Η σφαγή στο Κατίν. Μια τραγική σελίδα της ευρωπαϊκής ιστορίας

Μια από τις τραγικές σελίδες της ευρωπαϊκής ιστορίας στα προεόρτια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, υπήρξε η σφαγή των 14.736 Πολωνών αξιωματικών τον Μάρτιο του ’40 στο Κατίν, εντός των σοβιετικών ορίων, 500 χλμ από τα πολωνικά σύνορα. Η σφαγή έγινε μετά από πρόταση του Μπέρια, συζήτηση στην Κ.Ε. του ΠΚΚ-μπ. (που αργότερα θα ονομαστεί ΚΚΣΕ) και έγκριση του Στάλιν. 

Να σημειώσουμε ότι ο Μπέρια ήταν ο κύριος υπαίτιος της μαζικής εκτόπισης των Ελλήνων του Καυκάσου το 1949 στις στέπες της Κεντρικής Ασίας.

Το ιστορικό των γεγονότων

Η επίθεση της σταλινικής ΕΣΣΔ κατά της Πολωνίας υπήρξε απόρροια του γερμανο-σοβιετικού συμφώνου Ρίμπεντροπ-Μολότοφ (Αύγουστος 1939).  Μια  εβδομάδα μετά την υπογραφή του συμφώνου, στη 1 Σεπτεμβρίου 1939, η Γερμανία εισέβαλε στην Πολωνία ξεκινώντας έτσι τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ακολούθησε η σοβιετική εισβολή στην Πολωνία στις 17 Σεπτεμβρίου. Έως τις 6 Οκτωβρίου 1939 η Πολωνία είχε πλέον κατακτηθεί πλήρως από τους Γερμανούς Ναζί και τους Σοβιετικούς του Στάλιν. 

Η ΕΣΣΔ κατέλαβε περίπου το 52% του εδάφους της Πολωνίας, στο οποίο κατοικούσαν σχεδόν 14 εκατ. άτομα. Τα σοβιετικά στρατεύματα εισβολής συνέλαβαν 140.00 περίπου τους οποίους ενέκλεισαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Τελικά παρέμειναν στα σοβιετικά στρατόπεδα  14.736 αξιωματικοί σε τρία ειδικά στρατόπεδα για αιχμαλώτους πολέμου (τα στρατόπεδα ονομάζονταν Κοζέλσκ, Οστασκόφ και Στάρομπελσκ).

Η πρόταση του Λαβρέντι Μπέρια

Η ύπαρξη αιχμαλώτων Πολωνών αξιωματικών αντιμετωπίστηκε ως «εκκρεμότητα» που θα έπρεπε να επιλυθεί. Toν τρόπο επίλυσης εισηγήθηκε ο Λαβρέντι Μπέρια, ο οποίος ήταν Επικεφαλής της Εθνικής Ασφάλειας (NKVD) έχοντας αντικαταστήσει τον αιμοβόρο Νικολάι Γιεζόφ. [Ο Γιεζόφ είχε εκτελεστεί λίγο πριν ως πράκτορας των Πολωνών, αφού προηγουμένως είχε διαπράξει τις μεγάλες διώξεις κατά των θεωρούμενων ως αντιφρονούντων και κατά των εθνικών μειονοτήτων, μεταξύ των οποίων και των σοβιετικών Ελλήνων.]

Σύμφωνα με την εισήγηση του Μπέρια, η εκκρεμότητα αυτή θα έπρεπε να επιλυθεί με την εκτέλεση όλων των  κρατούμενων. Πρότεινε τα εξής:

«Νο 794/Б
Άκρως Απόρρητο
Προς την Κ.Ε. του Πανενωσιακού Κομμουνιστικού Κόμματος (Μπολσεβίκοι)
……
Δεδομένου ότι όλοι αυτοί είναι αδιόρθωτοι εχθροί της σοβιετικής εξουσίας το NKVD της ΕΣΣΔ θεωρεί αναγκαίο:

………….

Να εξεταστούν κατ’ εξαίρεση και με εφαρμογή της εσχάτης των ποινών, δια τυφεκισμού.
ΙΙ) Η εξέταση των υποθέσεων να διεξαχθεί χωρίς κλήση των συλληφθέντων και χωρίς απαγγελία κατηγοριών, βουλεύματος για τη λήξη της ανάκρισης και κατηγορητηρίου με την ακόλουθη σειρά:
Α) για πρόσωπα που βρίσκονται σε στρατόπεδα αιχμαλώτων πολέμου, με βάση τα υπηρεσιακά σημειώματα της Διεύθυνσης αιχμαλώτων πολέμου του NKVD της ΕΣΣΔ,
Β) για πρόσωπα, συλληφθέντα με βάση υπηρεσιακά σημειώματα που εκδόθηκαν από το NKVD της  ΣΣΔ της Ουκρανίας και του NKVD της ΣΣΔ της Λευκορωσίας.

ΙΙΙ. Η εξέταση των υποθέσεων και η αναγγελία των αποφάσεων να ανατεθεί στην τρόικα με μέλη τους σ.σ. Μπέρια, Μερκουλόφ και Μπαστάκοφ (διοικητή του 1ουειδικού τμήματος του NKVD της ΕΣΣΔ).

Ο ΛΑΙΚΟΣ ΚΟΜΙΣΑΡΙΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ

Λαβρέντι Μπέρια.»

( Το έγγραφο αυτό μαζί με τα υπόλοιπα της υπόθεσης φυλάσσεται στο Κρατικό Αρχείο Νεότερης Ιστορίας της Ρωσίας, ν Νο1. Katyn/ Dokuventy. Ludobojstwa, Warszawa, 1992, p. 34 – 40. Τη μετάφραση του εγγράφου έκανε ο Δ.Β.Τριανταφυλλίδης)

Η πρόταση αυτή εγκρίθηκε και στο περιθώριο της σελίδας βρίσκονται οι εγκριτικές υπογραφές με μπλε μολύβι των Ι. Στάλιν. Κ. Βοροσίλοφ, Α. Μικογιάν, με απλό μολύβι του Ν. Μόλοτοφ, όπως μπορείτε να το δείτε δεξιά σας.

Στις 5 Μαρτίου του 1940 το θέμα  «Μια ερώτηση για την NKVD ΕΣΣΔ» (σημείο 144) εισήχθη προς συζήτηση (πρωτόκολλο № 13) στην Κεντρική Επιτροπή του Πανενωσιακού Κομμουνιστικού Κόμματος (μπολσεβίκοι) , όπου και εγκρίθηκε η πρόταση του Μπέρια.  

Η δημοσιοποίηση των εγγράφων

Τα έγγραφα αυτά αποχαρακτηρίστηκαν μετά το ’89. Εξαιτίας αυτών των ντοκουμέντων η Σοβιετική Ένωση παραδέχτηκε την ευθύνη της το 1990 .

Σύμφωνα με τον επικεφαλής των ρωσικών Αρχείων Αντρέι Αρτίζοφ, το πακέτο των σχετικών εγγράφων ανοίχθηκε τον Σεπτέμβριο του 1992 από μια αρμόδια επιτροπή. Ο Α. Αρτίζοφ δήλωσε στον ρωσικό Τύπο: «Εκεί εντοπίστηκε και το σημείωμα του Λαϊκού Κομισάριου Εσωτερικών Υποθέσεων Λαβρέντι Μπέρια τον Μάρτιο του 1940, με το οποίο προτεινόταν η εκτέλεση και εξαφάνιση των αιχμαλώτων Πολωνών αξιωματικών».

Με βάση τη διαπίστωση ότι ο υπεύθυνος της σφαγής ήταν η σοβιετική ηγεσία, η Ρωσική Ομοσπονδία ζήτησε και επισήμως συγγνώμη από την Πολωνία.

Τον Απρίλιο του 2010 με εντολή του Ρώσου προέδρου Ντμίτρι Μεντβιέντεφ τα ρωσικά Κρατικά Αρχεία έδωσαν στη δημοσιότητα επτά από τα σημαντικότερα έγγραφα, που επιβεβαιώνουν τις αποφάσεις σοβιετικών οργάνων εξουσίας για την πραγματοποίηση της ονομαζόμενης «σφαγής του Κατίν»,

Το Νοέμβριο του 2010 ρωσική Κάτω Βουλή (Δούμα) εξέδωσε ψήφισμα με το οποίο αναγνώριζε τη σφαγή χιλιάδων Πολωνών στρατιωτικών από τη σοβιετική μυστική αστυνομία στο Κατίν ως έγκλημα που διέταξε ο Ιωσήφ Στάλιν. Στην απόφαση αναφέρονται τα εξής:

«Τα έγγραφα που δόθηκαν στη δημοσιότητα, τα οποία είχαν παραμείνει επί πολλά χρόνια στα μυστικά αρχεία, αποκαλύπτουν το μέγεθος της φοβερής αυτής τραγωδίας, αλλά επιβεβαιώνουν επίσης ότι το έγκλημα του Κατίν διαπράχθηκε με προσωπική διαταγή του Στάλιν και άλλων μελών της σοβιετικής ηγεσίας…» 

«Η ευθύνη για το έγκλημα αυτό καταλογίσθηκε από τη σοβιετική προπαγάνδα στους ναζί εγκληματίες, γεγονός που προκάλεσε την οργή, την πίκρα και τη δυσπιστία του πολωνικού λαού» υπογραμμίζεται στην απόφαση.

«Το ρωσικό Κοινοβούλιο εκφράζει τη βαθιά του συμπάθεια προς όλα τα θύματα της αδικαιολόγητης αυτής πράξης, στις οικογένειες και τους συγγενείς τους»

Advertisements

3 Σχόλια

  1. Το πλήρες κείμενο-εισήγηση του Λαβρέντι Μπέρια:
    —————————————————————————–

    No 216
    1940

    Νωρίτερα της 5ης Μαρτίου, Μόσχα.

    Σημείωμα του Λ. Π. Μπέρια προς τον Ι. Β. Στάλιν.
    Πρόταση εκτέλεσης των πολωνών αξιωματικών, χωροφυλάκων, αστυνομικών, εποίκων και άλλων από τρία ειδικά στρατόπεδο για αιχμαλώτους πολέμου και κρατούμενους των φυλακών των δυτικών περιοχών της Ουκρανίας και της Λευκορωσίας.

    Το έγγραφο αυτό βρίσκεται στον απόρρητο φάκελο, ενός από τα 16.000 σφραγισμένα πακέτα, τα οποία αποτελούν μέλος τα συλλογής του Αρχείου του Προέδρου της Ρωσικής Ομοσπονδίας από τον τομέα VI του Γενικού Τμήματος τα Κ.Ε. ΚΚΣΕ. Σε αυτή τη μορφή φυλάσσονταν στο Γενικό Τμήμα της Κ.Ε του ΚΚΣΕ ορισμένα ιδιαιτέρως απόρρητα και μυστικά έγγραφα. Το άνοιγμα και η αποσφράγιση τους γίνονταν προσωπικά από τον εκάστοτε προϊστάμενο του Γενικού Τμήματος της Κ.Ε. Σύμφωνα με εντολή που δόθηκε από τον Μπορίς Γιέλτσιν στις 15 Ιουλίου 1992, σχηματίστηκε επιτροπή με επικεφαλής τον προσωπάρχη της Προεδρίας της Ρωσικής Ομοσπονδίας Γιούρι Πετρόφ, το σύμβουλο του προέδρου της Ρωσικής Ομοσπονδίας Ντμίτρι Βολγκογκόνοφ, τον γενικό διευθυντή των Κρατικών αρχείων της Ρωσίας Ρ. Πιχόι και τον διευθυντή του Αρχείου Α. Κοροτκόφ. Στόχος της επιτροπής ήταν να μελετήσει τα υλικά που βρίσκονταν σε αυτά τα σφραγισμένα πακέτα.

    Νο 794/Б
    Άκρως Απόρρητο
    Προς την Κ.Ε. του Πανενωσιακού Κομμουνιστικού Κόμματος (Μπολσεβίκοι)

    Προς το σύντροφο Στάλιν
    Στα στρατόπεδα για αιχμαλώτους πολέμου του Λαϊκού Κομισαριάτου Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΣΣΔ και στις φυλακές των δυτικών περιοχών της Ουκρανίας και της Λευκορωσίας κρατείται αυτή την περίοδο ένας μεγάλος αριθμός πρώην αξιωματικών του πολωνικού στρατού, πρώην στελεχών της πολωνικής αστυνομίας και των κατασκοπευτικών της υπηρεσιών, μελών των πολωνικών αντεπαναστατικών κομμάτων, μελών αντεπαναστατικών οργανώσεων που αποκαλύφθηκαν, φυγάδες κλπ. Όλοι αυτοί είναι ορκισμένοι εχθροί της σοβιετικής εξουσίας, γεμάτοι μίσος για το σοβιετικό καθεστώς.

    Οι αιχμάλωτοι πολέμου αξιωματικοί και αστυνομικοί, κατά την παραμονή τους στα στρατόπεδο προσπαθούν να συνεχίσουν την αντεπαναστατική τους δράση, κάνουν αντισοβιετική αγκιτάτσια. Ο καθένας από αυτούς περιμένει να απελευθερωθεί για να αξιοποιήσει την ευκαιρία να συμμετάσχει ενεργά στον αγώνα κατά της σοβιετικής εξουσίας.

    Από τα όργανα της NKVD στις δυτικέ επαρχίες της Ουκρανίας και της Λευκορωσίας έχει αποκαλυφθεί μια σειρά αντεπαναστατικών στασιαστικών οργανώσεων. Σε όλες αυτές τις αντεπαναστατικές οργανώσεις ενεργό καθοδηγητικό ρόλο έπαιξαν πρώην αξιωματικοί του πολωνικού στρατού, πρώην αστυνομικοί και χωροφύλακες.

    Ανάμεσα στους κρατούμενους φυγάδες και παραβάτες των κρατικών συνόρων έχει εντοπιστεί, επίσης, ένας σημαντικός αριθμός προσώπων, οι οποίοι συμμετείχαν σε αντεπαναστατικές κατασκοπευτικές οργανώσεις.

    Στα στρατόπεδα για αιχμαλώτους πολέμου κρατούνται συνολικά (μη συμπεριλαμβανομένων των στρατιωτών και των υπαξιωματικών) 14736 πρώην αξιωματικοί, αξιωματούχοι, γαιοκτήμονες, αστυνομικοί, χωροφύλακες, δεσμοφύλακες, έποικοι και κατάσκοποι, οι οποίοι σε ποσοστό 97% ανήκουν στο πολωνικό έθνος.

    Εξ αυτών:

    Στρατηγοί συνταγματάρχες και αντισυνταγματάρχες 295
    Ταγματάρχες και λοχαγοί 2080
    Υπασπιστές, ανθυπασπιστές και αρχιλοχίες 6049
    Αξιωματικοί και νεαροί διοικητές της αστυνομίας, της συνοριοφυλακής και της χωροφυλακής 1030
    Απλοί αστυνομικοί, χωροφύλακες, δεσμοφύλακες και κατάσκοποι 5138
    Αξιωματούχοι, γαιοκτήμονες, έποικοι 144
    Στις φυλακές των δυτικών επαρχιών της Ουκρανίας και της Λευκορωσίας συνολικά κρατούνται 18.632 συλληφθέντες (εκ των οποίων 10.685 πολωνοί), μεταξύ αυτών:

    Πρώην αξιωματικοί 1207
    Πρώην αστυνομικοί, κατάσκοποι, χωροφύλακες 5141
    Κατάσκοποι, δολιοφθορείς 347
    Πρώην γαιοκτήμονες, βιομήχανοι και αξιωματούχοι 465
    Μέλη διαφόρων αντεπαναστατικών και στασιαστικών οργανώσεων και διάφορα άλλα αντεπαναστατικά στοιχεία 5345
    Φυγάδες 6127
    Δεδομένου ότι όλοι αυτοί είναι αδιόρθωτοι εχθροί της σοβιετικής εξουσίας το NKVD της ΕΣΣΔ θεωρεί αναγκαίο:

    Ι. Να ανατεθεί στο NKVD της ΕΣΣΔ

    1) οι φάκελοι των ευρισκομένων στα στρατόπεδα αιχμαλώτων 14.700 ανθρώπων, πρώην πολωνών αξιωματικών, αξιωματούχων, γαιοκτημόνων, αστυνομικών, κατασκόπων, χωροφυλάκων, εποίκων και δεσμοφυλάκων,
    2) τους φακέλους των συλληφθέντων και ευρισκομένων στις φυλακές των δυτικών επαρχιών της Ουκρανίας και της Λευκορωσίας συνολικού αριθμού 11.000 ανθρώπων, μελών διαφόρων αντεπαναστατικών, κατασκοπευτικών και οργανώσεων δολιφθοράς, πρώην γαιοκτημόνων, βιομηχάνων, πρώην πολωνών αξιωματικών, αξιωματούχων και φυγάδων
    Να εξεταστούν κατ’ εξαίρεση και με εφαρμογή της εσχάτης των ποινών, δια τυφεκισμού.
    ΙΙ) Η εξέταση των υποθέσεων να διεξαχθεί χωρίς κλήση των συλληφθέντων και χωρίς απαγγελία κατηγοριών, βουλεύματος για τη λήξη της ανάκρισης και κατηγορητηρίου με την ακόλουθη σειρά:
    Α) για πρόσωπα που βρίσκονται σε στρατόπεδα αιχμαλώτων πολέμου, με βάση τα υπηρεσιακά σημειώματα της Διεύθυνσης αιχμαλώτων πολέμου του NKVD της ΕΣΣΔ,
    Β) για πρόσωπα, συλληφθέντα με βάση υπηρεσιακά σημειώματα που εκδόθηκαν από το NKVD της ΣΣΔ της Ουκρανίας και του NKVD της ΣΣΔ της Λευκορωσίας.

    ΙΙΙ. Η εξέταση των υποθέσεων και η αναγγελία των αποφάσεων να ανατεθεί στην τρόικα με μέλη τους σ.σ. Μπέρια, Μερκουλόφ και Μπαστάκοφ (διοικητή του 1ου ειδικού τμήματος του NKVD της ΕΣΣΔ).
    Ο ΛΑΙΚΟΣ ΚΟΜΙΣΑΡΙΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ
    Λαβρέντι Μπέρια.

    Σημειώσεις στην 1η σελίδα:
    Στα περιθώρια της σελίδας βρίσκονται οι υπογραφές με μπλε μολύβι των Ι. Στάλιν. Κ. Βοροσίλοφ, Α. Μικογιάν, με απλό μολύβι του Ν. Μόλοτοφ.
    Στα περιθώρια της δεύτερης σελίδας, προφανώς, από τον γραμματέα του Στάλιν «Καλίνιν – υπέρ».
    Φυλάσσεται στο Κρατικό Αρχείο Νεότερης Ιστορίας της Ρωσίας,
    Αποχαρακτηρισμένο πακέτο εγγράφων Νο1. Katyn/ Dokuventy. Ludobojstwa, Warszawa, 1992, p. 34 – 40

    Μετάφραση από τα ρωσικά ©Δημήτρης Β. Τριανταφυλλίδης

  2. http://www.avgi.gr/article/10811/7991221/mia-tragike-selida-tes-europaikes-istorias

    Απόψεις Αρθρογραφία
    Μια τραγική σελίδα της ευρωπαϊκής Ιστορίας

    Αγτζίδης Βλάσης
    Δημοσίευση: 19 Μαρτίου 2017 19:00

    ——————————————-

    http://tvxs.gr/news/taksidia-sto-xrono/i-sfagi-sto-katin-mia-tragiki-selida-tis-eyropaikis-istorias


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: