Για τον Δωσιλογισμό και τον Αντ. Δάγκουλα

Του Αντώνη Κάλφα (*)%ce%ba%ce%b1%ce%bb%cf%86%ce%b1%cf%82

Μια εξαιρετική εκδήλωση θα γίνει στο Κιλκίς από τον Όμιλο για την Ιστορία και τον Πολιτισμό, τη Δημόσια Βιβλιοθήκη του Κιλκίς και τις εκδόσεις Επίκεντρο το Σάββατο 3-12-2016, στις 7.00 μ.μ. στο Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο. Αφορμή είναι η έκδοση ενός σημαντικού βιβλίου από τον ερευνητή Ανδρέα Βενιανάκη  που έχει ως τίτλο: «Δάγκουλας, ο “δράκος” της Θεσσαλονίκης – Συμβολή στην Ιστορία των Ταγμάτων Ασφαλείας επί Κατοχής (1941-1944)», εκδόσεις Επίκεντρο, με  πρόλογος των Στράτου Δορδανά και  Βάιου Καλογρηά.

Για το φαινόμενο του δωσιλογισμού και για το βιβλίο θα μιλήσουν οι Βλάσης Αγτζίδης, Στράτος Δορδανάς, Μιχάλης Βιδιαδάκης, Βασίλης Αντωνιάδης και ο συγγραφέας Ανδρέας Βενιανάκης. Θα ακολουθήσει συζήτηση…

3-1-2017-%ce%ba%ce%b9%ce%bb%ce%ba%ce%b9%cf%83-dagoulas

Ο Δάγκουλας έχει σχέση και με την ιδιαίτερη ιστορία του Κιλκίς εφόσον έλαβε μέρος στην αιματηρή μάχη της 4ης Νοεμβρίου μεταξύ των δυνάμεων του ΕΛΑΣ και των ένοπλων ομάδων που είχαν συνεργαστεί με τους Γερμανούς κατά την περίοδο της Κατοχής.

Το βιβλίο αποτελεί καρπό πολυετούς έρευνας κυρίως σε αρχειακές πηγές (Ιστορικό Αρχείο Μακεδονίας, Γενικό Επιτελείο Στρατού, Υπουργείο Δημοσίας Τάξεως και Προστασίας του Πολίτη, Στρατολογικά Γραφεία, ληξιαρχεία, δημοτολόγια κλπ.) αλλά και σε ποικίλες πηγές πληροφόρησης (θύματα αλλά και θύτες της περιόδου, εφημερίδες και βεβαίως την αναγκαία βιβλιογραφία γύρω από το αντικείμενο).

Ο Αντώνης Δάγκουλας, ο οποίος κατάφερε να μετατραπεί στον εφιάλτη της Θεσσαλονίκης και του δημοκρατικού της κόσμου αφού ο δωσίλογος και συνεργάτης των Γερμανών Δάγκουλας (1907, Αρτάκη Μικράς Ασίας—Θεσσαλονίκη, 21.11.1944) δολοφόνησε τουλάχιστον 334 ανθρώπους. Ο Βενιανάκης μέσα από την έρευνά του βρήκε στοιχεία μόνο για τους 259 (βεβαιώσεις νεκροταφείων, δημοτολόγια) αφού ο Δάγκουλας δεν άφηνε πάνω στα θύματά του κανένα αποδεικτικό στοιχεία ενώ σύμφωνα με τους υπολογισμούς του συγγραφέα οι θάνατοι δυνατόν να είναι περισσότεροι (ίσως και 600).

Η δράση του Αντώνη Δάγκουλα

Ο Αντώνης Δάγκουλας, πρώτος «δράκος» της ΘεσσαλονίκηςΤι ακριβώς έκανε ο Δάγκουλας; Το 1944, λίγους μήνες πριν από την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής, ένοπλες ομάδες δωσιλόγων (Τάγματα Ασφαλείας) έκαναν την εμφάνισή τους στους δρόμους της πόλης, τρομοκρατώντας -υπό το πρόσχημα της «καταπολέμησης του κομμουνισμού»- για δέκα μήνες τον πληθυσμό της. Ανάμεσα σε αυτές ξεχώρισε χάρη στις «υψηλές επιδόσεις» της η ομάδα του «πρόσφυγα» εκ Γρεβενών Αντώνη Δάγκουλα, το όνομα του οποίου σημάδεψε ανεξίτηλα τη συλλογική μνήμη των κατοίκων της στα μεταπολεμικά χρόνια.

Μέντορας του Βενιανάκη για τη συγγραφή του βιβλίου υπήρξε ο επίκουρος καθηγητής ιστορίας στο ΑΠΘ Στράτος Δορδανάς και η εμπεριστατωμένη ιστορική μελέτη του με τίτλο «Ελληνες εναντίον Ελλήνων. Ο κόσμος των Ταγμάτων Ασφαλείας στην κατοχική Θεσσαλονίκη 1941-1944» (εκδ. Επίκεντρο), ο οποίος και μας δίνει με επιστημονική τεκμηρίωση το ζοφερό κλίμα των παρακρατικών που αποτελούσαν τα τελευταία χρόνια της κατοχής -με την προστασία των ναζί, τη βία και την αντικομμουνιστική υστερία- την πραγματική εξουσία στην πόλη.

Σχεδόν δέκα χρόνια ασχολούνταν ο Βενιανάκης με τον Αντώνη Δάγκουλα, τον πρώτο «δράκο» της Θεσσαλονίκης, ο οποίος έδρασε με τη συμμορία του τους τελευταίους δέκα μήνες της γερμανικής κατοχής σκορπώντας τον τρόμο και φέροντας την ευθύνη για εκατοντάδες εκτελέσεις (ο Βενιανάκης κατάφερε να εξιχνιάσει μόνο 259). Όπως δήλωσε ο συγγραφέας της μελέτης στον καλό δημοσιογράφο Απόστολο Λυκεσά (εφημερίδα των συντακτών, 31.7.2016): «Εγραψα το βιβλίο σαν εξιλέωση, γιατί η δράση του Δάγκουλα στοιχειώνει ακόμη τις ψυχές των Θεσσαλονικέων που ποτέ δεν ξέχασαν τη δράση του πρώτου “δράκου”.»

Συγκλονιστικές είναι οι σελίδες του βιβλίου οι οποίες περιγράφουν τις τελευταίες ημέρες του αμετανόητου δολοφόνου Δάγκουλα (Από τη μάχη του Κιλκίς στο Δημοτικό Νοσοκομείο, σσ. 235-238). Συλλαμβάνεται τραυματισμένος, με μια βαλίτσα λίρες στο πλευρό του, και μεταφέρεται στο Δημοτικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης (σημερινό «Γ. Γεννηματάς»). Εκεί το ανακριτικό του ΕΛΑΣ του παίρνει τη μοναδική κατάθεση που διαθέτουμε, ενώ εκατοντάδες πολίτες είχαν μαζευτεί έξω για να τον λιντσάρουν.

Η αξιοποίηση του βιβλίου «Το ναζιστικό στρατόπεδο Παύλου Μελά Θεσσαλονίκης 1941-1944. Όπως το έζησε και το περιγράφει στο ημερολόγιό του ένας όμηρος ο Λεωνίδας Γιασημακόπουλος (αριθμός μητρώου φυλακής 4436)»

Ο Ανδρέας Βενιανάκης, για τη συμπλήρωση ή επιβεβαίωση των δολοφονημένων από τον Δάγκουλα πολιτών, χρησιμοποιεί πολλά στοιχεία από τον Λεωνίδα Γιασημακόπουλο. Η Μαρτυρία του Λεωνίδα Γιασημακόπουλου στο ναζιστικό στρατόπεδο Παύλου Μελά (Απρίλιος 1943-Οκτώβριος1944).  

————–

(*) ο Αντώνης Κάλφας είναι φιλόλογος

Μνημείο εκτελεσθέντων στην ΕυκαρπίαΜνημείο εκτελεσθέντων στην Ευκαρπία |

Advertisements

3 Σχόλια

  1. […] Για τον Δωσιλογισμό και τον Αντ. Δάγκουλα […]

  2. Β on

    «ΜΕΡΕΣ» ΤΗΣ ΟΠΛΑ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
    ΤΑ ΧΡΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΒΙΑΣ (1941-1945)

    ΗΛΙΑΔΟΥ-ΤΑΧΟΥ ΣΟΦΙΑ

    – Διευκρινίσεις σχετικά με τις τιμές διάθεσης βιβλίων
    – Διαθέσιμο. Αποστέλλεται κατά κανόνα σε 2-6 εργάσιμες μέρες.

    Παρουσίαση

    Η συλλογή στοιχείων για την Ιστορία της κατοχικής ΟΠΛΑ στη Θεσσαλονίκη, είναι και παραμένει και σήμερα, κατά τη γνώμη μου, εξαιρετικά κρίσιμη υπόθεση, λόγω της παρέλευσης ικανού χρόνου από τότε (1941-1945), τόσου ώστε έχει πλέον επέλθει η βιολογική φθορά των βασικών πρωταγωνιστών της δράσης της ΟΠΛΑ. Ακόμα ο εμφύλιος ο οποίος ακολούθησε συντέλεσε στην εξόντωση των περισσότερων στελεχών της ΟΠΛΑ.

    Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, οι δυσχέρειες γίνονται περισσότερες για τον ερευνητή εξαιτίας της κυριαρχούσας μέχρι σήμερα ιδιότυπης ομερτά στους κύκλους των μελών της ΟΠΛΑ. Μιας σιωπής η οποία υπαγορεύτηκε από το ψυχροπολεμικό μετεμφυλιακό κλίμα και έγινε στη συνέχεια νοοτροπία και τρόπος ζωής. Οπωσδήποτε οφείλω να ομολογήσω ότι μετά την υπέρβαση της φάσης της συλλογής των δεδομένων, οδηγήθηκα τάχιστα στην αντίληψη πως ο βαθμός δυσκολίας του εγχειρήματος ήταν ακόμα πιο μεγάλος από ό,τι είχα αρχικά υπολογίσει… (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

    Περιεχόμενα

    ΠΡΟΛΟΓΟΣ
    ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ
    ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΠΗΓΩΝ

    Το ανέκδοτο υλικό

    Τα εκδομένα βιωματικά κείμενα

    Τα κομματικά αρχεία, (ΑΣΚΙ: αρχείο ΚΚΕ), τα κρατικά αρχεία (Ιστορικό Αρχείο Δήμου Θεσσαλονίκης, Αρχείο Εφετείου Θεσσαλονίκης) και ο τοπικός Τύπος Θεσσαλονίκης

    ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

    ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΝ ΚΑΤΟΧΙΚΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΚΑΤΟΧΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ (1941-1945)

    Χωροταξική κατανομή: οι συνοικισμοί της Θεσσαλονίκης

    Οι δομές της γερμανικής διοίκησης

    Η ελληνική διοίκηση

    Τα Τάγματα Ασφαλείας στη Θεσσαλονίκη

    Οι εθνικιστικές αστικές αντιστασιακές οργανώσεις στη Θεσσαλονίκη

    Το ΕΑΜ και το συγκείμενο του 1944 – 1945

    Οι επιπτώσεις στην ΟΠΛΑ

    ΠΕΡΙΟΔΟΠΟΙΗΣΗ – ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΟΠΛΑ

    Η ΠΕΡΙΟΔΟΣ: ΤΗΣ ΣΑΜΠΟΤΑΡΙΣΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΤΩΝ

    ΗΜΙΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ «ΠΡΟΔΡΟΜΗΣ ΟΠΛΑ»: (1941 – 1942)

    Η αντιστασιακή οργάνωση «Ελευθερία» (Απρίλιος – Σεπτέμβριος 1941)

    Οι δράσεις των ημιστρατιωτικών τμημάτων και της πρόδρομης ΟΠΛΑ (1941) στο πλαίσιο της «Ελευθερίας»

    Τα «ημιστρατιωτικά» τμήματα

    Η δράση της «πρόδρομης» ΟΠΛΑ

    Η εαμική αντίσταση (Σεπτέμβριος 1941 – Ιανουάριος 1943)

    Η ένοπλη πάλη το 1942

    ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΙΔΡΥΣΗΣ ΤΗΣ ΟΠΛΑ (ΟΜΑΔΑΣ

    ΠΕΡΙΦΡΟΥΡΗΣΗΣ ΛΑΪΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ) ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ (ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 1943 – 7 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1943)

    Η σύσταση της ΟΠΛΑ (Ιανουάριος 1943)

    Η δομή της ΟΠΛΑ και οι συνωμοτικοί κανόνες

    ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΡΟΥΡΗΤΙΚΗΣ ΟΠΛΑ ΣΕ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΙΜΩΡΗΤΙΚΗΣ ΒΙΑΣ (7 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1943 – ΑΠΡΙΛΙΟΣ 1944)

    Η τιμωρητική ΟΠΛΑ

    Διαδικασία λήψης και εκτέλεσης των τιμωρητικών αποφάσεων

    Η ένοπλη δράση (23 Απριλίου 1943 – Απρίλιος 1944)

    Οι φόνοι/εκτελέσεις για άγνωστο λόγο

    Η δοκιμασία του σχήματος «εφεδρικός ΕΛΑΣ/ΟΠΛΑ» ή ΟΠΛΑ/ανταρτικά σώματα: Απαρχές των μαζικών χτυπημάτων

    ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΕΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΟΦΥΛΑΚΗΣ ΩΣ ΤΗΝ ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ (23 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1944 – 19 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 1945)

    Η ίδρυση της Εθνικής Πολιτοφυλακής: η σχέση της με την ΟΠΛΑ

    Οι εκτελέσεις/φόνοι άγνωστης αιτίας

    Ο ακήρυχτος πόλεμος Ταγμάτων-ΟΠΛΑ/εφεδρικού ΕΛΑΣ

    Η σύμπραξη ΟΠΛΑ και Εθνικής Πολιτοφυλακής (ΕΠ)

    Η σύμπραξη ΟΠΛΑ-ΕΠ-εφεδρικού ΕΛΑΣ

    Κοινές επιχειρήσεις ανταρτών/ΟΠΛΑ

    Αποστολές στο βουνό: Ιταλών, Γερμανών, Ρώσων, Πολωνών πρώην αιχμαλώτων

    Οι εκτελέσεις της ΟΠΛΑ: τα μεμονωμένα χτυπήματα

    Η ΔΙΑΤΑΞΗ ΠΕΡΙ «ΦΥΣΙΚΩΝ ΑΥΤΟΥΡΓΩΝ» ΚΑΙ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΟΠΛΑ
    ΟΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΟΥ Ν. ΤΣΙΡΩΝΗ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ
    ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ – ΣΥΖΗΤΗΣΗ

    Το παράδειγμα της ΟΠΛΑ Θεσσαλονίκης

    Κριτική στο σύστημα απονομής «Λαϊκής Δικαιοσύνης» από την ΟΠΛΑ

    Τα θύματα της ΟΠΛΑ

    Τα πρόσωπα της ΟΠΛΑ

    Το αναλυτικό σχήμα πόλεμος – πολιτική βία – κοινωνικός ριζοσπαστισμός ως ερμηνευτικό εργαλείο

    Η βία ως κοινωνικό φαινόμενο και οι αποχρώσεις της

    ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

    Βιογραφικά ορισμένων προσώπων που προαναφέρθηκαν

    http://www.politeianet.gr/books/9789604584321-iliadou-tachou-sofia-epikentro-meres-tis-opla-sti-thessaloniki-228970

  3. Παρασκευή, 23 Σεπτεμβρίου 2016

    Δάγκουλας, ο ‘δράκος’ της Θεσσαλονίκης

    Η Πασχαλίνα Οικονόμου, η επονομαζόμενη «ταχυδρόμος της ελευθερίας», πέθανε σε ηλικία 100 ετών, τιμημένη με παράσημο ως μακεδονομάχος. Υπό το «βάρος» της πατριωτικής παράδοσης της οικογένειας του φαίνεται πως ο Δημήτριος Οικονόμου, ο μικρότερος αδελφός του Αλέξανδρου, επέλεξε να ενταχθεί στην Χωροφυλακή. Άγνωστοι λόγοι τον οδήγησαν γρήγορα σε παραίτηση. Κατόπιν άσκησε το επάγγελμα του υποδηματοποιού, αλλά όταν τα οικονομικά του δυσκόλεψαν, επέστρεψε στην Χωροφυλακή, το 1924. Υπηρέτησε στην Ειδική Ασφάλεια Θεσσαλονίκης με τον βαθμό του ανθυπασπιστή. Σύμφωνα με τον Αλέξανδρο Δάγκα, «ο ανθυπασπιστής Δημήτριος Οικονόμου ήταν ο ικανότερος, κατά γενική ομολογία, μυστικός αστυνομικός της Ασφάλειας Θεσσαλονίκης. Ήταν πασίγνωστος με το παρωνύμιο Παπάς.»

    Σε μία από τις επιχειρήσεις της στην περιοχή της Αγίας Σοφίας, το 1925, η Ειδική Ασφάλεια συνέλαβε τον Νίκο Ζαχαριάδη. Τη μεταφορά του προς τα γραφεία της Ειδικής Ασφάλειας, στην οδό Πολωνίας, ανέλαβε ο Δημήτριος Οικονόμου.

    Ο τελευταίος ήταν ενδεδυμένος, όπως όριζε ο κώδικας του καθώς πρέπει αστυνομικού της Ασφάλειας, με κουστούμι και καλογυαλισμένα παπούτσια, και το ντύσιμο αυτό αποφάσισε να χρησιμοποιήσει ο Ζαχαριάδης για να επιχειρήσει να αποδράσει. Στη διάρκεια της διαδρομής, υποκρινόμενος ότι ενδιαφέρεται για την ενδυμασία του συνοδού του, του πρότεινε να μην είναι από την εξωτερική πλευρά του δρόμου εκτεθειμένος στα χώματα και τα νερά, και να αλλάξουν θέσεις. Άγνωστο γιατί, ο Οικονόμου δέχτηκε την πρόταση.

    Φτάνοντας πάνω από την κατακόμβη της εκκλησίας του Αη-Γιάννη, ο Ζαχαριάδης τον έσπρωξε, ρίχνοντας τον από μεγάλο ύψος. Εκμεταλλευόμενος την πτώση του «συνοδού» του, έσπευσε να διαφύγει. Λόγω της σοβαρότητας του τραυματισμού του, ο Οικονόμου έμεινε για μεγάλο διάστημα νοσηλευόμενος στο στρατιωτικό νοσοκομείο. Το «ατύχημα» αυτό του άφησε μόνιμο κινητικό πρόβλημα στα κάτω άκρα. Τα μέλη του ΚΚΕ, που τον αποκαλούσαν «Παπά», θα του προσθέσουν και το παρατσούκλι «ο Κουτσός». Στην αναπηρία του οφείλεται, εκτός άλλων, το μεγάλο μένος για τους κομμουνιστές. Στα επόμενα χρόνια, δεν παρέλειψε να κακοποιεί τους συλληφθέντες κομμουνιστές εργάτες. Το 1928 το Εργατικό Κέντρο Θεσσαλονίκης δεν θα διστάσει να απειλήσει προσωπικά τον Παπά αλλά και τους μυστικούς της Ειδικής Ασφάλειας, οι οποίοι παρακολουθούσαν τις δραστηριότητες των εργατών. Η απειλή, τελικά, πραγματοποιήθηκε, και πολλοί άνδρες της Ειδικής Ασφάλειας ξυλοκοπήθηκαν, μετά τον εντοπισμό τους μέσα σε συγκεντρώσεις. Εξαιτίας της αναπηρίας του, ο Οικονόμου απολύθηκε από την Χωροφυλακή. Η γερμανική κατοχή τον βρήκε να ασκεί το επάγγελμα του υποδηματοποιού, βιώνοντας καθημερινά τον φόβο για πιθανή αντεκδίκηση εκ μέρους μελών του ΚΚΕ για τη σύλληψη του Ζαχαριάδη και τη δράση του ως στέλεχος της Ειδικής Ασφάλειας.

    Το παραπάνω απόσπασμα (σελ. 66-67) από το βιβλίο του Ανδρέα Βενιανάκη «Δάγκουλας, ο ‘δράκος’ της Θεσσαλονίκης» (Εκδόσεις Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2016) δείχνει την πορεία μεταλλαγής ενός πατριώτη αστυνομικού σε συνεργάτη των Γερμανικών Δυνάμεων Κατοχής … αλλά και την βασανιστική πορεία του συγγραφέα προς την αλήθεια — όχι μόνο την ‘εύκολη’ αλήθεια των θυμάτων, αλλά και την ‘δύσκολη’ αλήθεια των θυτών, όχι μόνο την άνοδο των αγωνιστών προς τον δυσβάσταχτο μα κατανοητό θάνατο, μα και την κάθοδο των ταγματασφαλιτών στην ακατανόητη τυφλή βία. Ένας προς έναν παρελαύνουν οι Δαγκουλαίοι, φορτωμένοι με τα ‘παράσημα’ μιας συνήθως ασήμαντης ζωής, σκοτεινές λεπτομέρειες που μόνον ένας πολύ επίμονος ερευνητής θα μπορούσε κάπως να φωτίσει: για τα εγκλήματα τους υπάρχουν οι πρόθυμες μαρτυρίες των συγγενών και φίλων των θυμάτων, για τις ζωές που οδήγησαν στα εγκλήματα αυτά και στην απροκάλυπτη συνεργασία με τον κατακτητή λίγοι θα ήθελαν να μιλήσουν…

    Ένα κοινό δραματικό στοιχείο στην πορεία πολλών Δαγκουλαίων είναι η κατάληξη από μία βαθμιαία μη ελεγχόμενη από τον κατακτητή και κυριαρχούμενη από την Αντίσταση ύπαιθρο στην ‘φτωχομάνα’ Θεσσαλονίκη (της οποίας η κατασκότεινη πλευρά φωτίζεται άπλετα από τον συγγραφέα παρά την πάροδο των δεκαετιών): όσο στένευαν τα τοπικά αλλά και χρονικά περιθώρια, όσο δυσκόλευε η όποια δυνατότητα απόκρυψης ή αναστροφής των πράξεων τους, τόσο περισσότερο η τυφλή, απεγνωσμένη βία αποτελούσε μονόδρομο και φαύλο κύκλο. Χωρίς να προβάλλεται ιδιαίτερα από τον συγγραφέα, η απελπισία των θυτών προβάλλει ανάγλυφη μέσα από τις συγκλονιστικά λεπτομερείς ιστορίες του βιβλίου του, μέσα από τις διασκεδάσεις των εκτελεστών ύστερα από τις ομαδικές εκτελέσεις, μέσα από τους εύκολους και εφήμερους θριάμβους τους: γνώριζαν κατά βάθος ότι η εξουσία τους γρήγορα θα τελείωνε, ότι οδός διαφυγής δεν θα υπήρχε — ότι οι πράξεις τους θα συγχωρούνταν σε μεγάλο βαθμό από το (μετ)εμφυλιακό κράτος, όπως επίσης τεκμηριώνεται στο βιβλίο, δεν ήταν εύκολο να το γνωρίζουν την στιγμή της δράσης — και ότι έπρεπε επομένως να απολαύσουν την ακραία ισχύ τους όσο υπήρχε.

    Από τις πολλές ιστορίες του βιβλίου ξεχωρίζω τις δολοφονίες του δικηγόρου Αθανάσιου Φείδα (Μάρτιος 1944, σελ. 131-133) και του μαθηματικού Ιωακείμ Αλεξιάδη (Ιούλιος 1944, σελ. 167-169), αλλά και την εκτέλεση του αρχιδαγκουλαίου Γιώργου Σαμαρά … από τους άνδρες του συνεργάτη των Γερμανών Κισά-Μπατσάκ στις 9 Οκτωβρίου 1944 (σελ. 79-80). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι πρώιμες απόπειρες εξόντωσης του Δάγκουλα είτε από δικούς του ανθρώπους είτε από Γερμανούς (!) αντιστασιακούς (σελ. 123-124). Ακόμη, το μπλόκο της Καλαμαριάς (13 Αυγούστου 1944, σελ. 180-192), το τέλος του Δάγκουλα και της ομάδας του (σελ. 226-238), ο τρόπος που απέφυγαν την τιμωρία κάποιοι Δαγκουλαίοι όπως ο Δημήτριος Οικονόμου, κλπ

    … Ρώτησα τον Ανδρέα … γιατί αφού πήρε πληροφορίες από τόσους ανθρώπους … είμαι ένας από τους πέντε που «βοήθησαν με τον τρόπο τους» και που ευχαριστεί ονομαστικά στον πρόλογο … και αφοπλιστικά απάντησε «γιατί ξαναγύρισες», υπονοώντας ότι του τηλεφώνησα ή του έγραψα μετά την πρώτη συνάντηση μας, διαρκείας τεσσεράμισυ ωρών (καφενείο «Άλφα», 22-11-2012) … όπου του έδειξα διάφορα έγγραφα σχετιζόμενα με την ιστορία του πατέρα μου Χρήστου Μπαλόγλου και των αδελφών του, που έχει επίσης συζητηθεί στο Όμηρος 32356. Σύμφωνα και με την κατάθεση του θείου μου Περικλή Μπαλόγλου στον Λοχαγό Παπαϊωάννου (17 Μαΐου 1945):

    την 20η Απριλίου 1944 και ώρα 01.30 ήρθαν στο σπίτι μας 8-10 Έλληνες και Γερμανοί μεταξύ των οποίων και ο Δάγκουλας και ο Γεώργιος Σαμαράς Βούλγαρος εκ Γουμένισσας ο οποίος φονεύτηκε αργότερα. Αυτοί αναζητούσαν εμένα αλλά συνέλαβαν και τον αδελφό μου Βύρων Μπαλόγλου και Χρήστο Μπαλόγλου και μας μετέφεραν στο ξενοδοχείο Ανατολική Μακεδονία

    Η παραπάνω μαρτυρία περιέχεται στην υποσημείωση 147, σελίδα 62: υπάρχουν συνολικά 1076 υποσημειώσεις σε 240 σελίδες κειμένου, τεκμηριώνοντας την πάλη του συγγραφέα με τα αρχεία και τις μαρτυρίες. Ο Ανδρέας δεν είναι ιστορικός με πτυχίο, ‘σπούδασε’ όμως Ιστορία γράφοντας το βιβλίο του, και κέρδισε την εκτίμηση ιστορικών όπως ο Στράτος Δορδανάς και ο Βάιος Καλογριάς (που προλογίζουν τον «Δάγκουλα»). Θεωρώ ότι είναι ιδιαίτερα αντικειμενικός, και σε καμιά περίπτωση στρατευμένος — μια γρήγορη ανάγνωση της σελίδας 38, όπου καταγράφονται οι εμπειρίες του Δάγκουλα στην φυλακή του ΕΛΑΣ στον Πεντάλοφο Κοζάνης, αρκεί…

    Τελειώνω με την ανέκδοτη μαρτυρία ενός πιο μακρινού μου θείου (Alexander Amarilios), που είχε την καλοσύνη να μοιραστεί μαζί μου (Ιούλιος 2016) … και που δείχνει πόσο κινδύνευαν από την ανεξέλεγκτη βία των Δαγκουλαίων — ή και ‘συγγενών’ ομάδων — ακόμη και άνθρωποι που δεν είχαν καμία σχέση με την ευρέως εννοούμενη Αριστερά (κάτι που επίσης τεκμηριώνουν τα κατά των ταγματασφαλιτών άρθρα του παραδοσιακά δεξιού «Ελληνικού Βορρά» του 1945 όπου ευρέως παραπέμπει ο Ανδρέας):

    Προσωπικά είχα μια περιπέτεια με τα τάγματα ασφαλείας (η κάποια παρόμοια παραστρατιωτική οργάνωση των Γερμανών) το καλοκαίρι του 1944. Τότε κατ΄ εντολή του αφεντικού μου Σέφελ, που ήταν πρόξενος της Γερμανίας στον Βόλο και προφανώς ήξερε για την αναμενόμενη αποχώρηση των Γερμανών, πήγα με την μοτοσυκλέτα μου στην αποξηραμένη λίμνη των Γιαννιτσών όπου αλωνιστικές μηχανές της εταιρίας μας αλώνιζαν τα σιτάρια των χωρικών του Κολυνδρού που είχαν τα χωράφια τους εκεί, για να διατάξω τους μηχανικούς να γυρίσουν αμέσως τα μηχανήματα στην Θεσσαλονίκη. Αυτοί αμέσως ετοίμασαν τις αλωνιστικές να φύγουν. Ενώ αυτοί έφευγαν προς Θεσσαλονίκη μία ομάδα ενόπλων εμφανίστηκε και με διέταξε να πάω αμέσως στον Κολυνδρό και με ακολούθησαν με το αυτοκίνητό τους. Μόλις φθάσαμε στο χωριό με σπρώξανε σ’ ένα δωμάτιο της δημαρχίας λέγοντας ότι συλλαμβάνομαι γιατί τους εγκατέλειψα στη μέση της συγκομιδής τους, πράγμα που ήταν κάπως ευνόητο. Με κράτησαν εκεί μερικές ώρες, οπότε ήρθε ένας από τους χωριάτες που τον ήξερα από πριν, μου άνοιξε την πόρτα και μου είπε να φύγω αμέσως και γρήγορα.

    Αργότερα όταν έφυγαν οι Γερμανοί συνάντησα τον ίδιο χωριάτη στο δρόμο στη Θεσσαλονίκη όπου μου εξήγησε ότι θα με σκότωναν αλλά γλύτωσα επειδή ήμουν υπάλληλος του Σέφελ που όπως έγραψα παραπάνω ήταν τότε Γερμανός πρόξενος στο Βόλο και το θεώρησαν μη σοφό. Επίσης μου είπε ότι είχαν πάρει στο κατόπι τις μηχανές μας αλλά δεν τις πρόλαβαν πριν περάσουν τον Λουδία, όπου τελείωνε η δικαιοδοσία τους . Και έτσι έμεινα με την λαχτάρα. Αργότερα όταν έφυγαν οι Γερμανοί μας επίταξαν τα τρακτέρ μας οι ελασίτες που αναγκάστηκαν να τα εγκαταλείψουν στο δημόσιο δρόμο για το Κιλκίς επειδή έμειναν από πετρέλαιο και όπου τα βρήκαν οι Εγγλέζοι που μας ειδοποίησαν να πάμε να τα πάρομε.

    http://liokrousi.blogspot.gr/2016/09/blog-post.html


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: