Πρέπει να ασχολούμαστε με την πολιτική;

Με αφορμή την επιλογή μου να πάρω μέρος στις ευρωεκλογές με το ψηφοδέλτιο του Σύριζα, μια πάρα πολύ καλή -πάλαι ποτέ- φίλη, μου έγραψε τον εξής αφορισμό: «Απαξιώνω την επιλογή σου να εμπλακείς με την πολιτική ακόμα και με το ευρωπαϊκό πρόσωπο...

Για να αντιμετωπίσω την απελπισία και τα υπαρξιακά που μου γέννησε μια τόσο αγαπητή φίλη, μιας και δεν είμαι ούτε θηρίο ούτε θεός, κατέφυγα στον Αριστοτέλη, ο οποίος κάποτε έγραψε «ὁ δὲ μὴ δυνάμενος κοινωνεῖν ἢ μηδὲν δεόμενος δι’ αὐτάρκειαν οὐθὲν μέρος πόλεως, ὥστε ἢ θηρίον ἢ θεός» : 

.

Αριστοτέλης: ο άνθρωπος ως “πολιτικό ζώο”
.

Στην κλασική πολιτική πραγματεία του, ο Αριστοτέλης υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος είναι από τη φύση του πολιτικό ζώο (Πολιτικά, 1253a). Παρά την αυστηρά προσδιορισμένη ορολογία του Αριστοτέλη, η φράση αυτή είναι σήμερα μια διφορούμενη δήλωση, ακριβώς επειδή η σύγχρονη κατανόηση της «πολιτικής» και της «φύσης» είναι αντίθετες με εκείνες του Αριστοτέλη και της ελληνικής πολιτικής κοινότητας της κλασικής Αθήνας. Για εμάς τους συγχρόνους ένα «πολιτικό ζώο» είναι συχνά σκληρό, ιδιοτελές ή αναξιόπιστο. Αν είμαστε πολιτικά ζώα από τη φύση, είμαστε απασχολημένοι μόνο με το ατομικό κέρδος έχουμε άγνοια της δικαιοσύνης και της αμεροληψίας.

.

Ωστόσο, η αριστοτελική αντίληψη για την ανθρώπινη φύση και την πολιτική βρίσκεται σε αντιδιαστολή με τις μοντέρνες αντιλήψεις. Για τον Αριστοτέλη, κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα στοχεύει θεμελιωδώς σε κάποιο «αγαθό» (Ηθικά Νικομάχεια, 1094a). Επιπλέον, επειδή «κάθε κοινότητα έχει συσταθεί με σκοπό κάποιο αγαθό … το κράτος ή η πολιτική κοινότητα, που είναι η υψηλότερη από όλες (τις μορφές κοινότητας) … αποσκοπεί … στο υψηλότερο αγαθό (Αριστοτέλης, Πολιτικά, 1252a1-6)». Κατά συνέπεια, για τον Αριστοτέλη η ανθρώπινη φύση δεν είναι ένα θέμα ατομικού πλεονεκτήματος, αλλά σχετίζεται με το αγαθό. Βεβαίως, το αγαθό μπορεί να διαφέρει από τις ανθρώπινες πρακτικές -ο Αριστοτέλης δεν είναι Πλατωνιστής και ως εκ τούτου δεν υπάρχει γι’ αυτόν κάποιο απόλυτο «Αγαθό» (1095a- 1096a). Υπό την έννοια αυτή τα αγαθά μπορεί να αντιπροσωπεύουν διαφορετικά πράγματα για διαφορετικούς ανθρώπους. Εντούτοις, ως άνθρωποι έχουμε πραγματικά αγαθά που μας περιμένουν να ανακαλυφθούν και αναπτυχθούν μέσα από την πολιτική δράση. Σε αντίθεση με την αριστοτελική Αθήνα, η «πολιτική» είναι μια λέξη της οποίας η λάμψη έχει εξασθενίσει στην εποχή μας. Ενώ η πολιτική έχει αποκτήσει έναν αέρα δυσπιστίας λόγω της σύνδεσής της με τον εγωιστικό ατομικισμό, η αριστοτελική πολιτική ασχολείται με την καλή ζωή και την κοινότητα που απαιτείται για την επίτευξή της.

.

Για τον Αριστοτέλη η πολιτική στηρίζεται στην πόλη, που σημαίνει «πολιτική κοινότητα». Η πόλη είναι ένα sine qua non για την πολιτική και την καλή ζωή. Η πόλη, ωστόσο, δεν πρέπει να συγχέεται με το σύγχρονο κράτος και τον αφηρημένο, νομικό και οργανωτικό χαρακτήρα του. Όταν ο φιλόσοφος μας λέει ότι ο άνθρωπος είναι το χειρότερο όλων των ζώων, όταν διαχωριστεί από το νόμο και δικαιοσύνη (1253a), αυτός ο «νόμος» του Αριστοτέλη δεν είναι το βασίλειο των δικηγόρων. Για τους Έλληνες νόμος σήμαινε “έθιμο, συνήθεια, κανονικότητα συμπεριφοράς ή τρόπος ευλάβειας”. Για τον Αριστοτέλη είναι από την άποψη του εθίμου που προκύπτει η δικαιοσύνη της πόλεως. Η δικαιοσύνη, πάλι, ορίζεται από τον Αριστοτέλη σε σχέση με ολόκληρο τον ηθικό χαρακτήρα μας. Για τον Αριστοτέλη υπάρχει σαφής σύνδεση μεταξύ της ηθικής, που σημαίνει ηθική αρετή, και του έθους, που σημαίνει «συνήθεια» ή «χαρακτήρας». Ως συνήθεια, η ηθική ζωή δεν προκύπτει σε εμάς από τη φύση, αλλά πρέπει να καλλιεργείται με τον ίδιο τρόπο όπως ο νόμος (1103a). Η δικαιοσύνη απαιτεί την πλήρη καλλιέργεια των αρετών. Επιπλέον, οι αρετές ορίζονται σε σχέση με το καλό των άλλων, όσο και σε σχέση με το καλό του εαυτού μας (1129b-1130a).
.
Για να καλλιεργήσουν τις αρετές και ως εκ τούτου τη δικαιοσύνη, οι άνθρωποι της πόλεως πρέπει να συμμετέχουν στο διάλογο. Όταν η δημοκρατία ξεκίνησε στην Αθήνα, η λέξη νόμος επιλέχθηκε αντί άλλων λέξεων για το «δίκαιο», διότι τόνιζε αποφάσεις που απορρέουν από τον δημοκρατικό διάλογο. Ως την εποχή του Αριστοτέλη αυτή ήταν πια η κοινή λογική. Ο Περικλής μας λέει ότι «δεν πιστεύουμε ότι υπάρχει ασυμβατότητα ανάμεσα στα λόγια και τις πράξεις. Το χειρότερο πράγμα είναι να σπεύσουμε στην πράξη προτού να έχουν συζητηθεί σωστά οι συνέπειες» (Θουκ. 2.4.5). Για τον Αριστοτέλη και για τους Αθηναίους όπως ο Περικλής, ο λόγος δεν είναι απλά ένα εύχρηστο εργαλείο. Μάλλον είναι μέρος της ίδιας της φύσης μας. Ο Αριστοτέλης γράφει: «η φύση, όπως συνηθίζουμε να λέμε, τίποτα δεν κάνει μάταια και ο άνθρωπος είναι το μόνο ζώο, το οποίο έχει προικίσει με το χάρισμα του λόγου. Και ενώ η φωνή είναι απλά μια ένδειξη ευχαρίστησης ή πόνου…, η δύναμη του λόγου έχει ως στόχο να παρουσιάσει το πρόσφορο και το άσκοπο και, ως εκ τούτου, το δίκαιο και το άδικο» (1253a).
.
Ο λόγος είναι το φυσικό δώρο μας για την ορθολογική σκέψη, αλλά και η άρθρωση αυτής της σκέψης. Είναι στη φύση μας να μιλάμε και μάλιστα να μιλάμε λογικά. Επιπλέον, όταν μιλάμε, μιλάμε σε άλλους που είναι διαφορετικοί (1261a- 1261b). Πράγματι, ο Αριστοτέλης αναγνωρίζει ότι ένα καλό κράτος είναι εκείνο, στο οποίο η πολυμορφία αναγνωρίζεται, γίνεται σεβαστή και προστατεύεται. Μ’ αυτόν τον τρόπο μπορούμε να συναρθρώσουμε την ποικιλομορφία σε μια ενότητα. Εξαιτίας αυτού, η δικαιοσύνη και η αδικία μπορεί να γίνει κατανοητή μόνο στο πλαίσιο της καθημερινής κοινωνικής ζωής της πόλεως. Είναι μέσω του λόγου που μένουμε πιστοί στην πολιτική μας φύση.
.
Η ελληνική έννοια της φύσεως πρέπει να γίνει κατανοητή ως μια διαδικασία του γίγνεσθαι. Πράγματι, ο Αριστοτέλης βλέπει τη φύση ως μια διαδικασία που αποκαλύπτει έμφυτες δυνατότητες (Αριστοτέλης, Πολιτικά, 1252b-1253, Μετά τα φυσ., 1017a-1717b, 1045b-1052a). Το αγαθό και η δικαιοσύνη αναπτύσσονται από πολιτικούς ανθρώπους που είναι οι ίδιοι φυσικές διεργασίες του γίγνεσθαι. Επιπλέον, ως ανθρώπινες διεργασίες αντιλαμβανόμαστε τη φύση μας μόνο μιλώντας ο ένας με τον άλλο στην πολιτική κοινότητα. Για τον Αριστοτέλη η ίδια η ενατένιση είναι το υψηλότερο τέλος (σκοπός) που μπορούμε να επιτύχουμε (195b-1096a). Η πόλη είναι μ’ αυτό τον τρόπο φύση που μιλάει στον εαυτό της. Αυτό συνεπάγεται ότι η φύση, και ως εκ τούτου ο ίδιος ο κόσμος, έχει τη σκέψη ως το οριστικό τέλος της. Είναι γι’ αυτόν τον λόγο που «ο άνθρωπος, όταν τελειοποιηθεί, είναι ο καλύτερος από όλα τα ζώα» (1253a), αφού είμαστε εμείς οι άνθρωποι που μπορούμε και να σκεφτόμαστε και να μιλάμε για τη σκέψη. Όταν έχουμε αναπτύξει έναν ενάρετο χαρακτήρα, ως αποτέλεσμα της ενατένισης, η φύση μας έχει τελειοποιηθεί. Ο άνθρωπος αναπτύσσει το πλήρες δυναμικό του μόνο μέσω της συμμετοχής σε μια κοινότητα, στην οποία επιδιώκει μαζί με άλλους ό,τι είναι συμφέρον και δίκαιο. Ο άνθρωπος δεν είναι μια αυτοτελής ολότητα που απλώς προστατεύονται μέσω της συμμετοχής του σε μια κοινότητα πολιτών. Είναι ένα ατελές ον που γίνεται όλο και πιο πλήρες με την πολιτική δράση. Η φύση δεν παρέχει στους ανθρώπους επαρκείς συνθήκες για την καλή ζωή, σύμφωνα με τον Αριστοτέλη. Παρέχει, αντίθετα, επαρκείς συνθήκες για τη δυνατότητα μιας καλής ζωής. Η ανθρώπινη φύση χαρακτηρίζεται από την ανάπτυξη και την εξέλιξη προς αυτό το ιδανικό και εξαιτίας αυτού του ιδανικού. Η πολιτική ως έλλογη ομιλία δεν είναι ένα θέμα ιδιοτέλειας, ηδονισμού ή απλά σύγκρουσης ομάδων συμφερόντων. Μάλλον είναι ο τρόπος με τον οποίο η ανθρώπινη φύση τελειοποιείται. Για τον Αριστοτέλη μεγαλώνουμε και αναπτυσσόμαστε στο πλαίσιο της κοινωνικής ζωής – είμαστε πάντα κοινωνικά ζώα.
[Μετάφραση αποσπάσματος από το D. Young, The silent chorus: culture and superficiality, 2003]
Advertisements

4 Σχόλια

  1. Συζητώντας για τη συμμετοχή στις ευρωεκλογές…
    —————————————————————-
    Πραγματικά είχαν ενδιαφέρον οι πρώτες αντιδράσεις στη θετική μου ανταπόκριση στην πρόταση-πρόκληση για τη συμμετοχή μου σ’ αυτές. Η συντριπτική πλειονότητα ήταν πολύ θετική. Πολλές από τις αρνητικές αντιδράσεις στις συζητήσεις στη σελίδα μου ήταν κόσμιες και εξέφραζαν την απορία…

    Κάποιες πρώτες αντιδράσεις ήταν ιδιαιτέρως σφοδρές. Οι πρώτοι που «κατήγγειλαν» αυτή την υποψηφιότητα και κατηγόρησαν το Σύριζα για την πρόταση που μου έκανε, ήταν οι φανατικοί του ΚΚΕ με ένα δημόσιο συκοφαντικό κείμενο. Στη συνέχεια ένας παλιός φίλος που πιστεύει ότι είναι πολύ αριστερός, πολύ αντικαπιταλιστής, πολύ επαναστάτης, αφού με «σκυλοέβρισε» στο inbox ως σχεδόν προδότη, και με στόλισε με διάφορες σεξιστικές νέο ελληνικές «ευχές», στη συνέχεια με διέγραψε από τους φίλους του..

    Στην ίδια γραμμή ο ανεκδιήγητος Παναγιώτης Δημητράς -γιός χουντικού υπουργού που μαζί με τον πατέρα του στις αρχές της δεκαετίας του ’90 επιχειρούσε να αλιεύσει προγράμματα για τους παλιννοστούντες ομογενείς- με χαρακτήρισε «εθνικιστή» και άρα ενοχοποίησε και αυτός τον Σύριζα για την επιλογή του αυτή.

    Τη σκυτάλη της βίαιης αντίδρασης -σχεδόν υβριστικης- στη συνέχεια πήραν διάφοροι εντός της σελίδας μου, που προφανώς προέρχονταν από το άλλο άκρο του πολιτικού φάσματος, αυτό της ακροδεξιάς για να επιβεβαιώσουν ότι «το ένα χέρι νίβει το άλλο και τα δυό το πρόσωπο» 😉

    Μεταξύ τους και κάποιοι ελάχιστοι Πόντιοι -εντελώς αμαθείς και προκατειλημμένοι- οι οποίοι στην κανονική τους ζωή μιλούν για τη Γενοκτονία, θέλουν να αγωνιστούν για την αναγνώρισή της και άλλα τέτοια. Μόνο που τελικά δεν έχουν κατανοήσει τι σημαίνει ιδεολογία που οδηγεί σε γενοκτονικές πρακτικές. Και αυτό το αποδεικνύουν χρησιμοποιώντας ένα φανατικό λόγο που ευθέως το συναντάς στην ολοκληρωτική αντίληψη.
    Όμως αυτό που με θλίβει πραγματικά είναι να βλέπω άτομα που εκτιμώ, ότι δεν μπορούν να κάνουν στοιχειώδεις διακρίσεις επιτρέποντας το θυμικό, αλλά και μια επιφανειακή κριτική, να κυριαρχήσει του λόγου…. Επειδή ξεχνούν -ένεκα ιδεολογικής προκατάληψη- ότι εδώ, στο συγκεκριμένο θέμα, μιλάμε για ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ και αναφερόμαστε στην ΕΥΡΩΠΗ στο πλαίσιο της οποίας ζούμε, αναπτυσσόμαστε και εν μέρει προστατευόμαστε από τον ανατολικό γείτονα….. .

    Κανείς απ’ όσους άσκησαν κριτική στην απόφασή μου να αποδεχτώ την πρόταση-πρόκληση δεν αναφέρθηκε στην κύρια αυτή διάσταση…. .
    Δηλαδή:..
    -τι σημαίνει η Ευρώπη για την Ελλάδα και τον ελληνικό λαό σήμερα, .
    -ποιές τάσεις εντός της πρέπει να ενισχυθούν, .
    -πώς μπορούμε τη συσσωρευμένη γνώση για την ποντιακη-μικρασιατικη εμπειρία να τη μετατρέψουμε σε χρήσιμη γνώση στην ευρωπαϊκή μας παρέμβαση και .
    -πώς μέσα από τη συμμετοχή στις ευρωπαϊκές δομές μπορούμε να ισχυροποιήσουμε τη φωνή εκείνη που θέλει την Διεθνοποίηση της Γενοκτονίας, την ανάδειξη στην ευρωπαϊκή ιστορική μνήμη το τι συνέβη στην Ανατολή κατά των μη μουσουλμανικών κοινοτήτων Ελλήνων, Αρμενίων, Ασσυρίων) από τον τουρκικό εθνικισμό, ο οποίος και σήμερα απειλεί την περιοχή μας..
    Με δυό λόγια: η γκρίνια και η μονομέρεια είναι νεοελληνικά γνωρίσματα κατανοητά, ΟΜΩΣ στην εποχή μας ο αναχωρητισμός σε τέτοια μεγάλα θέματα -ειδικά όταν σου δίνεται η ευκαιρία να εκφράσεις την άποψή σου- είναι τουλάχιστον αδιέξοδος…

  2. Ήδη ξεκίνησαν οι επιθέσεις από το ΚΚΕ και τη Ν.Δ. με κύριο επιχείρημα την υποστήριξη που έδωσα στον Ιβάν Σαββίδη όταν τον κατηγορούσαν για την εθνικοτοπική του οι διάφοροι ανόητοι με ρατσιστικά-αντιποντιακά επιχειρήματα:

    Του ΚΚΕ

    http://agkidapress.gr/2019/04/06/%CE%BF-%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%BC%CE%BC%CE%BF%CF%85%CE%BD%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%AE%CF%82-%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CF%83%CF%84%CF%8C%CF%81%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%82-%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF/?fbclid=IwAR32jdTfMoKXtAGtLRA2Kc2Y4SIF7AYwnbm5vNUdHK6A6Ze-9dgJ-jnMo_o

    Του Μαρινάκη, δηλαδή της Ν.Δ.

    https://www.in.gr/2019/04/09/politics/kyvernisi/vlasis-agtzidis-stiriksi-sti-symfonia-ton-prespon-kai-apotheosi-tou-ivan-savvidi/?fbclid=IwAR2xzT1ySt2DqTijnXbL9vke3pv_U1towdkvA_4hJkw8-UT7yS0IlJu5NAE

  3. Γιατί είναι σημαντική η υποψηφιότητα του Βλάση Αγτζίδη
    | 16 Απρ. 2019

    Αλέξανδρος Τριανταφυλλίδης

    Πέντε βασικοί λόγοι για τους οποίους είναι σημαντική η υποψηφιότητα του Βλάση Αγτζίδη για την Ευρωβουλή με το ΣΥΡΙΖΑ…

    Ο συγγραφέας-ιστορικός- διανοούμενος έχει κερδίσει με την άοκνη εργασία δεκαετιών, την αναγνώριση και την επιβράβευση από την Ακαδημία Αθηνών για το πλούσιο συγγραφικό του έργο.

    Με τις δεκάδες ομιλίες, άρθρα, αφιερώματα στην Ελλάδα και στην Ομογένεια, στα σωματεία και τις ομοσπονδίες Ποντίων και Μικρασιατών για τη Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού και το ξεριζωμό των Ελλήνων της Ανατολής έχει κατακτήσει την εκτίμηση και το σεβασμό όλου του ποντιακού-μικρασιατικού ελληνισμού, πέρα και πάνω από κόμματα, ιδεολογίες και παρατάξεις.

    Οι παλαιότερες αλλά και οι νεότερες γενιές των Ποντίων αναγνωρίζουν στο Βλάση, όπως και στους σύγχρονους πόντιους ιστορικούς-διανοούμενους, όπως ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης, ο Πολυχρόνης Ενεπεκίδης, ο Κώστας Φωτιάδης, ο Στάθης Πελαγίδης , ο Χάρης Τσιρκινίδης και άλλοι τη δύναμη της ιστορικής αλήθειας που μας βοηθά να αντιληφθούμε την αυτοσυνειδησία μας, τη θέση μας στο κόσμο, την ταυτότητά μας, ποιοι είμαστε, από πού ερχόμαστε και πού πηγαίνουμε.

    Με την επιλογή του Βλάση Αγτζίδη στο ευρωψηφοδέλτιο, ο ΣΥΡΙΖΑ δίνει και δείχνει το πρόσωπο της τιμής και του σεβασμού στα 100 χρόνια από τη Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού (19 Μαΐου 1919-19 Μαΐου 2019). Ευθέως αντίστοιχη με την τιμή και το σεβασμό στη ζώσα και δρώσα Μνήμη από τον Αλέξη Τσίπρα στις 15 Μαρτίου του 2016, στην κοινή συνέντευξη τύπου με τον Αρμένιο Πρόεδρο Σερζ Σαρκισιάν: «Η ιστορία των λαών μας είναι μια παράλληλη ιστορία, ιστορία δεινών και διώξεων που υπέστησαν και σημαδεύτηκε από τη Γενοκτονία εις βάρος των Αρμενίων αλλά και εις βάρος του Ποντιακού Ελληνισμού».
    Η πολιτική, επιστημονική, τεκμηριωμένη φωνή και παρέμβαση του Βλάση Αγτζίδη στην Ευρωβουλή θα σηματοδοτήσει τη συνέχιση του αγώνα για τη διεκδίκηση της διεθνούς αναγνώρισης της Γενοκτονίας του Ποντιακού-Μικρασιατικού Ελληνισμού, αλλά και την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των Ελλήνων της Ανατολής.

    https://tvxs.gr/news/egrapsan-eipan/giati-einai-simantiki-i-ypopsifiotita-toy-blasi-agtzidi


Γράψτε απάντηση στο Βλάσης Αγτζίδης Ακύρωση απάντησης

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: