Κωνσταντινούπολη ή Ιστανμπουλ;

Κωνσταντινούπολη ή Ιστανμπουλ;


Τα πρόσφατα γεγονότα στην πλατεία Ταξίμ και η εμφάνιση για πρώτη φορά ενός τέτοιου μαζικού κινήματος, που αμφισβητούσε τις επιλογές της κεντρικής εξουσίας ενός εν γένει αυταρχικού κράτους, ανέδειξαν για άλλη μια φορά στην Ελλάδα ένα ευρύτερο και άλυτο ζήτημα, που αφορά την απόδοση των τοπωνυμίων.

Επανεμφανίστηκε σε διακριτή κλίμακα η χρήση του όρου «Ιστανμπούλ» στη θέση του ιστορικού όρου «Κωνσταντινούπολη». Σ’ ένα άρθρο επικαιρότητας -πολύ καλό κατά τα άλλα- που με παρακίνησε να συντάξω αυτό το σχολιασμό, υπήρχε η παρακάτω διατύπωση: «Την 1η Ιουνίου, μέρα πολλαπλασιασμού των μαζικών διαδηλώσεων από την Ιστανμπούλ στην Αγκυρα, ο εργάτης Ετχέμ Σαρισουλούκ έπεφτε νεκρός από σφαίρα αστυνομικού…»

Η συγκεκριμένη γλωσσική ασυνέπεια θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί, εάν είχε διατηρηθεί ο ίδιος κανόνας παντού. Θα μπορούσε να είχε γραφεί η πρόταση αυτή με δύο διαφορετικούς τρόπους, που δεν θα ενοχλούσαν τη γλωσσική αισθητική, εφ’ όσον θα υπάκουαν σε ενιαίους κανόνες. Οπως: «Την 1η Ιουνίου, μέρα πολλαπλασιασμού των μαζικών διαδηλώσεων από την Ιστανμπούλ στην Ανκαρα, ο εργάτης Ετχέμ Σαρισουλούκ έπεφτε νεκρός από σφαίρα αστυνομικού...», ή ακόμα πιο φυσιολογικά: «Την 1η Ιουνίου, μέρα πολλαπλασιασμού των μαζικών διαδηλώσεων από την Κωνσταντινούπολη στην Αγκυρα, ο εργάτης Ετχέμ Σαρισουλούκ έπεφτε νεκρός από σφαίρα αστυνομικού…»

Το ερώτημα που προκύπτει αφορά τις αιτίες που εμφανίζεται αυτή η ασυνέπεια ως προς τους κανόνες για την ορολογία. Να είναι μόνο η αυθαιρεσία του συγγραφέα; Ή η άγνοια των κανόνων; Ή μήπως δεν υπάρχουν κανόνες για το συγκεκριμένο θέμα; Μήπως όμως στην πραγματικότητα η επιλεκτική αυτή χρήση συνδέεται με ιδεολογικές εμμονές και (αντι)εθνικιστικές ανασφάλειες;

Μια πιο σοβαρή απόδειξη της έλλειψης μεταφραστικών κανόνων, ή της σύγχυσης που επικρατεί γενικώς, βρίσκεται στις σελίδες ενός μεταφρασμένου ιστορικού -με κάποια ελευθεριότητα βέβαια- βιβλίου τού (όχι ιστορικού) John Freely, με τίτλο «Τα παιδιά του Αχιλλέα» (εκδ. Πατάκη), που αναφερόταν στην ιστορία της Μικράς Ασίας από την αρχαιότητα έως και την Εξοδο του 1922. Η μετάφραση είναι πολύ καλή. Στο θέμα της απόδοσης των τοπωνυμίων όμως ακολουθήθηκαν κατά γράμμα οι εντολές του επιμελητή.

Το πρόβλημα βρίσκεται στην απόδοση του τοπωνυμικού όρου τη στιγμή που αλλάζει ο κυρίαρχος σ’ έναν τόπο. Ετσι, όταν μια πόλη περιέρχεται στην κυριαρχία των Οθωμανών χρησιμοποιείται η τουρκική απόδοση. Βέβαια δεν γίνεται το ίδιο όταν μια πόλη περιέρχεται σε ενετική κατοχή (πλην μιας φοράς, όπου η Εύβοια αποδίδεται ως Νεγκροπόντε -πιθανόν να υπάρχει ακριβώς έτσι στο πρωτότυπο κείμενο)!

Ετσι, την Αδριανούπολη από τη στιγμή της κατάληψής της από τον Μουράτ, δηλαδή το 15ο αιώνα και εντεύθεν, την αποδίδει ως «Εντιρνέ» (ακόμα και στην περίοδο που η Ανατολική Θράκη ήταν επισήμως τμήμα της ελληνικής επικράτειας 1921-1922), όπως και την Κωνσταντινούπολη ως Ισταμπούλ (και όχι ως Ιστανμπούλ), τη Σμύρνη ως «το Ιζμίρ» (η μετάφραση της έκφρασης «Γκιαβούρ Ιζμίρ» είναι «Απιστο Ιζμίρ»), τη Σπάρτη της Πισιδίας ως Ισπάρτα, την Κασταμονή ως Κασταμονού (υπάρχει και στην ελληνική), τη Μαρμαρίδα ως «το Μαρμαρίς» κ.λπ.

Ενώ ακόμα και την περίοδο της ελληνικής κυριαρχίας 1919-1922 το Αδραμμύτιο αναγράφεται ως Εντρεμίτ, η Πάνορμος ως Μπαντιρμά, η Μαγνησία ως Μανίσα, η Προύσα ως Μπούρσα, ο Σαγγάριος ως Σακάρυα, το Αϊδίνι ως Αϋντίν, η Κίος ως Γκεμλίκ, η Νικομήδεια ως Ιζμίτ, το Ικόνιο ως Κόνυα, η Σελεύκεια ως Σιλίφκε, η Αττάλεια ως Αντάλυα, η Σεβάστεια ως Σιβάς.

Ειδικά εκεί που αναφέρεται στον «εμπρησμό του Ιζμίρ» ή στην από τους κεμαλικούς «τουρκική κατάληψη του Ιζμίρ» τον Σεπτέμβρη του 1922, θεωρώ ότι είναι μάλλον για κλαυσίγελο!

Τη γραμμή αυτή όμως δεν την κρατά για μεγάλες γεωγραφικές ενότητες. Την Κρήτη την αποκαλεί συνεχώς με το ελληνικό της όνομα στην εποχή της οθωμανικής κυριαρχίας, όπως και την Πελοπόννησο (πού και πού αναφέρεται και ως Μοριά), την Κύπρο, τον Πόντο κ.ά.

Υπάρχουν όμως και κάποιες περιπτώσεις όπου ο κανόνας δεν τηρείται. Η Καλλίπολη άλλοτε αναφέρεται με το ελληνικό της όνομα, άλλοτε ως Γκελίμπολου και κάποιες λίγες φορές η Σμύρνη αναφέρεται ως «Σμύρνη», όπως και η Καισάρεια ή Καϊσερί.

Ενώ η Αγκυρα (Ankara), η Χίος (Sakiz), η Μυτιλήνη (Midili), ο Αίνος (Enez), η Τρίπολη της Λιβύης (Tarablus), η Αθήνα (Atina), η Ρόδος αναφέρονται πάντα με το ελληνικό τους όνομα. Η Τραπεζούντα (Trabzon) αναφέρεται επίσης με το ελληνικό της όνομα, εκτός από μια φορά που αναφέρεται ως Τραμπζόν, με την εξής διατύπωση: «…ως επαρχιακός κυβερνήτης στην Τραμπζόν, την ελληνική Τραπεζούντα». Η Κριμαία αναφέρεται έτσι όπως εκφέρεται στην ελληνική και όχι ως Κιρίμ (Qirim), όπως και η Αίγυπτος (Misir).

Διαπίστωσα και κάποια λάθη, όπως η χρήση της ορθογραφίας «Αϋβαλίκ» αντί «Αϊβαλίκ», «Αϋντίν» αντί «Αϊντίν», Χατάϋ αντί Χατάι, Χέμινγουέυ αντί Χεμινγουέι, Λοζάννη αντί Λοζάνη ή Λωζάννη, Αντάλυα αντί Αντάλια, Κόνυα αντί Κόνια…

Ο κανόνας

Το πρόβλημα ξεπερνιέται πολύ εύκολα με έναν απλό κανόνα, απαλλαγμένο από κάθε πολιτική σκοπιμότητα και ιδεοληψία: οποιοδήποτε τοπωνύμιο υπάρχει καταχωρισμένο στην ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται κατά τη μετάφραση με την ελληνική του εκδοχή. Οταν υπάρχει ιστορικό γεγονός που οδηγεί στην αλλαγή του τοπωνυμίου, ο μεταφραστής βάζει σε παρένθεση κατά την πρώτη φορά τη νέα ονομασία, συνεχίζοντας όμως να χρησιμοποιεί την ελληνική απόδοση στη μετάφρασή του. Ειδάλλως πάμε σε ιδεολογικοποιημένες χρήσεις όρων, που είναι ψεύτικες, ανόητες και κακής αισθητικής…

INFO: Ο Βλάσης Αγτζίδης είναι διδάκτωρ Σύγχρονης Ιστορίας, μαθηματικός, http://kars1918. wordpress.com/. Το αρχικό απόσπασμα είναι από το άρθρο του Λ. Κ. που δημοσιεύθηκε στο σάιτ τής κ. Χαρτουλάρη [….και απ’ ότι μου επισήμανε ο αρθρογράφος, η ονομασία «Ιστανμπούλ» επιβλήθηκε από τους υπεύθυνους του σάιτ αλλάζοντας τον όρο που υπήρχε στο αρχικό άρθρο.  Δηλαδή οι υπεύθυνοι του σάιτ αντικατάστησαν αυθαιρέτως τον όρο «Κωνσταντινούπολη» με τον όρο «Ισταμπούλ», χωρίς να ζητήσουν την άδεια του Λ.Κ., ούτε να τον ενημερώσουν στοιχειωδώς για την αυθαίρετη αυτή παρέμβαση….]

Δημοσιεύτηκε στην «Ελευθεροτυπία» Κυριακή 4 Αυγούστου 2013

——————————————————— —————
——————————————————— —————

Κάποια σχετικά κείμενα που δημοσίευσα παλιότερα για την Κωνσταντινούπολη είναι τα εξής:

Erdem Gündüz: Όλες οι αντιφάσεις της τουρκικής κοινωνίας μαζί….

Το ντοκιμαντέρ για το Σισλί (Κωνσταντινούπολη)

Σεπτέμβρης του ’55, Κωσταντινούπολη: Η κεμαλική Νύχτα των Κρυστάλλων

Οι πέντε μεγάλοι δρόμοι που οδηγούσαν στην πλατεία Ταξίμ γέμισαν ξαφνικά από ένα μαινόμενο όχλο, οπλισμένο με τσεκούρια, φτυάρια, ρόπαλα, σκεπάρνια, σφυριά και σιδερένιους λοστούς που φώναζε: «Kahrolsun giavoular!» (Ανάθεμα στους γκιαούρηδες!) και «Yikin, Kirin, giavourdur!» (Σπάστε, γκρεμίστε, είναι γκιαούρηδες!). Μετά, η... τάξη αποκαταστάθηκε από τα τεθωρακισμένα του στρατού (φωτ. Αρχείο «Ε»)

 

 

 

Advertisements

7 Σχόλια

  1. Νίκος on

    Βλ΄πεω εδώ, ότ όπως είθεισται στην εθνικιστική ρητορική να αναφέρεται η μισή αλήθεια. Στο άρθρο αφήνει να ενοηθεί΄ότι είναι κακό το τότι η Κωσνταντινούπολη (ή μάλλον όπως ακόμα και σήμερα επίσημα ονομάζεται Νέα Ρώμη, Πόλη ή Βασιλίς) είναι κακό να αναφέρεται με την λέξη «Ιστανμπούλ» την στιγμή που ακόμα και στην Τουρκία ο οιποιοσδήποτε επιπέδου άνθρωπος γνωρίζει ότι προέρχεται από το «εις την Πόλιν». Όμως, διαπιστώνω ότι ο οποιοσδήποτε επιπέδου άνθρωπος στην Ελλάδα )όπως διαφαίνεται από τον συντάκτη του άριρου) ΔΕΝ γνωρίζει ότι η Πόλη ονομαζόταν μέχρι την κατάλυση της Οθωμανικής αυτοκρατωρίας επίσημα «Konstantiniye». ;Eνα διαμάντι του δικού μας επιπέδου, είναι η περίπτωση της ονομασίας του Έβρου. Το όνομα αυτό από πολλούς αιώνες είχε πάυσει να χρησιμοποιείται. Πώς λέγεται στα τούρκικα ο Έβρος; Μερίτς (Meriç). Δεν ξέρω πολλούς που να ξέρουν ότι μέχρι πριν λίγες γενιές, τουλάχιστον 800 χρόνια ονομαζόταν «Μαρίτσα» (που προφανώς δεν είναι τούρκικη λέξη). ‘Η η περίπτωση της Τρίπολης στην Πελοπόνησσο όπου κανείς δεν ξέρει ότι είναι τεχνιτή παραφθορά της σλάβικης λέξης Drobolitsa.
    Προσωπικά θεωρώ ανόητο το δίλημμα Ιστανμπούλ ή Κωνσταντινούπολη ή Νέα Ρώμη, ή Konstantiniye (όπως αναγράφεται σε ΟΛΕΣ τις οθωμανικές λίρες…
    ..! Όσον Αφορά τον Lord Byron (Λορντ Μπάΐρον) τον λέμε Λόρδο Βύρωνα, ενώ τον George Bush λέμε Τζωρτζ Μπούς και όχι Γεώργιο Μπούσιο…..
    Όσον αφορά το «εμπρησμό του Ιζμίρ» κλπ., δεν το έχω ακούσει ποτέ γιαυτό θεωρώ χάσιμο χρόνου την ενασχόληση και με αυτό το θέμα….

    Παρεπιπτόντως η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα -που ξέρω τουλαχιστον- όπου ο πλυθυσμός ΜΟΝΟΣ του Αγγλοποιεί ελληνικά ονόματα…… Ο Γιάννης Γιανακόπουλος θα γράψει το ονομα του ως John Giannakopoulos, O Γεώργιος Παπαδόπουλος – George Papadopoulos, και η Δεσποινα θα γίνει Betty…!
    Πάντως ο Ιταλός πχ Giovanni (κάτοικος Ιταλίας) δεν θα αναγράψει το όνομα του ως John…

    Παραθέτω τα νέα ονόματα των χωριών της Θράκης (Όπως έχει γίνει σε όλη την Ελλάδα, ακόμα και η ρωμαΐκή Nova Augusta, η Νιάουστα έγινε Νάουσσα, καθότι το Νιάουστα ήταν ύποπτο!) . Οι εσκεμμένες μετα-γλωτίσσεις- μετα- φράσεις είναι πραγματικά της κακιάς ώρας….

    Αβδουλάκιοϊ=Αβδέλλα
    Ακ Βουνάρ=Ασπρονέριον
    Ακ Σακάλ=Πολιά
    Βουλγάρ Κιόι=Ελληνοχώριον
    Δελή Μουσλούκ=Δελήτιον
    Εμλεδίν=Λάδη
    Ζουφλάρ=Ζοφικόν
    Καδή Κιόι=Μάνη
    Καπουτζή=Θυρέα
    Καρά Βουνάρ=Βρυσικά
    Καρακκλήσι=Μαυροκκλήσιον
    Καρατζαλή=Ελαφοχώριον
    Καρλή=Χιονάδες
    Κιλιτζή Κιόι=Σκουρτοχώριον
    Κίσσελι=Κισσός
    Κούλελι Βουργάζ=Πύθιον
    Μεγάλη Τράβα=Δόξα
    Μικρά Τράβα=Βρύση
    Μπασκλησέ=Πρωτοκκλήσιον
    Ουρλή=Θούριον
    Σαλτήκιόι=Λάβαρα
    Σαρά Κιόι=Σαράκιον
    Σαράκι=Ρήγιον
    Σκουρτοχώρι=Σιτοχώριον
    Σουμπάς Κιόι=Σαύρα
    Τζαμπαζλάρ=Τραύα
    Τοκμάκ Κιόι=Μεταξάδες
    Τσαουσλή=Κυανή
    Τσιαλή Κιόι=Παλιούρι
    Τσιομπανλή=Ποιμενικόν
    Χεκιμλή=Γιατράδες
    Χισσάρ Μπεϊλή=Κισσάριον

    ΥΓ. Ας μη ρωτήσω ποιός ξέρει γιατί ο Τούρκικος καφές λεγόταν Τούρκικος, γιατί την απλή -αλλά απολύτως άγνωστη – απάντηση δφεν την ξέρει κανείς!…

  2. Βλέπω εδώ -στο παραπάνω σχόλιο- ότι όπως είθισται στον προβληματικό νεοελληνικό λόγο, και κυρίως στον αυτοακκιζόμενο ως τάχα αντιεθνικιστικό, αντιμετωπίζεται μια διαφορετική θέση με την ενοχοποίησή της ως «εθνικιστική ρητορική».. Βολική και συνηθισμένη η μέθοδος εδώ στα Νότια Βαλκάνια!!!

    Εάν ο βιαστικός «αντιεθνικιστής» σχολιογράφος εγκατέλειπε για λίγο τις προκαταλήψεις και τα στερεότυπα και διάβαζε το κείμενό μου θα αντιλαμβανόταν ότι το αντικείμενο είναι η επισήμανση για την απουσία κανόνων, όπως και την αυθαίρετη κατασκευή και την αφύσικη επιβολή στην ελληνική γλώσσα ενός τοπωνυμίου ξένου και αχρησιμοποίητου. Και βεβαίως όχι «ξένου» με την έννοια ότι οι συνιστώσες λέξεις δεν είναι ελληνικές, αλλά ως ιστορική χρήση και ιδεολογική σήμανση.

    Ο ελληνικός λαός χρησιμοποιεί τον όρο «Κωνσταντινούπολη» ΚΑΙ για τη σύγχρονη πόλη που οι Τούρκοι και οι τουρκόφωνοι ονομάζουν Istanbul.

    Η προσπάθεια αλλαγής και προσαρμογής στον τουρκικό τρόπο, αποτελεί προσπάθεια αλλοτρίωσης, αλλά και απόδειξη κακογουστιάς αντίστοιχης σημασίας με το να αντικατασταθεί η ονομασία «Λειψία» με το «Λάιπσιγ»….

    ————-
    Αδυνατώ να καταλάβω που σας ενοχλεί και που βρίσκεται εθνικιστική χροιά, στην εν κατακλείδι θέση του κειμένου μου για την μέθοδο που είναι καλό να ακολουθείται σε τέτοιου είδους ζητήματα:

    «Ο κανόνας

    Το πρόβλημα ξεπερνιέται πολύ εύκολα με έναν απλό κανόνα, απαλλαγμένο από κάθε πολιτική σκοπιμότητα και ιδεοληψία: οποιοδήποτε τοπωνύμιο υπάρχει καταχωρισμένο στην ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται κατά τη μετάφραση με την ελληνική του εκδοχή. Οταν υπάρχει ιστορικό γεγονός που οδηγεί στην αλλαγή του τοπωνυμίου, ο μεταφραστής βάζει σε παρένθεση κατά την πρώτη φορά τη νέα ονομασία, συνεχίζοντας όμως να χρησιμοποιεί την ελληνική απόδοση στη μετάφρασή του. Ειδάλλως πάμε σε ιδεολογικοποιημένες χρήσεις όρων, που είναι ψεύτικες, ανόητες και κακής αισθητικής…»

  3. ΕΠΙΣΗΣ, υπάρχει και άλλο ένα στοιχείο που κάνει ακόμα πιο ενδιαφέρουσα την αντιπαράθεση και αποκαλύπτει τις προθέσεις ενός ιδεολογικοπολιτικού (νεοφιλελεύθερου-σημιτικού) χώρου που επιδιώκει την από τα πάνω αντικατάσταση του όρου. Αναφέρω:

    «Το αρχικό απόσπασμα είναι από το άρθρο του Λ. Κ. που δημοσιεύθηκε στο σάιτ τής κ. Χαρτουλάρη και απ’ ότι επισήμανε ο αρθρογράφος η ονομασία «Ιστανμπούλ» επιβλήθηκε από τους υπεύθυνους του σάιτ αλλάζοντας τον όρο που υπήρχε στο αρχικό άρθρο. Δηλαδή οι υπεύθυνοι του σάιτ αντικατέστησαν αυθαιρέτως τον όρο «Κωνσταντινούπολη» με τον όρο «Ιστανμπούλ», χωρίς να ζητήσουν την άδεια του Λ.Κ., ούτε να τον ενημερώσουν στοιχειωδώς για την αυθαίρετη αυτή παρέμβαση.... «

  4. FAZ: «Σόου του ραμαζανιού» στην Αγία Σοφία

    Δημοσίευση: 08 Ιουλίου 2016

    Οι εκκλησίες της Κωνσταντινούπολης είναι για τους Τούρκους ισλαμιστές και εθνικιστές το σημαντικότερο σύμβολο της οθωμανικής κατάκτησης της Πόλης. Επανειλημμένα έχουν γίνει απόπειρες να γίνουν τζαμιά. Για πολλούς συντηρητικούς μουσουλμάνους, στην Τουρκία, ήταν ένα μεγάλο όνειρο να γίνει η Αγία Σοφία τζαμί και κατά τη διάρκεια του ραμαζανιού γινόταν για μερικές ώρες καθημερινά. Ποιος και πότε το αποφάσισε δεν είναι σαφές. Το Κρατικό Ιδρυμα Θρησκείας παρουσίασε το «σόου του ραμαζανιού» σα να επρόκειτο για το πιο αυτονόητο πράγμα στον κόσμο, γράφει η γερμανική εφημερίδα Frankfurter Allgemeine (FAZ), σε δημοσίευμα για την Αγία Σοφία.

    Και ενώ τα φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης πάλλονταν από ενθουσιασμό και έγραφαν για «ιστορικές στιγμές στην Αγία Σοφία», η κριτική έπεφτε σαν χαλάζι από το εξωτερικό. Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε την απόφαση «οπισθοδρομική» κάτι το οποίο από την άλλη πλευρά έγινε δεκτό με αγανάκτηση. Η Ελλάδα αναμιγνύεται στις εσωτερικές υποθέσεις της Τουρκίας, έγραψαν εξοργισμένα κάποια τουρκικά ΜΜΕ και διέδιδαν τη φήμη ότι ο Ελληνας πρόξενος πραγματοποίησε μυστική πρωινή επιθεώρηση στην Αγία Σοφία.

    Μεταξύ άλλων και το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών προέτρεψε την Τουρκία να δείξει τον «προσήκοντα σεβασμό» στην ιστορία του χώρου. Ο βουλευτής του κυβερνητικού κόμματος ΑΚP Kωνσταντινούπολης Σαμίλ Ταγιάρ έριξε λάδι στη φωτιά γράφοντας στο τουίτερ ότι οι μουσουλμανικές λειτουργίες στην Αγία Σοφία είναι τα αντίποινα για την αναγνώριση του «αρμενικού ψέματος» από τη γερμανική Βουλή. Η Τουρκία δεν έχει φίλους στη Δύση πια, θα πρέπει επομένως να μην την λαμβάνει καθόλου υπόψη πλέον.

    H αρμενικής καταγωγής Τουρκάλα βουλευτής Σελίνα Εζοζουν Ντογκάν, μια από τις λίγες χριστιανές πολιτικούς του κεμαλικού κόμματος της αντιπολίτευσης CHP στο τουρκικό Κοινοβούλιο, βρίσκει την ενέργεια απρεπή. Η Αγία Σοφία είναι ένα από τα σημαντικότερα πολιτιστικά σύμβολα του παρελθόντος της χώρας και η μη θρησκευτική χρήση της είναι επομένως σωστή. «Αν κάποιος θέλει να επαναφέρει το κτίριο στην αρχική του λειτουργία, τότε θα έπρεπε λογικά να την μετατρέψει σε εκκλησία». Σε τελευταία ανάλυση η Αγία Σοφία κατασκευάστηκε αρχικά ως εκκλησία και χρησιμοποιήθηκε ως τέτοια επί αιώνες. Εκτός αυτού υπάρχει μεγαλύτερη έλλειψη εκκλησιών και όχι τζαμιών στη χώρα, λέει η Ντογκάν στη γερμανική εφημερίδα. Την ίδια άποψη είχε εκφράσει και ο ελληνορθόδοξος Πατριάρχης Βαρθολομαίος προ διετίας. Αυτές όμως τις μέρες δεν μπορεί κανείς να τον βρει, όπως άλλωστε και άλλους εκπροσώπους χριστιανικών εκκλησιών στην Πόλη.

    Στην προκειμένη περίπτωση είναι λιγότερο θέμα θρησκείας και περισσότερο πολιτικής ταυτότητας, λέει ο Κοράι Τσαλισκάν, καθηγητής πολιτικής επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Βοσπόρου της Κωνσταντινούπολης. Για τους Τούρκους ισλαμιστές και εθνικιστές η Αγία Σοφία είναι το σημαντικότερο σύμβολο της κατάκτησης της Πόλης. Το ότι τα ιστορικά μνημεία ανήκουν σήμερα εξίσου σε όλους τους πολιτισμούς δεν ταιριάζει στο κοσμοαντίληψη αυτών των συντηρητικών ομάδων. Την Αγία Σοφία την αντιλαμβάνονται ως «χώρο νοσταλγίας», ο οποίος πρέπει να ξανακατακτηθεί.

    Όποιος επισκεφτεί αυτές τις μέρες την Αγία Σοφία, δεν θα αντιληφθεί σχεδόν τίποτα από τη διαμάχη για το εντυπωσιακό μνημείο πολιτισμού. Την περασμένη Παρασκευή, πριν το τέλος του ραμαζανιού, επικρατούσε περισσότερη ησυχία και ηρεμία από ό,τι συνήθως. Έβλεπες μόνο ορισμένους μεμονωμένους επισκέπτες, λόγω της τρομοκρατικής επίθεσης στο αεροδρόμιο Ατατούρκ της Πόλης.

    Η δημοσιογράφος Χιλάλ Μπαγιάρ πάντως δεν μπορεί να φανταστεί κάτι ομορφότερο από το να ζήσει τη μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί. Η νεαρή γυναίκα με τη δεμένη κοτσίδα και το άνετο μαύρο φόρεμα πηγαίνει συχνά εκεί. Έχει ασχοληθεί εντατικά με την ιστορία της Αγίας Σοφίας και είναι πεπεισμένη ότι το κτίριο βρίσκεται σε τόσο καλή κατάσταση χάρη στους Οθωμανούς κατακτητές. Η μετατροπή της σε τζαμί προστάτεψε το κτίριο και το διατήρησε για τις επόμενες γενιές. Είναι επομένως κρίμα που δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως τζαμί πια, είπε στην Frankfurter Algemeine Zeitung.

    Η συζήτηση για τη χρήση της Αγίας Σοφίας πυροδοτείται επανειλημμένα τα τελευταία χρόνια. Η πολυμελής «Ενωση Νέων της Ανατολίας» οργάνωσε πριν από δύο χρόνια μια προσευχή διαμαρτυρίας μπροστά στην Αγία Σοφία, στην οποία πήραν μέρος χιλιάδες πιστοί και ξεκίνησε τη συγκέντρωση υπογραφών για τη μετατροπή της σε τζαμί. Παρόμοιες πρωτοβουλίες πήρε και η «Τουρκική Ένωση Φοιτητών». Υποστήριξη είχε και από κυβερνητικούς κύκλους: ο πρώην αναπληρωτής πρωθυπουργός Μπουλέντ Αρίντς διακήρυξε, κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στην Αγία Σοφία το 2013, ότι «προσεύχεται στον Αλλάχ να ξαναγελάσει». Επίσης βουλευτές του κυβερνητικού κόμματος ΑΚΡ και του εθνικιστικού κόμματος της αντιπολίτευσης ΜΗΡ έφεραν στη Βουλή διάφορα νομοσχέδια με τα οποία ζητούσαν να χρησιμοποιηθεί η Αγία Σοφία σαν τζαμί.

    Λογική δεν υπάρχει σε αυτήν την επιθυμία, τονίζει ο καθηγητής Κοράι Τσαλισκάν στη γερμανική εφημερίδα. Η Κωνσταντινούπολη δεν έχει ανάγκη από εντυπωσιακά τζαμιά. Πουθενά στην πόλη δεν υπάρχουν τόσο πολλά όσο στο ιστορικό κέντρο. Ακόμα και το μπλε τζαμί ακριβώς απέναντι από την Αγία Σοφία είναι μισογεμάτο στις ώρες της προσευχής. «Ο ίδιος ο Ερντογάν είχε πει προ ετών, «ας γεμίσει πρώτα το μπλε τζαμί πριν ασχοληθούμε με την Αγία Σοφία»» όπως υπενθυμίζει ο Τσαλισκάν. Το γεγονός ότι ο πρόεδρος Ερντογάν δεν έχει εκφραστεί δημόσια για το θέμα οφείλεται σε στρατηγικούς λόγους, υποψιάζεται ο καθηγητής: «Ιδεολογικά του είναι χρήσιμη η συζήτηση, διότι ενισχύει την κομματική του βάση. Οικονομικά όμως δεν μπορεί να επιτρέψει στον εαυτό του κανένα περαιτέρω βήμα το οποίο θα έβλαπτε τον τουρισμό της χώρας ακόμα περισσότερο». Υπό πόσο μεγάλη πίεση βρίσκεται δείχνει το γεγονός ότι υπέκυψε μπροστά στη Ρωσία και το Ισραήλ.

    Ασφαλώς και δεν είναι σύμπτωση, λέει ο Τσαλισκάν, ότι η μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί για ένα μήνα έγινε σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα δεν τα πάει καθόλου καλά. Η τουρκική κυβέρνηση στρέφεται προς το πολιτικό Ισλάμ όσο μεγαλύτερη είναι η καθοδική πορεία της χώρας πολιτικά και οικονομικά. Οι ανάγνωση του Κορανίου μέσα από την Αγία Σοφία είναι μια μικρή υποχώρηση η οποία βελτιώνει μεν την διάθεση των συντηρητικών ψηφοφόρων, αλλά ταυτόχρονα προωθεί περαιτέρω την κοινωνική πόλωση, συμπληρώνει ο καθηγητής.

    http://www.avgi.gr/article/10927/7096208/faz-soou-tou-ramazaniou-sten-agia-sophia

  5. Άσαντ on

    «Κωνσταντινούπολη και όχι Ινσταμπούλ!», η εντολή του Άσαντ για τα σχολικά βιβλία

    ΑΠΟΨΗ στις 05/09/2016

    «Μήνυμα» Βαγδάτης σε Αθήνα…

    |>Παντελής Ξανθίδης
    |>Ενώ στην Ελλάδα η εκπαίδευση όλο και «μοντερνοποιείται» προς το χειρότερο και κάθε λίγο και λιγάκι εμφανίζεται και ένας διάττων αστέρας για να πετάξει μία ανθελληνική μπαρούφα, η μαρτυρική Συρία θα «δει» την νέα σχολική χρονιά να μην γράφεται στα σχολικά βιβλία της η Πόλη ως «Ινσταμπούλ» αλλά ως Κωνσταντινούπολη, καθώς αυτό αποφάσισε ο «κακός» Πρόεδρος Μπασάρ Αλ Άσαντ!
    Βέβαια όταν έγινε γνωστή αυτή η απόφαση, επόμενο ήταν να προκαλέσει οργή στην Άγκυρα και ίσως δυσαρέσκεια σε πανεπιστημιακούς «κύκλους» των Αθηνών, που φημίζονται για τις κατά καιρούς «πρωτότυπες» απόψεις τους…
    Διαφήμιση για την υποστήριξη της σελίδας
    Συγκεκριμένα ο Μπασάρ Αλ Άσαντ, έδωσε εντολή ώστε από τη νέα σχολική χρονιά, 2016-2017, στα σχολικά ιδρύματα που ελέγχει το καθεστώς να καταργηθεί η τουρκική ονομασία της Κωνσταντινούπολης.
    Επιπλέον, ο Άσαντ προχώρησε στην κατάργηση και του επιθέτου Φατίχ (+ κατακτητής – πορθητής) για τον Μωάμεθ Β, ο οποίος θα αποκαλείται απλώς Μεχμέτ +(Μωάμεθ), ενώ η Άλωση της Κωνσταντινούπολης μετονομάζεται σε «είσοδος των Οθωμανών στην Πόλη σαν προσωρινό γεγονός«!
    Μάλιστα δεν παραλείπει να χαρακτηρίσει τους Οθωμανούς Τούρκους σαν ένα από τα χειρότερα είδη που πέρασαν στην ιστορία και ότι ο λαός του υπέφερε τα πάνδεινα από αυτούς!
    Σχετικά με το τελευταίο, ίσως θα πρέπει να δώσει ιδιαίτερη σημασία το ελληνικό υπουργείο για την εκπαίδευση, για το πώς αντιμετωπίζεται από άλλες χώρες η ιστορία του λαού τους και δεν αφήνεται έρμαιη σε… συνωστισμούς από βυζαντινολογίες και στις ιδιορρυθμίες του κάθε ευφάνταστου «ιστορικού» και της κάθε ψωνάρας για δημοσιότητα.

    http://www.typospeiraiws.gr/%CE%BA%CF%89%CE%BD%CF%83%CF%84%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BD%CE%BF%CF%8D%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B7-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CF%8C%CF%87%CE%B9-%CE%B9%CE%BD%CF%83%CF%84%CE%B1%CE%BC%CF%80%CE%BF%CF%8D%CE%BB/

  6. http://www.msn.com/el-gr/news/world/%CE%BF-%CF%84%CE%BF%CF%8D%CF%81%CE%BA%CE%BF%CF%82-%CE%B5%CE%B9%CE%BA%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82-%CF%80%CE%BF%CF%85-%C2%AB%CF%84%CF%8C%CE%BB%CE%BC%CE%B7%CF%83%CE%B5%C2%BB-%CE%BD%CE%B1-%CF%80%CE%B5%CE%AF-%CE%BA%CF%89%CE%BD%CF%83%CF%84%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BD%CE%BF%CF%8D%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B7-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B1%CE%BD%CE%BC%CF%80%CE%BF%CF%8D%CE%BB-photos/ar-BBxT7qy?ocid=UP97DHP

    Ο Τούρκος εικαστικός που «τόλμησε» να πεί Κωνσταντινούπολη την… Ιστανμπούλ [photos]

    Στο στόχαστρο φανατικών και χωρίς καμία προστασία από τις Αρχές βρέθηκε η δημόσια έκθεση ενός έργου γνωστού εικαστικού δημιουργού της Τουρκίας, που αποτελεί μια ογκώδη κατασκευή από πλέξιγκλας της λέξης ‘ΚΟNSTANTINIYYE’ -το όνομα της Κωνσταντινούπολης στα τουρκικά- πλαισιωμένη και με άλλα υλικά.

    Η εικαστική δημιουργία του Αχμέτ Γκιουνέστεκιν, που είχε εκτεθεί με επιτυχία το 2015 στη Βενετία μέσω της γνωστής γκαλερί Marlborough της Νέας Υόρκης, παρουσιάστηκε αυτές τις μέρες για πρώτη φορά στην Τουρκία, στην είσοδο ενός μεγάλου εμπορικού κέντρου, του Plus Shopping Mall στο Ατάκιοϊ της Κωνσταντινούπολης.

    Η δημόσια έκθεση όμως του ‘ΚΟNSTANTINIYYE’ κράτησε λιγότερο από πέντε ώρες αφότου έγιναν τα εγκαίνια στις 6 το απόγευμα, παρουσία του καλλιτέχνη και πολλών προσκεκλημένων, ενώ στο εσωτερικό του εντυπωσιακού εμπορικού κέντρου φιλοξενούνταν και άλλα τρία έργα του ίδιου.

    Στήθηκε ένα οργανωμένο σκηνικό αντιδράσεων από ‘διαμαρτυρόμενους’, οι οποίοι υποστήριζαν ότι είναι πρόκληση η δημόσια χρησιμοποίηση του ονόματος Κωνσταντινούπολη, το οποίο οδήγησε στη βίαιη κάλυψη αρχικά του έργου με… καραβόπανο με εντολή της τοπικής δημοτικής αρχής του Μπακίρκιοϊ και στη συνέχεια στην απομάκρυνσή του.

    Οι οργανωμένες αντιδράσεις φανατικών που έφτασαν δύο ώρες μετά, κάποιοι από τους οποίους απειλούσαν ακόμη και να λιντσάρουν τον 50χρονο καλλιτέχνη, όπως έγραψε στην εφημερίδα ‘Χουριέτ’ ο συνεργάτης της, Ερτουγρούλ Οζκόκ, οποίος συνδέεται με φιλία μαζί του και παρευρέθηκε στα εγκαίνια, έπιασαν γρήγορα τόπο.

    Απειλές
    Ο αστυνομικός διευθυντής που έφτασε στον χώρο του κέντρου δήλωσε ‘αδυναμία να παράσχει ασφάλεια’, ενώ ανέφερε ότι είχαν δεχθεί και πολλές τηλεφωνικές καταγγελίες και απειλές για τους ανθρώπους που σχετίζονταν με την έκθεση του έργου.

    Ο ίδιος ο Αχμέτ Γκιουνέστεκιν ανέφερε πως μετά τα εγκαίνια κατέφθασε μια ομάδα οργισμένων ατόμων, τα οποία φώναζαν: ‘Πώς βάζετε αυτό το όνομα εδώ;’, ‘Η πόλη αυτή από το 1453 ονομάζεται Ιστανμπούλ’. Οι αντιδράσεις αυτές αυξάνονταν, για να ακολουθήσει μέσα στη νύχτα η κάλυψη του έργου με καραβόπανο με εντολή της δημοτικής αρχής του Μπακίρκιοϊ και στη συνέχεια πάλι με εντολή της τελευταίας η οριστική απομάκρυνση του έργου μπροστά από το εμπορικό κέντρο.

    Το συγκεκριμένο έργο, όπως είπε ο Αχμέτ Γκιουνέστεκιν, είχε αγοραστεί από τον ιδιοκτήτη του πολυτελούς Plus Shopping Mall, τον επιχειρηματία Νιχάτ Ντελιμπαλτά, για μόνιμη έκθεσή του μπροστά στο εμπορικό κέντρο με τη σκέψη ‘ότι αυτό συμβολίζει την Κωνσταντινούπολη και πρέπει να το βλέπουν όλοι’.

    Παρά τη σημασία του γεγονότος, που αποτελεί μια πρωτοφανή ενέργεια σκοταδισμού, λόγω των ανώμαλων συνθηκών που έχουν επιβληθεί από το καθεστώς του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Τουρκία, εκτός της ‘Χουριέτ’ ελάχιστα ΜΜΕ ασχολήθηκαν μ’ αυτό. Ο συνεργάτης της εφημερίδας Ερτουγρούλ Οζκόκ έγραψε ότι όσα έγιναν με το έργο ‘ΚΟNSTANTINIYYE του Plus Shopping Mall αποτελούν λογοκρισία και αποκλεισμό του εικαστικού δημιουργού’. Προχώρησε όμως ακόμη περισσότερο: ‘Το Κωσταντινούπολη είναι ένα όνομα που αυτή η πόλη έφερε στη διάρκεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ενώ το ίδιο όνομα χρησιμοποιήθηκε και στα νομίσματα που κόπηκαν από τον Κεμάλ Ατατούρκ’, έγραψε.

    Το ‘Εθνος της Κυριακής’ αναζήτησε τον Αχμέτ Γκιουνέστεκιν στην Τουρκία, μέσω φίλων του στην Ελλάδα, αλλά συνεργάτες του μας είπαν ότι απουσίαζε στη Ζυρίχη. Ο ίδιος πάντως με αφορμή τη δημόσια έκθεση του ‘ΚΟNSTA-NTINIYYE’ για πρώτη φορά στην Τουρκία είχε πει ότι το Κωνσταντινούπολη είναι ένα όνομα που είχε η πόλη σε όλες τις περιόδους των Οθωμανών και εκφράζει όλα τα πολιτιστικά της στρώματα. Για τη συγκεκριμένη εγκατάσταση έχει πει ότι διερευνά τρόπους ώστε να αποκαλύψει τα διαφορετικά πολιτιστικά στρώματα της πόλης τα οποία σήμερα είναι ελάχιστα αισθητά.

    Ο Αχμέτ Γκιουνέστεκιν που είναι κουρδικής καταγωγής, έχει πολλούς φίλους στην Ελλάδα και αγαπά ιδιαίτερα τη χώρα μας την οποία επισκέπτεται συχνά και έχει πολλούς Ελληνες φίλους. Είναι άριστος γνώστης και λάτρης της ελληνικής μυθολογίας και της αρχαίας ελληνικής ιστορίας και έχει πολλές φορές εκθέσει τη δουλειά του στην Ελλάδα. Τελευταία του ‘παρουσία’ η συμμετοχή του στην Art Thessaloniki, στις αρχές του μήνα, μέσω της Los Art Gallery από τη Σύμη, όπου το καλοκαίρι επίσης είχε φιλοξενήσει ατομική του έκθεση στο νησί.

    Λάτρης της μυθολογίας
    Τον Αχμέτ Γκιουνέστεκιν ‘σύστησε’ στο ελληνικό κοινό ο Παντελής Τσάτσης, ιδιοκτήτης της Art Forum στη Θεσσαλονίκη, ο οποίος είναι προσωπικός του φίλος.

    ‘Ο Αχμέτ γνωρίζει την ελληνική μυθολογία και την αρχαία ελληνική ιστορία πολύ καλύτερα από εμένα που είμαι Ελληνας.

    Πριν από έναν χρόνο ήρθε στη Θεσσαλονίκη, πήγαμε στο Δίον, στον Ολυμπο, στη Βεργίνα και γνώριζε τόσο πολλά για τα μέρη αυτά και την ιστορία τους που με άφησε άφωνο’ λέει στο ‘Εθνος της Κυριακής’ ο Π. Τσάτσης, ο οποίος τον φιλοξένησε το καλοκαίρι στην γκαλερί της Σύμης.

    Ο 50χρονος Τούρκος εικαστικός δημιουργός γυρίζει κάθε χρόνο με το σκάφος του τα ελληνικά νησιά και έχει παρουσιάσει τη δουλειά του σε αρκετά από αυτά, όπως στη Μύκονο, στη Σαντορίνη και αλλού, ενώ τον Μάιο συμμετείχε στην Art Athina, στο γήπεδο Τάε Κβον Ντο του Φαλήρου. ‘Η αρχαία Ελλάδα και η Μεσοποταμία είναι τα κύρια ενδιαφέροντα της δουλειάς του. Ασχολείται με τη ζωγραφική και τις κατασκευές και έχει επηρεαστεί από τον σπουδαίο Ούγγρο ζωγράφο, Βικτόρ Βαζαρέλι’, δηλώνει ο Π. Τσάτσης.

    Ο Βαζαρέλι ανήκει στην παράδοση του Μπαουχάουζ και του κονστρουκτιβισμού, είναι διάσημος καλλιτέχνης της εποχής του Μεσοπόλεμου και υπήρξε από τους πρόδρομους της ‘Op Art’ (οπτική, αφηρημένη, γεωμετρική τέχνη) και του νεωτερισμού στη μεταπολεμική ευρωπαϊκή τέχνη.

    Η αγάπη του για τη Μεσοποταμία δεν είναι τυχαία, καθώς ο Αχμέτ Γκιουνέστεκιν γεννήθηκε στο κουρδικό Γκαρζάν της επαρχίας Μπατμάν της Νοτιοανατολικής Τουρκίας, ενώ ο ίδιος συνηθίζει να λέει ότι ‘οι ελληνικοί μύθοι και οι μύθοι της Μεσοποταμίας είναι η εννοιολογική βάση της δουλειάς μου’.

    Καλλιτέχνης με ανοιχτό πνεύμα, ευρυμαθής και μελετητής της ιστορίας της μοντέρνας τέχνης, ζει και εργάζεται στην Κωνσταντινούπολη, όπου και συναναστρέφεται με την ‘αφρόκρεμα’ των εικαστικών τεχνών, καθώς η δουλειά του γνωρίζει μεγάλη επιτυχία τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Αμερική.

    ‘Είναι από τους πιο γνωστούς Τούρκους εικαστικούς. Εχει διεθνή απήχηση λόγω του έργου του, αλλά και της σπουδαίας του προσωπικότητας. Είναι καλλιτέχνης που εξελίσσεται συνεχώς, έχει μια ανησυχία που περνά στα έργα του, βελτιώνεται κάθε φορά και περισσότερο, θα τολμούσα να πω ότι είναι οικουμενικός καλλιτέχνης, που ξεφεύγει από τα στερεότυπα.

    Δεν είναι μόνο ζωγράφος, είναι εικαστικός με την ευρεία έννοια, γιατί το έργο του είναι πολύ περισσότερα από ένας απλός πίνακας’, συμπληρώνει ο Π. Τσάτσης.

    ΣΕ ΟΛΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

    Ο 50χρονος εικαστικός έχει εκθέσει σχεδόν σε όλο τον κόσμο, συνεργάζεται όμως στενά με την γκαλερί Marlborough της Νέας Υόρκης, η οποία έχει παραρτήματα στο Λονδίνο, στη Βαρκελώνη, στο Μονακό, στη Μαδρίτη και αλλού. Το 2013 στην γκαλερί Marlborough παρουσίασε τη σειρά ‘Σύγχρονη Κωνσταντινούπολη’.

    ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΕΛΙΔΗΣ

    • Νίκος Τζάννης on

      Θεωρώ παραπλανητικό τον τίτλο του άρθρου «Ο Τούρκος εικαστικός που «τόλμησε» να πεί Κωνσταντινούπολη την… Ιστανμπούλ». Δεν την είπε Κωνσταντινουπολη, αλλά ΚΟNSTANTINIYYE. Η λέξη αυτή είναι η ονομασία της Πόλης όπως αναφέρατι στο Κοράνι, και αναγραφόταν σε ολες τις οθωμανικές λίρες μαζί με το μουσουλμανικό έτος. Αν η λέξη ΚΟNSTANTINIYYE είναι η λέξη ΚΩΣΝΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ, τότε και η λέξη ΙΣΤΑΝΜΠΟΥΛ είναι και αυτή ταυτόσημη. Η μηπως κάτι δεν πάει καλά….. Δεν καταλαβαίνω γιατι στο παραπάνω άρθρο δεν διευκρινίζεται το τι είναι ακριβώς η λέξη ΚΟNSTANTINIYYE, όπου παραπιτόντως, απουσιάζει η λέξη ΠΟΛΙΣ, -που όμως περιλαμβάνεται στην ΙΣΤΑΝΜΠΟΥΛ- , προφανώς δεν είναι ακριβώς η λέξη ΚΩΣΝΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ….. Τι να πω….


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: