων. Όλοι μαζί, δίχως μιλιά, χρόνους αμέτρητους αγκομαχώντας πλάι πλάι, διαβαίναμε τις ράχες, τα φαράγγια, δίχως να λογαριάζουμε άλλο τίποτε. Γιατί, καθώς όταν βαρούν απανωτές αναποδιές τους ίδιους τους ανθρώπους πάντα, συνηθάν εκείνοι στο Κακό, τέλος του αλλάζουν όνομα, το λεν Γραμμένο ή Μοίρα — έτσι κι εμείς επροχωρούσαμε ίσια πάνου σ’ αυτό που λέγαμε Κατάρα, όπως θα λέγαμε Αντάρα ή Σύγνεφο. Με κόπο ξεκολλώντας το ποδάρι από τη λάσπη, όπου, φορές, εκαταβούλιαζε ίσαμε το γόνατο. Επειδή, το πιο συχνά, ψιχάλιζε στους δρόμους έξω, καθώς μες στην ψυχή μας.

    Κι ότι ήμασταν σιμά πολύ στα μέρη όπου δεν έχει καθημερινές και σκόλες, μήτε αρρώστους και γερούς, μήτε φτωχούς και πλούσιους, το καταλαβαίναμε. Γιατί κι ο βρόντος πέρα, κάτι σαν καταιγίδα πίσω απ’ τα βουνά, δυνάμωνε ολοένα, τόσο που καθαρά στο τέλος να διαβάζουμε το αργό και το βαρύ των κανονιών, το ξερό και το γρήγορο των πολυβόλων. Ύστερα και γιατί, ολοένα πιο συχνά, τύχαινε τώρα ν’ απαντούμε, απ’ τ’ άλλο μέρος να ’ρχονται, οι αργές οι συνοδείες με τους λαβωμένους. Όπου απιθώνανε χάμου τα φορεία οι νοσοκόμοι, με τον κόκκινο σταυρό στο περιβραχιόνιο, φτύνοντας μέσα στις παλάμες, και το μάτι τους άγριο για τσιγάρο. Κι οπού κατόπι σαν ακούγανε για πού τραβούσαμε, κουνούσαν το κεφάλι, αρχινώντας ιστορίες για σημεία και τέρατα. Όμως εμείς το μόνο που προσέχαμε ήταν εκείνες οι φωνές μέσα στα σκοτεινά, που ανέβαιναν, καυτές ακόμη από την πίσσα του βυθού ή το θειάφι. «Όι, όι, μάνα μου», «όι, όι, μάνα μου», και κάποτε, πιο σπάνια, ένα πνιχτό μουσούνισμα, ίδιο ροχαλητό, που ’λεγαν, όσοι ξέρανε, είναι αυτός ο ρόγχος του θανάτου.

    Ήταν φορές που εσέρνανε μαζί τους κι αιχμαλώτους, μόλις πιασμένους λίγες ώρες πριν, στα ξαφνικά γιουρούσια που κάναν τα περίπολα. Βρωμούσανε κρασί τα χνότα τους, κι οι τσέπες τους γιομάτες κονσέρβα ή σοκολάτες. Όμως εμείς δεν είχαμε, ότι κομμένα τα γιοφύρια πίσω μας, και τα λίγα μουλάρια μας, κι εκείνα ανήμπορα μέσα στο χιόνι και στη γλιστράδα της λασπουριάς.

    Τέλος, κάποια φορά, φανήκανε μακριά οι καπνοί που ανέβαιναν μεριές μεριές, κι οι πρώτες στον ορίζοντα κόκκινες, λαμπερές φωτοβολίδες.

    Από τη συλλογή Το Άξιον εστί (1959)
    [πηγή: Οδυσσέας Ελύτης, Ποίηση, Ίκαρος, Αθήνα 2002, σ. 136-139]
    —————————————————-
    Από το ιστολόγιο του Ν. Σαραντάκου…

  4. O Γιώργος Παπανδρέου συμπληρώνει στη σελίδα στο fb:

    «Είναι εύκολον να φανταστεί τις ποίαν τρικυμίαν εδημιουργησαν εις την διάνοιαν του Διοικητού της Μεραρχίας αι αλλεπάλληλοι αύται και αντικρουόμεναι εν πολλοίς διαταγαί και οδηγίαι του Γενικού Επιτελείου, υποχρεουμένου να αντιμετωπίση τόσα πολυπλοκα και δυσκολα στρατηγικά και τακτικά προβλήματα. Ο Διοικητής της Μεραρχίας, ευρεθείς προ δεινού διλήμματος, αναμετρήσας και σταθμίσας καλώς τας βαρυτάτας ευθυνας, αίτινες έπιπτον επί των ώμων του, έλαβεν υπό ιδίαν αυτού ευθυνην, ενασκών την καλώς εννοουμένην πρωτοβουλίαν ως Διοικητής Μεγάλης Μονάδος, την απλουστέραν και σοβαρωτέραν αποφασιν κατά τας ιστορικάς εκείνας ημέρας.

    Την απόφασιν όπως, διαθέτων τον όγκον σχεδόν της Μεραρχίας επί της ωργανωμένης τοποθεσίας Ελαίας, αντιτάξη εκεί σταθεράν άμυναν άνευ ιδέας υποχωρήσεως και δώση την αποφασιστικην μάχην προς τον ισχυρόν αντίπαλον χρησιμοποιών και εκμεταλευόμενος την φυσικην αμυντικην ισχύν της τοποθεσίας, επαυξημένην δια των εκτελεσθέντων εργων.»

    Τα παραπάνω αναφερει ο διοικητης της 8ης Μεραρχιας Χαρ. Κατσιμητρος στο έργο του «Η Ήπειρος προμαχουσα».

    Οι διαταγές του ΓΕΣ (Σχεδια Ενεργείας), ουσιαστικά παραχωρούσαν το μεγαλυτερο μερος της Ηπείρου και την Κερκυρα στους Ιταλους, συμφωνα και με το τελεσιγραφο που δωθηκε στον Μεταξά. Μήπως λοιπόν το περήφανο ΟΧΙ, ήταν ΝΑΙ κάτω από το συρτάρι;

    Ενδεχομένως όμως, να ηταν καταλυτική και η παρέμβαση των Βρεττανών, έτσι ώστε να δοθεί η μάχη επί της γραμμής Ελαίας – Καλαμά και όχι στη γραμμή Χυγού Μετσόβου – Αράχθου. Συμφωνα με τον Κατσιμητρο, οι Ιταλοί ισχυριζονταν ότι » αι στερλίναι κυριαρχούν εις την Ελληνικη συνείδησιν»

  5. Το γεγονός που επιβεβαιώνει την ηττοπάθεια του Μεταξάς και της κυβέρνησής του και το συμπέρασμα του υποστράτηγου Πετρουτσόπουλου, που γράφει: «Η ηγεσία δεν επίστευε εις την νίκην, αλλά ήθελε να ρίψωμεν μερικούς πυροβολισμούς δια την τιμήν των όπλων μας»,
    είναι το κάτωθι απόφθεγμα, το οποίο περήφανα διακινούν οι νοσταλγοί του μεταξικού καθεστώτος σήμερα:

  6. ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΟ F.B. KATΩ ΑΠ’ ΤΗΝ ΑΝΑΡΤΗΣΗ:
    —————————————————————

    Σαν σήμερα, στις 27 Σεπτέμβρη 1941 ιδρύθηκε το ΕΑΜ (Εθνικο Απελευθερωτικό Μέτωπο) για να εκφρασει πιο αποτελεσματικά την αντισταση του ελληνικου λαού στη ναζιστικη Κατοχή της Ελλάδας.
    Ιδρυθηκε απο το Σοσιαλιστικο Κομμα Ελλάδας (ΣΚΕ), το Αγροτικό Κόμμα (ΑΚΕ), την Ενωση Λαϊκης Δημοκρατιας(ΕΛΔ) και το ΚΚΕ, που πηρε την πρωτοβουλία, εφόσον ειχε υιοθετησει απο το 1935 την πολιτική των παλλαϊκών αντιφασιστικών μετώπων (7ο συνέδριο Κομιντερν).
    Το βασικο κείμενο-ιδεολογικη πλατφορμα του ΕΑΜ, ηταν γραμμενο απο τον Δημητρη Γληνο και ειχε τον τιτλο «Τι ειναι και τι θελει τι ΕΑΜ»…..

    —–

    Dimitris Nikolaidis Τελικά το ΕΑΜ τι πέτυχε;
    Διαγραφή ή απόκρυψη
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες
    Βλάσης Αγτζίδης
    Βλάσης Αγτζίδης Καποια προχειρα:
    Το ΕΑΜ καταφερε:
    -Πρωτον να εκφράσει την Αντισταση κατα του κατακτητη.
    -Κατοπιν να σταματησει την πολιτικη επιστρατευση που προωθουσαν οι Γερμανοι±δωσιλογοι.
    -Να μειωσει τις επιπτωσεις του λιμου στον πληθυσμο των πολεων.
    -Να ακυρωσει τα σχεδια των Βουλγαρων για επεκταση της Κατοχης τους στην Κεντρικη Μακεδονια.
    -Να βαλει τελος στις δραστηριοτητες της Οχρανα στη Δυτικη Μακεδονία.
    -Να απελευθερωσει μεγαλο μερος της Κεντρικης Ελλαδας ηδη απο το 1943….
    -Να εκφρασει την κεντρικη συμμαχικη εντολη εν μέσω του Β’Παγκοσμιου Πολεμου (αυτο ειναι το πραγματικο ιστορικο πλαισιο) για αντισταση στους Ναζι εως το τελος….
    16
    Επεξεργασία ή διαγραφή
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες · Τροποποιήθηκε
    Γρηγόρης Μαρκέτος
    Γρηγόρης Μαρκέτος
    ✊✊✊
    Διαγραφή ή απόκρυψη
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες
    Dimitris Nikolaidis
    Dimitris Nikolaidis κατι για τα βαρια αντιποινα των γερμανων, το ΣΝΟΦ,τη βορειο ηπειρο;
    Διαγραφή ή απόκρυψη
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες
    Βλάσης Αγτζίδης
    Βλάσης Αγτζίδης Δείτε το σχετικό αφιέρωμα από το αρχείο της ΕΡΤ

    Επεξεργασία ή διαγραφή
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες · Τροποποιήθηκε
    Ioannis Nakos
    Ioannis Nakos Το ΕΑΜ κατάφερε να οργανώσει και να εκφράσει το λαό μας και να γίνει όνειρο και πολιτικό κεφάλαιο που διαρκεί ως σήμερα… αλλά δεν κατάφερε να μην γίνει υποχείριο του ΚΚΕ να μην υποταχθεί στους απώτερους σκοπούς του και να μη χαντακωθεί από αυτούς… η πιο τρανή και πικραμένη ιστορία καπελώματος του λαού μας…
    8
    Διαγραφή ή απόκρυψη
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες
    Βλάσης Αγτζίδης
    Βλάσης Αγτζίδης Eδώ μπορείτε να διαβάσετε το βασικό κείμενο «Τι είναι και τι θέλει το ΕΑΜ» που έγραψε ο Δημήτρης Γληνός. Καλό είναι να υπάρχει η γνώση της ταυτότητας και της ιδεολογικής βάσης, που πάνω του δομήθηκε εκείνο το μεγάλο εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα: https://www.scribd.com/…/%CE%94%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84…
    3
    Επεξεργασία ή διαγραφή
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες · Τροποποιήθηκε
    Kostas Moutidis
    Kostas Moutidis ΕΝΑ Μπραβο για την ενημερωση
    Διαγραφή ή απόκρυψη
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες
    Βλάσης Αγτζίδης
    Βλάσης Αγτζίδης Εδώ θα δείτε έναν κατοχικό γερμανικό χάρτη που σημειώνει τις απελευθερωμένες από το ΕΑΜ περιοχές. Τις αναφέρει ως «Frei Es Griechenland», Ελεύθερη Ελλάδα. Δημιουργήθηκε και κυβέρνηση η κυβέρνηση του βουνού, η ΠΕΕΑ… Στις 30 Απριλίου 1944 προκηρύχθη…Δείτε περισσότερα
    Επεξεργασία ή διαγραφή
    Δεν υπάρχει διαθέσιμη περιγραφή για τη φωτογραφία.
    7
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες
    Βλάσης Αγτζίδης
    Βλάσης Αγτζίδης Ένα ντοκουμέντο. Η πρώτη σελίδα του συμφωνητικού δημιουργίας του Ε.Ε.Α.Μ (υπογράφτηκε ανάμεσα 21 και 23 Αυγούστου 1941), το οποίο αποτέλεσε τη βάση για τη δημιουργία του Ε.Α.Μ. στις 27 Σεπτέμβρη 1941 (αρχ. Στ. Γκιουλάκη).
    Επεξεργασία ή διαγραφή
    Δεν υπάρχει διαθέσιμη περιγραφή για τη φωτογραφία.
    3
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες
    Απόστολος Αττικός
    Απόστολος Αττικός Το ΕΑΜ έγινε υποχείριο του ΚΚΕ. Ο ΕΛΑΣ έγινε το στρατιωτικό σκέλος του ΕΑΜ ελεγχόμενο 100% από το ΚΚΕ. Το ΚΚΕ και ο ΕΛΑΣ ευθύνονται για απαράδεκτες πράξεις κατά τη διάρκεια της τριπλής κατοχής της χώρας, που τις παρουσίαζαν ως πράξεις αντιστάσεως. Με τις εγκληματικά ανεύθυνες και προβοκατόρικες ενέργειές του εξέθεταν σκόπιμα σε αντίποινα τους κατοίκους των περιοχών πλησίον των οποίων επιχειρούσαν. Όλες οι μεγάλες σφαγές των Γερμανών έγιναν για άνευ ουσιαστικής σημασίας σκοτωμούς Γερμανών στρατιωτικών συνήθως μικρών τμημάτων ή αγγελιοφόρων. Οι λίγες αξιόλογες επιχειρήσεις που έλαβαν χώρα εναντίον των κατοχικών δυνάμεων έγιναν κατόπιν εντολών της ελληνικής και συμμαχικής διοικήσεως με συμμετοχή συμμαχικών στρατευμάτων και άλλων αντιστασιακών οργανώσεων. Ειδικά στην ύπαιθρο, η δράση του ΕΛΑΣ υπήρξε βασανιστική και εξαντλητική για τους Έλληνες αγρότες και κτηνοτρόφους. Η εν γένει συμπεριφορά του προς τις άλλες οργανώσεις υπήρξε άθλια και εγκληματική. Είναι γνωστές οι σφαγές και οι δολοφονίες που διεπράχθησαν κατά το τέλος της κατοχής. Εν κατακλείδι, πιστεύω πως προσέφερε ελάχιστα θετικά στην απελευθέρωση της Ελλάδας από τους κατακτητές. Προκάλεσε δε τεράστιες καταστροφές τόσο από την ανεύθυνη και αυθαίρετη δράση του, όσο και ηθελημένα δρώντας ως στρατιωτικό σκέλος του ΚΚΕ προετοιμάζοντας το έδαφος για την επιβολή της κουμουνιστικής σκλαβιάς στην Ελλάδα και την παραχώρηση της Μακεδονίας στους Σλάβο- βουλγάρους. Πιστεύω πως θα περνούσε πολύ ευκολότερ η περίοδος της κατοχής στην Ελλάδα και θα ήταν πραγματικά εύκολη και επιτυχημένη η μετάβαση από την κατοχή στην ελευθερία εάν δεν είχε υπάρξει το ΕΑΜ έτσι όπως έγινε υπό την κηδεμονία και τον έλεγχο του ΚΚΕ γιατί δεν θα συνέβαινε και η ανταρσία του ΚΚΕ και ο αιματηρός, πιο αιματηρός και από τον πόλεμο εναντίον τωμ δυνάμεων του άξονα, πόλεμος εναντίον των ανταρτών.
    Καλή σας ημέρα.
    Καλή Κυριακή.
    5
    Διαγραφή ή απόκρυψη
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες
    Απόκρυψη 26 απαντήσεων
    Βλάσης Αγτζίδης
    Βλάσης Αγτζίδης Καλα τα πηγαινες εως τωρα… αλλα δυστυχώς το «γυρισες» στο εμφυλιοπολεμικο με την μονοπλευρη θεωρηση…
    Επεξεργασία ή διαγραφή
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες
    Απόστολος Αττικός
    Απόστολος Αττικός Βλάσης Αγτζίδης Η αλήθεια είναι πως παλαιότερα είχα πιο στρογγυλεμένες αντιλήψεις, έχοντας σχεδόν ισομοιρασμένες τις ευθύνες για την κατάντια της εμφύλιας συγκρούσεως. Με την διεξοδικότερη μελέτη των γεγονότων οδηγήθηκα στο συμπέρασμα πως η κύρια ευθύνη για αυτόν τον πόλεμο είναι των κουμουνιστών. Από την αρχή αυτό ακριβώς σκόπευαν. Ακόμα και αν συμμετείχαν στις εκλογές του 1946, θα συνέχιζαν την υπονομευτική τους προσπάθεια. Τα εγκλήματα που διέπραξαν ήταν πέρα από κάθε όριο. Το ΕΑΜ υπήρξε εξ αρχής το νομιμοποιητικό κάλυμμα για τα ανατρεπτικά σχέδιά τους. Ως προς τις ευθύνες λοιπόν ναι είμαι σχεδόν μονόπλευρος. Είναι μεγάλο το κεφάλαιο. Εάν είχαν πραγματικά πατριωτικά αισθήματα και σκοπούς θα το έδειχναν, θα σέβονταν ακόμα και τους νικημένους, θα είχαν συμπόνια, θα έδειχναν διάθεση συνδιαλλαγής. Ήταν πανίσχυροι και κύριοι της καταστάσεως κατά την απελευθέρωση. Δεν το έπραξαν όμως.
    Διαγραφή ή απόκρυψη
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες · Τροποποιήθηκε
    Βλάσης Αγτζίδης
    Βλάσης Αγτζίδης Απόστολος Αττικός Αν ήταν έτσι, θα είχαν εντάξει το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ στη Βαλκανική συμμαχία με τον Τίτο και τους Βούλγαρους αντιφασίστες και όχι με τους Βρετανούς και το Στρατηγείο Μέσης Ανατολής…. Η γνώμη μου είναι ότι το ΚΚΕ δεν είχε ενιαία στρατηγική. Ο στόχος του ήταν μια αστική δημοκρατία που θα του επέτρεπε να παρεμβαίνει κοινοβουλευτικά αξιοποιώντας την αντιστασιακή του παρουσία την περίοδο της Κατοχής. Ακόμα και στα Δεκεμβριανά, η ένοπλη αντιπαράθεση λειτούργουσε ως μέσο πίεσης για τον πολιτικό συμβιβασμό… Η τότε ανεπαρκέστατη ηγεσία του ΚΚ έπεσε με τον πιο μεγαλειώδη τρόπο στην παγίδα που του έστησαν οι πονηροί και άκρως πεπαιδευμενοι στις αποικίες τους Βρετανοί
    Επεξεργασία ή διαγραφή
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες
    Βλάσης Αγτζίδης
    Βλάσης Αγτζίδης Όσον αφορά τη συμπόνοια προς τους ηττημένους και την υποτιθέμενη έλλειψη, δεν έχει δίκιο. Μετά την απελευθέρωση της Αθήνας τον Οκτώβρη του 1944 θα μπορούσαν να είχαν εξοντώσει όλους τους έως τότε συνεργάτες των Γερμανών κατακτητών. Από τη δωσιλογική κυβέρνηση και τα Τάγματα Ασφαλείας έως τους Χίτες…. Κι όμως δεν το έκαναν σε αντίθεση με την Γαλλική Αντίσταση που την ίδια περίπου περίοδο εκτέλεσε χιλιάδες συνεργάτες της κυβερνήσεως του Βισύ….
    Επεξεργασία ή διαγραφή
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες
    Απόστολος Αττικός
    Απόστολος Αττικός Βλάσης Αγτζίδης στην Αθήνα υπήρχε συγκεντρωμένη η προσοχή όλων. Πράγματι με αρκετούς Χίτες αιχμαλώτους έδειξαν ευελιξία. Όμως έγινε κατόπιν πιέσεων και υπό τον φόβο των Άγγλων, προφανώς έχοντας κατά νου, πως σε λίγο που θα ενισχυθούν θα τους έβαζαν πάλι στο χέρι όλους. Οι μεγάλες και αποτρόπαιες σφαγές έγιναν στα χωριά. Σε ένα διπλανό μου χωριό στην Μακεδονία σκότωσαν 200 άτομα, μεταξύ των οποίων και παιδιά. Στον Φενεό το ίδιο. Το 542 του Ψαρρού το ίδιο. Δεν υπάρχουν δικαιολογίες για αυτές τις δολοφονίες! Μόνο οι σφαγές των τσετών μοιάζουν με αυτές. Ο ίδιος ο πατέρας μου θυμάται τρεις αντάρτες που μπήκαν στο σπίτι τους ψάχνοντας για τρόφιμα. Οι δύο από αυτούς δεν μιλούσαν ελληνικά αλλά βουλγάρικα. Η μητέρα μου, ακόμα και την δεκαετία του ’80 όταν έλλειπε τα βράδια ο πατέρας μου τινάζονταν επάνω κάθε φορά που άκουγε θόρυβο στην αυλή. Οι αντάρτες έλεγε… Είχε τρομακτικές εμπειρίες από αυτούς. Δεν δέχομαι δικαιολογίες. Το ΕΑΜ και ο ΕΛΑΣ πρόσφεραν πάρα πολύ λίγα προκαλώντας αβάσταχτο πόνο δάκρυα και ποταμούς αθώου ως επί το πλείστον αίματος! Μακάρι να μην είχε υπάρξει ποτέ η οπισθόβουλη αντιστασή τους!
    2
    Διαγραφή ή απόκρυψη
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες · Τροποποιήθηκε
    Βλάσης Αγτζίδης
    Βλάσης Αγτζίδης Απόστολος Αττικός Το ότι έγιναν ακρότητες και εγκλήματα είναι γεγονός. Και ότι οι τοπικές αντιθέσεις, οι προσωπικές αντιδικίες δυστυχώς καθόρισαν πολλές φορές τις συμπεριφορές την εποχή που υπήρξε απόλυτο κενό…
    Αλλά κάθε περιστατικό θέλει ξεχωριστή διερεύνηση. Εξάλλου ο ρόλος μας είναι να κατανοήσουμε το τι συνέβη και όχι να αποδώσουμε δικαιοσύνη… Η δική μου θεώρηση βασίζεται στην προσπάθεια να καταλάβουμε εκείνη την εποχή, χωρίς να καταφύγουμε στα εμφυλιοπολεμικά στερεότυπα…
    Ένα λάθος που νομίζω ότι κάνεις είναι η συμπερίληψη όλων των θυμάτων σε μια ενιαία κατηγορία. Δεν μπορείς να βάλεις στην ίδια κατηγορία των σοσιαλιστή, δημοκράτη, αντιμοναρχικό Ψαρό με τους δωσίλογους συνεργάτες των Ναζί με μόνο κριτήριο την ιδιότητα του θύματος…
    Όσον αφορά τις αντεκδικήσεις, βλέπω ότι αποσιωπάται η ύπαρξη και η δράση δωσιλογικών τμημάτων. Ειδικά στη Μακεδονία οι δωσίλογοι ήταν τμήμα των Ες-Ες, όπως ελπίζω να γνωρίζεις. Τόσο ο ΕΕΣ των τριών Παπαδόπουλων (Μιχαλ-Αγά, Κισά Μπατζάκ, Κωνσταντίνος από το Κιλκίς), όοσο οι τα τμήματα του Πούλου και του Δάγκουλα ήταν τμήμα του γερμανικού στρατού Κατοχής που διέπραξαν τρομερά εγκλήματα καθ’ όλο το 1944, πριν την Απελευθέρωση..
    Αυτή την παράμετρο γιατί δεν την προσμετράς καθόλου;;;
    3
    Επεξεργασία ή διαγραφή
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες
    Απόστολος Αττικός
    Απόστολος Αττικός Βλάσης Αγτζίδης Τα δέχομαι. Θα ήμουν 200% υπέρ τους, εάν σκότωναν μόνο τους αυτουργούς. Ακόμα και αυτούς που είχαν ενταχθεί στα τάγματα ασφαλείας χωρίς να έχουν διαπράξει αποδεδειγμένα εγκλήματα, μόνο και μόνο επειδή εντάχθηκαν. Αυτοί όμως έκαναν εκκαθαρίσεις πληθυσμού. Σκότωναν, έκλεβαν, βίαζαν και όλα αυτά υπό τα όματα των προοδευτικών δημοκρατικών αριστερών αρχηγών τους! Σε αυτά τα εγκλήματα αναφέρομαι. Παλαιότερα πράγματι είχα και εγώ αυτή την εντύπωση, όμως δεν είναι έτσι. Και το σπουδαιότερο, ποτέ κανείς από όλους αυτούς δεν ζήτησε ΣΥΓΓΝΏΜΗ. Ποτέ ούτε το ΚΚΕ ούτε κάποια οργάνωσή τους. Μόνο μεμονωμένοι μετανιωμένοι πρώην κουμουνιστές. Είναι αδικαιολόγητα τα εγκλήματά τους! Στην Μακεδονία μάλιστα είχαν και τον χαρακτήρα εθνοκάθαρσης για την ένταξη της περιοχής στο κράτος των Σκοπίων. Δεν δικαιολογείται αυτή η έως σήμερα αμετανόητη στάση τους.
    Διαγραφή ή απόκρυψη
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες
    Απόστολος Αττικός
    Απόστολος Αττικός Θεωρώ, πως ο κύκλος θα κλείσει μόνο εάν βγουν οι ηγέτες τους πρώην και νυν για να ζητήσουν ταπεινά συγνώμη για τα εγκλήματα που διέπραξαν.
    Διαγραφή ή απόκρυψη
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες
    Βλάσης Αγτζίδης
    Βλάσης Αγτζίδης Απόστολος Αττικός τελος παντων…. Εδω δεν ζητησαν συγγνωμη οι δωσιλογοι που στη συνεχεια και ελεω Εμφυλιου αποκαθαρθηκαν, πηραν συνταξεις, προνομια και αναγνωριστηκαν ως Η Εθνικη Αντισταση (otempora, o mores)….
    Νομιζω οτι το μεθοδολογικο προβλημα ποτ έχει η προσεγγισή σου είναι οτι δεν λαμβανει υποψη το Μεγα Πλαίσιο του Β Παγκοσμιου Πολεμου…
    2
    Επεξεργασία ή διαγραφή
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες
    Απόστολος Αττικός
    Απόστολος Αττικός Βλάσης Αγτζίδης Για εμένα το μέτρο μου είναι το αίμα των αθώων και το αποτέλεσμα. Όχι, δεν άξιζε.
    Καλή σας ημέρα.
    Διαγραφή ή απόκρυψη
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες
    Βλάσης Αγτζίδης
    Βλάσης Αγτζίδης Απόστολος Αττικός Δεν μπορούμε να γίνουμε δικαστές 75 χρόνια μετά, ούτε να επιτρέψουμε να μας «ρουφήξει» η περιπτωσιολογία…. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να κατανοήσουμε την εποχή μέσα από το πλήθος των εγγράφων που πλέον είναι στη διάθεση του κάθε αμερόληπτου (όσο γίνεται βέβαια) ερευνητή…
    Επεξεργασία ή διαγραφή
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες
    Βλάσης Αγτζίδης
    Βλάσης Αγτζίδης Επίσης, δεν υπάρχουν αυτό που λες «οι ηγέτες τους πρώην και νυν..»…
    Το σημερινό ΚΚΕ είναι ένα brand name που το διαχειρίζεται και το εκμεταλλεύεται μια συγκεκριμένη ομάδα, η οποία σήμερα μάλλον προς τον εθνικο-κομμουνισμό προσανατολίζεται και λειτουργεί ως το καλύτερο δεκανίκι του δεξιού κατεστημένου. …
    Ο ΣΥΡΙΖΑ μάλλον ως κληρονόμος του Ψαρρού και των σοσιαλδημοκρατών μπορεί να θεωρηθεί στο ιδεολογικό φάσμα…
    Δεν υπάρχει κάποιος κληρονόμος, όπως το λες… Διαχειριστές υπάρχουν μόνο για ίδιον ταπεινό πολιτικό όφελος……
    Γι αυτό η ευθύνη ανήκει αποκλειστικά στους ερευνητές, για ένα θέμα που ανήκει επίσης στην ιστορία
    Επεξεργασία ή διαγραφή
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες
    Alexis Athanatos
    Alexis Athanatos Είναι λάθος να λέγεται πως τα Δεκεμβριανά έγιναν μόνο για πολιτική πίεση. Ήταν η τελική προσπάθεια για την πλήρη κατάληψη της εξουσίας. Στην Στερεά Ελλάδα και την Θεσσαλία ήδη με τις σφαγές των εθνικών ομάδων αντίστασης είχαν την απόλυτη εξουσία από το 1943, την Ανατολική μακεδονία και Θράκη τους τις παρέδωσαν οι Βούλγαροι φεύγοντας, στην Πελοπόννησο έγινε πλήρης εκκαθάριση αμέσως μετά την απελευθέρωση, στην κεντρική Μακεδονία ήδη κατείχαν παράνομα την Θεσσαλονίκη και καταδίωκαν τους αντιπάλους τους. Στα Δεκεμβριανά οι μοναδικές αντίπαλες ένοπλες δυνάμεις που είχαν απομείνει ήταν στην Αθήνα και την Ήπειρο, οπότε μοίρασαν τις δυνάμεις τους για να εξοντώσουν και τον τελευταίο θύλακα αντίστασης. Στην Ήπειρο τα κατάφεραν, στην Αθήνα η ανέλπιστη αντίσταση επέτρεψε στους Άγγλους να φέρουν ενισχύσεις. Ήταν απόλυτα μελετημένο το μακρόπνοο σχέδιό τους για την μετατροπή της Ελλάδας σε κομμουνιστική χώρα και το εξετέλεσαν με μεγάλη αγριότητα.
    2
    Διαγραφή ή απόκρυψη
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες · Τροποποιήθηκε
    Βλάσης Αγτζίδης
    Βλάσης Αγτζίδης Alexis Athanatos Διαφωνώ πλήρως… Η τότε ανεπαρκέσταση ηγεσία του ΚΚΕ (Σιάντος κ.λπ. που ο Ζαχαριάδης λίγο μετά τον θεώρησε προδότη) έπεσε μεγαλοπρεπώς στη βρετανική παγίδα. Εδώ θα δείτε την άποψή μου: https://kars1918.wordpress.com/2013/12/29/december-1944/
    Επεξεργασία ή διαγραφή
    Οι Βρετανοί και τα Δεκεμβριανά του 1944
    KARS1918.WORDPRESS.COM
    Οι Βρετανοί και τα Δεκεμβριανά του 1944
    Οι Βρετανοί και τα Δεκεμβριανά του 1944
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · Αφαίρεση προεπισκόπησης · 4 εβδομάδες
    Alexis Athanatos
    Alexis Athanatos Το κρίσιμο ζήτημα ήταν το θέμα του αφοπλισμού. Όσο ο ΕΛΑΣ κρατούσε τα όπλα, είχε τον απόλυτο έλεγχο στην χώρα με την τρομοκρατία που είχε εξαπολύσει από το 1943. Οπότε διεκδικούσε να γίνουν εκλογές που θα τις κέρδιζε με την βία. Όταν η νόμιμη κυβέρνηση απαίτησε το αυτονόητο, ο ΕΛΑΣ επέλεξε την ένοπλη κατάκτηση της εξουσίας ρίχνοντας και το τελευταίο φύλλο συκής αφού με τον εμφύλιο πόλεμο που είχε εξαπολύσει ήδη κατά την κατοχή είχε εξασφαλίσει την στρατιωτική υπεροχή. Δεν βλέπω να υπάρχει καμιά δικαιολογία για τον ρόλο του ΚΚΕ που απλά εφάρμοζε την πολιτική που είχε προκριθεί ήδη από το 1936 (και που το ΚΚΕ επίσημα και σήμερα ακόμα την ανακοινώνει στα πολιτικά συμπεράσματα των συνεδρίων του), πως σε περίπτωση πολέμου θα εξαπολύσουν εμφύλιο πόλεμο για να πάρουν την εξουσία.
    1
    Διαγραφή ή απόκρυψη
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες
    Βλάσης Αγτζίδης
    Βλάσης Αγτζίδης Σας ξεφεύγουν πάρα πολλές λεπτομέρειες και παράμετροι… Αυτό πάντα το δημιουργεί η αντίληψη του παρελθόντος σε μαύρο και άσπρο καθώς και το ιδεολόγημα των νικητών του Εμφυλίου για τους 3 γύρους…
    Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο πολύπλοκη, όπως και η πολιτική του ΚΚΕ, αλλά και των προπολεμικών ηγετικών ομάδων. Νομίζω ότι αυτές οι διεφθαρμένες ελίτ ήταν που -σε μεγάλο βαθμό- οδήγησαν στον Εμφύλιο με τη μετα δεκεμβριανή τρομοκρατία που εξαπόλυσαν σ’ ολόκληρη την Ελλάδα. Προσπαθώντας βέβαια να ξαναεδραιώσουν την εξουσία τους στην καταταλαιπωρημένη χώρα. Και γι αυτό θα έπρεπε να εξοντώσουν το μόνο αντίπαλο που είχε εμφανιστεί την περίοδο της Κατοχής. Έστω, ωθώντας τον στα άκρα..
    Η καλύτερη εξυπηρέτηση των συμφερόντων τους έγινε από τον ανορθολογισμό του Ζαχαριάδη, τόσο με την αποχή στις -έστω υποθηκευμένες- εκλογές του 1946, όσο και με την καταφυγή στον Εμφύλιο…
    Να σας θυμίσω πως περιέγραφε ο συντηρητικός Σεφέρης αυτές τις ελίτ (που τόσο πολύ υποτιμάται η συμμετοχή τους στον Εμφύλιο): «…η βλακεία, η εγωπάθεια, η μωρία και η γενική αναπηρία της ηγετικής τάξης στη σημερινή Ελλάδα σε φέρνει στην ανάγκη να ξεράσεις, είμαι βέβαιος πως τούτοι οι ελεεινοί δεν αντιπροσωπεύουν τη ζωντανή Ελλάδα, δεν αντιπροσωπεύουν τίποτε και υπάρχουν άγνωστοι, πολλοί που δεν ξέρουν, αλλά που αξίζουν…». (Από το ημερολόγιο του Σεφέρη στα τέλη του 1945)
    Επεξεργασία ή διαγραφή
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες
    Απόστολος Αττικός
    Απόστολος Αττικός Alexis Athanatos Έτσι ακριβώς. Συμφωνώ μαζί σας. Το ΚΚΕ είχε προαποφασισμένη την προσφυγή στα όπλα. Δεν ήταν επιλογή του η ειρηνική συνύπαρξη σε ένα δημοκρατικό πολίτευμα. Οραματίζονταν την μονοκρατορία τους. Θα το δοκίμαζαν με κάθε τρόπο. Οι δομικές αδυναμίες του ελληνικού πολιτικού συστήματος η επίκληση της διαφθοράς και της φαυλότητας των πολιτευτών των αστικών κομμάτων είναι ένα διαχρονικό στοιχείο. Τις ίδιες ακριβώς κατηγορίες για το πολιτικό αστικό σύστημα επικαλούνται και οι πραξικοπηματίες του 1967 και την ανικανότητά τους στην αντιμετώπιση του κουμουνισμού. Όσο για τις διώξεις για τα εγκλήματα του ΚΚΕ κατά την διάρκεια της κατοχής, σαφώς και έπρεπε να γίνουν. Από πού προκύπτει η απαίτηση για ασυλία για τόσο ειδεχθή εγκλήματα; Και επαναλαμβάνω ακόμα και σήμερα το επίσημο κόμμα ποτέ δεν ζήτησε συγνώμη. Αντιθέτως η πλευρά της δημοκρατίας προχώρησε έμπρακτα σε πολλά βήματα άμβλυνσης των πληγών από την ανταρσία τους. Ήταν μεγάλο λάθος του Καραμανλή που δεν απαίτησε ως όρο για την επιστροφή και ένταξη των κουμουνιστών στην πολιτική ζωή της χώρας την προηγούμενη αποκήρυξη των πεπραγμένων αυτής της περιόδου. Δεν είναι δυνατόν οι εγκληματίες του ΕΑΜ ΕΛΑΣ και του λεγόμενου ΔΣΕ να διεκδικούν σήμερα δάφνες για τα πεπραγμένα εκείνης της περιόδου. Αυτό είναι καρφί στα μάτια της δημοκρατίας. Ύβρεις στους χιλιάδες νεκρούς και αγνοουμένους του ελληνικού στρατού και των πολιτών που έπεσαν πολεμώντας για την δημοκρατία! Δεν υπάρχει απολύτως καμία τιμή, μόνο πράξεις κομματικής και προσωπικής ιδιοτέλειας των κουμουνιστών. Και μην προβάλετε συνεχώς το πολιτικό πλαίσιο εκείνης της εποχής ως δικαιολογία των εγκληματιών εναντίον των πολιτών και της δημοκρατίας. Σε οποιοδήποτε κράτος κι αν είχαν διαπραχθεί τέτοια εγκλήματα από ένα κόμμα θα είχε την ίδια και ακόμα σκληρότερη αντιμετώπιση. Η δημοκρατία συγχωρεί μεν αλλά μόνο αυτούς που παραδέχονται το φταίξιμο ζητούν συγνώμη και επανορθώνουν. Αυτό συνέβη στον αμερικανικό εμφύλιο, αυτό συνέβη στον ισπανικό εμφύλιο. Μόνο στην Ελλάδα αυτοί που σήκωσαν τα όπλα έσφαξαν, βίαζαν, έκλεψαν επέστρεψαν με δόξα και τιμή διεκδικώντας δάφνες χωρίς μια συγνώμη. Ναι, το σύστημα έπρεπε να τους δεχτεί πίσω. Αλλά με προηγούμενη αναγνώριση των λαθών τους, ώστε να μην επαναληφθούν. Γιατί σήμερα η αριστερά επιμένει στα ίδια. Και όχι μόνο το ΚΚΕ, αλλά όλη η αριστερά επιμένει και διεκδικεί δάφνες για εκείνη την περίοδο. Αυτη είναι η πραγματική ηθική χρεοκοπία της αριστεράς στην Ελλάδα!
    Διαγραφή ή απόκρυψη
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες · Τροποποιήθηκε
    Βλάσης Αγτζίδης
    Βλάσης Αγτζίδης Εντελώς ακραία τοποθέτηση, σχεδόν παραληρηματική, που αντιστοιχεί στην περίοδο του Εμφυλίου….. Ξεφεύγει από την προσπάθεια που κάναμε εδώ να συζητήσουμε σοβαρά…. Το μόνο που μπορώ να πω είναι: Ζήστε με το μίσος που γεννά η μεροληπτική ανάγνωση της ιστορίας και οι παραδοσιακοί μύθοι των νικητών!!!! [Αυτό δεν έχει καμιά σχέση βεβαίως με την προσωπική μου εκτίμηση για την ποιότητα των ηγεσιών του ΚΚ εκείνης της εποχής ή για την ιδεολογική τους βάση και την κοινωνία που ονειρεύονταν]…
    Επεξεργασία ή διαγραφή
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες
    Απόστολος Αττικός
    Απόστολος Αττικός Βλάσης Αγτζίδης Όχι. Η δική σας τοποθέτηση είναι μεροληπτική και ακραία. Δεν υπάρχει μίσος και δεν είναι υπερβολή η απαίτηση συγνώμης από τους στασιαστές, από τους δολοφόνους και βιαστές, από τους άρπαγες της περιουσίας και των παιδιών του λαού μας. Δεν υπάρχει καμία υπερβολή σε αυτό. Λυπάμαι που η ιδεοληπτική σας προσκόλληση στην δήθεν αγνώτητα του ΕΑΜ ΕΛΑΣ ΕΔΕΣ εκείνης της περιόδου δεν σας επιτρέπει να αισθανθείτε την πραγματικότητα. Ακόμα και τώρα ούτε μια φορά δεν παραδεχτήκατε ότι η στάση τους ήταν λανθασμένη. Η συνεχής επίκληση των συνθηκών της εποχής είναι μια ανεπιτυχής προσπάθεια συμψηφισμού του αίματος. Μόνο που οι δυνάμεις της δημοκρατίας και αυτών που συντάχθηκαν μαζί τους έχυσαν δίκαιο αίμα. Ήταν το αίμα που χύθηκε για την δημοκρατία και τις ελευθερίες του ελεύθερου κόσμου απέναντι στον σταλινικό σκοταδισμό. Όσο για την δική μου προσωπική αφύπνιση και δραστηριοποίηση για την απαίτηση συγνώμης από τους αυτουργούς και τους υπέρμαχους του κουμουνισμού, οφείλεται στην δική τους έπαρση και αμετροέπεια. Ποτέ δεν θα έψαχνα τα πως και τα γιατί της ανταρσίας του ΚΚΕ, της λεγόμενης αντίστασης του ΕΑΜ ΕΛΑΣ και του αντεθνικού ΔΣΕ εάν δεν ερχόταν μπροστά στα μάτια μου οι συνεχείς επικλήσεις των αριστερών στους αγώνες τους αναζητώντας συνεχώς ανταπόδοση, διορισμούς, συντάξεις, ηθικό πλεονέκτημα, εκλογική επιβράβευση. Αναρωτήθηκα, είναι δυνατόν; Πώς; Από πού και ως που; Οι παππούδες μου που πολέμησαν σε δύο πολέμους δεν πήραν και δεν διεκδίκησαν τίποτε, αυτοί γιατί συνεχώς ζητούν; Γιατί η αριστερά που χρεοκόπησε και καταδικάστηκε παντού στον κόσμο όπου δοκιμάστηκε κυβερνητικά απαιτεί στην Ελλάδα σεβασμό και ανταπόδοση; Η ύβρις οι αδικίες και οι ματαιώσεις επί των υπεσχεμένων που διέπραξε η κουμουνιστική κυρίως αριστερά διαχρονικά στην Ελλάδα και στον κόσμο την ξεσκεπάζει και την καταδικάζει ηθικά και πολιτικά.
    1
    Διαγραφή ή απόκρυψη
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες · Τροποποιήθηκε
    Βλάσης Αγτζίδης
    Βλάσης Αγτζίδης Απόστολος Αττικός Ότι πεις!!
    Επεξεργασία ή διαγραφή
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες
    Απόστολος Αττικός
    Απόστολος Αττικός Βλάσης Αγτζίδης πάντως εάν αισθάνεστε απολογητής της αριστεράς για εκείνη την περίοδο θα ήταν χρήσιμη η έκφραση μιας ειλικρινούς συγνώμης. Θα δίνατε το καλό παράδειγμα για να κλείσει οριστικά ο κύκλος εκείνης της περιόδου.
    1
    Διαγραφή ή απόκρυψη
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες
    Βλάσης Αγτζίδης
    Βλάσης Αγτζίδης Απόστολος Αττικός Τα υπόλοιπα στη σελίδα σας….
    Επεξεργασία ή διαγραφή
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες
    Βλάσης Αγτζίδης
    Βλάσης Αγτζίδης Τέτοιου τύπου αθλιότητες με υπονοούμενα δεν θα σας ξαναεπιτρέψω να κάνετε εδώ. Και αυτή είναι μια στάση που την έχω πρωτίστως για τους σταλινικούς του ΚΚΕ και τους χρυσαυγίτες. Αλλά δυστυχώς στην ίδια κατηγορία σκέψης (ως δομή) ανήκετε και εσείς. Οπότε αρκεστείτε να εκτονώνεστε στη σελίδα σας
    Επεξεργασία ή διαγραφή
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες
    Βλάσης Αγτζίδης
    Βλάσης Αγτζίδης Σας απάντησα: Η συζήτηση τελείωσε. Συνεχίστε τον Εμφύλιο στη σελίδα σας!!!
    Επεξεργασία ή διαγραφή
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες · Τροποποιήθηκε
    Θεοδώρα Ρίμπα
    Θεοδώρα Ρίμπα Από κάπου πρέπει να ακούγονται κι αυτά.Και επίσης το ΚΚΕ έγινε υποχείριο των ‘Μακεδόνων-βερχοβιστών-τσεντραλιστών’στους οποίους παρείχαν φιλοξενία και τους αποκαλούσαν πλανημένους αδελφούς.Και όποιος λέει την αλήθεια δεν είναι απαραίτητα χρυσαυγίτης
    Διαγραφή ή απόκρυψη
    Μου αρέσει!
    · Απάντηση · 4 εβδομάδες
    Βλάσης Αγτζίδης
    Βλάσης Αγτζίδης Αυτο ειναι αλλο μεγάλο θεμα που επισης δεν ειναι του παρόντος … Η γνωμη μου ειναι ότι συνεβη ακριβως το αναποδο. Οτι δηλαδη ο Ζαχαριαδης αναζητωντας πολεμιστες τους εδωσε στα λόγια αυτο που επιθυμουσαν….
    Το μονο βέβαιο ειναι – λαμβανοντας υπόψη οτι το μεγαλυτερο μέρος του επιτελείου του ΔΣΕ ηταν προσφυγες του 1922- οτι μετα θα τους εξοντωνε ως εθνικιστες και τιτοϊκους…

  7. H ηττοπάθεια της ηγεσίας ήταν προφανής. Διαβάστε το παρακάτω απόσπασμα από ένα κείμνο για τον Κατσιμήτρο
    ———————————————————————-

    «….Ήρωας στα βουνά της Αλβανίας

    Τις πρώτες ημέρες του πολέμου, ο Υποστράτηγος Κατσιμήτρος, ως διοικητής της 8ης Μεραρχίας, εξουδετέρωσε την επίθεση και διέταξε σθεναρή άμυνα στον τομέα Ελαίας-Καλαμά. Όμως, λίγες μέρες αργότερα, ο Αρχιστράτηγος Παπάγος, με την σύμφωνη γνώμη του πρωθυπουργού Ιωάννου Μεταξά και του βασιλιά, τον διέταξε να εγκαταλείψει τη θέση άμυνας στην ελληνοαλβανική μεθόριο και να υποχωρήσει σταδιακά προς το νότο έως την κοιλάδα του Αράχθου και κοντά στην περιοχή της Άρτας να οργανώσει την άμυνα!

    Το Γενικό Στρατηγείο διέταζε ουσιαστικά τη Μεραρχία Ηπείρου, να εγκαταλείψει την ελληνοαλβανική μεθόριο και να υποχωρήσει: «τι σκοτώνεσθε επάνω στο Καλπάκι γυρίσετε πίσω από Μέτσοβο», διέταζε το Γενικό Στρατηγείο. ! Ο Χ. Κατσιμήτρος αγνόησε τη διαταγή του Αρχιστρατήγου και αποφάσισε να αμυνθεί στα σύνορα. Με την ηρωική του αντίσταση στο Καλπάκι συντέλεσε στην τελική νίκη σε βάρος των Ιταλών. Και αργότερα ήταν ο επικεφαλής της επικής προέλασης των ελληνικών στρατευμάτων στην Αλβανία.

    Αν ο Χ. Κατσιμήτρος είχε υπακούσει, τότε προφανώς, η έκβαση του πολέμου θα ήταν διαφορετική. Η διαταγή του υποστράτηγου Κατσιμήτρου, να παραμείνει η 8η Μεραρχία στη θέση της αγωνιζόμενη κατά των εισβολέων, κόντρα στις εντολές της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας, ήταν αυτή που έγραψε ιστορία, οδηγώντας στο Έπος του 1940.

    Η επιτελική εκτίμηση των Αθηνών ήταν ότι ένας αγώνας απέναντι σε τόσο υπέρτερο εχθρό θα ήταν ουσιαστικά μάταιος. Γι’ αυτό ο υποστράτηγος Κατσιμήτρος είχε λάβει προφορικά την «παρότρυνση», αλλά χωρίς αυτό να πάρει ποτέ τη μορφή πραγματικής στρατιωτικής διαταγής, να συμπτύξει τις γραμμές του και να προσπαθήσει να αμυνθεί βαθύτερα και πιο αποτελεσματικά στο ελληνικό έδαφος.

    Δεν το έπραξε γιατί γνώριζε πολύ καλά ότι αν συνέβαινε αυτό δεν θα μπορούσε να αναχαιτιστεί η εχθρική διείσδυση, αλλά και γιατί θα έπεφτε το ηθικό των ανδρών του που κατάγονταν από χωριά της περιοχής, όταν θα έπεφταν στα χέρια του εχθρού. Αντί γι’ αυτό, δηλαδή αντί για υποχώρηση, ο υποστράτηγος Χ. Κατσιμήτρος, στην ημερήσια διαταγή του στο προσωπικό της VIII Μεραρχίας, του ηρωικότερου ίσως στρατιωτικού σχηματισμού της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, καλούσε σε άμυνα μέχρις εσχάτων. Δήλωνε ότι οποιαδήποτε υποχώρηση ήταν αδιανόητη και ότι εκεί, στα σύνορα, ήταν και η τελευταία γραμμή άμυνας….»

    https://slpress.gr/idees/stratigos-katsimitros-apo-iroas-sto-metopo-synergatis-ton-germanon/

  8. https://greekcivilwar.wordpress.com/2017/02/10/gcw-911/

    ΠΑΟ: Ήρωες ή προδότες;

    Κωνσταντίνος Κουσαρίδης

    Αυτό το ερώτημα προκύπτει σχεδόν αμέσως μόλις αρχίσει να ασχολείται κανείς με την Πανελλήνια Απελευθερωτική Οργάνωση. Ο λόγος είναι απλός. Ο εκάστοτε χαρακτηρισμός σχετίζεται απόλυτα με την πολιτική τοποθέτηση του κάθε συγγραφέα, ερευνητή, ή ακόμα και μάρτυρα των γεγονότων που αφορούν στη δράση της ΠΑΟ. Έτσι, σύμφωνα με τους δεξιούς την ΠΑΟ αποτελούσαν έντιμοι, πατριώτες, (άσπιλοι κι αμόλυντοι ως άλλες παρθένες) αξιωματικοί του Ελληνικού Στρατού και μέλη της Χωροφυλακής, οι οποίοι προστάτεψαν τη χώρα από τους κατακτητές και τους κομμουνιστές συνεργάτες τους. Αντίθετα, σύμφωνα με τους αριστερούς, τα μέλη της ΠΑΟ ήταν ένα μάτσο προδοτικά καθάρματα, συνεργάτες των Γερμανών, φασίστες και οι ίδιοι, που σαν μοναδικό τους στόχο είχαν να εξολοθρεύσουν το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και ποτέ δε σήκωσαν όπλο ενάντια στους Γερμανούς κατακτητές.

    Θα αποπειραθούμε να δούμε κατα πόσο ένα τέτοιο ερώτημα έχει νόημα, κάνοντας μια αναδρομή στην ιστορία αυτής της οργάνωσης. Προσεχώς, λοιπόν, το ιστορικό πλαίσιο της περιόδου κατά την οποία εντοπίζεται η δράση της ΠΑΟ, η προϊστορία της, η ίδρυσή της, η δράση της, η διάλυσή της, αλλά και οι συνεχιστές του έργου της.

    Το ιστορικό πλαίσιο: 1943

    Τη χρονιά αυτή η Αθήνα συνταράσσεται από γενικές απεργίες και διαδηλώσεις. Ο λαός αντιδρά μαζικά στα γερμανικά σχέδια για πολιτική επιστράτευση (24/2, 5/3, 25/6), διαμαρτύρεται για την επέκταση της βουλγαρικής κατοχής στην κεντρική Μακεδονία (22/7), αλλά και ξεσπά αυθόρμητα στη διάρκεια της κηδείας του Κωστή Παλαμά (1/3).

    Στις 7 Απριλίου διαδέχεται τον Κων/νο Λογοθετόπουλο και αναλαμβάνει την πρωθυπουργία της κατεχόμενης Ελλάδας ο Ιωάννης Ράλλης. Είναι η τρίτη και τελευταία κατά σειρά κατοχική κυβέρνηση, η οποία στιγματίζεται ιδιαίτερα λόγω της σύστασης, έπειτα από δική της πρόταση, των Ταγμάτων Ασφαλείας.

    Η δράση των ανταρτών θεριεύει, καθώς ελέγχουν ήδη περίπου το 1/3 της χώρας (περιοχή Καρδίτσα – Τρίκαλα – Καρπενήσι). Συνάπτονται μάχες με μεγάλες μονάδες των κατοχικών δυνάμεων. Ενδεικτικά αναφέρουμε τα Δερβενοχώρια Θήβας, όπου ο ΕΛΑΣ μαζί με τους ντόπιους εξόντωσαν ένα γερμανικό λόχο, το Φαρδύκαμπο Κοζάνης, όπου ένα ολόκληρο ιταλικό τάγμα αιχμαλωτίστηκε, και το Μακρυνόρος Αιτωλοακαρνανίας, όπου ο ΕΔΕΣ επιτέθηκε εναντίον της ιταλικής μεραρχίας Μπρενέρο, η οποία έσπευδε να ενισχύσει την άμυνα της Σικελίας κατά των Συμμάχων. Δυστυχώς, η ανταρτική δράση δεν έχει σαν στόχο μόνο τους κατακτητές, καθώς την ίδια χρονιά έχουμε τις πρώτες σοβαρές συγκρούσεις μεταξύ των αντιστασιακών οργανώσεων.

    Οι δυνάμεις κατοχής προχωρούν σε εκτεταμένες σφαγές αμάχων και πυρπολήσεις χωριών, που τις ονομάζουν «αντίποινα». Το Κομμένο Άρτας (328 νεκροί), τα χωριά της περιοχής Βιάνου στο Ηράκλειο (352 νεκροί), το Μονοδέντρι Λακωνίας (118 εκτελεσθέντες), η Μονή Μεγάλου Σπηλαίου στην Αχαΐα και τα Καλάβρυτα (1.101 νεκροί) αποτελούν τόπους μαρτυρίου για χιλιάδες Έλληνες.

    Η παράδοση της Ιταλίας το Σεπτέμβριο του 1943 έχει άμεσες συνέπειες για την Ελλάδα. Από τη μια, η Αντίσταση αφοπλίζει πολλές ιταλικές μονάδες και εφοδιάζεται με τεράστιες ποσότητες όπλων και πυρομαχικών, που επιτρέπουν στους αντάρτες να εξοπλιστούν σαν κανονικός τακτικός στρατός.

    Το ιστορικό πλαίσιο: 1944

    Από την άλλη, οι Γερμανοί ξεκαθαρίζουν γρήγορα τους λογαριασμούς τους με τους πρώην συμμάχους τους και εξαπολύουν εκκαθαριστικές επιχειρήσεις σε ολόκληρο τον κορμό της ηπειρωτικής Ελλάδας. Οι αντάρτες τα βρίσκουν σκούρα, αλλά καταφέρνουν να ξεπεράσουν τη δοκιμασία χωρίς να υποστούν σοβαρές απώλειες. Δεν ισχύει το ίδιο για τους άμαχους που κατοικούν στις ορεινές περιοχές. Οι κατακτητές τους θεωρούν – δικαίως – βασικό στήριγμα των ανταρτών κι έτσι πολλοί είναι αυτοί που βλέπουν τα χωριά τους να πυρπολούνται, τα κοπάδια τους να λεηλατούνται και τις καλλιέργειές τους να καταστρέφονται.

    Οι αντιστασιακές οργανώσεις προσπαθούν να συνυπάρξουν μέσα από συμφωνίες. Στην Πλάκα Ηπείρου (29/2) ΕΛΑΣ – ΕΔΕΣ – ΕΚΚΑ συμφωνούν να μην πολεμούν μεταξύ τους, αλλά μόνο τον εχθρό στην περιοχή που ελέγχει ο καθένας. Στην Καζέρτα της Ιταλίας (26/9) ΕΛΑΣ – ΕΔΕΣ συμφωνούν να θέσουν τις δυνάμεις τους υπό τις διαταγές του βρετανού στρατηγού Σκόμπι. Όλες αυτές οι συμφωνίες όμως μένουν στα χαρτιά.

    Δημιουργείται η Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης (10/3), γνωστή και ως «Κυβέρνηση του βουνού» με έδρα την Ευρυτανία (Βίνιανη – Κορυσχάδες). Τον Μάιο, εκπρόσωποι της ΠΕΕΑ συναντιούνται στο Λίβανο με τον πρωθυπουργό της εξόριστης κυβέρνησης Γ. Παπανδρέου. Κύρια θέματα είναι η διαμόρφωση εθνικής πολιτικής και η συγκρότηση εθνικού στρατού. Στις 20 Μαΐου οι εκπρόσωποι των διαφόρων κομμάτων και οργανώσεων καταλήγουν σε συμφωνία για τη δημιουργία Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας.

    Στη διάρκεια των δύο αυτών ετών γεννιέται, αναπτύσσεται και διαλύεται η ΠΑΟ.

    Η προϊστορία – ΥΒΕ

    Για να φτάσουμε όμως στην ίδρυση της ΠΑΟ πρέπει να γυρίσουμε δύο χρόνια πίσω. Το καλοκαίρι του ΄41 ιδρύεται στη Θεσσαλονίκη η Γενική Επιθεώρησις Νομαρχιών, κλάδος της Γενικής Διοικήσεως Μακεδονίας, με επικεφαλής τον συνταγματάρχη Αθ. Χρυσοχόου. Η υπηρεσία αυτή συγκεντρώνει αναφορές της Χωροφυλακής και των Νομαρχιών και στέλνει επίσημες εγκυκλίους και προκηρύξεις με θεωρητικές οδηγίες αντίδρασης στη βουλγαρική και ρουμανική προπαγάνδα. Στα σπλάχνα της δημιουργείται η οργάνωση Υπερασπισταί Βορείου Ελλάδος (ΥΒΕ). Ιδρυτές της είναι 4 αξιωματικοί, (τ/χες Ι. Παπαθανασίου, Ε. Δόρτας, Θ. Μπάρμπας και ο λ/γός Α. Σακελλαρίδης) και μέλη της σχεδόν αποκλειστικά αξιωματικοί του Ελληνικού Στρατού. Η ΥΒΕ στρέφεται εναντίον των Βούλγαρων που κατέχουν την Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη και δευτερευόντως εναντίον των Ιταλών και των Ρουμάνων που συνεργάζονται για τη δημιουργία εστιών εθνικών διεκδικήσεων από τους τελευταίους.

    Η ΥΒΕ εξαπλώνεται σχεδόν σε ολόκληρη τη Μακεδονία, αν και συναντά σοβαρά προβλήματα στις ιταλοκρατούμενες περιοχές. Αρχικά η οργάνωση δεν υποστηρίζει την ένοπλη δράση και υπάρχουν πολλοί λόγοι γι’ αυτό. (Αρκετά από τα μέλη της κατέχουν δημόσιες θέσεις, γεγονός που καθιστά τους ίδιους και τις οικογένειές τους ευάλωτους σε γερμανικά αντίποινα, ως αξιωματικοί ξέρουν πως η έξοδος στο βουνό απαιτεί υποστήριξη από άριστα οργανωμένη επιμελητεία, υπάρχει έλλειψη οπλισμού και χρηματοδότησης) Έτσι, τα μέλη της ΥΒΕ συμβάλλουν στον αγώνα με το «διαφωτισμό» των χωρικών ενάντια στη βουγαρική (κυρίως) προπαγάνδα, με τη φυγάδευση Ελλήνων ή Βρετανών που έχουν ξεμείνει στην κατεχόμενη Ελλάδα, αλλά και με πληροφορίες που στέλνουν προς την εξόριστη κυβέρνηση και το Συμμαχικό Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής. Σε αναγνώριση των υπηρεσιών τους και για ενίσχυση της προσπάθειάς τους, λαμβάνουν από το Κάιρο χρήματα κι έναν τουλάχιστον ασύρματο.

    Σύντομα όμως οι Γερμανοί αντιλαμβάνονται την ύπαρξη και τις δραστηριότητες της οργάνωσης. Αντί να τη διαλύσουν με τη βία, εκμεταλλεύονται μέσω της Γκεστάπο τα αντικομμουνιστικά αισθήματα των μελών της, με αποτέλεσμα να εκτρέψουν τον εθνικό τους αγώνα σε κομματικό. Οι Βρετανοί με τη σειρά τους στέλνουν συνδέσμους για να αντιστρέψουν κατάσταση, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Τελικά η οργάνωση διασπάται και ορισμένα μέλη της εντάσσονται στον ΕΛΑΣ, άλλα διαφεύγουν στη Μέση Ανατολή και άλλα επιστρέφουν απογοητευμένα στα σπίτια τους.

    Η ίδρυση της ΠΑΟ

    Η συντριπτική πλειοψηφία όμως αποφασίζει να συνεχίσει τη δράση της. Έτσι, σε μια προσπάθεια να γλυτώσουν από τον εναγκαλισμό της Γκεστάπο, να αποφύγουν τη δριμεία κριτική και τις επιθέσεις του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, αλλά και να ξεκόψουν από τους γερμανόφιλους που έχουν εισχωρήσει στην οργάνωση, μετονομάζουν την άνοιξη του 1943 την ΥΒΕ σε Πανελήνια Απελευθερωτική Οργάνωση. Η «νέα» οργάνωση γίνεται δεκτή από το ΕΑΜ με σαρκαστικά σχόλια, τα οποία αιτιολογούνται από τις πραγματικές ή υποτιθέμενες σχέσεις της ΥΒΕ/ΠΑΟ με το δωσίλογο κυβερνητικό μηχανισμό και με τους ίδιους τους Γερμανούς.

    Αξιωματικοί του Ελληνικού Στρατού εξακολουθούν να αποτελούν την πλειοψηφία των στελεχών της ΠΑΟ, στην οποία ενσωματώνονται τώρα μεγάλοι αριθμοί αξιωματικών και οπλιτών της χωροφυλακής. Η απόφαση των Γερμανών να επιτρέψουν την επέκταση της βουλγαρικής κυριαρχίας συνοδεύτηκε από τη διαταγή αφοπλισμού των τμημάτων της Ελληνικής Χωροφυλακής της κεντρικής Μακεδονίας. Το αποτέλεσμα ήταν πολλοί από αυτούς να βγουν στο βουνό. Στις τάξεις της εντάσσονται επίσης και αρκετοί τουρκόφωνοι πρόσφυγες στη Μακεδονία από τον Πόντο (π.χ. Μιχάλαγας, Κισάμπατζακ).

    Το αρχικό ιδεολογικό της στίγμα είναι ξεκάθαρο: στρέφεται ενάντια στο ΕΑΜ – ΕΛΑΣ και το ΚΚΕ, ενάντια στους αντικομμουνιστές που συνεργάζονται με τους Γερμανούς και παράλληλα εκφράζει το μίσος της ενάντια στους Βούλγαρους, τους οποίους και θέτει ως στόχους της ένοπλης δράσης της.

    Η δράση της ΠΑΟ

    Από την άνοιξη του 1943 η δράση της ΠΑΟ εντείνεται με μύηση νέων μελών και συγκρότηση ανταρτοομάδων. Ωστόσο, αντάρτικο της ΠΑΟ δεν αναφέρεται ούτε σε γερμανικά, ούτε σε βρετανικά έγγραφα εκείνης της περιόδου. Τα ίδια τα μέλη όμως, καθώς και μεταγενέστεροι απολογητές της οργάνωσης διεκδικούν τις δάφνες της μάχης στο Φαρδύκαμπο.

    Η μάχη στο Φαρδύκαμπο γίνεται στις αρχές Μαρτίου 1943. Μεγάλος αριθμός κατοίκων της περιοχής, χωρίς συμμετοχή σε οποιαδήποτε αντιστασιακή οργάνωση, ένοπλα τμήματα της Ένωσης Κοινωνικής Αμύνης που αποτελεί το παρακλάδι της ΥΒΕ/ΠΑΟ στην Κοζάνη και ομάδες του ΕΛΑΣ καταφέρνουν να εγκλωβίσουν και να αιχμαλωτίσουν ένα ιταλικό τάγμα που βαδίζει προς τη Σιάτιστα. Λόγω του μεγέθους της επιτυχίας, όλες οι πλευρές προσπαθούν να οικειοποιηθούν το θρίαμβο. Τα γεγονότα λένε πως ο ανώτερος αξιωματικός στο πεδίο της μάχης ήταν μέλος της ΕΚΑ (αν/χης Κοντονάσιος) και πως οι οργανωμένοι αντάρτες ήταν μειοψηφία σε σχέση με τους κατοίκους της περιοχής που έλαβαν μέρος στη μάχη.

    Στελέχη της ΠΑΟ με επικεφαλής τον Μιχάλη Παπαδόπουλο (Μιχάλαγα) σφάζουν επτά στελέχη του ΕΑΜ στα Ίμερα της Κοζάνης. Ο Μιχάλαγας ήδη από αυτή την εποχή έχει ανοιχτή συνεργασία με τους Γερμανούς, οι οποίοι τον εφοδιάζουν με όπλα και πολεμοφόδια. Η επίσημη δικαιολογία για τη σφαγή είναι ότι τα στελέχη του ΕΑΜ ήταν φιλοβούλγαροι κομιτατζήδες. (Τερπόφσκι – Γ.Γ. ΣΝΟΦ)

    Το αρχηγείο Πιερίων – Βερμίου συγκροτείται το Μάρτιο του 1943. Στις αρχές του Απριλίου αυτό το τμήμα της ΠΑΟ βρίσκεται στη μονή Αγίων Πάντων, νότια της Βέροιας. Κυκλώνεται από ομάδες του ΕΛΑΣ και στη μάχη που ακολουθεί σκοτώνονται κάποιοι από τους πολιορκημένους, άλλοι αιχμαλωτίζονται και προσχωρούν στον ΕΛΑΣ, ενώ πολλοί είναι αυτοί που διαφεύγουν. Μετά από τη μάχη αυτή, το Αρχηγείο Πιερίων – Βερμίου διαλύεται για να ξανασυγκροτηθεί αργότερα, μέσα στο καλοκαίρι.

    Σε δύο περιπτώσεις αναφέρονται επιθέσεις ομάδων της ΠΑΟ εναντίον ομάδων του ΕΛΑΣ που συνόδευαν Βρετανούς αξιωματικούς. Ο ΕΛΑΣ κατηγορεί την ΠΑΟ ότι εσκεμμένα επιτέθηκε και ακύρωσε με αυτό τον τρόπο τα σχεδιαζόμενα από τους Βρετανούς σαμποτάζ (γέφυρα Αλιάκμονα περιοχή Μυλωβού – σήμερα Μεγάλη Γέφυρα), ενώ η δεύτερη απολογείται με το επιχείρημα ότι οι άνδρες της δεν αναγνώρισαν τους ένοπλους που βρέθηκαν στην «περιοχή τους» και γι’ αυτό άνοιξαν πυρ εναντίον τους.

    Η «ερήμωση» της Θεσσαλονίκης είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της αμφιλεγόμενης δράσης της ΠΑΟ. Η οργάνωση έκανε έκκληση να κλείσουν όλα τα καταστήματα και οι υπηρεσίες και να παραμείνουν οι κάτοικοι στα σπίτια τους, ως ένδειξη διαμαρτυρίας για την επέκταση της βουλγαρικής κυριαρχίας στη Μακεδονία. Η «διαμαρτυρία» είχε όντως επιτυχία, αφού όμως πρώτα εξασφαλίστηκε η σιωπηρή έγκρισή της από τον επικεφαλής της γερμανικής στρατιωτικής διοίκησης.

    Από στελέχη της ΠΑΟ αναφέρεται πλήθος συγκρούσεων με ομάδες Βούλγαρων στρατιωτών, κομιτατζήδων και βασανιστών που τρομοκρατούν τον ελληνικό πληθυσμό της Μακεδονίας. Οι συμπλοκές αυτές γίνονται κατά κύριο λόγο κοντά στα σύνορα της Μακεδονίας με τη Γιουγκοσλαβία (περιοχές Δοϊράνης, Γευγελής), αλλά ενίοτε και μέσα στο σερβικό έδαφος. Σε όλες τις περιπτώσεις αναφέρεται η εξόντωση, αιχμαλωσία ή φυγή των Βούλγαρων. Οι συγκρούσεις της ΠΑΟ με τους Βούλγαρους συνεχίζονται με αμείωτο ρυθμό μέχρι το χειμώνα του 1944.

    Τον Αύγουστο του 1943 γίνεται μια προσπάθεια συμφιλίωσης μεταξύ ΕΛΑΣ και ΠΑΟ και υπογράφεται στην Ελαφίνα το σχετικό σύμφωνο κατάπαυσης των εχθροπραξιών μεταξύ των δύο οργανώσεων. Το μέλλον προβλέπεται λαμπρό για την ΠΑΟ καθώς θα ακολουθούσε η αποδοχή και συμετοχή της στο Κοινό Γενικό Στρατηγείο Ανταρτών και η αναγνώρισή της από το Συμμαχικό Στρατηγείο Μέσης Ανατολής. Μετά από ένα περίπου μήνα συζητήσεων και αναμονής έρχονται στο φως έγγραφα που αποδεικνύουν τη συνεργασία στελεχών της ΠΑΟ με τους Γερμανούς. Οι αντάρτες απαιτούν δηλώσεις – και πράξεις – μεταμέλειας από την οργάνωση, ενώ το Συμμαχικό Στρατηγείο που δίσταζε, αρνείται τώρα να αναγνωρίσει την ΠΑΟ ως αντιστασιακή οργάνωση και λίγο αργότερα διατάζει τη διάλυσή της. Το έργο αναλαμβάνουν οι μονάδες του ΕΛΑΣ που επιτίθενται ανοιχτά και ανελέητα εναντίον των τμημάτων της ΠΑΟ. Μέχρι τον Ιανουάριο του 1944 τα Αρχηγεία της ΠΑΟ διαλύονται (Πιερίων – Βερμίου, Νιγρίτας, Χολομώντα, αν. Κρουσίων και Μπέλες – Κρουσίων) ή παραδίνονται και προσχωρούν (Πάικου) στον ΕΛΑΣ.

    Το Δεκέμβριο του 1943 αρκετοί ανώτεροι αξιωματικοί της ΠΑΟ προσεγγίζουν τη διορισμένη κυβέρνηση της Αθήνας για να ζητήσουν εξοπλισμό και υποστήριξη εναντίον των εχθρών του έθνους κομμουνιστών, που συμπράττουν με τους Βούλγαρους και τρομοκρατούν το λαό στην ύπαιθρο. Ο Ράλλης όμως δε θέλει ή δεν μπορεί να προσφέρει τη βοήθεια που του ζητάνε.

    Τον ίδιο μήνα λαμβάνει χώρα η μοναδική «σύγκρουση» τμήματος της ΠΑΟ με τους Γερμανούς. Η ομάδα του υπενωμοτάρχη Μήτσου, φεύγοντας από την περιοχή του Κιλκίς κυνηγημένη από τον ΕΛΑΣ, στρατοπεδεύει στο Χορτιάτη, κοντά στο Ασβεστοχώρι. Εκεί συναντιέται με Γερμανό αξιωματικό, ο οποίος προτείνει τον εφοδιασμό της ΠΑΟ με όπλα, πυρομαχικά, τρόφιμα, ρουχισμό και χρήματα, με αντάλλαγμα την αποκλειστική δράση της εναντίον του ΕΛΑΣ. Ο Μήτσου αρνείται, οι Γερμανοί κυκλώνουν την ομάδα του, η οποία όμως καταφέρνει τελικά να διαφύγει χωρίς μάχη, αφήνοντας πίσω της ένα νεκρό από ενέδρα.

    Στις 21 Ιανουαρίου το τμήμα του Μήτσου αυτοδιαλύεται με τη δικαιολογία ότι έχουν εξαντληθεί τα φυσίγγια τους. Είναι το τελευταίο μεγάλο «επίσημο» ένοπλο σώμα της ΠΑΟ. Η Διοικούσα επιτροπή της οργάνωσης συνεδριάζει στη Θεσσαλονίκη και στις 25 Ιανουαρίου εκδίδει διαταγή παύσης της ένοπλης δράσης. Δηλώνει ότι θα συνεχίσει τον αγώνα με άλλα μέσα και απαγορεύει στα μέλη της την προμήθεια εξοπλισμού από τους Γερμανούς και σε άλλες ένοπλες ομάδες να χρησιμοποιούν το όνομά της.

    Η διάλυση της ΠΑΟ

    Η τελευταία διαταγή της Δ.Ε. της ΠΑΟ εκδίδεται εν μέσω διαφωνιών, διαμαρτυριών και παραιτήσεων. Πέρα από την οριστική διάλυση των ανταρτικών ομάδων και την απαγόρευση της χρήσης του ονόματός της από ένοπλες ομάδες, κάνει λόγο για συνέχιση του αγώνα εναντίον των «άλλων εχθρών της πατρίδας». Πολλά από τα εναπομείναντα μέλη της συμπεραίνουν ότι για να συνεχιστεί αυτός ο αγώνας πρέπει να προμηθευτούν όπλα από τους κατακτητές, πράγμα όμως που επίσης απαγορεύεται με την ίδια διαταγή.

    Ο συν/χης Γιάννης Μουστεράκης, επιτελάρχης της ΠΑΟ που έχει προσχωρήσει στον ΕΛΑΣ, δείχνει έναν άλλο δρόμο. Προσπαθεί με επιστολές να πείσει την ηγεσία της ΠΑΟ ότι η αυτόνομη ύπαρξη της οργάνωσης είναι ματαιοπονία και ότι είναι προτιμότερη η συγχώνευσή της με τον ΕΛΑΣ και η συνέχιση του αγώνα κατά των κατακτητών. Ωστόσο, το ΕΑΜ θέτει σκληρούς όρους για την αποδοχή των αξιωματικών της ΠΑΟ στους κόλπους του, με αποτέλεσμα να τερματιστούν οι σχετικές διαπραγματεύσεις το Μάιο του 1944.

    Στο μεταξύ όμως, ορισμένοι αξιωματικοί αλλά και απλά μέλη της ΠΑΟ προσφέρουν φανερά πια τις υπηρεσίες τους στη Βέρμαχτ. Αγνοώντας τις διαταγές της οργάνωσης δρουν υπό την επωνυμία της εναντίον του ΕΛΑΣ, είτε μόνοι τους είτε σε συνεργασία με τους Γερμανούς. Η ηγεσία της ΠΑΟ διαγράφει τους αρχηγούς των ομάδων αυτών (τ/χης Σπύρος Σπυρίδης, Κυριάκος – Κισάμπατζακ – Παπαδόπουλος), αλλά αυτοί την αγνοούν επιδεικτικά και ο χαρακτηρισμός «παοτζής» γίνεται συνώνυμος του δωσίλογου.

    Επίλογος

    Με τη διάλυση των ανταρτικών ομάδων, η ΠΑΟ εκφυλίζεται και ουσιαστικά παύει να υπάρχει ως αντιστασιακή οργάνωση. Η Διοικούσα Επιτροπή της δεν έχει τα μέσα ή το κύρος να επιβάλει το οτιδήποτε στα μέλη της, τα οποία ακολουθούν το δικό τους δρόμο, ανάλογα με τις περιστάσεις ή τις προτιμήσεις του καθενός. Η βασική δραστηριότητα της οργάνωσης στη διάρκεια του 1944 είναι η «αποκάλυψη» εγγράφων που αποδεικνύουν διάφορες συμφωνίες του ΚΚΕ για ξεπούλημα της Μακεδονίας στους Βούλγαρους, τους Γερμανούς ή οποιονδήποτε άλλο ενδιαφέρεται. Τα πλαστογραφημένα όμως αυτά έγγραφα δεν πείθουν ούτε την εξόριστη ελληνική κυβέρνηση, ούτε τις πολύ πιο έμπειρες βρετανικές υπηρεσίες.

    Αρκετοί είναι αυτοί που φυγαδεύονται με τη βοήθεια των Βρετανών στη Μέση Ανατολή. Η αρχή γίνεται από το Σεπτέμβριο του 1943, όταν δηλαδή ήρθαν στην επιφάνεια αποδεικτικά στοιχεία για τη συνεργασία στελεχών της ΠΑΟ με τους Γερμανούς, με τις ομάδες που δρούσαν στη δυτική Μακεδονία (λ/γοί Γουλγουτζής και Σαρρής επικεφαλής).

    Ένας σημαντικός αριθμός αξιωματικών και οπλιτών της ΠΑΟ επιλέγει να συνεχίσει τον αγώνα από τις τάξεις των άλλων αντιστασιακών οργανώσεων. Κάποιοι εντάσσονται στο ΕΑΜ έπειτα από δική τους (Μουστεράκης) ή όχι και τόσο δική τους (αιχμάλωτοι) επιλογή, ενώ οι περισσότεροι καταλήγουν στον Εθνικό Δημοκρατικό Ελληνικό Σύνδεσμο λόγω ιδεολογικής συγγένειας ή μετά από άστοχες ενέργειες του ΕΛΑΣ (π.χ. Μήτσου).

    Τέλος ορισμένοι από τους αξιωματικούς με αρκετούς από τους οπλίτες της ΠΑΟ σχηματίζουν τον Εθνικό Ελληνικό Στρατό με αρχηγούς τους Κισάμπατζακ – Μιχάλαγα – Κωνσταντίνο Παπαδόπουλο. Ο ΕΕΣ αναλαμβάνει αποκλειστικά αντικομμουνιστική δράση κι έχει συνεχή συνεργασία και υπηρεσία υπό τις διαταγές των Γερμανών. Τον Ιούλιο του 1944 τμήματα του ΕΕΣ, μαζί με άλλα μέλη της ΠΑΟ εντάσσονται στην Ένωση Συμπολεμιστών Εθνικού Αγώνος του Αντώνη Φωστερίδη (Αντόν – Τσαούς), ενώ άλλα τίθενται υπό την προστασία του ΕΔΕΣ. Όσοι μένουν πίσω εξοντώνονται από τον ΕΛΑΣ σε μάχες που γίνονται στο Κιλκίς, στην Αγία Τριάδα Νιγρίτας και αλλού στις αρχές Νοεμβρίου 1944. Σημειωτέον ότι οι αιχμάλωτοι αυτών των συγκρούσεων εκτελέστηκαν με συνοπτικές διαδικασίες. Οι τελευταίοι που αναφέρονται ακόμα ως «παοτζήδες» είναι οι ομάδες του Μιχάλαγα, που έχουν περιοριστεί σε χωριά της Πτολεμαΐδας μετά τη μάχη της Κοζάνης (28 Οκτωβρίου ‘44). Αυτοί αποφεύγουν την παράδοση στον ΕΛΑΣ μετά από παρέμβαση Βρετανών αξιωματικών, αλλά θα χτυπηθούν άγρια αργότερα, όταν οι σχέσεις του ΕΑΜ με την κυβέρνηση και τους Βρετανούς θα εκτραχυνθούν.

    Ήρωες ή προδότες;

    Οι χαρακτηρισμοί «ήρωας» και «προδότης» δεν είναι τόσο αξιολογικοί, όσο ηθικολογικοί. Το να αποδόσει λοιπόν κανείς τέτοιους χαρακτηρισμούς στα αντικείμενα μιας ιστορικής έρευνας εξαρτάται αποκλειστικά από προσωπικές, εθνικές, ιδεολογικές κτλ. πεποιθήσεις. Επιπλέον, το ζήτημα της ΠΑΟ είναι τόσο περίπλοκο που η επιλογή είτε του ενός, είτε του άλλου χαρακτηρισμού μπορεί να στηριχθεί ή να απορριφθεί με πολλά επιχειρήματα. Πώς μπορείς να αποκαλέσεις προδοτική μια οργάνωση που προσπαθεί με κάθε μέσο να προστατέψει τον πληθυσμό της Μακεδονίας από τους Βούλγαρους; Πόσο ηρωική είναι μια οργάνωση που συστηματικά αρνείται να δράσει εναντίον των Γερμανών, ενώ ταυτόχρονα δεν έχει καμία αντίρρηση να σκοτώνει Έλληνες;

    Για να καταλήξουμε σε κάποια συμπεράσματα, ας δούμε ποια ήταν τα πρόσωπα του δράματος και με τίνος ευθύνη κατέληξε η οργάνωση να κερδίσει τον τίτλο της δωσίλογης.

    Ας ξεκινήσουμε με το ΕΑΜ. Το «φταίξιμό» του είναι η προσπάθεια μονοπώλησης της αντίστασης, η οποία εκφράστηκε με την αντιπαράθεση και τη σύγκρουση ενάντια σε όλες τις «ανταγωνιστικές» οργανώσεις. Δεν ήταν λίγες οι φορές που στελέχη της ΠΑΟ είχαν να διαλέξουν ανάμεσα στην εξόντωση ή τη συνεργασία με τους κατακτητές.

    Οι Βρετανοί, προσπαθώντας να κρατήσουν λεπτές ισορροπίες, αρνήθηκαν να υποστηρίξουν και να εξοπλίσουν την ΠΑΟ ώστε να μπορέσει να αναπτυχθεί αυτόνομα. Από την άλλη όμως, δεν ήθελαν τη συγχώνευσή της με τον ΕΛΑΣ για να τη χρησιμοποιήσουν ως αντίβαρο στους κομμουνιστές μετά τη λήξη του πολέμου.

    Οι Γερμανοί, αφού ξεσκέπασαν την οργάνωση από τα αρχικά στάδια της δημιουργίας της, αποφάσισαν να εκμεταλλευτούν την αντικομμουνιστική της ιδεολογία και να τη χρησιμοποιήσουν ως πιόνι εναντίον του ΕΑΜ. Σε μεγάλο βαθμό τα κατάφεραν, προσφέροντας στην ΠΑΟ είτε τη σιωπηρή ανοχή τους, είτε την έμπρακτη βοήθειά τους.

    Τέλος, το μεγαλύτερο μερίδιο της ευθύνης φέρει η ίδια η ΠΑΟ. Παρέλειψε να διαχωρίσει σαφώς τη θέση της από τους «γερμανόδουλους αντικομουνιστές», οπότε ταυτίστηκε με το λόγο και τις απόψεις της δωσίλογης κυβέρνησης και των κατοχικών δυνάμεων. Τήρησε μια αλλοπρόσαλλη στάση απέναντι σε φίλους (οι «καλοί» Βρετανοί και Αμερικανοί που τους θέλουμε στο πλευρό μας και οι «κακοί» Ρώσοι που δεν τους θέλουμε) και εχθρούς (οι Βούλγαροι είναι δαίμονες της κολάσεως και που τους σκοτώνουμε χάρη τους κάνουμε, ενώ οι Γερμανοί που καίνε χωριά και σφάζουν αμάχους είναι κατά βάθος καλοί άνθρωποι και δεν τους πειράζουμε). Επέλεξε τη στρατηγική της μη ένοπλης δράσης, όταν οι άλλες οργανώσεις διεξήγαγαν μάχες με τους κατακτητές σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της χώρας και όταν τελικά βγήκε στο βουνό, φάνηκε σαν να το έκανε εναντίον του ΕΛΑΣ. Εκμεταλλεύτηκε την ανοχή των Γερμανών προκειμένου να ανατπτύξει τις δραστηριότητές της, αλλά συνειδητά και συστηματικά απέφυγε να τεθεί απέναντί τους, έστω φραστικά.

    Η αλήθεια είναι ότι αντίθετα με άλλους, ως οργάνωση επίσημα και απροκάλυπτα η ΠΑΟ δεν συνεργάστηκε με τους Γερμανούς. Είναι όμως εξίσου αληθινό ότι τα περισσότερα από τα μέλη της το έπραξαν. Και τελικά, η ΠΑΟ δεν μπόρεσε ή δε θέλησε να κάνει απολύτως τίποτα προκειμένου να απαλλαχθεί από το στίγμα του δωσιλογισμού.

    Πηγές
    ……………………..

  9. όσο πολέμησε το Λουξεμβούργο στον Δεύτερο Παγκόσμιο;
    Posted by sarant στο 30 Οκτώβριος, 2019

    Χτες που ήταν 28η Οκτωβρίου κυκλοφόρησε στο Φέισμπουκ και σε διάφορους ιστότοπους ένα κείμενο με τίτλο «Το επος του 40 και στατιστικά«, συνοδευόμενο από το αφισάκι της φωτογραφίας, που δείχνει συγκριτικά τη διάρκεια αντίστασης διάφορων χωρών της Ευρώπης στις δυνάμεις του Άξονα.

    Το κείμενο ξεκινάει με τον εξής ισχυρισμό:

    Η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα που αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει τους στρατούς τεσσάρων χωρών ταυτόχρονα, Αλβανίας, Ιταλίας, Γερμανίας, και Βουλγαρίας.

    Ακολουθεί ο πίνακας με τη διάρκεια αντίστασης των διάφορων χωρών, όπως βλέπετε και στο αφισάκι, και με τις απώλειες στον πληθυσμό κάθε χώρας, και στη συνέχεια διαβάζουμε τις δηλώσεις διάφορων πολιτικών ηγετών, από τον Στάλιν και τον Ντε Γκολ μέχρι τον Χίτλερ, που όλοι τους αναγνωρίζουν και επαινούν την πολεμική προσπάθεια των Ελλήνων και τη συμβολή τους στη νίκη των Συμμάχων.

    Δεν θα εξετάσω τις δηλώσεις των ηγετών, αν όντως έγιναν και αν τεκμηριώνονται, παρόλο που ένας φίλος επιμένει ότι η αποδιδόμενη στον Χίτλερ δήλωση είναι ανύπαρκτη. Αν θέλετε και μπορείτε, το θίγετε στα σχόλια.

    Θα περιοριστώ στο πρώτο (και μικρότερο) τμήμα του κειμένου, που βρίθει από απλουστεύσεις, λάθη και υπερβολές. Επειδή όμως τα λάθη και οι υπερβολές είναι ευχάριστα για το εθνικό μας φρόνημα, πολλοί τα αναπαράγουν άκριτα, όπως έχουμε δει κατά κόρον να γίνεται και σε κείμενα για τη γλώσσα.

    Ήδη η εισαγωγική φράση του κειμένου, που την επαναλαμβάνω εδώ, είναι διάτρητη:

    Η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα που αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει τους στρατούς τεσσάρων χωρών ταυτόχρονα, Αλβανίας, Ιταλίας, Γερμανίας, και Βουλγαρίας.

    Η Ελλάδα δέχτηκε την επίθεση της Ιταλίας από τις 28 Οκτωβρίου 1940 και, από τις 6 Απριλίου 1941 την επίθεση της Γερμανίας. Ο βουλγαρικός στρατός δεν επιτέθηκε στο ελληνικό έδαφος όσο διαρκούσε ο πόλεμος. Αν και η Βουλγαρία προσχώρησε στον Άξονα την 1η Μαρτίου 1941, δεν συμμετείχε στην επίθεση εναντίον της Γιουγκοσλαβίας ή εναντίον της Ελλάδας. Φυσικά νεμήθηκε ελληνικό έδαφος αλλά αυτό έγινε μετά την ελληνική συνθηκολόγηση. Όσο για «αλβανικό στρατό», τη στιγμή που η χώρα ήταν προτεκτοράτο των Ιταλών από το 1939 (πριν ξεσπάσει ο Β’ ΠΠ), αυτό είναι ανέκδοτο ή έστω σόφισμα.

    Οπότε, δύο χωρών τους στρατούς αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει η Ελλάδα -και δεν είναι και λίγο.

    Είναι «η μοναδική χώρα» που δέχτηκε τέτοια επίθεση; Πιθανώς. Βέβαια, η Σοβιετική Ένωση, αν και είχε να πολεμήσει κυρίως με τους Γερμανούς, ωστόσο δέχτηκε επίθεση και από στρατιωτικές δυνάμεις άλλων χωρών: Ιταλοί, Ούγγροι, Ρουμάνοι, Σλοβακοι, Κροάτες, Φινλανδοί βρήκαν επίσης τον θάνατο στις ρωσικές στέπες -και εδώ μιλάμε για συμμετοχή επίσημου τακτικού στρατού, συχνά σε μεγάλους αριθμούς, όχι για τάγματα εθελοντών, όπως η ισπανική Κυανή Μεραρχία.

    Δεν επιχειρώ να συγκρίνω μια χώρα απέραντη, έναν κολοσσό όπως η ΕΣΣΔ με μια χώρα μικρομεσαία όπως η Ελλάδα, αλλ’ ας μην αναζητούμε μοναδικότητες εκεί που δεν υπάρχουν.

    Όσο για τη διάρκεια της αντίστασης διαφόρων χωρών, φοβάμαι πως ο συντάκτης αναδεικνύεται σε Προκρούστη, καθώς τεντώνει τη διάρκεια της ελληνικής αντίστασης και μικραίνει τη διάρκεια της αντίστασης των άλλων χωρών.

    Πόσον καιρό αντιστάθηκε η Ελλάδα; Εγώ λέω από τις 28 Οκτ. 1940 έως τις 27 Απριλίου 1941 που μπήκαν οι Γερμανοί στην Αθήνα (είχε ήδη υπογραφεί η συνθηκολόγηση). Αλλά αυτό το διάστημα είναι 6 μήνες μόνο. Για να βγουν οι 219 μέρες, προφανώς ο συντάκτης υπολογίζει τη μάχη της Κρήτης, που τελείωσε την 1η Ιουνίου 1941. Και πάλι, από 28.10.1940 έως και 1.6.1941 είναι 217 μέρες και όχι 219, αν θέλουμε ακρίβεια. Βέβαια, με την ίδια λογική κάποιος Δανός μπορεί να μας πει πως η Δανία δεν κατελήφθη ποτέ ολόκληρη, αφού Φερόες, Ισλανδία και Γροιλανδία δεν έπεσαν ποτέ στα χέρια των Γερμανών.

    Επίσης, ο συντάκτης υποστηρίζει πως η Γιουγκοσλαβία αντιστάθηκε μόνο 3 μέρες. Κι όμως, η επίθεση του Άξονα άρχισε στις 6 Απριλίου και η συνθηκολόγηση υπογράφτηκε στις 18 Απριλίου, 12 μέρες. Και να σημειώσουμε παρεμπιπτόντως ότι η Γιουγκοσλαβία όντως δέχτηκε επίθεση από πολλούς στρατούς: Γερμανία, Ιταλία, Ουγγαρία -ενώ οι δυνάμεις του Άξονα είχαν και την εφοδιαστική υποστήριξη της Ρουμανίας. Ένας Γιουγκοσλάβος με τα μυαλά του συντάκτη θα πρόσθετε ασφαλώς και τον… αλβανικό στρατό (έγιναν μάχες και σε αυτό το μέτωπο).

    Και τέλος δεν έχει νόημα να συγκρίνουμε τη μικρή διάρκεια της αντίστασης χωρών όπως το Βέλγιο ή η Πολωνία, που είχαν ν’ αντιμετωπίσουν τον γερμανικό οδοστρωτήρα, με την πολύμηνη και νικηφόρα πολεμική δράση του ελληνικού στρατού που είχε να αντιμετωπίσει εντελώς διαφορετικόν αντίπαλο.

    Ασφαλώς θα βρείτε και άλλα κενά στο κειμενάκι που παρουσίασα, το οποίο αξίζει ανασκευή μόνο και μόνο επειδή φοράει τον μανδύα της σοβαρότητας και της στατιστικής.

    Η ελληνική πολεμική προσπάθεια ήταν τιτάνια· όταν την παραφουσκώνουμε με υπερβολές μάλλον την ψευτίζουμε. Και δεν ταιριάζει με το μεγαλείο που έδειξαν οι παππούδες μας στη Πίνδο ο χλευασμός των εγγονών στη «μηδενική» αντίσταση χωρών όπως η Δανία ή το Λουξεμβούργο, όπου είτε για λόγους μορφολογίας του εδάφους είτε εξαιτίας της αβυσσαλέας διαφοράς στον συσχετισμό δυνάμεων ήταν μάταιο να αντιταχθεί άμυνα.

    Οι γλαφυρές λεπτομέρειες στο παραπάνω κειμενάκι για τον μοτοσικλετιστή που πήρε το στέμμα του βασιλιά της Δανίας πρέπει να είναι παραμύθι -δεν βρήκα τίποτα σχετικό σε καμιά πηγή. Αλλά για τη Δανία δεν ξέρω πολλά πράγματα.

    Ξέρω όμως για το Λουξεμβούργο, το οποίο δεν είχε καν τακτικό στρατό μετά τη Συνθήκη του 1867 με την οποία κηρύχτηκε η ουδετερότητά του. Οι στρατιώτες ήταν εθελοντές, συνολικά 425 άνδρες -και άλλοι 250 χωροφύλακες. Οι Γερμανοί παρέταξαν 50.000 άνδρες και 600 άρματα μάχης -όχι (μόνο) για να κάμψουν την αντίσταση των λουξεμβουργιανών δυνάμεων αλλά για να προελάσουν προς το Βέλγιο και τη Γαλλία.

    Η κατάληψη του Λουξεμβούργου ολοκληρώθηκε μέσα σε κάτι περισσότερο από 24 ώρες. Η Μεγάλη Δούκισσα Σαρλότα διέφυγε στη Γαλλία και τελικά στο Λονδίνο. Ο Χίτλερ προσάρτησε το Μεγάλο Δουκάτο, το οποίο αποτέλεσε τμήμα ενός γερμανικού νομού -δηλαδή, σε αντίθεση με το Βέλγιο ή την Ολλανδία, το Λουξεμβούργο έπαψε να έχει κρατική υπόσταση. Εφαρμόστηκε πολιτική εκγερμανισμού.

    Ανακοίνωση για την εκτέλεση απεργών

    Και βέβαια, εφόσον οι κάτοικοί του θεωρήθηκαν Γερμανοί, το 1942 πάρθηκε απόφαση να στρατολογηθούν και να σταλούν στο ανατολικό μέτωπο. Κηρύχτηκε απεργία, με επίκεντρο το Βιλτς, στον βορρά της χώρας. Οι πρωταίτιοι, 21 άτομα, εκτελέστηκαν -οι 20 με τυφεκισμό και ο ένας, που ήταν γερμανικής καταγωγής, αποκεφαλίστηκε ως προδότης.

    Υπήρχαν βέβαια και φιλογερμανοί, όπως και οπαδοί του εκγερμανισμού -δεν είναι παράδοξο σε τόσο γειτονικούς λαούς. Ωστόσο, στην πρώτη απογραφή πληθυσμού που έκανε ο κατακτητής η συντριπτική πλειοψηφία δήλωσαν «Λουξεμβούργιοι» και ομιλητές της λουξεμβουργιανής γλώσσας.

    Η βασική μορφή αντίστασης ήταν η άρνηση στράτευσης. Κάπου το 40% των στρατεύσιμων κρύφτηκαν και δεν παρουσιάστηκαν -το Λουξεμβούργο δεν έχει ψηλά βουνά αλλά το βόρειο τμήμα της χώρας, σε υψόμετρο κοντά στα 500μ., καλύπτεται από πυκνά δάση. Εκεί κρύβονταν μέσα σε σπηλιές οι refractaires, σε μικρές ομάδες των 4-5 νέων. Αρκετούς τους εντόπισε ο κατακτητής, είτε έπειτα από προδοσία είτε από πλημμελή συνωμοτικότητα -και το πλήρωσαν με τη ζωή τους. Συχνά εκεί που περπατάω βλέπω μνημεία της εποχής εκείνης, μέσα στο δάσος. Πολλοί έφυγαν από τη χώρα, κυρίως από τον Βορρά, απ’ όπου περνούσαν στο Βέλγιο, και κάποιοι έφτασαν στην Αγγλία και πολέμησαν μετά στην απόβαση στη Νορμανδία. Άλλοι κρύβονταν σε εγκαταλειμμένες στοές ορυχείων, φυσικά με τη συνδρομή των κατοίκων της περιοχής.

    Γίνονταν και σαμποτάζ, ενώ αρκετοί Λουξεμβούργιοι συμμετείχαν στη γαλλική αντίσταση. Ένας από αυτούς, ένας κομμουνιστής γιατρός με το σημαδιακό όνομα Σαρλ Μαρξ (άλλωστε κι ο Μαρξ λίγο πιο πάνω γεννήθηκε), μετά την απελευθέρωση διετέλεσε υπουργός υγείας στην κυβέρνηση εθνικής ενότητας που σχηματίστηκε, πριν βρει πρόωρα τον θάνατο σε αυτοκινητιστικό. Υπάρχει σήμερα λεωφόρος που τιμάει το όνομά του -στην ονομασία μάλιστα προσδιορίζεται πως ήταν ο γιατρός και όχι ο διασημότερος συνονόματος: Boulevard Dr Charles Marx.

    Οι βιαίως επιστρατευθέντες Λουξεμβούργιοι στάλθηκαν στο ανατολικό μέτωπο, όπου είχαν βαριές απώλειες. Κάποιοι αυτομόλησαν. Ο Ηλίας Έρεμπουργκ περιγράφει στα απομνημονεύματά του μια σκηνή. Βρισκόταν στο μέτωπο ως δημοσιογράφος και τον ειδοποίησαν, μια και τον ήξεραν για γλωσσομαθή, να έρθει να τους βοηθήσει, επειδή έχουν πιάσει έναν Γερμανό αυτόμολο, που λέει ότι δεν είναι Γερμανός, αλλά δεν είναι και Αλσατός, είναι κάτι άλλο.

    Ήταν, φυσικά, Λουξεμβούργιος. Ζήτησε από τον Έρενμπουργκ χαρτί και έγραψε: «Προς την ΑΕ τη Μεγάλη Δούκισσα Σαρλότα. Υπακούοντας στις διαταγές σας, αυτομόλησα στον Ερυθρό Στρατό». Υπέγραψε και παραδόθηκε. (Οι Λουξεμβούργιοι αιχμάλωτοι στέλνονταν σε ξεχωριστό στρατόπεδο, στο Ταμπόβ, όπου οι συνθήκες ήταν κάπως καλύτερες).

    Και βέβαια βαρύ φόρο αίματος πλήρωσε το προσωρινά απελευθερωμένο Λουξεμβούργο προς τα τέλη του πολέμου, όταν ο Χίτλερ εξαπέλυσε την τελευταία, απελπισμένη αντεπίθεσή του, τη μάχη των Αρδεννών, και όλο το βόρειο τμήμα της χώρας βρέθηκε καταμεσίς στο μάτι του ολέθρου.

    Φυσικά η Ελλάδα είχε ρωμαλέο, μαζικό και ένοπλο αντιστασιακό κίνημα, που ως τώρα αποτελεί τίτλο τιμής για το Κομμουνιστικό Κόμμα που στάθηκε πρωτεργάτης του και βέβαια ο ελληνικός λαός πλήρωσε βαρύ φόρο αίματος. Με το να τονίζουμε τις θυσίες και την αντίσταση άλλων λαών δεν υποτιμάμε τις δικές μας.

    Υπάρχει όμως και μια σύγκριση για την οποία δεν μπορούμε να καμαρώνουμε.

    Μετά τον πόλεμο, οι Λουξεμβουργιανοί δωσίλογοι δικάστηκαν και τουλάχιστον 12 άτομα εκτελέστηκαν τους πρώτους μήνες μετά την απελευθέρωση. Ο Νταμιάν Κράτσενμπεργκ, ο επικεφαλής του φιλογερμανικού κινήματος, διέφυγε στη Γερμανία, αλλά είχε την απερισκεψία να στείλει γράμμα στην κόρη του και τον έπιασαν και τον εκτέλεσαν το 1946.

    Στην Ελλάδα όμως, παρά τις πρώτες δίκες των δωσιλόγων, κανείς δεν εκτελέστηκε (αν κάνω λάθος διορθώστε με) και πολλοί εντάχθηκαν στον κρατικό μηχανισμό μετά τον πόλεμο.

    Ο φον Γιοσμάς, καταδικασμένος ερήμην σε θάνατο, φυλακίστηκε πέντε χρόνια και μετά του δόθηκε χάρη, συμμετείχε ως επικεφαλής παρακρατικής οργάνωσης στη δολοφονία του Λαμπράκη και τώρα ο γιος του ζητάει τα ρέστα. Σε θάνατο είχε καταδικαστεί και η Σίτσα Καραϊσκάκη, αλλά αμνηστεύθηκε και στα τελευταία χρόνια της ζωής της τής χορηγήθηκε τιμητική λογοτεχνική σύνταξη. Ακόμα και ο δωσίλογος πρωθυπουργός Έκτωρ Τσιρονίκος, που ακολούθησε (όπως και ο Γιοσμάς και η Καραϊσκάκη) τους Γερμανούς κατά την αποχώρησή τους από την Ελλάδα και σχημάτισε… εξόριστη γερμανόφιλη κυβέρνηση στη Βιέννη, επίσης καταδικασμένος σε θάνατο, αποφυλακίστηκε το 1952. Δεν περίσσευαν σφαίρες, βλέπετε, το κράτος είχε εκτελέσει τον Μπελογιάννη και τους συντρόφους του.

    Οπότε, στο θέμα της τιμωρίας των προδοτών έχουμε να διδαχτούμε από τους άλλους λαούς.

    https://sarantakos.wordpress.com/2019/10/30/luxembourg/


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: