H τελευταία μάχη της Κατοχής

Η αιματηρή Μάχη του Κιλκίς του Νοεμβρίου του 1944

Του Βλάση Αγτζίδη (*)

%ce%b4%cf%89%cf%83%ce%b9%ce%bb%ce%bf%ce%b3%ce%bf%ce%b93Μια πολύ σημαντική εκδήλωση θα γίνει στο Κιλκίς στις 2 Δεκεμβρίου του 2017 ,  ώρα  7μ.μ  στο  Επιμελητήριο της πόλης  (Στενημάχου 2). Για πρώτη φορά όλες οι απόψεις θα διατυπωθούν και θα κατατεθεί η ερμηνεία δύο κατεξοχήν έγκριτων ιστορικών που έχουν μελετήσει την περίοδο αυτή.

Η πρωτοβουλία για την εκδήλωση ανήκει στον δραστήριο «Όμιλο για την Ιστορία και τον Πολιτισμό του ν. Κιλκίς» σε συνεργασία με τη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη. Ομιλητές στην εκδήλωση θα είναι:

Ανδρέας Αγτζίδης, σ. δάσκαλος, αρθρογράφος-μελετητής της κατοχικής περιόδου και εμφυλίου

Θεόδωρος Παυλίδης, σ. δικηγόρος,συγγραφέας

Καθώς και οι δύο ιστορικοί:

Στράτος Δορδανάς, επίκουρος καθηγητής ιστορίας πανεπιστημίου Μακεδονίας

Νίκος Μαραντζίδης, καθηγητής πολιτικών επιστημών πανεπιστημίου Μακεδονίας

Την εκδήλωση  συντονίζει  ο  δημοσιογράφος  Θεοφύλακτος Παγλαρίδης . 

Η ιστορική περίοδος της Κατοχής

Την περίοδο της Κατοχής, για πρώτη φορά ο πληθυσμός βρέθηκε χωρίς περιβάλλον κράτος. Και ακριβώς σ’ αυτή τη στιγμή βγήκαν στην επιφάνεια όλες οι αντιθέσεις, κοινωνικές, εθνοτικές, πολιτικές προσωπικές.

Το Κιλκίς αποτελεί μια από τις χαρακτηριστικότερες περιπτώσεις. Ήταν μια νέα κοινωνία. Ο κύριος όγκος ήταν πρόσφυγες, είτε από τη Μικρά Ασία (Πόντο, Ιωνία Καππαδοκία), είτε από την Ανατολική Θράκη, είτε από τον Καύκασο. Υπήρχαν και κάποιες μικρές κοινότητες «ντόπιων», Βλάχων, Σαρακατσάνων και Σλαβόφωνων.

Ενα από τα πλέον άγνωστα ζητήματα που χαρακτήρισαν τον ελληνικό Μεσοπόλεμο ήταν το προσφυγικό ζήτημα, οι προεκτάσεις που έλαβε και οι κοινωνικές συγκρούσεις που επέφερε. Η ένταση του ζητήματος αυτού και η ιδεολογική αντίθεση των προσφυγικών πληθυσμών προς τα κυρίαρχα πολιτικά και οικονομικά μοντέλα, που επικρατούσαν έως τότε στην Ελλάδα, θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό τις νέες ισορροπίες που θα διαμορφωθούν κατά τη δεκαετία του ’40.

Ειδικά στις περιοχές όπου υπήρχαν τσιφλίκια και οι γαιοκτήμονες είχαν υιοθετήσει εξ αρχής πολιτική βίαιης αντιμετώπισης, η ριζοσπαστικοποίηση των προσφύγων θα λάβει τη μορφή ενός μαχητικού κομμουνιστικού κινήματος. Και αυτό πρωτίστως θα συμβεί εκεί όπου συναντήθηκαν οι τσιφλικάδες με τους Πόντιους πρόσφυγες από τις περιοχές του ρωσικού Καυκάσου. Οι διανοούμενοι της ομάδας είχαν έρθει από νωρίς σε επαφή με τα ρωσικά επαναστατικά κινήματα. Aυτή η εμπειρία θα ευνοήσει την στροφή προς τα Αριστερά πολύ μεγάλου μέρους των προσφύγων από τα τέλη της δεκαετίας του ’20.

Η δικτατορία Μεταξά, ο ελληνοϊταλικός πόλεμος και η γερμανική Κατοχή στη συνέχεια, μαζί με τον κίνδυνο συμπερίληψης του νομού Κιλκίς στη βουλγαρική σφαίρα, δημιούργησαν τις προϋποθέσεις μιας μεγάλης ένταξης στην αντιφασιστική Αντίσταση.

Όλοι ανεξαιρέτως θα συμμετάσχουν με τον ένα ή τον άλλο βαθμό στα γεγονότα. Η περίπτωση των Ποντίων ίσως να έχει ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον γιατί ο πληθυσμός ήταν μεγάλος και πολύμορφος και, κατά πώς φαίνεται διέθετε μια ιδιαίτερη προσήλωση σ’ αυτό που θεωρούσε σωστό, με αποτέλεσμα να μην ανθίζουν εύκολα οι ενδιάμεσες αποχρώσεις.

Πόντιοι και Ποντιοκαυκάσιοι του Κιλκίς

Οι Πόντιοι του Κιλκίς είναι εξαιρετικά πολύμορφός πληθυσμός. Με διαφορετικές καταγωγές, πολιτισμό, γλώσσα, πολιτικές παραδόσεις. Ο ιστορικός Πόντος κατ’ αρχάς είναι σαν τη μισή Ελλάδα και ένα μεγάλο μέρος των Ποντίων κατέφυγε από το 19ο αιώνα στο ρωσικό Καύκασο, όπου και διαμορφώθηκε .

Σχηματικά, μέσα στην ποντιακή ομάδα, μπορούμε να διακρίνουμε δύο μεγάλες υποομάδες: τους πρόσφυγες από τον ιστορικό Πόντο (ελληνόφωνους και τουρκόφωνους) και τους πρόσφυγες από τον Καύκασο και τα ρωσικά παράλια του Εύξεινου Πόντου (κυρίως ελληνόφωνοι).

Οι Πόντιοι του Πόντου βρέθηκαν σ’ ένα περιβάλλον σε συνθήκες εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα που θύμιζαν το Μοριά του ’21: Κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, δράση του ακραίου τουρκικού εθνικισμού, εκτοπίσεις και σφαγές των χριστιανών, αντάρτικο κίνημα κ.λπ. Το μεγαλύτερο μέρος των Ελλήνων του δυτικού Πόντου ήταν τουρκόφωνοι. Είναι εντυπωσιακό ότι η Γενοκτονία των Ποντίων θα γίνει κυρίως εις βάρος των τουρκόφωνων Ποντίων. Εκεί θα αναπτυχθεί και το εντυπωσιακό ποντιακό αντάρτικο. Το ενδιαφέρον για τους μελετητές -και όχι μόνο- είναι ότι τα περισσότερα ελληνικά αντάρτικα αντιτουρκικά τραγούδια, είναι γραμμένα στα τούρκικα. Οι επιζήσαντες, μετά από μια σκληρή δεκαετία 1914-1923, θα έρθουν στην Ελλάδα συγκροτημένοι και πειθαρχημένοι υπό τον καπετάνιο τους. Σίγουρα η διανόησή τους και οι ηγέτες τους είχαν διαμορφωμένη αντιμπολσεβικική άποψη λόγω της συμμαχίας Λένιν-Κεμάλ. Υπάρχει μια πολύ ενδιαφέρουσα μαρτυρία του στρατάρχη Φρούνζε (του επικεφαλής της σοβιετικής αποστολής στο πλευρό του Κεμάλ Ατατούρκ).

Οι Πόντιοι του Καυκάσου απ’ την άλλη εντάχθηκαν στις ρωσικές διεργασίες. Πολλοί απ’ αυτούς πήραν μέρος στην ρωσική επανάσταση του 1905 και επηρρεάστηκαν από τα ιδεολογικά ρεύματα της Ρωσίας. Είναι εντυπωσιακή η πολιτιστική παραγωγή τους και η τολμηρότητα των απόψεών τους. Π.χ. για τη φωνητική γραφή και την απλοποίηση της ελληνικής γλώσσας. Κορυφαίος διανοούμενος αυτής της εποχής ήταν ο Γεώργιος Σκληρός, ο πρώτος Έλληνας διανοούμενος που προσπάθησε να ερμηνεύσει τα ελληνικά πράγματα με την μαρξιστική μέθοδο. Επίσης εντυπωσιακό, παρότι άγνωστο, είναι ότι το πρώτο ελληνικό αντικαπιταλιστικό θεατρικό έργο είναι το »Ο Λαζάραγας» ή ‘Τα σκοτάδια» και γράφτηκε το 1905 στα ποντιακά από τον Γιώργο Φωτιάδη. Ξέρουμε ότι στους Έλληνες του Καυκάσου κατά την προεπαναστατική περίοδο υπήρχαν συγκροτημένες ομάδες σοσιαλεπαναστατών, μπολσεβίκων και μενσεβίκων. Ηγέτης των Ποντίων μενσεβίκων του Καυκάσου ήταν ο Γιάννης Πασαλίδης, ο μετέπειτα ιδρυτής της ΕΔΑ. Γνωρίζουμε ότι στις εποχές της μπολσεβικικής Επανάστασης (λίγο πριν και λίγο μετά) ότι οι Έλληνες του Καρς είχαν κυρίως φιλομπολσεβικικές απόψεις, λόγω του αγροτικού προγράμματος του Λένιν.

Οι Πόντιοι του Πόντου με τους Πόντιους του Καυκάσου θα συνεργαστούν για ένα διάστημα περίπου 2 ετών, την εποχή της πλήρους κατάρρευσης κάθε εξουσίας στη Ρωσία και της παράλληλης διαμόρφωσης του μεταοθωμανικού σκηνικού. Με τη δημιουργία της Ελληνικής Μεραρχίας του Καυκάσου θα επιχειρηθεί να βοηθηθεί το ποντιακό αντάρτικο στον ιστορικό Πόντο. Όμως τα γεγονότα θα εξελιχθούν με ραγδαίο ρυθμό και τελικά και οι δύο ομάδες θα εγκατασταθούν ως πρόσφυγες στη βόρεια Ελλάδα απ’ όπου είχαν αποχωρήσει οι μουσουλμάνοι ανταλλάξιμοι.

Αυτό που σήμερα θεωρούμε ως δεδομένο, δηλαδή η κοινή ποντιακή ταυτότητα, δεν υπήρχε τότε. Ήταν απλά, πολύμορφοι ρωμαίικοι πληθυσμοί στην προσφυγιά. Βαθμιαία, οι πολιτιστικές διαφορές θα λάβουν και πολιτικά χαρακτηριστικά τα οποία κατά την περίοδο της Κατοχής θα εκφραστούν εκρηκτικά.

Το μεσοπόλεμο θα εκφράζονται όλοι υπέρ των φιλελεύθερων του Βενιζέλου και θα είναι σφοδροί αντίπαλοι της μοναρχίας. Όμως υπόγεια, οι πολιτιστικές διαφορές θα αρχίσουν να καθορίζουν τα συναισθήματα. Οι ελληνόφωνοι Έλληνες απ’ τον Καύκασο (Ποντοκαυκάσιοι) θα αποτελέσουν τη ραχοκοκαλιά του κομμουνιστικού κινήματος στο Κιλκίς. Θα ξεκινήσουν αγώνες για την απαλλοτρίωση των τσιφλικιών (περίπτωση Μεταλλικού) και θα συγκρουστούν ανοιχτά με το κράτος.

ΕΛΑΣ και ΕΕΣ

Στην περίοδο της Κατοχής στο Κιλκίς εμφανίστηκαν δύο σημαντικές στρατιωτικές συγκροτήσεις. Ο ΕΛΑΣ (Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός), ως στρατιωτικός βραχίονας του ΕΑΜ (Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο), που εξέφραζε ένα αριστερό εθνικοαπελευθερωτικό και αντικατοχικό κίνημα και ο ΕΕΣ (Ελληνικός Εθνικός Στρατός)  μια αντιεαμική στρατιωτική οργάνωση που είχε δημιουργηθεί από τους Γερμανούς κατακτητές, την εποπτεία της οποίας είχαν τα SS. Tα κεντρικά γραφεία του ΕΕΣ βρισκόταν στην οδό Τσιμισκή 72 στη Θεσσαλονίκη, όπου βρισκόταν εγκατεστημένη η Γκεστάπο. Προηγουμένως είχε δημιουργηθεί και άλλη μια αντικατοχική αλλά αντιεαμική οργάνωση, η ΠΑΟ, η οποία όμως δεν κατάφερε να διατηρηθεί έως το τέλος και αυτοδιαλύθηκε.

Με τη Μάχη που έγινε στο Κιλκίς το Νοέμβριο του 1944, λύθηκαν αντιθέσεις σε παμμακεδονικό επίπεδο. Εκεί συγκεντρώθηκαν τα τάγματα απ όλη τη κεντρική και δυτική Μακεδονία με αρχηγούς τον Δάγκουλα απ’ τη Θεσσαλονίκη και τον Κισά Μπατζάκ από την Πιερία.

Toπικές εντάξεις

Έχει ενδιαφέρον μια πρόχειρη έρευνα που έκανα επί της πολιτικής γεωγραφίας των χωριών του Κιλκίς με τους συγκεκριμένης προέλευσης πρόσφυγες. Προσπαθώντας σύντομα και πρόχειρα να χαρτογραφήσω την πολιτική ένταξη σε σχέση με την εθνικοτοπική καταγωγή, βρήκα κάποια ενδιαφέροντα στοιχεία απ’ τα τα χωριά του Κιλκίς. Νομίζω ότι υπάρχουν όλες οι αποχρώσεις.

Τους Πόντιους του Καυκάσου τους αναφέρω ως «Ποντοκαυκάσιους», τους Πόντιους από τον Πόντο ως «Πόντιους», τους πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη ως «Ανατολικοθρακιώτες» και με την έκφραση «μισοί-μισοί» εννοώ μισοί αριστεροί-μισοί δεξιοί. Ως «ταγματασφαλίτες» αναφέρονται οι ένοπλοι στον ΕΕΣ :

Μεταλλικό: Ποντοκαυκάσιοι αριστεροί, Βλάχοι (λίγοι) δεξιοί

Μεγάλη Βρύση: Ποντοκαυκάσιοι αριστεροί, Ανατολικοθρακιώτες μισοί-μισοί (Υπήρχαν ταγματασφαλίτες)

Χωρύγι: Ποντοκαυκάσιοι αριστεροί

Βαπτιστής: Ανατολικοθρακιώτες, μισοί-μισοί. (Υπήρχαν ταγματασφαλίτες)

Ηλιόλουστο: Ποντοκαυκάσιοι αρστεροί, Βλάχοι δεξιοί (Υπήρχαν ταγματασφαλίτες)

Ελευθεροχώρι: Πόντιοι ελληνόφωνοι δεξιοί (σκληροί ταγματασφαλίτες), Ποντοκαυκάσιοι (λίγοι) αριστεροί

Μεγάλη Στέρνα: Ποντοκαυκάσιοι αριστεροί, Πόντιοι δεξιοί ουδέτεροι

Χέρσο: Ανατολικοθρακιώτες μισοί-μισοί, Πόντιοι δεξιοί, Ποντοκαυκάσιοι αριστεροί, Βούλγαροι συνεργάτες της Οχράνα, άλλοι σλαβόφωνοι δεξιοί

Πλαγιά: Ανατολικοθρακιώτες δεξιοί (ταγματασφαλίτες), Καππαδόκες φιλελεύθεροι ουδέτεροι, Πόντιοι (λίγοι) αριστεροί

Κορομηλιά: Ποντοκαυκάσιοι αριστεροί, Βλάχοι δεξιοί

Αγία Κυριακή: Ανατολικοθρακιώτες δεξιοί (υπήρχαν ταγματασφαλίτες)

Κορυφή: Πόντιοι μισοί-μισοί (υπήρχαν ταγματασφαλίτες σκληροί)

Μουριές: Πόντιοι μισοι-μισοί (υπήρχαν ταγματασφαλίτες σκληροί), Ανατολικοθρακιώτες αριστεροί

Ροδώνα (έδρα του Παπαδόπουλου): Πόντιοι μισοί-μισοί (ταγματασφαλίτες σκληροί), Ανατολικοθρακιώτες αριστεροί

Μυριόφυτο: Ανατολικοθρακιώτες δεξιοί (υπήρχαν ταγματασφαλίτες), Πόντιοι δεξιοί (ουδέτεροι), Τσιγγάνοι δεξιοί

Σταυροχώρι: Ανατολικοθρακιώτες μισοί-μισοί (υπήρχαν ταγματασφαλίτες), Πόντιοι (λίγοι) μισοί-μισοί (οι δεξιοι ουδέτεροι), Ποντοκαυκάσιοι αριστεροί

Ξηρόβρυση: Ποντοκαυκάσιοι αριστεροί

Γερακαριό: Ποντοκαυκάσιοι αριστεροί

Γάβρα: Πόντιοι τουρκόφωνοι αριστεροί

Αναβρυτό: Πόντιοι τουρκόφωνοι δεξιοί ταγματασφαλίτες

Αγιος Μάρκος: Πόντιοι ελληνόφωνοι δεξιοί και λίγοι αριστεροί (υπήρχαν ταγματασφαλίτες)

Άγιος Αντώνιος (έδρα του Λαζίκ): Πόντιοι ελληνόφωνοι και τουρκόφωνοι δεξιοί και λίγοι αριστεροί (υπήρχαν ταγματασφαλίτες)

Κορωνούδα: Πόντιοι δεξιοί, Ανατολικοθρακιώτες δεξιοί (υπήρχαν ταγματασφαλίτες απ’ όλους)

Ελληνικό: Πόντιοι δεξιοί (επιστρατεύτηκαν στα Τάγματα με το ζόρι)

Επτάλοφος: Πόντιοι δεξιοί (επιστρατεύτηκαν στα Τάγματα με το ζόρι)

Ποντοκερασιά: Ποντοκαυκάσιοι αριστεροί, Πόντιοι ελληνόφωνοι αριστεροί

Γαλλικό: Ίωνες αριστεροί (και λίγοι δεξιοί), Ανατολικοθρακιώτες αριστεροί (και λίγο δεξιοί)

Νέα Σάντα: Πόντιοι ελληνόφωνοι αριστεροι, Ποντοκαυκάσιοι (λίγοι) αριστεροί, Ανατολικοθρακιώτες (λίγοι) αριστεροί

Παντελεήμονας: Πόντιοι ελληνόφωνοι αριστεροι, Ποντοκαυκάσιοι (λίγοι) αριστεροί

κ.λπ.

-Εντυπωσιακό είναι ότι όλα τα βλαχοχώρια του Κιλκίς ήταν δεξιά και ταγματασφαλίτικα.

-Από τα ορεινά, τα πλέον φτωχά και τα πλέον καθυστερημένα (από πλευράς μόρφωσης) χωριά του Κιλκίς τα Τάγματα επιστράτευσαν περίπου 2.500 νέους.

Από τους ταγματασφαλίτες καπετάνιους του Κιλκίς, γνωστοί είναι:

Πόντιοι: Παπαδόπουλος, Λαζίκ

Ανατολικοθρακιώτες: Μπαρμπα Γιώργης (από Καστανιές), Θεμιστοκλής

Βλάχοι: Τσαβίδας, Γεωργαντάς

Κανείς από αυτούς τους πρωτοκαπεταναίους δεν εγκλωβίστηκε στο Κιλκίς για να πάρει μέρος στην τελική μάχη. Και γλύτωσαν όλοι. Εξοντώθηκαν όμως τα μεσαία και κατώτερα στελέχη των ταγματασφαλιτών και μαζί τους και πολλοί αθώοι.

Επίλογος

Το τραύμα εκείνων των γεγονότων παραμένει ακόμα ανοικτό στην κιλκισιώτικη κοινωνία, η οποία πλήρωσε βαρύτατο φόρο αίματος την περίοδο της Κατοχής, όσο και την επόμενη περίοδο της Λευκής Τρομοκρατίας αλλά και του Εμφύλιου Πολέμου. Ακριβώς γι αυτό είναι πολύ σημαντική η εκδήλωση της 2ας Δεκεμβρίου. Γιατί για πρώτη φορά θα βρεθούν στο ίδιο τραπέζι οι διαφορετικές ιστορικές προσεγγίσεις και θα καταβληθεί μια προσπάθεια αναζήτησης εκείνων των απαραίτητων παραμέτρων που πρέπει να προστεθούν στην εξίσωση της τραγωδίας του Νοεμβρίου του 1944.

——————–

(*) Ο Βλάσης Αγτζίδης είναι διδάκτωρ σύγχρονης Ιστορίας, μαθηματικός, https://kars1918.wordpress.com/

—————————-

Aπό την πλευρά των ηττημένων δωσίλογων αναφέρεται ότι οι νεκροί: «…προέρχονταν στην πλειοψηφία τους από χωριά της περιφέρειας του Κιλκίς και της Θεσσαλονίκης, τα οποία την περίοδο της Κατοχής είχαν συμμετάσχει στην ένοπλη αναμέτρηση εναντίον του ΕΛΑΣ. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονταν ο Άγιος Πέτρος με 15 νεκρούς, οι Άνω και Κάτω Απόστολοι με 17, το Αναβρυτό με 30, ο Επτάλοφος με 15, η Βάθη με 14, ο Άγιος Αθανάσιος με 36, το Άδεντρο με 16, η Φύσκα με 16, η Μεσιά με 15, η Τέρπυλλος με 24, ο Διπόταμος με 29, το Λαοδικηνό με 17, το Νέο Αγιονέρι με 85. Το ίδιο αμείλικτα αντιμετωπίστηκαν οι Πόντιοι των Σερρών και της Δράμας, στην πλειοψηφία τους Μπαφραλήδες, από τους οποίους 105 σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια της μάχης ή εκτελέστηκαν τις επόμενες ημέρες. Βαριές ήταν επίσης οι απώλειες όσων ακολούθησαν τον Κισά Μπατζάκ στην περιπέτεια του Κιλκίς: σε 60 περίπου ανήλθαν οι νεκροί από τον Κούκο, τον Τρίλοφο, την Παλαιοστάνη, τον Κορινό, την Κατερίνη, το Μοσχοπόταμο, τον Άνω Άγιο Ιωάννη, τη Βρωμερή, τη Λεπτοκαρυά, την Περίσταση και τη Σεβαστή. Από τα άλλοτε ισχυρά προπύργια του Πούλου στον κάμπο των Γιαννιτσών, την Κρύα Βρύση και το Αγγελοχώρι και από χωριά της Ημαθίας και Πέλλας, είχαν σκοτωθεί ή εκτελεσθεί περίπου 38 άτομα.»

————————————-


————————————-


-Tα θολά νερά της μνήμης και η Μάχη του Κιλκίς (1944)

https://pontosandaristera.wordpress.com/2016/06/08/kilkis-1944/

ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΙ 2

10 Σχόλια

  1. Τα Τάγματα Ασφαλείας: από θύτες, θύματα;
    skotomenoi_tagmatasfalites_mnimeio.jpg
    Οι σκοτωμένοι ταγματασφαλίτες τιμώνται από το μεταπολεμικό κράτος. Στη φωτογραφία, το ηρώο του χωριού Κοπανάκι Μεσσηνίας Οι σκοτωμένοι ταγματασφαλίτες τιμώνται από το μεταπολεμικό κράτος. Στη φωτογραφία, το ηρώο του χωριού Κοπανάκι Μεσσηνίας
    25.10.2015, 10:30 | Ετικέτες: Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος, Ελλάδα, Γερμανία, Αθήνα, Πειραιάς, Ιωάννινα, Θεσσαλονίκη, Ναζί, Χρυσή Αυγή
    Συντάκτης:
    Πολυμέρης Βόγλης*
    Το ζήτημα της ένοπλης συνεργασίας Ελλήνων με τα στρατεύματα κατοχής αποτελούσε ένα από τα μεγαλύτερα ταμπού της ελληνικής ιστοριογραφίας. Και όπως συμβαίνει με τα ταμπού, η απαγόρευση οδήγησε στην αποσιώπηση.

    Στις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες η κυριαρχία της ιδεολογίας της εθνικοφροσύνης και του αντικομμουνισμού λειτούργησε αποτρεπτικά για την επιστημονική μελέτη της ιστορίας της Κατοχής.

    Την ίδια εποχή η σιωπηλή ένταξη των ανδρών και των αξιωματικών των Ταγμάτων Ασφαλείας στον κρατικό μηχανισμό ή η δραστηριοποίησή τους σε ποικίλες παρακρατικές οργανώσεις επέτρεψε τη σιωπηλή αποκατάστασή τους.

    Δεν ήταν βέβαια εύκολο οι συνεργάτες των Γερμανών να μετατραπούν σε «ήρωες» μιας εθνικής ιστοριογραφίας και γι’ αυτό τους επιφυλάχθηκε η θέση των «θυμάτων» του ΕΛΑΣ.

    Με αφορμή τις αιματηρές συγκρούσεις στο τέλος της Κατοχής μεταξύ δυνάμεων του ΕΛΑΣ και ένοπλων συνεργατών στην Πελοπόννησο, τη Μακεδονία και αλλού, οι απώλειες των τελευταίων μετατράπηκαν σε «αθώα θύματα» και «αγρίως σφαγιασθέντες» από τους κομμουνιστές.

    Ωστόσο η ένταξή τους στην επίσημη μνήμη ως «θυμάτων» συντελέστηκε κυρίως στη διάρκεια της δικτατορίας των συνταγματαρχών, όταν ανεγέρθηκαν μια σειρά μνημείων με πιο χαρακτηριστικό ίσως το «Μνημείον Αγωνιστών Εθνικής Αντιστάσεως» των «σφαγιασθέντων υπό των Σλαυοκομμουνιστών» στο Κιλκίς το 1968 – σε ανάμνηση της μάχης του Κιλκίς του Νοεμβρίου 1944.

    Μετά την πτώση της χούντας, όταν οι συνθήκες πλέον επέτρεπαν τη μελέτη της περιόδου της Κατοχής, το θέμα της ένοπλης συνεργασίας έμεινε αδιερεύνητο. Σε αυτό συνέτεινε το γενικότερο κλίμα της εποχής.

    Η αναγνώριση της συμμετοχής του ΕΑΜ στην Αντίσταση το 1982 και η νέα επίσημη αφήγηση που υπογράμμιζε τον «παλλαϊκό» και πατριωτικό χαρακτήρα της Αντίστασης είχε αποτέλεσμα οι πιο σκοτεινές και λιγότερο ηρωικές πλευρές της Κατοχής να αποσιωπηθούν.

    Η «Εθνική Αντίσταση» έγινε αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής ιστορικής αφήγησης, με βάση την οποία η συντριπτική πλειονότητα του λαού αντιστάθηκε στον ξένο κατακτητή εκτός από έναν μικρό αριθμό Ελλήνων που συνεργάστηκαν με τους Γερμανούς.

    Γενικότερα ζητήματα που θα μπορούσαν να διαταράξουν την εθνική αφήγηση, όπως η εξόντωση των Ελλήνων Εβραίων ή η στάση των μειονοτήτων, έμειναν στο περιθώριο της επίσημης μνήμης και της δημόσιας ιστορίας.

    Ωστόσο μετά το 2000 το ζήτημα της ένοπλης συνεργασίας βρέθηκε στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης και της επιστημονικής διαμάχης, οι οποίες κορυφώθηκαν με μια σειρά άρθρων που δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα «Τα Νέα» το 2004.

    Την ίδια περίπου εποχή άρχισαν να δημοσιεύονται άρθρα και να εκδίδονται μελέτες που ασχολούνταν συστηματικά με το φαινόμενο της ένοπλης συνεργασίας και έφερναν στο φως στοιχεία σχετικά με τη δράση, τη σύνθεση ή τα κίνητρα όσων συμμετείχαν στα ένοπλα σώματα που συλλήβδην ονομάζουμε Τάγματα Ασφαλείας.

    Η σιωπή που μέχρι τότε περιέβαλε την ένοπλη συνεργασία έχει πλέον «σπάσει» – και αυτό είναι κάτι αναμφίβολα θετικό.

    Η επιχειρηματολογία όμως που συνόδευσε αρκετές από αυτές τις μελέτες ήταν αρκετά προβληματική και σε μεγάλο βαθμό αναπαρήγαγε επιχειρήματα παλαιότερων εποχών.

    Το βασικό επιχείρημα αρκετών μελετητών ήταν ότι η επιθετική επέκταση του ΕΛΑΣ εξανάγκασε όσους διαφωνούσαν μαζί του να αναζητήσουν την προστασία από τους Γερμανούς και να εξοπλιστούν από αυτούς για να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν την αριστερή βία και τρομοκρατία.

    Με άλλα λόγια, όσοι συνεργάστηκαν με τους Γερμανούς στην ουσία προσπάθησαν να αυτοπροστατευτούν και να αντιδράσουν στη βίαιη κυριαρχία του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ.

    Αυτό που θα πρέπει να επισημανθεί είναι ότι αυτό ήταν και το επιχείρημα των ίδιων των συνεργατών των Γερμανών στις δίκες που έγιναν μεταπολεμικά, ότι δηλαδή ήταν αγνοί πατριώτες και εθνικόφρονες οι οποίοι αγωνίστηκαν για να σώσουν την Ελλάδα από τους «εαμοβούλγαρους».

    Η πραγματικότητα βέβαια ήταν πολύ πιο σύνθετη και τα κίνητρα της ένοπλης συνεργασίας ποικίλα. Κάποιοι κατατάχθηκαν στα Τάγματα Ασφαλείας για να έχουν υλικά-οικονομικά οφέλη, άλλοι έβρισκαν τα ιδεώδη της ναζιστικής Γερμανίας ελκυστικά, μειονότητες ή περιθωριοποιημένες εθνοπολιτισμικές ομάδες χειραγωγήθηκαν επιδέξια από τις κατοχικές δυνάμεις ώστε να συνεργαστούν, ενώ πολλοί επέλεξαν να εξοπλιστούν από τους Γερμανούς εξαιτίας του φανατικού αντικομμουνισμού τους.

    Σε κάθε περίπτωση και ανεξαρτήτως των κινήτρων τους αυτό που ένα μέρος της βιβλιογραφίας αποσιωπά είναι οι συνέπειες της δράσης των Ταγμάτων Ασφαλείας.

    Από τη μια πλευρά, τα Τάγματα Ασφαλείας συστρατευόμενα με τους Γερμανούς συμμετείχαν σε πρωτοφανή εγκλήματα κατά του πληθυσμού, όπως συνέβη με τα διαβόητα μπλόκα στην Αθήνα και τον Πειραιά το καλοκαίρι του 1944, με την εγκληματική δράση των διαφόρων ένοπλων ομάδων, όπως αυτή του Δάγκουλα στη Θεσσαλονίκη ή τις μαζικές σφαγές στα Γιαννιτσά, τον Χορτιάτη, την Καλαμάτα κ.α.

    Από την άλλη πλευρά, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η δράση των Ταγμάτων Ασφαλείας αντικειμενικά εξυπηρετούσε τα σχέδια των δυνάμεων κατοχής.

    Οι Γερμανοί με τη χρησιμοποίηση των Ταγμάτων Ασφαλείας υπέθαλπαν τις εμφύλιες συγκρούσεις, ενώ οι στρατιωτικές επιχειρήσεις των ένοπλων συνεργατών κατά του ΕΛΑΣ ενίσχυαν την κατοχική εξουσία και καθυστερούσαν την απελευθέρωση της χώρας.

    Και κάτι τελευταίο: η οικειοποίηση της δράσης και της μνήμης των Ταγμάτων Ασφαλείας από τη Χρυσή Αυγή δημιουργεί γενεαλογίες και συγγένειες, οι οποίες θα έπρεπε τουλάχιστον να προβληματίσουν τους μελετητές που προσπάθησαν να τα αποκαταστήσουν παρουσιάζοντας τους συνεργάτες των Γερμανών απλά ως «θύματα» των κομμουνιστών.

    http://www.efsyn.gr/arthro/ta-tagmata-asfaleias-apo-thytes-thymata

  2. ΕΚΘΕΣΗ ΔΟΞΙΑΔΗ » ΑΙ ΘΥΣΙΑΙ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ »

    ΣΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ

  3. α.β. on

    Το Κιλκίς μίλησε για το `44

    Αναρτήθηκε από Kilkis24 on Δευτέρα, 4 Δεκέμβριος, 2017 · Σχολιάστε

    Με μια εκδήλωση που κράτησε επί τρίωρο αμείωτο το ενδιαφέρον των ακροατών, οι οποίοι γέμισαν ασφυκτικά την αίθουσα εκδηλώσεων του Επιμελητηρίου, το Κιλκίς μίλησε για πρώτη φορά με διατυπωμένες διαφορετικές απόψεις, για την αιματηρή μάχη της 4ης Νοεμβρίου 1944.
    Παρά το γεγονός ότι ο εκ των εισηγητών, επίκουρος καθηγητής ιστορίας του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Στράτος Δορδανάς, δεν μπόρεσε να παραστεί για προσωπικούς λόγους, με αποτέλεσμα να μην συμμετάσχει στο πάνελ για λόγους ισορροπίας των απόψεων κι ο Θεόδωρος Παυλίδης, συνταξ. δικηγόρος και συγγραφέας, οι εισηγήσεις κάλυψαν επαρκώς το θέμα της εκδήλωσης, προκαλώντας μάλιστα και πλήθος ερωτήσεων και παρεμβάσεων εκ μέρους των ακροατών.

    Οι εισηγήσεις έγιναν από τους
    Ανδρέα Αγτζίδη, συνταξ. δάσκαλο, αρθρογράφο-μελετητή της κατοχικής περιόδου και του εμφυλίου
    Νίκο Μαραντζίδη, καθηγητή πολιτικών επιστημών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας.

    Την εκδήλωση πραγματοποίησε ο δραστήριος Όμιλος για την Ιστορία και τον Πολιτισμό του ν. Κιλκίς με συντονιστή τον δημοσιογράφο Θεοφύλακτο Παγλαρίδη.

    Δείτε τις εισηγήσεις στο βίντεο του kilkiswebtv

    http://www.kilkis24.gr/%CF%84%CE%BF-%CE%BA%CE%B9%CE%BB%CE%BA%CE%AF%CF%82-%CE%BC%CE%AF%CE%BB%CE%B7%CF%83%CE%B5-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%BF-44/

  4. ΜΙΑ ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΙΤΑΛΩΝ ΤΟ 1943 (από το αρχειο του Δημήτρη Μούρκα)

    Αγρίνιο 10 Σεπτεμβρίου 1943

    «Δύο μέρες μετά τη συνθηκολόγησή μας είμαστε ένα ανοργάνωτο μπουλούκι δεν μας δίνει κανένας διαταγές. Οι Γερμανοί έχουν αναλάβει τον πλήρη έλεγχο ενώ έχουν αιχμαλωτίσει το 56ο τάγμα πυροβολικού το οποίο πια είναι αφοπλισμένο. Η διαταγή που έφθασε χθες το βράδυ, υπογεγραμμένη από τον … (ed: δυσανάγνωστο όνομα) δίνει εντολή να παραδοθούν τα βαριά όπλα στους Γερμανούς οι οποίοι δεν χάνουν χρόνο εκμεταλλευόμενοι την έλλειψη από την πλευρά μας σαφών εντολών.

    Το απόγευμα ένα νέο τηλεγράφημα διατάζει να παραδοθεί ακόμη και ο ελαφρός οπλισμός και μόνο οι αξιωματικοί θα κρατήσουν το δικαίωμα να φέρουν όπλο.

    Εν τω μεταξύ, οι κερδοσκόποι ξεκινούν τη δουλειά τους όλα που βρίσκονται στις αποθήκες μας πωλούνται, ενώ τα λίγα που δεν έχουν αποτελέσει αντικείμενο συναλλαγής μέχρι εκείνη την ώρα ανακτώνται από τους Γερμανούς.

    Πολλοί από τους ασθενείς μας, που εστάλησαν επειγόντως στο νοσοκομείο, φορούν μόνο παντελόνια και σακάκι.

    Υπάρχουν στρατιώτες στους θαλάμους που χρειάζονται θεραπεία, υπάρχουν άνθρωποι που πεθαίνουν, αλλά μόνο ένας γιατρός, που δεν μπορεί να δει κανείς. Τα φάρμακα πωλούνται. Χρειαζόμαστε δραχμές για να ανταμείψουμε αυτή ή αυτή την άλλη «πόρνη». Όσα φάρμακα υπάρχουν είναι συγκεντρωμένα στο ιατρικό κατάλυμα.

    Υπάρχει ένας ασθενής που πάσχει από οξεία εντεροκολίτιδα που χρειάζεται γάλα, δεν θα ζήσει χωρίς αυτό. Μου ζητά επίμονα να βρω μερικά δοχεία συμπυκνωμένου γάλακτος. Μάταια πηγαίνω στο Μεραρχιακό φαρμακείο που βρίσκεται στο ίδιο νοσοκομείο: «ελεγχόμενο από τους Γερμανούς» μου λένε παντού», ενώ τα μπαούλα (γεμάτα γάλα) είναι θαμμένα και κρυμμένα παντού. Για πολλούς ο δρόμος του χρυσού έχει ανοίξει.

    Η μόνη μέριμνα όλων είναι να βρουν δραχμές λιρέτες ή στερλινες. Ο Διοικητής πήγε στο διοικητήριο του Σώματος Στρατού για να κλέψει 8 εκατομμύρια δραχμές που θα έπρεπε να είχαν διανεμηθεί εν μέρει στους στρατιώτες, εν μέρει για να αγοραστούν τρόφιμα από το εμπόριο για τους ασθενείς που βρίσκονται ακόμα στο νοσοκομείο.

    Ενώ υπάρχουν στρατιώτες που αγωνιούν για την ζωή τους, κάποιοι κάνουν τσιμπούσι με το εισόδημα των φαρμάκων που πωλούνται και ό, τι υπάρχει φαγώσιμο υπάρχει στο Αγρίνιο είναι στα τραπέζια των αξιωματικών. Σου σκίζεται η καρδιά. Μέχρι εκείνες της μέρες ήμουν γεμάτος υπερηφάνεια, με τα ιδανικά για την πατρίδα μου. Απόψε ντρέπομαι που είμαι Ιταλός.

    Είμαστε βουτηγμένη μέσα στην λάσπη. Αυτό το τέλος μας άξιζε. Παντού βλέπεις στρατιώτες να να παρακαλούν να ζητιανεύουν λες και δεν υπήρξε ποτέ μέσα μας η περηφάνια. Δεν είμαι σε θέση να κρίνω αν αυτή η ήττα οφείλεται σε αυτό ή ότι ένας συγκεκριμένος παράγοντας, πάντως αν υπήρχε έστω μια ατομική πειθαρχία θα είχαν μετριαστεί οι συνέπειες της ήττας.
    Ένας γιατρός αξίζει να αναφερθεί, ο Δρ Fontanili di Reggiolo, στον οποίο η ευγνωμοσύνη μου θα παραμείνει ανεξίτηλη. Ενώ οι συνάδελφοί περιπλανόνταν στους δρόμους του Αγρινίου ψάχνοντας για κάποιες «ρομαντικές» περιπέτειες, ο ίδιος με κάθε τρόπο έδωσε τα πάντα, ώστε να μην λείπει τίποτα για τους άρρωστους.Αν όλοι οι Ιταλοί γιατροί είχαν συμπεριφερθεί σαν αυτόν, πολλοί από τους στρατιώτες μας θα μπορούσαν ενδεχομένως να ξαναγυρίσουν τους αγαπημένους τους.»

    Diario di Internamento
    di Ernesto Bonacini

  5. […] πρώτο αφορά την τελευταία  Μάχη της Κατοχής (4 Νοεμβρίου 1944) που έλαβε χώρα στο Κιλκίς αμέσως μετά […]

  6. Η σφαγή στo Ελευθεροχώρι Γιαννιτσών

    Γιαννιτσά
    22/3/1944 – Γερμανοί και τμήματα της ΠΑΟ κυκλώνουν και καίγουν ολοκληρωτικά το Ελευθεροχώρι Γιαννιτσών. Σκότωσαν όσους βρήκαν μέχρι και νεογέννητα.

    από το Γιάννη Η. Βαμβακίδη

    Από τους πρώτους που οργανώθηκαν στο Ε.Α.Μ. και βοήθησαν στην αντίσταση κατά του κατακτητή ήταν και οι κάτοικοι του Ελευθεροχωρίου. Η ιστορία του χωριού δεν είναι τόσο γνωστή όσο του Χορτιάτη, της Καισαριανής, του Διστόμου, του Κοντομαρί Κρήτης και άλλων περιοχών που δοκίμασαν την αγριότητα των κατακτητών. Η γεωγραφική θέση του στους πρόποδες του Πάικου, η συχνή επαφή με τους αντάρτες του βουνού, η προσφορά τροφίμων και βοήθειας ήταν καθολική. Δεν υπήρχε ούτε μία οικογένεια που να μην συμμετείχε με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στον αγώνα. Πολλοί ήδη, πολεμούσαν με τους αντάρτες και έτσι όλοι μπήκαν στο στόχαστρο των Γερμανών και των φίλων τους, Ταγματασφαλιτών.

    Ήδη από τον Οκτώβρη του 1943 είχαν τα πρώτα θύματα. Δύο παλικάρια που κατάγονταν από τη Βυρώνεια Σερρών, οργανωμένα στο Ε.Α.Μ. ήρθαν στο χωριό επειδή είχαν συγγένεια με τη Σταυρέτσα Χαμαλίδου. Σε μάχη των ανταρτών με τους Γερμανούς σκοτώθηκαν και οι δύο. Σάββας το όνομα του ενός, άγνωστο του δεύτερου. Σκοτώθηκαν και άλλα δύο αδέλφια, ο Αριστείδης και ο Μιλτιάδης Χατζηβασιλειάδης.

    Την πρώτη εβδομάδα του Μάρτη 1944 έκανε την κατόπτευση του χωριού, μία ομάδα μοτοσικλετιστών Γερμανών με Τατάρους, που είχαν επιστρατεύσει από τη Ρωσία. Οι άξεστοι αγριάνθρωποι μπήκαν σε όλα τα σπίτια. Τρόφιμα, πολύτιμα αντικείμενα και ό,τι άλλο εύρισκαν τα μάζευαν. Οι φτωχοί πρόσφυγες δεν είχαν και πολλά να προσφέρουν. Άλλωστε συντηρούσαν τους αντάρτες και ό,τι περίσσευε, το κρατούσαν για την οικογένεια. Έντρομοι οι κάτοικοι έβλεπαν τα απομεινάρια του βίου τους να λεηλατούνται και να γίνονται βορά στα χέρια των άπληστων ληστών. Στο σπίτι της κυρά-Ελένης εκτός από τα ψωμιά της πήραν και το κιούπι με το τουρσί. Στο στάβλο, όταν είδαν τα γαϊδουράκια της ζήτησαν το ένα. Ευρισκόμενη σε δίλλημα επειδή υπήρχε μέσα και το γαϊδουράκι του Ηλία, με το οποίο είχε έρθει η κόρη της να την επισκεφθεί, προτίμησε να δώσει το δικό της, ένα μεγαλόσωμο, δυνατό ζώο, που περισσότερο έμοιαζε με μουλάρι παρά με γαϊδούρι.

    Ο ‘εθνικόφρων’ Πούλος με άντρες του και Ναζί, κάτω από τον αγκυλωτό σταυρόΟ «εθνικόφρων» Πούλος με άντρες του και Ναζί, κάτω από τον αγκυλωτό σταυρό Οι κόρες της τρομαγμένες είχαν ζαρώσει σε μία γωνιά. Την Μαρία και την Ελευθερία, που ήταν μεγαλύτερες είχε προλάβει να τις ντύσει με παλιά ρούχα και μαύρα τσεμπέρια για να μην τις πειράξουν. Η Αναστασία, η Ευρύκλεια και η Γεωργία ήταν μικρές και δεν είχαν φόβο. Ο μικρός Τάσος, μες τα τέσσερα, με την παιδική του αθωότητα δεν καταλάβαινε νομίζοντας ότι ήταν φιλοξενούμενοι. Έπιασε από το χέρι τον έναν και του έδειξε το τσίπουρο. Ευχαριστημένος το άρπαξε και αφού ήπιε κάμποσες γουλιές το πρόσφερε στους συντρόφους του. Σε λίγο τους έδωσαν να καταλάβουν ότι έπρεπε να βγουν έξω και τους συγκέντρωσαν στην πλατεία. Κάποιος τους μίλησε και τους είπε ότι δεν θα τους πείραζαν επειδή ήταν φτωχοί. Η λεηλασία του χωριού κράτησε δύο ολόκληρες ημέρες και φορτωμένοι με τα λάφυρα επέστρεψαν στα Γιαννιτσά.

    Πολλοί πίστεψαν ότι δεν θα τους ξαναενοχλούσαν και συνέχισαν να ζουν όπως πρώτα. Όμως γελάστηκαν.

    Στις 23 του Μάρτη του 1944 το χωριό βρέθηκε κυκλωμένο από Γερμανούς και τις ομάδες των Παοτζήδων (φασίστες, συνεργάτες των Γερμανών) του Γ. Πούλιου και του Γ. Παπαδόπουλου. Οι εγκληματίες αυτοί θα αναλάμβαναν να κάνουν τη βρώμικη δουλειά που είχαν σχεδιάσει. Ένα χιλιόμετρο έξω από το χωριό, στο σημείο που ονόμαζαν «Άσπρη Πέτρα», σκότωσαν τον πρώτο χωριανό, που βοσκούσε αμέριμνος τα κατσίκια του. Ήταν ο Βενιζέλος Χαμαλίδης και ακολούθησε ο Ιωσήφ Χατζηβασιλειάδης Οι Ταγματασφαλίτες με τους Γερμανούς έσφιγγαν τον κλοιό όλο και περισσότερο. Οι κάτοικοι δεν ήξεραν τι να κάνουν. Ο σύνδεσμος που ρωτήθηκε από την κυρά-Ελένη, την προέτρεψε να παραμείνει στο σπίτι. Εκείνη όμως ανήσυχη του είπε:
    Συναγωνιστή, δεν είμαστε ασφαλείς εδώ.
    Τις γυναίκες και τα παιδιά δεν θα τα πειράξουν. Οι άνδρες έχουν φόβο και πρέπει να φύγουν για την Κρώμνη.
    Αν έρθει μεγαλύτερη δύναμη, τι θα κάνουμε;

    Η Αναστασία που άκουγε τη συζήτησε, φοβισμένη γύρισε στη μάνα και είπε:
    Μαμά, φοβάμαι. Εγώ θα φύγω με τους άλλους στην Κρώμνη.
    Πήγαινε παιδί μου, εμείς θα κρυφτούμε στο αμπέλι.

    Το χωριό ανάστατο με την αγωνία στο κατακόρυφο, από τους σποραδικούς πυροβολισμούς και κάποιες ριπές από μυδράλιο που ακούγονταν. Η Ελένη αποφασιστικά μάζεψε τα παιδιά της και με τη Μαρία, που ήταν έγκυος στο πρώτο της παιδί κρατώντας τα από το χέρι, προχώρησαν στο αμπέλι. Μία ριπή κοντά στα πόδια τους έκανε να αλλάξουν πορεία. Δοκιμάζοντας από την άλλη πλευρά είδαν ότι δεν ήταν στο στόχο και ανηφόρισαν βιαστικά για την Κρώμνη μαζί με άλλους συγχωριανούς. Η Αναστασία φεύγοντας έπεσε σε πυρά και αναγκαστικά γύρισε πίσω στο χωριό. Μη βρίσκοντας τους δικούς της στο σπίτι πήγε στην αδελφή της γιαγιάς Κυριακής. Η Αγλαΐα Σεβαστιάδου ήταν στο σπίτι της. Είχε φουρνίσει ψωμιά για τους αντάρτες και περίμενε να ψηθούν. Πίστευε ότι δεν θα πείραζαν τις γυναίκες και είχε αποφασίσει να παραμείνει. Εκεί βρήκε καταφύγιο και η 9χρονη Αναστασία. Όταν έφθασαν οι φασίστες του Πούλιου, σκότωσαν την Αγλαΐα, την κόρη της Βαρβάρα και την Αναστασία. Έβγαλαν έξω στην αυλή την αδελφή της Αγλαΐας, τη Χαρίκλεια Στοφορίδη που ήταν έγκυος και με τη ξιφολόγχη της έσκισαν την κοιλιά. Το μωρό πετάχτηκε έξω και το κάρφωσαν και αυτό. Με το μαχαίρι αποτελείωσαν και τη μάνα.

    Ο δοσίλογος Πούλος με τους γερμανοντυμένους άντρες του. Πολλοί από αυτούς υπήρξαν ‘αστέρες’ της ‘εθνικοφροσύνης’ Ο δοσίλογος Πούλος με τους γερμανοντυμένους άντρες του. Πολλοί από αυτούς υπήρξαν «αστέρες» της «εθνικοφροσύνης» Στο ίδιο μέρος σκότωσαν και τη γυναίκα του Γρηγόρη Χαμαλίδη, Παρθένα Χαμαλίδου. Σε άλλο σπίτι σκότωσαν τη μόλις 9 ημερών λεχώνα, Εύχαρι Καπακίδου μαζί με το βρέφος της και την πεθερά της, Δέσποινα Καπακίδου.
    Η κόρη της Δέσποινα που είχε το ίδιο όνομα με τη μητέρα της τραυματίστηκε και προσποιούμενη ότι ήταν νεκρή, γλίτωσε. Τον γέροντα Κωνσταντίνο Χαμαλίδη, τον σήκωσαν από το κρεβάτι, όπου κειτόταν άρρωστος και αφού τον γύρισαν στα σπίτια για να δει τους σκοτωμένους, τον πήγαν ξανά στο σπίτι του, τον έβγαλαν στην αυλή του και τον αποκεφάλισαν με τσεκούρι πάνω στο κούτσουρο όπου έκοβαν τα ξύλα.
    Του Κουσίδη τις δύο κόρες, την Ανάστα και τη Δέσποινα τις σκότωσαν μαζί. Η Παρθένα Αμανατιάδου ήταν η δεύτερη που επέζησε νομίζοντας την νεκρή μετά τον πυροβολισμό της. Τον γέρο Καλτσίδη Γιώργο τον περιέφεραν και αυτόν σε όλα τα σπίτια, τον άφησαν στο σπίτι του και τον σκότωσαν την άλλη μέρα, το πρωί.
    Τα κτήνη θέλοντας να ολοκληρώσουν το έργο τους παρέδωσαν το χωριό στις φλόγες και ξεθεμελίωσαν όλα τα σπίτια με μανία. Η βαρβαρότητα των εγκλημάτων συντελέστηκε και αναχώρησαν νικητές για τα Γιαννιτσά.

    Οι υπόλοιποι κάτοικοι του Ελευθεροχωρίου, που επέζησαν, κατέφυγαν στην Κρώμνη και έμειναν εκεί μαζί με τους αντάρτες.

    Η κυρά-Ελένη με τα παιδιά της κατέλυσαν σ’ ένα δωμάτιο όπου υπήρχαν δέκα-(10) αντάρτες. Η Μαρία την επόμενη ημέρα ζήτησε από κάποιον αντάρτη ένα ζευγάρι αρβύλες για να πάει στην πλατεία του χωριού για να μάθει νέα. Εκεί έμαθε τα θλιβερά μαντάτα, ότι συνολικά εκτελέστηκαν δεκαεπτά (17) άτομα. Μαζί τους και η αδελφή της, η Αναστασία. Στη μάνα,

    (Το παραπάνω απόσπασμα προέρχεται από το βιβλίο του Γιάννη Βαμβακίδη «…και ποτέ μην το ξεχάσεις»)

    έτσι στα αρχεία του κράτους εμφανιζόταν το Ελευθεροχώρι μ’ έναν(1) μόνιμο όταν τη ρώτησε αν έμαθε τίποτε για την Αναστασία, είπε ότι δε γνώριζε. Ο πατέρας της που είχε κρυφτεί κοντά στο χωριό ήταν από τους πρώτους που γύρισε στα ερείπια που κάπνιζαν ακόμα. Ανάμεσα στα αποκαΐδια αναγνώρισε το κορίτσι του από το γιακά της ζακέτας που φορούσε. Σπαράζοντας στο κλάμα άρπαξε το άψυχο κορμί του παιδιού στην αγκαλιά του και αλλόφρονας μοιρολογώντας τριγύριζε σαν χαμένος. Στη θέση που ήταν το σπίτι του δεν υπήρχε τίποτε. Ακούμπησε απαλά στο χώμα το νεκρό παιδί, πήρε στάχτη στα χέρια του και την έτριψε στα μαλλιά και το πρόσωπο του.

    Ο πόνος του πατέρα αβάσταχτος σ’ αυτήν την συμφορά. Τι να πρωτοθρηνήσει; Το κορίτσι του, τους συγγενείς ή το κατεστραμμένο σπιτικό του; Κοντά του σε λίγο βρέθηκαν και άλλοι συγχωριανοί που είχαν κρυφτεί τριγύρω. Ο θρήνος γενικεύτηκε. Συγκέντρωσαν τα καμένα πτώματα και τα έθαψαν όλα μαζί σ’ έναν ομαδικό τάφο. Σε δύο ημέρες από το τραγικό συμβάν αναχώρησαν και αυτοί προς την Κρώμνη. Έμειναν εκεί για δεκαπέντε –(15) ημέρες και κατόπιν άλλοι πήγαν στην Αξό και άλλοι στο Μυλότοπο για να καταλήξουν στο τέλος, στα Γιαννιτσά.

    …..το Ελευθεροχώρι με τις 60 οικογένειες (όλες ποντιακής καταγωγής) αναλογικά πλήρωσε το μεγαλύτερο φόρο αίματος με τα 17 θύματα και τα 2 βρέφη από ό,τι άλλες πόλεις στη διάρκεια της Κατοχής. Οι υλικές ζημιές ήταν ανεπανόρθωτες, αφού το χωριό εγκαταλείφθηκε και οι κάτοικοι του εγκαταστάθηκαν στα Γιαννιτσά.
    Αργότερα, στα ερείπια του επανήλθαν φτιάχνοντας καλύβες με φτέρη 5-6 οικογένειες, όπου παραθέριζαν το καλοκαίρι. Από τους πρώτους ήταν ο Καλτσίδης Σάββας, ο οποίος σε κάποια απογραφή δήλωσε συμβολικά ως μόνιμος κάτοικος καικάτοικο.

    Πηγή: https://www.dmko.gr

  7. ……

    Η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΣ (ΠΑΟ)

    Μια ειδική αναφορά στην ΠΑΟ είναι απαραίτητη, μιας και η εν λόγω οργάνωση φέρεται (κατά τα λεγόμενα της ίδιας τουλάχιστον) ως υπεύθυνη για την «ανακάλυψη» και δημοσιοποίηση των τριών εκ των έξι «ντοκουμέντων» που εξετάζουμε.8

    Η ΠΑΟ υπήρξε μετεξέλιξη της ΥΒΕ («Υπερασπισταί Βορείου Ελλάδος»), μιας οργάνωσης που συγκροτήθηκε το καλοκαίρι του 1941 από αξιωματικούς του στρατού και που τελούσε αρχικά «υπό τας διαταγάς της Κυβερνήσεως του Καΐρου»9. Οντας οργάνωση βαθύτατα αντικομμουνιστική, δεν άργησε να έρθει σε σύγκρουση με το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Απόρρητη Εκθεση των Βρετανών αναφέρει πως «οι τριβές (σ.σ. με τον ΕΛΑΣ) ξανάρχισαν τον Σεπτέμβριο(σ.σ. του 1943), όταν πρώτα στην περιοχή της Κοζάνης ομάδες της ΠΑΟ άρχισαν να συνεργάζονται με τους Γερμανούς, και όταν ξέσπασε ο εμφύλιος πόλεμος τον Οκτώβριο. Ο ΕΛΑΣ έκανε επίθεση με όλες του τις δυνάμεις εναντίον της ΠΑΟ, πράγμα που κατέληξε στην ουσιαστική εξαφάνιση της τελευταίας ως το τέλος του χρόνου.

    Από τότε μερικές ομάδες της ΠΑΟ έχουν αναβιώσει με γερμανικά όπλα και γερμανική στήριξη και τα μέλη της κάνουν στην Μακεδονία και στον Εβρο τις ίδιες δουλειές που κάνουν αλλού τα Τάγματα Ασφαλείας. Οι σχετικές ενδείξεις οδηγούν αναμφισβήτητα στο συμπέρασμα ότι ορισμένες πρώην μονάδες της ΠΑΟ τώρα συνεργάζονται ολόψυχα με τους Γερμανούς σε επιχειρήσεις κατά του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και έχουν επίσης χρησιμοποιηθεί από τους Γερμανούς ως στρατός φρουράς»10.

    Μια άλλη ξεχωριστή ομάδα της ΠΑΟ διατηρούσε «στενές σχέσεις με εθνικιστικές οργανώσεις στην Αθήνα». Αιτιολογώντας τη στήριξη της ΠΑΟ από τις δυνάμεις Κατοχής, η ίδια Εκθεση εξηγούσε: «Στρατιωτικώς, το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετώπισαν οι Γερμανοί το 1943 ήταν ο ΕΛΑΣ. Ηταν προφανώς ασήμαντο γι’ αυτούς ποιος έκανε αντίσταση στον ΕΛΑΣ και ήταν κατά συνέπεια πρόθυμοι να υποστηρίξουν μια οργάνωση σαν την ΠΑΟ»11.

    «Βεβαίως θα ηδύναντο να αντιταχθή», έγραφε η ΠΑΟ στον Πρόεδρο της Κυβέρνησης του Καΐρου (15 Μάη 1944) σε μια προσπάθεια να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα,«ότι όφειλον ούτοι αντί να δεχθούν πυρομαχικά από τον εχθρόν, να επιστρέψουν στα χωριά των αποστρατευόμενοι. Τούτο [όμως] δύναται να υποστηριχθή μόνον από τον μη έχοντα σαφή γνώσιν της διαμορφωθείσης εν Βορείω Ελλάδι καταστάσεως». Διαβεβαίωνε δε πως «η ΠΑΟ παρέμεινεν αρραγής και συνεχίζει το εθνικόν της έργον μετά της αυτής θέρμης και επιμονής ως και πρότερον, αποτελούσα την μόνην εθνικήν οργάνωσιν της Βορ. Ελλάδος». Τέλος, εξέφρασε την επιθυμία όπως «το Συμμαχικόν Στρατηγείον Μέσης Ανατολής και η Κυβέρνησίς μας χρησιμοποιήση την σοβαράν ταύτην δύναμιν προς όφελος του διεξαγόμενου αγώνος και επ’ αγαθώ της Ελληνικής Πατρίδος».12

    Οι ίδιοι οι Βρετανοί, παρότι -όπως είδαμε και πρωτύτερα- συγκατέλεγαν την ΠΑΟ μεταξύ των δοσιλογικών οργανώσεων, είχαν προτείνει ακόμα και την ένταξή της στο Κοινό Γενικό Στρατηγείο της ελληνικής αντίστασης. Καθ’ όλη την περίοδο του 1943-1944 η ΠΑΟ συνέχιζε να έχει επαφές με το Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής και την Ελληνική Κυβέρνηση του Καΐρου, προμηθεύοντάς τους με τις «αποδείξεις» της «προδοσίας» του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ.13
    ….

    https://ethniki-antistasi-dse.gr/antikommounistiki-paraharaxi-tis-istorias.html?fbclid=IwAR1yrWNypxJASj0aoCwtWL23vaN17PxUcCH0rfk0CdN_4kq_nbGCO93HFA8

  8. Βλ.... on

    Από το βιβλίο του Ανδρέα Αγτζίδη «Η τελευταία μάχη της Κατοχής»
    ————-
    Αυτή η αποδοχή από το λαό της νέας ζωής εθορύβησε τις συντηρητικές δυνάμεις του τόπου, μα περισσότερο τη Μεγάλη Βρετανία που ήθελε την Ελλάδα υποταχτική. Βλέποντας ο Τσώρτσιλ ότι δεν μπορεί να θέσει υπό την απόλυτη κηδεμονία την ΕΑΜική Αντίσταση, από τα τέλη του 1943 αρχίζει να σκέπτεται τρόπους να την εξοντώσει.
    —-

    Εάν από την αρχή του αγώνα έθετε ως στόχο την κατάληψη της εξουσίας, η ΕΑΜική ηγεσία και το ΚΚΕ δεν θα λάβαιναν μέρος στη διάσκεψη του Λιβάνου στις 17 Μαϊου 1944 και δεν θα υπέγραφαν τη σχετική συμφωνία, που αφορούσε στην απελευθέρωση της Ελλάδας με κυβέρνηση εθνικής ενότητας.
    Δεν θα πήγαινε ούτε στη διάσκεψη της Καζέρτας, που έγινε στις 26 Σεπτεμβρίου 1944 και έθετε τις δυνάμεις τους υπό τις διαταγές του Βρετανού στρατηγού Σκόμπυ, τη στιγμή που κατείχε ολόκληρη την επικράτεια, εκτός από το κέντρο της πρωτεύουσας.
    ———-
    Ο βρετανικός ιμπεριαλισμός, για ακόμη μια φορά, με την απροκάλυπτη επέμβασή του πέτυχε να διατηρήσει τη νέα δορίκτητη ‘’αποικία’’.
    —————–
    …H Εαμική Εθνική Αντίσταση δεν ήταν κοινωνική επανάσταση αλλά ήταν πρωτίστως καθαρά απελευθερωτικός αγώνας με κοινωνικές προεκτάσεις, χωρίς να θέτει ως στόχο τη βίαιη κατάληψη της εξουσίας.. Ούτε στο ιδρυτικό του ΕΑΜ και της διάφορες ανακοινώσεις της ηγεσίας του ΚΚΕ, που είδαν το φως της δημοσιότητας κατά τη διάρκεια της γερμανοϊταλικής και βουλγαρικής κατοχής 1941-1944, αναφέρεται ότι στόχος και επιδίωξη της Εαμικής Εθνικής Αντίστασης είναι η βίαιη κατάληψη της εξουσίας.
    Αυτή είναι η μόνη ιστορική αλήθεια. Δυστυχώς, η αντίδραση και ένα μεγάλο μέρος του αστικού κόσμου, που απουσίασε από το μεγαλειώδη απελευθερωτικό αγώνα ή διέφυγε στη Μέση Ανατολή, προκειμένου να αποφύγει τις συνέπειες της Κατοχής ή συνεργάστηκε με τα κατοχικά στρατεύματα, επίμονα και αδιάλειπτα προπαγάνδιζαν, για να ενσπείρουν στο λαό την αμφισβήτηση και τη διχόνοια. Ότι τάχα το εαμικό κίνημα, από την πρώτη στιγμή της εμφάνισής του είχε ως αποκλειστικό σκοπό την κατάληψη της εξουσίας.

    Ουδέν ψευδέστερον τούτου. Αυτή η κατασκευασμένη προπαγάνδα, σκόπιμη και δόλια, των μυστικών υπηρεσιών, οδήγησε την αγγλική κυβέρνηση στην ανοιχτή παρέμβαση στα εσωτερικά της χώρας μας, διαρκούσης ακόμα της Κατοχής από τα μέσα του 1943, προσπαθώντας να θέσει σε πλήρη υποταγή το εαμικό κίνημα αντίστασης, φτάνοντας μέχρι την ένοπλη σύγκρουση με τον ΕΛΑΣ τον Δεκέμβριο του 1944.
    ————————
    «Εδώ δεν υπάρχει κράτος σύμφωνα με τα δυτικά πρότυπα. Αντ’ αυτού υπάρχει μία χαλαρή ιεραρχία ατομιστών πολιτικών, μερικοί από τους οποίους είναι χειρότεροι από άλλους, που είναι τόσο απασχολημένοι με τον προσωπικό τους αγώνα για εξουσία, ώστε δεν έχουν τον χρόνο να αναπτύξουν οικονομική πολιτική, ακόμη κι αν υποθέσουμε ότι είχαν την ικανότητα».
    Paul A. Porter επικεφαλής της αμερικανικής αποστολής (Chief, American Economic Mission to Greece) προς τον Πρόεδρό των ΗΠΑ, προκειμένου να έχει ιδία άποψη για την οικονομική κατάσταση στην Ελλάδα, H.S. Truman, 14 Φεβρουαρίου 1947
    [Από ενα αρθρο του Paul A. Porter στο τευχος της 20/9/47 του Collier’s Weekly
    ——–
    «…η βλακεία, η εγωπάθεια, η μωρία και η γενική αναπηρία της ηγετικής τάξης στη σημερινή Ελλάδα σε φέρνει στην ανάγκη να ξεράσεις, είμαι βέβαιος πως τούτοι οι ελεεινοί δεν αντιπροσωπεύουν τη ζωντανή Ελλάδα, δεν αντιπροσωπεύουν τίποτε…». [Γεώργιος Σεφέρης στα τέλη του 1945]


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: