Σεμινάριο Ιστορίας, 11 Noεμβρίου: Δωσιλογισμός στη Μακεδονία


%cf%80%ce%b1%cf%80%ce%b1%ce%b4%ce%bf%cf%80%ce%bf%cf%85%ce%bb%ce%bf%ce%b9-2Στη συνάντηση της Παρασκευής 11-11-2016 [7.15 μ.μ. – 9 μ.μ.«Έπαυλη Δροσίνη»-Βιβλιοθήκη Δήμου, Oδός Αγ. Θεοδώρων & Κυριακού] του Σεμιναρίου Σύγχρονης Ιστορίας του Ελεύθερου Πανεπιστημίου του δήμου Κηφισιάς θα διαπραγματευτούμε το ζήτημα του δωσιλογισμού κατά της περίοδο της γερμανικής Κατοχής.

Αφορμή υπήρξε η έκδοση του βιβλίου του Ανδρέα Βενιανάκη
«Δάγκουλας, ο «δράκος» της Θεσσαλονίκης. Συμβολή στην ιστορία των Ταγμάτων Ασφαλείας επί κατοχής (1941-1944)«.

Ο Αντώνης Δάγκουλας υπήρξε ένας από τους πλέον σκληρούς και αιμοβόρους συνεργάτες των Γερμανών στην περιοχή της Θεσσαλονίκης και της Κεντρικής Μακεδονίας. Έδρασε με τη συμμορία του κυρίως το 1944, τους τελευταίους 10 μήνες πριν την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής. Τοτε, ένοπλες ομάδες δωσιλόγων (Τάγματα Ασφαλείας) έκαναν τη θορυβώδη εμφάνισή τους στους δρόμους της πόλης, τρομοκρατώντας -υπό το πρόσχημα της «καταπολέμησης του κομμουνισμού»- τον πληθυσμό της. Ο Δάγκουλας πολέμησε και στην τελευταία μάχη της Κατοχής, τη μάχη του Κιλκίς που έλαβε χώρα στις 4 Νοεμβρίου του 1944, μεταξύ των δωσιλογικών δυνάμεων των κατακτητών που μόλις είχαν αποχωρήσει από τη χώρα και των ανταρτικών εθνικοαπελευθερωτικών δυνάμεων του ΕΛΑΣ.

Στη διαπραγμάτευση του θέματος θα συμβάλλει και ο Νίκος Παπαναστασίου, Λέκτορας, στον Τομέα Κοινωνικής και Πολιτικής Ανάλυσης της Επικοινωνίας του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου. Θα ακολουθήσει συζήτηση με τον συγγραφέα του βιβλίου Ανδρέα Βενιανάκη.  

11-11-2016-dagoulasafissa-2

——————————————————

Αντώνης Δάγκουλας, ο πρώτος «δράκος» της Θεσσαλονίκης

Ενοχές που δεν δικάστηκαν, ατομικές τύψεις που σφραγίστηκαν ή έλαβαν το χρίσμα της κρατικής συγκάλυψης στα μεταπολεμικά χρόνια και τα «φαντάσματα» εκατοντάδων αδικαίωτων δολοφονημένων συγκροτούν τον κορμό της εργασίας του ερευνητή Ανδρέα Βενιανάκη, που εκδόθηκε πρόσφατα υπό τον τίτλο «Δάγκουλας, ο “δράκος” της Θεσσαλονίκης – Συμβολή στην Ιστορία των Ταγμάτων Ασφαλείας επί Κατοχής (1941-1944)», εκδόσεις Επίκεντρο, πρόλογος Στράτου Δορδανά, Βάιου Καλογρηά»

Σχεδόν δέκα χρόνια ασχολούνταν ο Βενιανάκης με τον Αντώνη Δάγκουλα, τον πρώτο «δράκο» της Θεσσαλονίκης, ο οποίος έδρασε με τη συμμορία του τους τελευταίους δέκα μήνες της γερμανικής κατοχής σκορπώντας τον τρόμο και φέροντας την ευθύνη για 600-700 εκτελέσεις.

Το μέγεθος του τρόμου που έσπειρε ήταν τέτοιο και τόσο που έμεινε στη συλλογική μνήμη για δεκαετίες μετά τον θάνατό του, αλλά ως ψυχολογική απώθηση, δημιουργώντας «μεταπολεμικά μια κατάσταση συλλογικής αμνησίας».

Αυτό το λουτρό αίματος, ο φρικιαστικός χάρτης της πόλης σημαδεμένος απ’ άκρη σ’ άκρη με εκτελέσεις αντιστασιακών ή ανθρώπων που έκαναν το λάθος να λοξοκοιτάξουν κάποιον της συμμορίας «καρφώθηκε» στο μυαλό του ερευνητή, που λέει στην «Εφ.Συν.»:

«Εγραψα το βιβλίο σαν εξιλέωση, γιατί η δράση του Δάγκουλα στοιχειώνει ακόμη τις ψυχές των Θεσσαλονικέων που ποτέ δεν ξέχασαν τη δράση του πρώτου “δράκου”. Ή όπως λέει ο Καζαντζάκης στο βιβλίο “Αναφορά στον Γκρέκο”, “ζυμώθηκε μ’ αίμα, δάκρυο κι ιδρώτα, γίνηκε λάσπη, γίνηκε άνθρωπος, πήρε τον ανήφορο, να φτάσει -πού να φτάσει;”»

«Επιτέλους να μιλήσουμε»

Μνημείο εκτελεσθέντων στην ΕυκαρπίαΜνημείο εκτελεσθέντων στην Ευκαρπία |

Το μεγαλύτερο εγχείρημα του Βενιανάκη δεν είναι η εξαντλητική έρευνα για το ποιόν του κάθε μέλους της ταγματασφαλίτικης συμμορίας του Δάγκουλα ή των θυμάτων του, αλλά η δημοσιοποίηση των ονομάτων τους, θέμα-ταμπού μέχρι σήμερα, καθώς με εξαίρεση τους επικεφαλής των δωσιλογικών ομάδων που καταδικάστηκαν από τα δικαστήρια δωσιλόγων, ελάχιστα ονόματα όσων απάρτιζαν τις ομάδες τους δημοσιεύονταν.

«Πρέπει να μιλάμε ελεύθερα», λέει ο κ. Βενιανάκης, «νομίζω ότι είμαστε ώριμοι πια, χωρίς να ρίχνουμε ευθύνες στους απογόνους, να διηγούμαστε τις πράξεις των δραστών. Εξάλλου, κατά μία έννοια και οι απόγονοι αυτοί υπήρξαν… θύματα της δράσης των συγγενών τους, αφού κάποιοι δέχτηκαν τα επίχειρα των πράξεων των συγγενών τους».

Κι όπως σημειώνει στο βιβλίο, «η μελέτη δεν σκοπεύει να αποδώσει ευθύνες αποκαλύπτοντας τα στοιχεία ταυτότητας όσων εμπλέκονταν αλλά να καταγράψει τη δράση τους και στη συνέχεια να ερμηνεύσει τους λόγους που οδήγησαν τους συγκεκριμένους ενόπλους σε αποτρόπαιες πράξεις κατά συμπατριωτών τους».

αριστερά ο Τούσης Κωνσταντίνος, θύμα του Δάγκουλα και δεξιά η Κοντογιαννίδου Ιουλία, επίσης θύμα.Αριστερά ο Τούσης Κωνσταντίνος, θύμα του Δάγκουλα και δεξιά η Κοντογιαννίδου Ιουλία, επίσης θύμα. |


Ο Βενιανάκης αρχικά ανέτρεξε και μελέτησε εξαντλητικά το αρχείο του Ειδικού Δικαστηρίου Δωσίλογων Θεσσαλονίκης, όσο και μαρτυρικές καταθέσεις και απολογίες που είχαν δώσει πρωταγωνιστές της ομάδας του Δάγκουλα στο δικαστικό τμήμα του ΕΛΑΣ.

Αλλά δεν αρκέστηκε σ’ αυτά, καθώς στράφηκε στην ανεύρεση συγγενών Δαγκουλαίων για την καταγραφή της άποψης των θυτών, οι τελευταίοι των οποίων είχαν πεθάνει περί τα τέλη της δεκαετίας του 1980.

Και όπως χαρακτηριστικά σημειώνει, στις πολύωρες συνομιλίες μαζί τους «δεν έκαναν καμιά αναφορά στα εγκλήματα των συγγενών τους λέγοντας πως ό,τι έγινε συνέβη υπό αντικομμουνιστικό μανδύα», ενώ από την πλευρά των θυμάτων, πέρα από τις γνωστές υποθέσεις, πολλοί από τους οικείους τους δεν γνώριζαν ότι υπεύθυνοι για τον χαμό τους ήταν οι άνθρωποι του Δάγκουλα.

Κι έτσι, ένας μεγάλος αριθμός δολοφονιών θα παραμείνει για πάντα ανεξιχνίαστος, ιδίως σε ό,τι αφορά τους εκατοντάδες (400 είχε παραδεχτεί ο ίδιος ο Δάγκουλας) σε σημείο αμμοληψιών του Γαλλικού Ποταμού.

Ο «δράκος» με τον «δήμιο»

Σφραγίδα του τμήματος του ΔάγκουλαΣφραγίδα του τμήματος του Δάγκουλα |


Το «άνθος του κακού» φύτρωσε στη Θεσσαλονίκη τον τελευταίο χρόνο της Κατοχής πάνω στην… κοπριά των ακροδεξιών οργανώσεων του ’30 και τους αντικομμουνιστές διώκτες των κρατικών υπηρεσιών ασφαλείας.

Εφερε τον πομπώδη τίτλο «Εθνική Ελληνική Ασφάλεια Πόλεως Θεσσαλονίκης», μια φτηνή απομίμηση της Χωροφυλακής, αλλά με το ελεύθερο να εκτελεί.

Η κτηνώδης βία που χρησιμοποιούσαν χωρίς κανέναν ηθικό φραγμό εκτιμήθηκε πολύ από τον κατακτητή.

Η οικογένειά του ξεκίνησε από την Αρτάκη της Μικράς Ασίας και κατευθύνθηκε στα Γρεβενά, όπου ο θείος του, Επαμεινώνδας, διατελούσε πριν από το 1912 μητροπολίτης, ως Αιμιλιανός Β’.

Ο Αντώνης Δάγκουλας ήταν ψηλός και ωραίος άντρας, παντρεύτηκε το 1934 με προξενιό την εύπορη Γρεβενιώτισσα Καλλιόπη Παπαβραμίδη.

Συνελήφθη από τον ΕΛΑΣ το 1943 και κρατήθηκε τέσσερις μήνες στον Πεντάλοφο Κοζάνης ως «αντιδραστικός».

Η κράτησή του φαίνεται να έπαιξε ρόλο, καθώς η οργή του ήταν τέτοια που επιχείρησε να σκοτώσει και τον αδελφό της συζύγου του, που ήταν ενταγμένος στον ΕΛΑΣ.

Μετά τη δραπέτευσή του φτάνει στη Θεσσαλονίκη και έρχεται σε επαφή με τον Νικόλαο Ζωγράφο, άνθρωπο της Ειδικής Ασφάλειας των Γερμανών, και άλλους γερμανόφιλους και ξεκινά τη δράση του ως βοηθητικό τμήμα του Τόνυ Κράμμερ, γνωστού ως «δήμιου» της SD (υπηρεσία πληροφοριών των SS).

Εκατόν σαράντα άτομα αποτελούσαν την ομάδα του Δάγκουλα (ένοπλο τμήμα, γραμματείς,) χωρίς να υπολογίζονται οι πληροφοριοδότες, «αλήτες, μαστροποί, πόρνες, πλανόδιοι μουσικοί και πωλητές, με παραράμματα στο περιλαίμιο, αμφιμασχάλια και ένα πλατύ, κόκκινο περιβραχιόνιο όμοιο με της γερμανικής οργάνωσης Todt».

Κέντρο τους ήταν ο Βαρδάρης και η οδός Ειρήνης, στρατόπεδο εκπαίδευσης ο χώρος του γηπέδου της ΧΑΝΘ.

«Αγαπημένοι» τόποι εκτελέσεων, Λαδάδικα, Φράγκων, λάκκος κεραμοποιείου οδού Γαμβέτα ή «η γέφυρα των στεναγμών», όπως τον ονόμασαν οι κάτοικοι, γέφυρα Μεταξά στην οδό Λαγκαδά και οι χώροι αμμοληψιών του Γαλλικού Ποταμού (όπως διηγούνται οι ίδιοι, «ο Γαλλικός είναι όλο βρικόλακες και δεν βλέπει κανείς τίποτα άλλο από ακρωτηριασμένα πτώματα»).

Πρωτοπαλίκαρα: ο Δημήτριος Οικονόμου ή παπάς, το 1925 ως μέλος της Ειδικής Ασφάλειας είχε συλλάβει τον Νίκο Ζαχαριάδη, και ο Γεώργιος Σαμαράς από τη Γουμένισσα, ο αδελφός του οποίου Θανάσης ήταν… στον ΕΛΑΣ και μάλιστα είχε δεχτεί δύο σφαίρες ενώ έκανε αναγκαστική εξορία στις ανατολικές χώρες.

Από κοντά πρώην χωροφύλακες, ερωμένες, από διάφορες περιοχές της βόρειας Ελλάδας, ακόμη και από τα Κύθηρα ή την Αθήνα.

Το σύνθημα που χρησιμοποιούσαν για τις εκτελέσεις ήταν η φράση «Το μυστικό στο αυτί», σημάδι που κατέληξε ταυτότητα της συμμορίας -οι κάτοικοι γνώριζαν ότι τα πτώματα στον δρόμο που ήταν πυροβολημένα με μια σφαίρα πίσω από το αυτί ήταν θύματα του Δάγκουλα.

 

Ως πρώτο θύμα καταγράφεται η δασκάλα Ζωή Πεσμανίδου. Οι περιγραφές στο βιβλίο για τον θάνατό της κόβουν την ανάσα.

Κατά τον Μάιο του ‘44, γράφει ο Βενιανάκης, το τμήμα ήταν παντελώς ανεξέλεγκτο.

Χειροβομβίδες κατά των φυματικών του σανατορίου Ασβεστοχωρίου και άγρια μπλόκα: Καλλιθέας, Νέας Ευκαρπίας, Καλαμαριάς. Το βράδυ 17 προς 18 Αυγούστου 1944 ήταν το αιματηρότερο.

Η SD δίνει εντολή για εκτέλεση όλων των κρατουμένων σε όλα τα κρατητήρια των Ταγμάτων Ασφαλείας.

Τα πτώματα ρίχτηκαν στους δρόμους, τα μαζεύει ο Ερυθρός Σταυρός για να τα μεταφέρει στο νεκροτομείο όπου Δαγκουλαίοι παραμόνευαν για να εκτελέσουν και τους συγγενείς των θυμάτων που θα προσέρχονταν για τους οικείους τους.

Το μακελειό συνεχιζόταν ακόμη και τον Οκτώβριο ενόσω οι Γερμανοί οπισθοχωρούν και φεύγουν από τη χώρα.

Μια απόπειρα κατά του Δάγκουλα από τον εφεδρικό ΕΛΑΣ δεν είχε αποτέλεσμα.

Ο «δράκος» νεκρόςΟ «δράκος» νεκρός |

Ο Δάγκουλας και οι άντρες του, όπως και πλήθος άλλων ταγματασφαλιτών, καταφεύγουν στο Κιλκίς όπου στη μάχη με τον ΕΛΑΣ ο Δάγκουλας γίνεται ένα από τα απρόσμενα τρόπαια.

Συλλαμβάνεται τραυματισμένος, με μια βαλίτσα λίρες στο πλευρό του, και μεταφέρεται στο Δημοτικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης (σημερινό «Γ. Γεννηματάς»).

Εκεί το ανακριτικό του ΕΛΑΣ του παίρνει τη μοναδική κατάθεση που διαθέτουμε, ενώ εκατοντάδες πολίτες είχαν μαζευτεί έξω για να τον λιντσάρουν.

Δημοσίευμα εφημερίδας για το θάνατο του Δάγκουλα


Τελικά «γλιτώνει» το λαϊκό δικαστήριο καθώς πεθαίνει «από ουραιμία κατόπιν ακρωτηριασμού». Ηταν μόλις 36 ετών. Το πτώμα του δόθηκε στο έξαλλο πλήθος και διαπομπεύτηκε στους δρόμους της πόλης πάνω σε ένα κάρο, για να καταλήξει σε ένα μικρό ρέμα όπου πετάγονταν σκουπίδια, στον σημερινό σταθμό λεωφορείων της οδού Λαγκαδά. Πολλά από τα πρωτοπαλίκαρα της συμμορίας έφυγαν στο εξωτερικό ή έμειναν στη χώρα χωρίς κανείς να τους αγγίξει και, όπως καταγράφει ο Βενιανάκης, «μάταιη ήταν η οργή των συγγενών θυμάτων, τους οποίους μάλιστα απειλούσαν να μη διαμαρτύρονται». 

Οι περισσότεροι πέθαναν υπέργηροι.

Σε μια απόπειρα ιστορικού εξαγνισμού το βιβλίο κλείνει με τα 259 ονόματα δολοφονημένων που έχουν ταυτοποιηθεί, 42 από αυτούς με τη φωτογραφία τους.

Στο όνομα Κωνσταντίνος Τούσης βλέπουμε έναν έφηβο, θύμα του Δάγκουλα, συγγενή του δολοφονημένου επίσης Τάσου Τούση στις απεργίες του 1936.

Το θανατηφόρο πέρασμα του φασισμού μέσα από την Ιστορία μίας μόνο οικογένειας…

Σύζυγος Δάγκουλα: Η μέρα με τη νύχτα

Στον αντίποδα όλης της φρίκης, ο Βενιανάκης μάς βάζει τη γυναίκα του Δάγκουλα, καθώς η Καλλιόπη όχι μόνο δεν είχε σχέση με τις πράξεις του άντρα της, αλλά πρόσφερε κατά τη διάρκεια του εμφύλιου πολέμου αμέριστη συμπαράσταση σε φυλακισμένους αντάρτες του Δημοκρατικού Στρατού στις Φυλακές του Βαροσίου κι αυτοί της το ανταπέδωσαν με δώρο ένα κόσμημα τοίχου φτιαγμένο με υλικά της φυλακής (φωτογραφία).

Είναι καταγεγραμμένο ότι τους έδινε τρόφιμα και σκεπάσματα, ενώ δεν έπαυε να κατηγορεί τον Δάγκουλα για τα εγκλήματά του.

Ο δε αδελφός του Επαμεινώνδας Δάγκουλας ήταν πιλότος που δεν βρισκόταν στη Θεσσαλονίκη κατά την περίοδο της Κατοχής, αλλά στη Μέση Ανατολή, ενώ μεταπολεμικά παραλίγο να πέσει θύμα της βομβιστικής επίθεσης της οργάνωσης «Στενή Αυτοάμυνα» εναντίον λεωφορείου της Πολεμικής Αεροπορίας.

Αποστρατεύτηκε με τον βαθμό του ταξίαρχου το 1966.
http://www.efsyn.gr/arthro/antonis-dagkoylas-o-protos-drakos-tis-thessalonikis

11-11-2016-dagoulasafissa

3 comments so far

  1. “Press Publica”

    Σεμινάριο Ιστορίας, 11 Noεμβρίου: Δωσιλογισμός στη Μακεδονία
    Από Pressroom – Νοέμβριος 9, 2016

    http://www.presspublica.gr/%CF%83%CE%B5%CE%BC%CE%B9%CE%BD%CE%AC%CF%81%CE%B9%CE%BF-%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1%CF%82-11-no%CE%B5%CE%BC%CE%B2%CF%81%CE%AF%CE%BF%CF%85-%CE%B4%CF%89%CF%83%CE%B9%CE%BB%CE%BF%CE%B3/

  2. ….η εξαντλητική μελέτη του Ανδρέα Βενιανάκη καταγράφει τα θύματα του Δάγκουλα….

    To βιβλίο του Ανδρέα Βενιανάκη, «Δάγκουλας, ο “δράκος” της … [Το βιβλίο θα παρουσιάσουν στην Κατερίνη οι εκδόσεις Επίκεντρο και το … Στράτο Δορδανά και Αντώνη Κάλφα και συντονιστή τον Βλάση Αγτζίδη].

    http://e-pieria.gr/askiseis/10111-metrontas-tous-nekroys-tis-istorias

    Ανδρέας Βενιανάκης: «Δάγκουλας, ο “δράκος” της Θεσσαλονίκης»

    Μελετώντας την κατοχική Μακεδονία: η εξαντλητική μελέτη του Ανδρέα Βενιανάκη καταγράφει τα θύματα του διαβόητου δολοφόνου και δωσίλογου Αντώνη Δάγκουλα (1907-21.11.1944), ενός εκ των αρχηγών των αντικομμουνιστικών ομάδων της Θεσσαλονίκης

    Η παρουσίαση του βιβλίου στο βιβλιοπωλείο Νέστωρ, την Παρασκευή 2 Δεκεμβρίου και ώρα 19.00

    To βιβλίο του Ανδρέα Βενιανάκη, «Δάγκουλας, ο “δράκος” της Θεσσαλονίκης – Συμβολή στην Ιστορία των Ταγμάτων Ασφαλείας επί Κατοχής (1941-1944), εκδόσεις Επίκεντρο, πρόλογος Στράτου Δορδανά, Βάιου Καλογρηά», Θεσσαλονίκη 2016, αποτελεί καρπό πολυετούς έρευνας κυρίως σε αρχειακές πηγές (Ιστορικό Αρχείο Μακεδονίας, Γενικό Επιτελείο Στρατού, Υπουργείο Δημοσίας Τάξεως και Προστασίας του Πολίτη, Στρατολογικά Γραφεία, ληξιαρχεία, δημοτολόγια κλπ.) αλλά και σε ποικίλες πηγές πληροφόρησης (θύματα αλλά και θύτες της περιόδου, εφημερίδες και βεβαίως την αναγκαία βιβλιογραφία γύρω από το αντικείμενο).
    Θέμα της χωρισμένης σε οκτώ κεφάλαια εξαντλητικής μελέτης, ενός μη επαγγελματία ιστορικού αλλά με απέραντη αγάπη και μόχθο καμωμένη, είναι η προσωπικότητα και ο βίος του Αντώνη Δάγκουλα ο οποίος κατάφερε να μετατραπεί στον εφιάλτη της Θεσσαλονίκης και του δημοκρατικού της κόσμου αφού ο δωσίλογος και συνεργάτης των Γερμανών Δάγκουλας (1907, Αρτάκη Μικράς Ασίας—Θεσσαλονίκη, 21.11.1944) δολοφόνησε τουλάχιστον 334 ανθρώπους. Ο Βενιανάκης μέσα από την έρευνά του βρήκε στοιχεία μόνο για τους 259 (βεβαιώσεις νεκροταφείων, δημοτολόγια) αφού ο Δάγκουλας δεν άφηνε πάνω στα θύματά του κανένα αποδεικτικό στοιχεία ενώ σύμφωνα με τους υπολογισμούς του συγγραφέα οι θάνατοι δυνατόν να είναι περισσότεροι (ίσως και 600).

    Η δράση του Αντώνη Δάγκουλα

    Τι ακριβώς έκανε ο Δάγκουλας; Το 1944, λίγους μήνες πριν από την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής, ένοπλες ομάδες δωσιλόγων (Τάγματα Ασφαλείας) έκαναν την εμφάνισή τους στους δρόμους της πόλης, τρομοκρατώντας -υπό το πρόσχημα της «καταπολέμησης του κομμουνισμού»- για δέκα μήνες τον πληθυσμό της. Ανάμεσα σε αυτές ξεχώρισε χάρη στις «υψηλές επιδόσεις» της η ομάδα του «πρόσφυγα» εκ Γρεβενών Αντώνη Δάγκουλα, το όνομα του οποίου σημάδεψε ανεξίτηλα τη συλλογική μνήμη των κατοίκων της στα μεταπολεμικά χρόνια.

    Μέντορας του Βενιανάκη για τη συγγραφή του βιβλίου υπήρξε ο επίκουρος καθηγητής ιστορίας στο ΑΠΘ Στράτος Δορδανάς και η εμπεριστατωμένη ιστορική μελέτη του με τίτλο «Ελληνες εναντίον Ελλήνων. Ο κόσμος των Ταγμάτων Ασφαλείας στην κατοχική Θεσσαλονίκη 1941-1944» (εκδ. Επίκεντρο), ο οποίος και μας δίνει με επιστημονική τεκμηρίωση το ζοφερό κλίμα των παρακρατικών που αποτελούσαν τα τελευταία χρόνια της κατοχής -με την προστασία των ναζί, τη βία και την αντικομμουνιστική υστερία- την πραγματική εξουσία στην πόλη.

    Σχεδόν δέκα χρόνια ασχολούνταν ο Βενιανάκης με τον Αντώνη Δάγκουλα, τον πρώτο «δράκο» της Θεσσαλονίκης, ο οποίος έδρασε με τη συμμορία του τους τελευταίους δέκα μήνες της γερμανικής κατοχής σκορπώντας τον τρόμο και φέροντας την ευθύνη για εκατοντάδες εκτελέσεις (ο Βενιανάκης κατάφερε να εξιχνιάσει μόνο 259). Όπως δήλωσε ο συγγραφέας της μελέτης στον καλό δημοσιογράφο Απόστολο Λυκεσά (εφημερίδα των συντακτών, 31.7.2016): «Εγραψα το βιβλίο σαν εξιλέωση, γιατί η δράση του Δάγκουλα στοιχειώνει ακόμη τις ψυχές των Θεσσαλονικέων που ποτέ δεν ξέχασαν τη δράση του πρώτου “δράκου”.»

    Συγκλονιστικές είναι οι σελίδες του βιβλίου οι οποίες περιγράφουν τις τελευταίες ημέρες του αμετανόητου δολοφόνου Δάγκουλα (Από τη μάχη του Κιλκίς στο Δημοτικό Νοσοκομείο, σσ. 235-238). Συλλαμβάνεται τραυματισμένος, με μια βαλίτσα λίρες στο πλευρό του, και μεταφέρεται στο Δημοτικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης (σημερινό «Γ. Γεννηματάς»). Εκεί το ανακριτικό του ΕΛΑΣ του παίρνει τη μοναδική κατάθεση που διαθέτουμε, ενώ εκατοντάδες πολίτες είχαν μαζευτεί έξω για να τον λιντσάρουν.

    Η αξιοποίηση του βιβλίου «Το ναζιστικό στρατόπεδο Παύλου Μελά Θεσσαλονίκης 1941-1944. Όπως το έζησε και το περιγράφει στο ημερολόγιό του ένας όμηρος ο Λεωνίδας Γιασημακόπουλος (αριθμός μητρώου φυλακής 4436)»

    Ο Ανδρέας Βενιανάκης, για τη συμπλήρωση ή επιβεβαίωση των δολοφονημένων από τον Δάγκουλα πολιτών, χρησιμοποιεί πολλά στοιχεία από τον Λεωνίδα Γιασημακόπουλο. Η Μαρτυρία του Λεωνίδα Γιασημακόπουλου στο ναζιστικό στρατόπεδο Παύλου Μελά (Απρίλιος 1943-Οκτώβριος1944), βιβλίο ντοκουμέντο και για την κατοχική Κατερίνη, εκδόθηκε το 1999 (α΄ τόμος ) και ολοκληρώθηκε το 2001 (β΄τόμος) σε λειψή—σε ό,τι αφορά πρόσωπα και πράγματα της πόλης— επιμέλεια του σερραίου λόγιου Γιώργου Καφταντζή. Στις σσ. 5-11 υπάρχει πρόλογος όπου προσανατολίζεται ο αναγνώστης για το γενικό κλίμα του στρατοπέδου αλλά και για την προσωπικότητα του Λεωνίδα Γιασημακόπουλου: «γεννήθηκε το 1884 στην Κωνσταντινούπολη και πέθανε στην Κατερίνη το 1968.

    Ήταν απόφοιτος της Μεγάλης του Γένους Σχολής, κάτοχος της τουρκικής γλώσσας (με τη διπλή της γραφή) και της γαλλικής. Διετέλεσε έπαρχος στις σαράντα εκκλησιές Ανατ. Θράκης και (μετά το 1927) στο Κιλκίς, Λαγκαδά, Κατερίνη, τέλος προϊστάμενος του Τμήματος Ανταλλαξίμων της Εθνικής Τράπεζας στην Κατερίνη […] Το Ημερολόγιο του Λ. Γιασημακόπουλου είναι το μαναδικό, απ’ όσο ξέρω, που γράφτηκε ολόκληρο μέσα σε ναζιστικό στρατόπεδο και διασώθηκε αυτούσιο σε 53 δεφτεράκια των 20 και 36 φύλλων […] Σκληρές διώξεις υπέστη και η οικογένεια του Γιασημακόπουλου […] Το Ημερολόγιο, που έχει δυσανάγνωστη γραφή με πολλά συμπλέγματα, γράφτηκε από τον Απρίλιο 1943 μέχρι την 21η Οκτωβρίου 1944 (απελευθέρωση). Καταχωρούνται σ’ αυτό, μέρα με τη μέρα, τα συναισθήματα του συγγραφέα και όλα τα συμβάντα στο στρατόπεδο, άγνωστα τα περισσότερα. Αναφέρονται επίσης οι εκτελέσεις, ονόματα εκτελεσμένων, ανακριτών, διερμηνέων, καταδοτών, δεσμοφυλάκων, βασανιστών, οι κανονισμοί, το συσσίτιο, εκβιασμοί, επισκέψεις, δραπετεύσεις, απολύσεις, οι εγκλεισμοί ομήρων, καταδίκων, υποδίκων […]». Ο κατερινιώτης αναγνώστης θα βρει πολλά ονόματα της τοπικής κοινωνίας να περιγράφονται θετικά, για την αγωνιστική τους στάση, ενώ σε άλλα , γνωστά για την φιλογερμανική τους συμπεριφορά, ο Λ.Γ. μιλά με περιφρόνηση.

    http://olympiobima.gr/andreas-venianakis-dagkoylas-o-drakos-tis-thessalonikis


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: