20-12-2015: Eκδήλωση για τους πρόσφυγες στον Καρέα Αττικής

Φωτογραφία του Βλάσης Αγτζίδης.20-12-2015: Η τελευταία εκδήλωση της χρονιάς αυτής κλείνει την α’ φάση μιας εξαιρετικής προσπάθειας του Εκπολιτιστικού Συλλόγου για τη δημιουργία ενός αρχείου προφορικής ιστορίας στον Καρέα της Αττικής…

Οι πρόσφυγες του Καρέα προέρχονται
α) από τον παροικιακό ελληνισμό της Ρουμανίας που ήρθαν στην Ελλάδα από το 1947 – αρχές του 50,
β) από Έλληνες – Πόντιους- από τη Σοβιετική Ένωση του 1956 (ένα άλλο τμήμα αυτού του κύματος μετακίνησης εγκαταστάθηκε στη Νέα Βίγλα Άρτας),
γ) Πόντιοι πρόσφυγες του ’39 από την ΕΣΣΔ, που κατοικούσαν στην Καλλιθέα Αττικής και μετακινήθηκαν στον Καρέα και
δ) Αρμένιοι πρόσφυγες του ’22, που κατοικούσαν έως τότε στο Δουργούτι (Νέος Κόσμος)….

Η εκδήλωση θα γίνει στο Αστικό Κέντρο Καρέα (πρώην ΚΕΦΟ) στις 7 μ.μ.

3 comments so far

  1. Μορφές Ελλήνων Λογίων στην Ρουμανία του 19ου αιώνα
    ELENA LAZAR, Ελληνίστρια, Διευθυντής του Εκδοτικού Οίκου Ομόνοια, Βουκουρέστι
    Email: elenalazaromonia@yahoo.com
    Στο έδαφος της σημερινής Ρουμανίας εξελίχθηκε από την πρώιμη Αρχαιότητα ως την σύγχρονη εποχή, αυτό
    που μπορούμε να αποκαλέσουμε, μια δεύτερη «Magna Graecia» (ή «Magna Graecia του Βορρά», όπως απο-
    κάλεσε τα δακικά μέρη ο σπουδαίος Έλληνας Βυζαντινολόγος και Ακαδημαϊκός Διονύσιος Ζακυθηνός).
    Από την ίδρυση, τον 7ο-6ο αιώνα π. Χ., των πρώτων ελληνικών αποικιών στη ρουμανική ακτή της Μαύρης
    Θάλασσας ως σήμερα, οι σχέσεις των δυο λαών ήσαν διαρκείς, δεν διακόπηκαν σχεδόν ποτέ. Με την άνοδο
    της Κωνσταντινούπολης στη σκηνή της Ιστορίας, ο βυζαντινός Πολιτισμός αντανακλάται, επί μια ολόκληρη
    χιλιετία, βόρεια του Δούναβη. Η σφραγίδα του βυζαντινού Πολιτισμού, εμφανέστερη κυρίως στην Βλαχία
    και τη Μολδαβία, βρίσκεται παντού: στην Εκκλησία, ας σημειωθεί δε ότι οι Ρουμάνοι παρέμειναν Ορθόδο-
    ξοι μέχρι σήμερα, στους κρατικούς Θεσμούς, το Δίκαιο, τον Πολιτισμό.
    Μετά το 1453, η έξοδος των Ελλήνων προς τις ρουμανικές περιοχές μαζί με όλη τους την πνευματική κλη-
    ρονομιά, συμβάλλει στη δημιουργία ενός αληθινού «Βυζαντίου μετά το Βυζάντιο», για να χρησιμοποιήσου-
    με την εύγλωττη έκφραση του μεγαλύτερου Ρουμάνου ιστορικού, Nicolae Iorga. Ο ελληνικός κόσμος θεω-
    ρεί τις ρουμανικές περιοχές ως λιμάνι, ως καταφύγιο ώστε, κατά μια λαϊκή έκφραση, «μόνο ο Παράδεισος
    είναι καλύτερος από την Βλαχία». Η αλήθεια είναι ότι στις ρουμανικές χώρες ο έλεγχος της Οθωμανικής
    Αυτοκρατορίας δεν ήταν τόσο αυστηρός, όπως στα υπόλοιπα Βαλκάνια, όπου η κυριαρχία της Πύλης ήταν
    απόλυτη.
    Η ελληνική γλώσσα, lingua franca κατά την Αρχαιότητα, έγινε, από τον 15ο αιώνα μέχρι το κατώφλι της
    σύγχρονης εποχής, η γλώσσα του εμπορίου και του Πολιτισμού. Η νέα ελληνική εν συνεχεία και από τον
    17ο αιώνα, γίνεται η γλώσσα του Σχολείου και των Επιστημών, αποτελεί δε για πολλά χρόνια όχημα για τη
    διείσδυση του δυτικού Πολιτισμού στη Νοτιανατολική Ευρώπη. Παράλληλα, καθηγητές, φιλόσοφοι, για-
    τροί, νομικοί, λόγιοι, κληρικοί, καλλιτέχνες που προσέρχονται απ’ όλο τον ελληνικό χώρο, βρίσκουν στη
    ρουμανική γη τη δεύτερη πατρίδα τους, στην οποία συναντούν καλύτερες συνθήκες για μια πιο ελεύθερη και
    άνετη ζωή. Η συμβολή τους στην αναμόρφωση των κοινωνικοπολιτικών δομών και των νοοτροπιών της
    ρουμανικής Κοινωνίας, στις περιοχές που είχαν εγκατασταθεί, είναι σήμερα ομόφωνα αναγνωρισμένη.
    Η άνθιση και η ακμή του Ελληνισμού στις ρουμανικές περιοχές σημειώνεται κυρίως κατά την Φαναριώτικη
    εποχή (1711/1716 – 1821). Εκτός από καλοί διαχειριστές, αρκετοί από τους 31 Φαναριώτες Ηγεμόνες είναι
    αυτοί οι ίδιοι Λόγιοι ή άνθρωποι που αγαπούν τον Πολιτισμό. Ο κύκλος Λογίων που υπήρχε στο Βουκουρέ-
    στι γύρω από τον Δημήτρη Καταρτζή (περ.1730-1807), «μαικήνα των Λογίων της Βλαχίας» ή «πατριάρχη
    276
    ΣΥΝΕΔΡΙΟ
    ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΡΑΙΟΣ, ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ, ΦΡΑΝΣΙΣΚΟ ΝΤΕ ΜΙΡΑΝΤΑ
    – η Ελληνική Σκέψη στην Αυτοθέσμιση των Κοινωνιών, τον Διαφωτισμό και την Γνώση
    ΑΞΟΝΑΣ ΙΙ: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΣΤΟΝ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟ, ΤΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ, ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ
    ΓΝΩΣΗ
    http://www.academy.edu.gr
    των Λογίων», όπως τον αποκαλούσαν οι σύγχρονοί του, είναι καθοριστικός για το πνευματικό κλίμα της
    εποχής. Οι ρουμανικές χώρες έγιναν εστία του ελληνικού Διαφωτισμού και με τη σειρά τους, οι Ρουμάνοι
    Λόγιοι αφομοίωσαν τις θετικές επιδράσεις του κινήματος αυτού.
    Την εκπαίδευση στα ελληνικά, στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες εκπροσωπούν οι περίφημες Ηγεμονικές Α-
    καδημίες του Βουκουρεστίου και Ιασίου, οι οποίες ιδρύθηκαν το 1684 και 1707 αντίστοιχα και απετέλεσαν
    αληθινά Πανεπιστήμια της Ανατολής. Από τις έδρες τους πέρασε επί ενάμισυ αιώνα (έως δηλαδή το 1821),
    σχεδόν όλη η ελίτ των Ελλήνων Διανοουμένων της εποχής. Οι μαθητές τους ήταν όχι μόνον Έλληνες και
    Ρουμάνοι, αλλά και νέοι που έρχονταν απ’ όλη την Νοτιο-Ανατολική Ευρώπη. Στην Ακαδημία του Βουκου-
    ρεστίου, που ιδρύθηκε με την φιλοδοξία να αναβιώσει το «Λύκειον» του Αριστοτέλη, ο αριθμός των μαθη-
    τών το 1816, όταν διευθυντής της ήταν ο Ηπειρώτης Νεόφυτος Δούκας (περ.1760-1845), έφθανε τους 400.
    Μαθητής του θεσαλλού Γρηγορίου Κωνσταντά και του συμπατριώτη του Λάμπρου Φωτιάδη (1752-1805), ο
    Νεόφυτος Δούκας από το χωριό ΄Ανω Σουδενά (κοντά στο Ζαγόρι, τα σημερινά ΄Ανω Πεδινά) συνεχίζει, ως
    Διευθυντής της Ηγεμονικής Ακαδημίας Βουκουρεστίου, την αξιόλογη δραστηριότητα του προκατόχου του
    Κωνσταντίνου Βαρδαλάχου (1755-1830) από τα Κύθηρα. Διακρίνονται και οι δύο ως αναμορφωτές αυτού
    του σημαντικού εκπαιδευτικού Ιδρύματος. Κατά την επιστροφή του στην Ελλάδα, ο Δούκας στέλνει στο
    Βουκουρέστι 10.000 αντίτυπα από τις εκδόσεις του, ως δωρεά για τις βιβλιοθήκες και τους φτωχούς μαθη-
    τές. Ξεχωριστό όνομα στον γαλαξία των Καθηγητών της Ακαδημίας, με θεμελιώδες παιδαγωγικό έργο είναι
    ο εξ Ιωαννίνων Λάμπρος Φωτιάδης (περ.1752-1805), που μένει στο Βουκουρέστι από το 1776 μέχρι το θά-
    νατό του το 1805, δηλαδή επί περ. 30 χρόνια. Πολλά από τα έργα των τριών αυτών Καθηγητών και Διευθυ-
    ντών γράφτηκαν στην ρουμανική γη, κυκλοφόρησαν και γνώρισαν ιδιαίτερη απήχηση στις ρουμανικές χώ-
    ρες. Και οι τρεις είχαν σπουδαίους μαθητές, όχι μόνον ΄Ελληνες, αλλά και Ρουμάνους οι οποίοι είσαν δί-
    γλωσσοι και έγιναν μετά ένθερμοι πρωτεργάτες των Ελληνικών Γραμμάτων στην Ρουμανία. Διευθυντής και
    καθηγητής στο Βουκουρέστι για σύντομο διάστημα (περ. ενός έτους, του 1818) είναι ο Λόγιος και κληρικός
    Βενιαμίν ο Λέσβιος (1759/1762/1766-1824), γνωστός για την ενθάρρυνση της διδασκαλίας των Θετικών
    Επιστημών.
    Ανάμεσα στους Καθηγητές της Ηγεμονικής Ακαδημίας του Βουκουρεστίου κατά τα τελευταία 21 χρόνια της
    ύπαρξής της, θα συναντήσουμε και άλλα σημαντικά ονόματα Λογίων. Ο Γεώργιος Γεννάδιος (1786-1854),
    γεννημένος στη Θρακία από Ηπειρώτες γονείς, από τα Δολιανά, μετά τις πρώτες σπουδές στα Ιωάννινα, σε
    ηλικία 11 ετών έρχεται στο Βουκουρέστι, όπου ένας θείος του ήταν Ηγούμενος μοναστηρίου, και σπουδάζει
    με τον Λάμπρο Φωτιάδη και τον Κωνσταντίνο Βαρδαλάχο. Αργότερα γίνεται ο ίδιος Καθηγητής εδώ, αλλά
    ύστερα από μια διαμάχη με τον Νεόφυτο Δούκα, ιδρύει με τον συμπατριώτη του Ιωάννη Μακρή ιδιωτικό
    Σχολείο, στην πρωτεύουσα της Βλαχίας. Φιλικός, συνεργάτης του Αλεξάνδρου Υψηλάντη ο Γεννάδιος, είναι
    ο κύριος οργανωτής του Ιερού Λόχου. Η Στοιχειώδης Εγκυκλοπαιδεία των παιδικών μαθημάτων, που συ-
    ντάσσει μαζί με τον Γεώργιο Λασσάνη (1793-1870) από την Κοζάνη, γίνεται βασικό εγχειρίδιο στις δυο
    277
    ΣΥΝΕΔΡΙΟ
    ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΡΑΙΟΣ, ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ, ΦΡΑΝΣΙΣΚΟ ΝΤΕ ΜΙΡΑΝΤΑ
    – η Ελληνική Σκέψη στην Αυτοθέσμιση των Κοινωνιών, τον Διαφωτισμό και την Γνώση
    ΑΞΟΝΑΣ ΙΙ: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΣΤΟΝ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟ, ΤΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ, ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ
    ΓΝΩΣΗ
    http://www.academy.edu.gr
    Ακαδημίες. Ο Γεννάδιος συνέχισε να συμβουλεύει τους Ρουμάνους νέους, που πήγαιναν να σπουδάσουν
    στην Αθήνα. Διδάσκουν επίσης στο Βουκουρέστι ο μαθηματικός και Ιερολοχίτης Στέφανος Κανέλλος
    (1792-1823), ο Θεσσαλός Παιδαγωγός Στέφανος Κομμητάς (1770-1830), συνεργάτης του Νεοφύτου Δούκα,
    ο μεταφραστής, θεατρικός συγγραφέας και γιατρός Νικόλαος Πίκκολος (1792-1865), ο οποίος ασκεί την
    Ιατρική στο Βουκουρέστι, επί μια ολόκληρη δεκαετία. Η Εγκυκλοπαιδεία των ελληνικών μαθημάτων …εκ
    των αρίστων συγγραφέων και ποιητών, του Κομμητά, σε 12 τόμους δημοσιεύται στην Βιέννη με την οικο-
    νομική υποστήριξη των Ρουμάνων βογιάρων.
    Διευθυντές και Καθηγητές στην Ηγεμονική Ακαδημία του Ιασίου, είναι δύο θεσσαλοί μαθηματικοί, – ο
    Στέφανος Δούγγας (18ο αι.-1830) επί τρια χρόνια (1813-1816) και ο Δημήτριος Γοβδελάς (περ.1780-1831).
    Ο Γοβδελάς κλείνει το 1821 την πύλη της Ακαδημίας του Ιασίου, όπως το ίδιο κάνει ο ομόλογός του, Κων-
    σταντίνος Βαρδαλάχος στο Βουκουρέστι. Στο Ιάσιο διδάσκει επίσης ο Δανιήλ Φιλιππίδης (περ.1750-1832),
    ο πρώτος που χρησιμοποίησε το όνομα Ρουμανία, στο έργο του Ιστορία της Ρουμανίας, το οποίο τυπώθηκε
    το 1816 στη Λειψία.
    Από τους αποφοίτους των Ακαδημιών, θα αναφέρουμε εδώ τον Μυτιληναίο, Θεόδωρο Αλκαίο (1780/1785-
    1833), μαθητή του Λάμπρου Φωτιάδη. Πολύπλευρη προσωπικότητα ο Αλκαίος είναι ποιητής, θεατρικός
    συγγραφέας, ηθοποιός στο Ιάσιο (παίζει το 1804 στο δράμα Αχιλλέας, του Αθανασίου Χριστοπούλου) όπως
    και στο Βουκουρέστι, μαζί με την σύζυγό του, Μαριγώ Βρανέλη. ΄Αλλος μαθητής του Φωτιάδη είναι ο Ποι-
    ητής από την Πάτρα Διονύσιος Φωτεινός (1777-1821), που κατέχει υψηλά αξιώματα στην ηγεμονική Αυλή
    της Βλαχίας. Μας άφησε μια τρίτομη Ιστορία της πάλαι Δακίας, τα νυν Τρανσυλβανίας, Βλαχίας και Μολ-
    δαβίας (Βιέννη, 1818-1819), με πολύτιμα στοιχεία για την εξέλιξη του ελληνισμού στα Ρουμανικά Πριγκι-
    πάτα, καθώς και το ποίημα Νέος Ερωτόκριτος, η μετάφραση του οποίου (1837, 2η έκδοση 1867, Σιμπίου)
    από τον Αντώνιο Πάνο, αποτελεί την πρώτη ρουμανική έκδοση ελληνικού λογοτεχνικού έργου. Πολύπλευ-
    ρη δραστηριότητα διεξάγει ο Κωνσταντίνος Κυριάκος (1800-1880) από το Μεσολλόγγι. Μαθητής του Κων-
    σταντίνου Βαρδαλάχου ο Κυριάκος, γίνεται το δεξί χέρι της «δομνίτσας» Ραλλού Καρατζά στο θέατρο της
    Ερυθράς Κρήνης. Ιερολοχίτης, πληγώνεται στη μάχη του Δραγατσανίου και είναι αναγκασμένος να φύγει
    από τη Βλαχία. Το 1829 επιστρέφει και γίνεται, για μισό αιώνα, η ψυχή του θεατρικού κινήματος στο Βου-
    κουρέστι. Είναι ο πρώτος μεταφραστής του Ομήρου στα ρουμανικά. Ο Κυριάκος είναι τυπική περίπτωση
    ΄Ελληνα Διανοουμένου της Ρουμανίας, που ταυτίζεται και με τις δυο πατρίδες. Φωτεινή μορφή Λογίου του
    πρώτου μισού του 19ου αίωνα στο Βουκουρέστι είναι ο γιατρός και μεταφραστής από τα Ιωάννινα Μιχαήλ
    Χριστάρης (1773-1851). Μαθητής του συμπατριώτη του Λάμπρου Φωτιάδη, ασκεί το επάγγελμά του στο
    Βουκουρέστι. Θησαυροφύλακας της Φιλικής Εταιρείας και Ιερολοχίτης, χαρίζει όλη την περιουσία του στον
    Αγώνα. Μεταφραστής θεατρικών έργων, που οί παραστάσεις τους ανεβαίνουν στην σκηνή του Θεάτρου της
    Ραλλούς Καρατζά, γράφει ο ίδιος την Κατήχηση των κυριοτέρων κοινωνικών καθηκόντων (Βουκουρέστι,
    1831), έργο πρωτοποριακό, που ξεκινάει από τις πιο σύγχρονες τάσεις της ευρωπαϊκής Σκέψης της εποχής.
    278
    ΣΥΝΕΔΡΙΟ
    ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΡΑΙΟΣ, ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ, ΦΡΑΝΣΙΣΚΟ ΝΤΕ ΜΙΡΑΝΤΑ
    – η Ελληνική Σκέψη στην Αυτοθέσμιση των Κοινωνιών, τον Διαφωτισμό και την Γνώση
    ΑΞΟΝΑΣ ΙΙ: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΣΤΟΝ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟ, ΤΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ, ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ
    ΓΝΩΣΗ
    http://www.academy.edu.gr
    Μετά το κλείσιμο των δυο Ηγεμονικών Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων, η Εκπαίδευση στην ελληνική συνεχίζε-
    ται, κυρίως σε ιδιωτικά Σχολεία, ο αριθμός των οποίων αυξάνει συνεχώς. Παραδείγματος χάριν, το 1832,
    από 28 ιδιωτικά Σχολεία στο Βουκουρέστι, τα 12 είσαν ελληνικά. Η δραστηριότητα στο Μοναστήρι του Α-
    γίου Σαββα, στο οποιο λειτουργούσε πριν η Ακαδημία, συνεχίζεται από το ομώνυμο Κολλέγιο. Ανάμεσα
    στους Καθηγητές του θα βρούμε τον Γρηγόριο Παππαδόπουλο (1819-1873), τον μελλοντικό Πρύτανη του
    Πανεπιστημίου Αθηνών, που διευθύνει την έδρα αρχαίας ελληνικής γλώσσας. Καθηγητής νέας ελληνικής
    γλώσσας και λογοτεχνίας, είναι ο φιλόπονος μεταφραστής, Ιωάννης Κολοκοτίδης. Οι μεταφράσεις του από
    τους αρχαίους Συγγραφείς, με «σχόλια στα ελληνικά και ρουμανικά», μένουν υποδειγματικές για την εποχή
    του. Μια επιλογή από τα κείμενά του τυπώνεται σε 1.000 αντίτυπα για τη χρήση όλων των σχολείων. Ο Α-
    ντώνιος Ταμπακόπουλος, Παιδαγωγός, Καθηγητής ελληνικής γλώσσας στο Εθνικό Κολλέγιο του Αγίου
    Σάββα, στο Βουκουρέστι, είναι και ο ιδρυτής του περιοδικού «Ο Θεατής»(1860-1862). Ο Ταμπακόπουλος
    είναι ιδιοκτήτης της «Εταιρείας της εν Βουκουρεστίω Ελληνικής Τυπογραφίας», όπου τυπώνει όχι μόνον
    την εφημερίδα του, αλλά και βιβλία στα ελληνικά, ρουμανικά και γαλλικά. Ο εισηγητής της αλληλοδιδακτι-
    κής μεθόδου (τύπου Lancaster) στην Μολδαβία, είναι ο Γεώργιος Κλεόβουλος (1785-1828). Με την συνερ-
    γασία του Ρουμάνου Βογιάρου Nicolae Rosetti Roznoveanu, ο Κλεόβουλος ανοίγει το 1819 στο χωριό Stânca,
    κοντά στο Ιάσιο, ένα τέτοιο Σχολείο από τα θρανία του οποίου φεύγουν οι πρώτοι Δάσκαλοι Σχολείων
    στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος. Αξίζει να σημειώσουμε εδώ την αξιοθαύμαστη συνεργασία ενός ΄Ελληνα
    παιδαγωγού και ενός Ρουμάνου φιλέλληνα και Διανοουμένου, για την πρόοδο των δυο λαών. Η μέθοδος
    αυτή θα γνωρίσει απήχηση και επιτυχία και στο Βουκουρέστι, στην Ακαδημία και σε άλλα Σχολεία.

    …………………………………
    ………………………………………

    http://www.academy.edu.gr/files/prakt_rigas/02_04_pr_rg.pdf

  2. ……………………………..
    …………………………….
    Οι Ηγεμόνες του πρώτου μισού του 19ου αιώνα συνεχίζουν να προσλαμβάνουν για την εκπαίδευση των παι-
    διών τους, ΄Ελληνες Λογίους. Καθηγητής των παιδιών του ηγεμόνα Φαναριώτη Αλεξάνδρου Σούτσου, πρώ-
    τα στην Πόλη και αργότερα στο Βουκουρέστι είναι ο Λόγιος Γεώργιος Σερούιος (1783-1849) από τη Κέα.
    Είναι μέλος, μαζί με τον Αθανάσιο Χριστόπουλο, τον Μιχαήλ Χριστάρη και τον Κωνσταντίνο Φιλίττη, της
    πρώτης θεατρικής εφορείας που ιδρύει ο Ηγεμόνας, για την ανάπτυξη του ελληνικού Θεάτρου. Μετά τα γε-
    γονότα του ΄21, ο Σερούιος μεταφράζει 20 θεατρικά έργα, από τα οποία δημοσιεύθηκαν, μόνον τα τέσσερα
    του Βολταίρου. Καθηγητής στην Αυλή του τελευταίου Φαναριώτη ηγεμόνα της Μολδαβίας, Μιχαήλ ΙΙ Σού-
    τσου είναι Ο Μανουήλ Βερνάρδος (1777-1852) από το Ρέθυμνο. Εγκυκλοπαιδιστής, γνώστης 7 γλωσσών,
    ήταν ταυτόχρονα αλληλογράφος του βιεννέζικου περιοδικού «Ερμής ο Λόγιος». Το 1812 ανοίγει στο Ιάσιο
    τυπογραφείο, όπου εκδίδονται μέχρι το κλείσιμο της το 1821, 21 ελληνικά βιβλία, θρησκευτικά, λογοτεχνικά
    και ιστορικά. Εδώ τυπώνονται ο Κώδικας Καλλιμάχη, η ανώνυμη συλλογή ‘Ασματα και πονημάτια διαφό-
    ρων (με τόπο έκδοσης «εν Κοσμοπόλει») και τα επαναστατικά μανιφέστα του Αλεξάνδρου Υψηλάντη. Φι-
    λικός, μας δίνει στα απομηνομνεύματά του μια ζωντανή σελίδα των ιστορικών γεγονότων, αυτόπτης μάρτυ-
    ρας των οποίων ήταν. Στο τυπογραφείο του Βερνάρδου εκδίδει ο Λόγιος Νικόλαος Πολύαινος με την υπο-
    στήριξη ενός Ηπειρώτη που λέγεται Σκαμνετίτης, δυο ιστορικά έργα του, που συγκροτούν μια φιλόδοξη ερ-
    γασία για την παγκόσμια Ιστορία σε 8 τόμους, με πολύτιμες αναφορές στην Ιστορία των Ρουμάνων, και άλ-
    279
    ΣΥΝΕΔΡΙΟ
    ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΡΑΙΟΣ, ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ, ΦΡΑΝΣΙΣΚΟ ΝΤΕ ΜΙΡΑΝΤΑ
    – η Ελληνική Σκέψη στην Αυτοθέσμιση των Κοινωνιών, τον Διαφωτισμό και την Γνώση
    ΑΞΟΝΑΣ ΙΙ: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΣΤΟΝ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟ, ΤΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ, ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ
    ΓΝΩΣΗ
    http://www.academy.edu.gr
    λη μία, για την παλαιά Ιστορία της Ηπείρου. Ιδιωτικός Δάσκαλος στα σπίτια των βογιάρων, είναι ο αντίπα-
    λος του Ρήγα Βελεστινλή, Μιχαήλ Περδικάρης (1766-1828) από τη Κοζάνη, ο οποίος θα σατιρίζει αργότερα
    τα φαναριωτικά ήθη που τα γνώριζε από κοντά.
    Πολλοί ΄Ελληνες Λόγιοι κατέχουν υψηλά αξιώματα στις δυο Ηγεμονικές Αυλές. Στην κατηγορία αυτή ε-
    ντάσσεται ο Αθηναίος Παναγιώτης Κοδρικάς (ή Παναγιωτάκης Κλουτζάρης ή Καγκελάριος όπως επονομα-
    ζόταν) (1762-1827), ο οποίος είναι Γραμματικός του Μιχαήλ Ι. Σούτσου, στο Βουκουρέστι και στο Ιάσιο και
    του Νικολάου Μαυρογένη, στο Βουκουρέστι. Γνωρίζει όλη την ελιτ των Ελλήνων Λογίων, τον Καταρτζή,
    Μοισιόδακα, Κωνσταντά, Φωτιάδη, με την εποπτεία του οποίου πραγματοποιεί τις πρώτες μεταφράσεις του.
    Πολύ σημαντικά αξιώματα κατέχει ο Ιακωβάκης Ρίζος Νερουλός (1778-1849/1850), στην αρχή κοντά στον
    ηγεμόνα της Βλαχίας και της Μολδαβίας, Αλέξανδρο Υψηλάντη, ύστερα κοντά στο Ιωάννη Καρατζά, στο
    Βουκουρέστι και τον Μιχαήλ ΙΙ Σούτσο, στο Ιάσιο. Φιλικός, προσφέρει πολύτιμη υποστήριξη στην Επανά-
    σταση. Οι τραγωδίες του Ασπασία και Πολυξένη παίχτηκαν στο Βουκουρέστι και μεταφράστηκαν στα ρου-
    μανικά. Συγγενής του Αλεξάνδρου Σούτσου, ο Ιάκωβος Ρίζος Ραγκαβής (1779-1855) είναι το δεξί χέρι του
    Ηγεμόνα. Διευθύνει το θέατρο της Ερυθράς Κρήνης μετά την φυγή της Ραλλούς και υποστηρίζει την ελλη-
    νική Παιδεία. Στην Αυλή του Σούτσου βρίσκεται και ο Σμυρνιώτης Νικόλαος Σκούφος (τέλος του 18ου
    αιώνα-πρώτο μισό του 19ου αι.) που βοηθάει με την σειρά του το ελληνικό Θέατρο του Βουκουρεστίου. Το
    Δοκίμιον περί πατριωτισμού προς τους κατοίκους των ιωνικών επτά νήσων μεταφράζεται στα ρουμανικά
    (Ιάσιο, 1829) και γνωρίζει τέτοια απήχηση στην Ρουμανία, ώστε γίνεται διδακτικό εγχειρίδιο στα Σχολεία.
    Μαθητής του Λάμπρου Φωτιάδη και Γρηγορίου Κωνσταντά στο Βουκουρέστι, με λαμπρές σπουδές ιατρι-
    κής, φιλοσοφίας και φιλολογίας στην Δύση, Καθηγητής των παιδιών του Ηγεμόνα Αλεξάνδρου Μουρούζη,
    κάτοχος μερικών από τα πιο σημαντικά αξιώματα στο Ιάσιο αλλά και στο Βουκουρέστι, στην Ηγεμονική
    Αυλή του Ιωάννη Καρατζά, ο Αθανάσιος Χριστόπουλος (1772-1847) που γεννήθηκε στην Καστοριά πριν
    από 240 χρόνια, είναι ο πιο διάσημος ΄Ελληνας Λόγιος του πρώτου μισού του 19ου αιώνα, στα Ρουμανικά
    Πριγκιπάτα. Πολύπλευρη προσωπικότητα, ο τελευταίος Διαφωτιστής, γιατρός και νομικός που συνέταξε την
    Νομοθεσία της Βλαχίας, την οποία του είχε αναθέσει ο Ηγεμόνας Καρατζάς.Η Νομοθεσία της Βλαχίας απο-
    τελεί το πρώτο νομικό έργο, στο οποίο χρησιμοποιείται η ομιλούμενη γλώσσα. Ως θεατρικός συγγραφέας,
    έγραψε το ηρωϊκό δράμα Αχιλλέας, που παίχτηκε υπό τον τίτλο, ο Θάνατος του Πατρόκλου, στο Ιάσιο, στο
    οποίο λειτούργησε με την πρωτοβουλία του, από το 1804 μέχρι το 1806, το πρώτο ελληνικό Θέατρο. Υπήρ-
    ξε επίσης ο συγγραφέας των Λυρικών αλλά και της Γραμματικής της Αιολοδωρικής διαλέκτου, ήτοι της ο-
    μιλούμενης τωρινής ελληνικής γλώσσας, και ακόμα, των Πολιτικών Παραλλήλων, των Ελληνικών Αρχαιο-
    λογημάτων. Ο «Νέος Ανακρέων», όπως επονομαζόταν, έχει σφραγίσει με το έργο του τις αρχές της ρουμα-
    νικής Λογοτεχνίας, που βρίσκεται εκείνη την εποχή κάτω από την βαρειά σκιά του, και του ρουμανικού Πο-
    λιτισμού. «Ο κ. λογοθέτης Αθανάσιος Χριστόπουλος, ο περίφημος λυρικός ποιητής στην νέα ελληνική
    γλώσσα, είναι πατριώτης, με τα αξιώματα και τα ταλέντα του, της Ελλάδος και της Βλαχίας», έλεγε ο Ιον
    280
    ΣΥΝΕΔΡΙΟ
    ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΡΑΙΟΣ, ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ, ΦΡΑΝΣΙΣΚΟ ΝΤΕ ΜΙΡΑΝΤΑ
    – η Ελληνική Σκέψη στην Αυτοθέσμιση των Κοινωνιών, τον Διαφωτισμό και την Γνώση
    ΑΞΟΝΑΣ ΙΙ: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΣΤΟΝ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟ, ΤΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ, ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ
    ΓΝΩΣΗ
    http://www.academy.edu.gr
    Χελιάδε Ραδουλέσκου, που μεταφράζει τα Λυρικά του και γράφει μια Γραμματική της ρουμανικής, παίρνω-
    ντας ως υπόδειγμα την Γραμματική του Καστοριανού Λογίου.Οι Φαναριώτες Ηγεμόνες επίσης της εποχής
    αυτής είναι οι ίδιοι Λόγιοι, γνώστες πολλών γλωσσών, υποστηρικτές της Παιδείας και των Γραμμάτων. Ο
    Αλέξανδρος Χαντζερής (1768-1854) είναι συντάκτης ενός τετραγλώσσου λεξικού, έργο πρωτοποριακό για
    την εποχή του, ο Αλέξανδρος Μουρούζης συνεργάζεται στενά με τον Μητροπολίτη Ουγγροβλαχίας, Δοσί-
    θεο Φιλίττη στον τομέα της Παιδείας και του Πολιτισμού. Ο Ιωάννης Καρατζάς είναι μεταφραστής θεατρι-
    κών έργων του Carlo Goldoni.
    Το Εκκλησιαστικό περιβάλλον ήταν ένας από τους κυρίους τομείς διείσδυσης των Ελλήνων στην ζωή και
    τον Πολιτισμό της ρουμανικής Κοινωνίας, αρχίζωντας από τον 16ο αιώνα. Το 19ο αιώνα διακρίνονται οι
    Εκκλησιαστικοί από την Ήπειρο, Δοσίθεος Φιλίττης (1734-1826) από τη Πωγωνιανή και ο ανηψιός του από
    τη Ζίτσα, Κωνσταντίνος Φιλίττης (?-1827). Επίσκοπος του Μπουζάου (από το 1787), Μητροπολίτης της
    Ουγγροβλαχίας επί 17 χρόνια (1793-1810), ο Δοσίθεος, εμπλέκεται δραστήρια τόσο στην εκκλησιαστική
    όσο στην πολιτιστική ζωή της Βλαχίας. Πρόεδρος της Εφορείας των Σχολείων, υποστηρίζει την Ηγεμονική
    Ακαδημία, αναμορφώνει πολλά Σχολεία, στέλνει υποτρόφους για σπουδές στο εξωτερικό, τυπώνει με τα
    δικά του έξοδα πολλά βιβλία, μεταφράζει εκκλησιαστικά έργα. Με την διαθήκη του, μέσω της οποίας χαρί-
    ζει τα ίδια ποσά τόσο στη γενέτειρά του όσο και στην πατρίδα που τον υιοθέτησε, εντάσσεται στην ομάδα
    των μεγάλων Ελλήνων Ευεργετών του 19ου αιώνα. Ο Κωνσταντίνος, επίσκοπος του Μπουζάου (1793-
    1819), συνεχίζει το έργο του θείου του στον τομέα της Παιδείας και του Πολιτισμού. Ο Μητροπολίτης Ουγ-
    γροβλαχίας (1809-1812) Ιγνάτιος ο Λέσβιος (περ.1766-1828) που είχε διατελέσει επί 11 έτη προηγουμένως,
    Επίσκοπος Ναυπάκτου και ΄Αρτας, υποστηρίζει τον Κωνσταντίνο Βαρδαλάχο στην αναδιοργάνωση της Α-
    καδημίας του Βουκουρεστίου και είναι ταυτόχρονα πρωτεργάτης και ιδρυτικό μέλος της «Ελληνο-Δακικής
    Φιλολογικής Εταιρείας». Παρά την σύντομη ζωή της (από 1810 ως 1812), η Εταιρεία, τα μέλη της οποίας
    ήταν ΄Ελληνες και Ρουμάνοι απ’όλους τους τομείς (καθηγητές, γιατροί, εκκλησιαστικοί, έμποροι) κατέχει,
    όπως συμπεραίνει ο αείμνηστος ιστορικός Νέστωρ Καμαριανός, «σημαντική θέση στην ιστορία των ρουμα-
    νο-ελληνικών σχέσεων καθώς και στην ιστορία του νοτιο-ανατολικού ευρωπαϊκού Πολιτισμού». Αυτό το
    υποκεφάλαιο πρέπει να το συμπληρώσουμε με το όνομα του Αρχιεπισκόπου Κύπρου, Κυπριανού (1756-
    1821), που διαμένει στο Ιάσιο επί 18 έτη και κατά την επιστροφή του στη Λευκωσία, ιδρύει την Ελληνική
    Σχολή (το μελλοντικό Παγκύπριο Γυμνάσιο) κατά το πρότυπο της Ηγεμονικής Ακαδημίας Ιασίου, όπου ή-
    ταν Σπουδαστής.
    Με τον Δοσίθεο Φιλίττη, ανοίγει η χρυσή αλυσίδα των Ελλήνων Ευεργετών της Ρουμανίας κατά τον 19ο
    αιώνα. Ο Απόστολος Αρσάκης έρχεται από την γενέτειρά του, το χωριό Χοταχόβα της Κορυτσάς, το 1800
    και εγκαταλείπει την Βλαχία μόνον για τις πρώτες σπουδές του στην Βιέννη, ως μαθητής του συμπατριώτη
    του Νεοφύτου Δούκα. Μεταβαίνει εν συνεχεία για σπουδές Ιατρικής στη Χάλλε της Γερμανίας, όπου παίρ-
    νει τo 1813 και το διδακτορικό του, με εργασία στα λατινικά (De piscium cerebro et medulla spinali). Στον
    281
    ΣΥΝΕΔΡΙΟ
    ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΡΑΙΟΣ, ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ, ΦΡΑΝΣΙΣΚΟ ΝΤΕ ΜΙΡΑΝΤΑ
    – η Ελληνική Σκέψη στην Αυτοθέσμιση των Κοινωνιών, τον Διαφωτισμό και την Γνώση
    ΑΞΟΝΑΣ ΙΙ: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΣΤΟΝ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟ, ΤΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ, ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ
    ΓΝΩΣΗ
    http://www.academy.edu.gr
    «Λόγιο Ερμή» δημοσιεύει Έκθεσι συνοπτική της ιατρικής επιστήμης, πρώτο έργο τέτοιου είδους στην ελλη-
    νική βιβλιογραφία του τομέα. Νυμφευμένος με την Αναστασία Δαρβάρη, που και σήμερα μπορεί να θαυμά-
    σει κανείς την τοιχογραφία της οικογένειάς τους στην σκήτη Δαρβάρη, που ευρίσκεται στην καρδιά του
    Βουκουρεστίου. Παράλληλα με την άσκηση του επαγγέλματός του, διεξάγει λαμπρή σταδιοδρομία ως Πολι-
    τικός, φθάνωντας μέχρι το αξίωμα υπουργού Εξωτερικών στη Κυβέρνηση της Βλαχίας και εν συνεχεία, της
    πρώτης Κυβέρνησης της ενωμένης Ρουμανίας. Για δυο εβδομάδες κατέχει και τη θέση Πρωθυπουργού της
    Ρουμανίας. Στο χωριό Βέδεα, κοντά στο Δούναβη, σε απόσταση 60 χιλιομέτρων από το Βουκουρέστι, όπου
    είχε κτήματα, το όνομα Αρσάκη το βλέπει κανείς διατηρημένο στο αρχοντικό του, που στεγάζει σήμερα το
    Δημαρχείο, στο κτίριο του παλιού Δημαρχείου πού σήμερα είναι το Ταχυδρομείο, στο Σχολείο με την κτη-
    τορική επιγραφή του ιδρυτή του, στην ωραία εκκλησία Αγίου Παντελεήμονος, που έχτισε στην μνήμη του
    αποθανόντος γιού του, και η οποία αποτελεί ιστορικό μνημείο, κοσμημένο με τοιχογραφίες του σπουδαίου
    Ρουμάνου ζωγράφου Gheorghe Tattarescu. Το χωριό αυτό θα έπρεπε να αποτελέσει υποχρεωτικό σημείο
    σταθμεύσεως στον σύγχρονο χάρτη των προσκυνημάτων για τους συμπατριώτες του από την ΄Ηπειρο και τη
    Ρουμανία. Επειδή πολλά από τα βιογραφικά στοιχεία του είναι αντιφατικά, μια συνεργάτις των εκδόσεων
    «Ομόνοια», η διακεκριμένη ιστορικός Georgeta Filitti, ετοιμάζει βιογραφία του Αρσάκη, βασισμένη στα
    πολλά έγγραφα που φυλάσσονται στα Αρχεία του Κράτους.
    Μια επιστημονική έρευνα, που να μελετήσει προσεχτικά τα έγγραφα, χωρίς να παραλείψει και τους δεκάδες
    φακέλους που βρίσκονται στο ρουμανικό Υπουργείο Εξωτερικών, και που αφορούν την δραστηριότητά
    τους, στη γη της σημερινής Ρουμανίας, οφείλεται και στον εθνικό Ευεργέτη από το Λάμποβο Τεπελενίου,
    Ευάγγελο Ζάππα (1800-1865) και στον εξάδελφό του, Κωνσταντίνο. Ο Ζάππας έχει συντάξει την διαθήκη
    του στα ελληνικά και στα ρουμανικά, πράγμα που αποτελεί εύγλωττη απόδειξη της αγάπης που έτρεφε ο
    Ηπειρώτης Λόγιος, και για τις δυο πατρίδες του. Αν και συγγραφέας ενός μοναδικού έργου, που τυπώνεται
    το 1847, σε δίγλωσση έκδοση και όπου μας κάνει γνωστή την εμπειρία του από την αποτελεσματική εκμε-
    τάλλευση της γης, ο Ζάππας, που έτρεφε ιδιαίτερο θαυμασμό για τον Πολιτισμό, απετέλεσε ιδρυτικό μέλος
    της Λογοτεχνικής Ρουμανικής Εταιρείας, το 1866, που εν συνεχεία μετονομάζεται σε Ρουμανική Ακαδημαϊ-
    κή Εταιρεία και σήμερα αποτελεί την Ρουμανική Ακαδημία.
    Σημαντικό μέλος της τριάδας των Ελλήνων Ευεργετών του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα είναι και ο Κε-
    φαλλονίτης Παναγής Χαροκόπος (1835-1911), δωρητής και κτήτωρ της Ελληνικής Εκκλησίας, η οποία απο-
    τελεί μέχρι σήμερα αληθινό κόσμημα της ρουμανικής πρωτεύουσας.
    Η ιστορία του ελληνικού Τύπου έχει επίσης την αφετηρία της στα ρουμανικά μέρη. Πρόδρομος του ελληνι-
    κού Τύπου στην Ρουμανία, είναι ο Δημήτρης Αργυριάδης, ιδρυτής της πρώτης ελληνικής εφημερίδας, «Ο
    ζέφυρος του ΄Ιστρου», με υπότιτλο «Εφημερίς πολιτική, εμπορική και φιλολογική», που εκδίδεται στο Βου-
    κουρέστι το 1841-1842. Ο Αργυριάδης κατάγεται από την Σιάτιστα Μακεδονίας και έρχεται στο Βουκουρέ-
    στι ως Δάσκαλος των παιδιών της οικογένειας του Βαρώνου Bellio. Παράλληλα ο Αργυριάδης ανοίγει στην
    282
    ΣΥΝΕΔΡΙΟ
    ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΡΑΙΟΣ, ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ, ΦΡΑΝΣΙΣΚΟ ΝΤΕ ΜΙΡΑΝΤΑ
    – η Ελληνική Σκέψη στην Αυτοθέσμιση των Κοινωνιών, τον Διαφωτισμό και την Γνώση
    ΑΞΟΝΑΣ ΙΙ: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΣΤΟΝ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟ, ΤΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ, ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ
    ΓΝΩΣΗ
    http://www.academy.edu.gr
    πρωτεύουσα της Βλαχίας και δικό του ιδιωτικό Σχολείο. Ο συμπατριώτης του, ο Αθανάσιος Χριστόπουλος,
    τον βοηθάει να πάρει έγκριση από τον Ηγεμόνα Αλεξάνδρο Γκίκα για την εφημερίδα του, που με την έκδο-
    σή της ανοίγει την σειρά των 31 ελληνικών εντύπων που θα κυκλοφορήσουν στη Ρουμανία, επί 100 χρόνια.
    Στις σελίδες του «Ζεφύρου», ο Αργυριάδης δημοσιεύει αποσπάσματα από την δική του τραγωδία, Αθανασί-
    α. Ο Αργυριάδης είναι και ο πρώτος μεταφραστής στα ελληνικά από το έργο του Schiller.
    Η πιο λαμπρή μορφή στην ομάδα Ελλήνων Δημοσιογράφων της Ρουμανίας, είναι ο Ηπειρώτης, από τα Ι-
    ωάννινα, Θωμάς Πασχίδης (1836-1890), «ο λόγιος-ο εκπαιδευτικός-ο δημοσιογράφος-ο ΄Ελληνας-ο μάρτυ-
    ρας», όπως τον χαρακτηρίζει ο ΄Ελληνας Ιστορικός Ι. Μ. Χατζηφώτης, στην μονογραφία που του αφιερώ-
    νει.. Είναι συνιδρυτής, μαζί με τον συμπατριώτη του Ζαχαρία Σαρδελλή, της εφημερίδας «Η ΄Ιρις», με υπό-
    τιτλο «των λαών της Ανατολής», συντάκτης της εφημερίδας «Δεκεβάλος», και του «Ημερολογίου των Ελ-
    λήνων», του έτους 1887. Πολύπλευρη, εμβληματική προσωπικότητα, ο Πασχίδης, συνεργάζεται και με άλ-
    λες εφημερίδες, ελληνικές αλλά και ρουμανικές. Είναι συγγραφέας μιας Ιστορίας του Βουκουρεστίου, που
    περιλαμβάνει και πολλές πληροφορίες για την ζωή της ελληνικής κοινότητας της πόλης, καθώς και μιας Πε-
    ριγραφής της Δακίας (έργο γραμμένο στα ρουμανικά και αφιερωμένο στην κ. Mandica Costache Georgescu,
    «μαρτυρία ειλικρινούς ευγνωμοσύνης για το καταφύγιο που βρήκε στο σπίτι της»). Τα έργα του είναι γραμ-
    μένα σε τρεις γλώσσες, στα ελληνικά, στα γαλλικά και στα ρουμανικά. Στα τελευταία, εκφράζει συχνά την
    ευγνωμοσύνη του προς τον «δακο-ρουμανικό λαό». Ο Πασχίδης σχολιάζει συχνά γεγονότα από την Ιστορία
    της Ρουμανίας, όπως είναι ο πόλεμος για την ανεξαρτησία. Σημαντική είναι η συμβολή του στον τομέα της
    εκπαίδευσης. Διετέλεσε ιδρυτής και Διευθυντής του Ελληνο-γαλλικού Λυκείου. Συχνά, κάτω από την υπο-
    γραφή του προσθέτει «ιδρυτής της ελληνικής παιδείας στη Δακία».
    ΄Αλλος σπουδαίος ΄Ελληνας δημοσιογράφος, με καταγωγή από το χωριό Πάπιγγο, είναι ο Ζαχαρίας Σαρ-
    δελλής, πρώην γραμματέας του Ευαγγέλου Ζάππα, ιδρυτής της εφημερίδας «΄Ιρις». Ο Σαρδελλής διευθύνει
    την εφημερίδα από το 1865 μέχρι το 1913, όταν την αφήνει στα χέρια των δυο γυών του, Αλκιβιάδη και Α-
    ριστοτέλη, που και οι ίδιοι είσαν δραστήριοι δημοσιογράφοι. Από την 26 Μαρτίου 1886, υπό την αιγίδα της
    εφημερίδας «΄Ιρις» κυκλοφορεί, τρεις φορές την εβδομάδα, το φιλολογικό έντυπο με τίτλο «΄Ηπειρος». Οι
    περισσότεροι ΄Ελληνες στο Βουκουρέστι, είσαν Ηπειρώτες, αλλά δεν ζουν σε παροικίες, επειδή, μας λέει ο
    ΄Εκτορας Σαραφίδης, «με όλον των το πολυπληθές είναι εγκατεστημένοι εις πάσαν γωνία της Ρωμουνικής
    γης».
    Αν ξεφυλλίσει κανείς τον ελληνικό τύπο του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα, θα συναντήσει συχνά την υ-
    πογραφή του Κυπρίου Λογίου Επαμεινώνδα Φραγκούδη (1829-1897). Κατάγεται από την Λεμεσό και έρχε-
    ται στο Βουκουρέστι κατά το 1860, ως Καθηγητής της ελληνικής γλώσσας. Η σταδιοδρομία του εδώ είναι
    λαμπρή – Κοσμήτωρ της Σχολής Γραμμάτων, Διερμηνέας στο ρουμανικό Υπουργείο Εξωτερικών, διετέλεσε
    Καθηγητής στα πιο σημαντικά ρουμανικά Σχολεία της εποχής. Προικισμένος ρήτορας ο Φραγκούδης, δημο-
    283
    ΣΥΝΕΔΡΙΟ
    ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΡΑΙΟΣ, ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ, ΦΡΑΝΣΙΣΚΟ ΝΤΕ ΜΙΡΑΝΤΑ
    – η Ελληνική Σκέψη στην Αυτοθέσμιση των Κοινωνιών, τον Διαφωτισμό και την Γνώση
    ΑΞΟΝΑΣ ΙΙ: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΣΤΟΝ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟ, ΤΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ, ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ
    ΓΝΩΣΗ
    http://www.academy.edu.gr
    σιεύει τους λόγους του στις ελληνικές εφημερίδες της εποχής. Μένει μια από τις πιο σημαντικές προσωπικό-
    τητες της ελληνικής Κοινότητας του 19ου αιώνα.
    Τις τελευταίες δυο δεκαετίες του 19ου αιώνα διακρίνεται, στο Γαλάτσι αυτή την φορά, ο Λόγιος Ηπειρώτης
    Νικόλαος Γ.Δόσιος. Με διατριβή στη Φιλολογία, στην Ζυρίχη της Ελβετίας, μέλος της Φιλελληνικής Εται-
    ρείας του Amsterdam, Καθηγητής ελληνικής γλώσσας και Φιλοσοφίας στο «Ινστιτούτο Βενιέρη» του Γαλα-
    τσίου από το 1882 ως το 1894, ο Δόσσιος εκδίδει το 1887-1888 την εφημερίδα «΄Ιστρος», υπογράφει άρθρα
    στον ελληνικό, ρουμανικό και ξένο Τύπο, εκδίδει την «Εκάβη» του Ευριπίδη «μετά ψυχαγωγίας εξ ιδιογρά-
    φου Λάμπρου του Φωτειάδου» και «μετ’εικόνος του Λάμπρου Φωτειάδου», γράφει ποιήματα και πεζογρα-
    φήματα, όπως το «πρωτότυπον ηπειρώτικον διήγημα» Τα θύματα του Βάγια (Ιωάννινα 1817-1821), σημειώ-
    νει ιδιαίτερη επιτυχία, τόσο στην Ρουμανία όσο και στην Ελλάδα. Ετοίμασε για έκδοση και μια συλλογή με
    Ηπειρώτικους μύθους, «΄Υλη προς συγγραφήν Ηπειρωτικής Λαογραφιάς», το χειρόγραφο της οποίας χάθη-
    κε δυστυχώς. Μετά το Γαλάτσι, ο Δόσιος συνεχίζει την σταδιοδρομία του στο Ιάσιο και στο Παρίσι, όπου
    σπουδάζει γλωσσολογία στην Σορβόννη. Το δίτομο έργο του Ελληνο-ρουμανικές μελέτες, που κυκλοφορεί
    στο Ιάσιο το 1901, προσφέρει πολύτιμα στοιχεία για την παρουσία των Ελλήνων στη Ρουμανία.
    Οπως μπορούμε να διαπιστώσουμε από την σύντομη αναδρομή μας, ο αριθμός των Ελλήνων Διανοουμένων
    της Ρουμανίας μένει σημαντικός κατά την διάρκεια όλου του 19ου αιώνα. Διακρίνονται τώρα όλοι οι τύποι
    Λογίων – παράλληλα με τους Διαφωτιστές του τύπου του 18ου αιώνα ή πολύπλευρες προσωπικότητες που
    δραστηριοποιούνται σε περισσότερους τομείς, όπως υπάρχουν και πολλοί άλλοι που προσπαθούν να εξειδι-
    κευθούν σε διάφορους επιστημονικούς κλάδους.
    Υπάρχουν ακόμα πολλά κενά, ιδιαίτερα όσο αφορά στην δραστηριότητά των Λογίων σε ρουμανική γη, ακό-
    μα και όταν πρόκειται για τα πιο λαμπρά ονόματα. Η συστηματική έρευνα στα αρχεία που υπάρχουν στις
    κύριες εστίες του Ελληνισμού – Βουκουρέστι, Ιάσιο, Σιμπίου, Μπρασόβ – αλλά και σε όλες τις πόλεις όπου
    άνθισαν ελληνικές κοινότητες (Βραΐλα, Γαλάτσι, Σουλίνα, Κωνστάντσα, Τούρνου Σεβερίν κ.α.), σίγουρα θα
    έβγαζε στο φως πολύτιμες μαρτυρίες για τη ζωή των Ελλήνων στην Ρουμανία και θα βοηθούσε στην ακριβή
    συγγραφή βιογραφιών ορισμένων εξαιρετικά σημαντικών για τον Ελληνισμό προσωπικοτήτων. Τα 31 ελλη-
    νικά έντυπα (εφημερίδες και περιοδικά) που κυκλοφόρησαν επί 150 χρόνια σε διάφορες ρουμανικές πόλεις
    και φιλοξένησαν συνεργασίες με λαμπρές υπογραφές απ’ όλον τον ελληνικό κόσμο αποτελούν με τη σειρά
    τους, πολύτιμα ντοκουμέντα εποχής.
    ΄Ενα μεγάλο λεξικό των Ελλήνων Λογίων Ρουμανίας από την Αρχαιότητα μέχρι το 20ο αιώνα (με τουλάχι-
    στον 500 λήμματα), μονογραφίες αφιερωμένες σε προσωπικότητες όπως ο Αρσάκης, Ζάππας, Πασχίδης,
    Δόσιος κ.α., επιστημονικές εκδόσεις έργων τους, η βιβλιογραφία των ελληνικών εκδόσεων που έγιναν κατά
    καιρούς στην Ρουμανία αποτελούν για τους ΄Ελληνες και Ρουμάνους ειδικούς ηθικό καθήκον, ως σεμνός
    φόρος τιμής σ’ αυτούς τους ανθρώπους, οι οποίοι, παρά τις αντιξοότητες των ιστορικών συμφραζομένων,
    284
    ΣΥΝΕΔΡΙΟ
    ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΡΑΙΟΣ, ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ, ΦΡΑΝΣΙΣΚΟ ΝΤΕ ΜΙΡΑΝΤΑ
    – η Ελληνική Σκέψη στην Αυτοθέσμιση των Κοινωνιών, τον Διαφωτισμό και την Γνώση
    ΑΞΟΝΑΣ ΙΙ: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΣΤΟΝ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟ, ΤΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ, ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ
    ΓΝΩΣΗ
    http://www.academy.edu.gr
    κατάφεραν να αναγράψουν ένδοξες σελίδες στην Ιστορία των ελληνο-ρουμανικών σχέσεων καθώς και στην
    κοινή Ιστορία του Πολιτισμού της περιοχής

  3. ΜΙΑ ΜΑΡΤΥΡΙΑ
    ——————————————————–

    ΚΥΡΙΑΚΙΔΟΥ ΒΗΘΛΕΕΜ

    .

    “Εγεννέθα σην Κρώμνην του Πόντου σα 1916. Ο πατέρα μ’, ο Στυλιανόν Σιδηρόπουλος, έτον ασό Νανάκ και η μάνα μ’ ,η Σοφία, ασό χωρίον τοι Σαράντων. Εμέν εγέννεσεν σην Κρώμνην γιατί εκεί έστειλεν εμάς ο πατέρα μ’ να χειμάζουμε εξ αιτίας του Ρωσοτουρκικού πολέμου. Ατός εφογώθεν θα βομβαρδίζνε και είπεν τη μάνα μ’ να κάθεται σην Κρώμνην .« Εγώ θα σταχύζ’ σας» . Σα 1916 έρθαν σην Τραπεζούνταν δύο πλοία: το ΒΕΛΟΣ και το ΙΕΡΑΞ. Όταν ο Τούρκικον στρατόν οπισθοχώρανε η μάνα μ’ εκαράκωσεν τα πόρτας και τα παράθυρα για να θαρρούν ότι έτον εύκαιρον τα’ οσπίτ’. Οι Ρώσοι όταν εσέβαν απές έσαν πεινασμέν’. Επήραν τα ψωμία μερ είχεν ζουμωμένα η μάνα μ’. Επεκεί ατέ επήρεν εμάς κι επήγαμε σην μαχαλάν Κεμέρ-Καγιά τη Τραπεζούντας. Έσαν και άλλα μιλέτε με τ’ εμάς . Ατότε, όταν έφυαν τα πλοία ,επήραν τον πατέρα μ’ σο Ερζερούμ, εξορίαν. Εκεί εκάτσεν έναν χρόνον.

    Σην Τραπεζούνταν εκάτσαμε ως σα Φώτα, σα 1923. Το τελευταίον πλοίον μερ έφυεν ασήν Τραπεζούνταν ,έναν Αυστριακόν, είχεν κι εμάς απάν. Εμάς επήρεν κι επήεν σο λιμάν’ ο διευθυντής τη αστυνομίας. Τηδέν ’κι επείραξαν ασά πράγματά εμουν. Η μάνα μ’ εποίκεν έναν ζωνάρ’ με τα λίρας κι εζώστε σα μέσα τς. Εσέγκεν τα χρυσαφικά απές σ’ έναν σκευόπον ,έλυσεν βούτορον κι ετσίλαξεν ατά. Αλλά κι ο πατέρα μ’ εποίκεν σην καρήν ατ’ σκουλαρίκε μερ επίαναν εβδομήντα χρυσά λίρας.

    Έρθαμε σον Πειραιάν. Ήθελαν να παίρνε και πάνε εμάς σην καραντίναν . Όταν επεράναμε ασόν Αι Γιώργην μερ έσαν οι πρόσφυγες σην καραντίναν ελάϊζαν τα μαντήλε κι ερώταναν για τ’ εκεινέτερων τ’ ανθρώπ’ς. Έρθεν ένας γιατρός κι ένας ακόλουθος με την βάρκαν απάν σο πλοίον κι εξέτασεν όλτς. Είχαμε έναν κορτσόπον άρρωστον κι έκρυψαμε ατό . Επεκεί εσέγκαν εμάς σα μαούνας και εκατήβασαν εμάς σον Πειραιάν. Σήτε επαίναμε ορισμέν’ είχαν μουσικά όργανα κι έπαιζαν τον Εθνικόν Ύμνον. Ελέπουμε το πλοίον «Αβέρωφ». Ερχίνεσαν οι ναύτες να τραγουδούν «για δες ο Αβέρωφ πως βροντά ,τη θάλασσα πως σχίζει ,τα Δαρδανέλλια τα στενά τα κάστρα βομβαρδίζει». Ατότε ασόν Αβέρωφ έσυραν κανονιάς. Όσταν εκατήβαμε ασήν μαούναν έξαμε να υβρίζνε άσκημα. Η μάνα μ’ εφογώθεν κι ερώτεσεν τον πατέρα μ’ αν έρθαμε σην Ελλάδαν ,γιατί ύβριζαν κι άλλο άσκημα ασοί Τούρκ’ς. Εράεψεν ο πατέρα μ’ να ευρήκ’ ξενοδοχείον αλλά ’κι εύρεν . Σο λιμεναρχείον ,σο Τελωνείον αφκά σ’ έναν μπαλκόν εδέασαμε την βραδήν.

    Έμνεσε πέντε αδέρφε. Ο Δαμιανόν, η Ελισσάβετ ,ο Γιάννες, ο Λευτέρτς κι εγώ. Τον Δαμιανόν έστειλεν ο πατέρα μ’ κι άλλο εμπροστά σην Ελλάδαν για να μην παίρν’ ατόν σον στρατόν οι Τούρκ’. Ατός εδέβασεν σην εφημερίδαν ότι έρθεν πλοίον ασόν Πόντον κι έρθεν εύρεν εμάς. Το πρωί έφυγαμε κι επήγαμε σην Καλλιθέαν ,σην Αθήναν. Εγόρασαμε έναν οσπίτι χτισμένον από κερπίτσε και απ’ επάν είχεν πισσόχαρτον ,από Αυληαννίτες μερ εθέλναν να έφευαν. Είχεν απές πεγάδ’.Επλήρωσαμε 10.000 παγκανώτας.

    Τρία χρόνε ο πατέρα μ’ ’κι εδούλευεν κι έτρωγαμε ασά έτοιμα. Επεκεί τα παιδία έμαθαν τέχνην. Ο τρανόν έντον μαραγκός. Η Καλλιθέα έτον σκοπευτήριον ,πρώην στρατόπεδον. Είχεν έναν ντουβάρ για σκοπευτήριον. Ατό εποίκαν επέκει σχολείον. Έναν γυμνάσιον και δύο δημοτικά.Όλα τα μωρά έμνεσε Ποντιόπουλα. Η δεσκάλτσα της ωδικής έμαθεν εμάς ατό το ποίημα: «Μες στην καρδιά που ανθίζανε λουλούδια χίλια τόσα, τόσες γλυκές ενθύμησες που δεν τις λέει η γλώσσα , απ’ όλες πιο καλύτερη κι απ’ όλες πιο μεγάλη, μια ξεπετάει ολόδροση ,του Πόντου τ’ ακρογιάλι. Πόντος πατρίδα μου γλυκιά, χαριτωμένη χώρα, για να σε βγάλω από το νου , ποτέ δε θα ’ρθει η ώρα. Σαν άστρο γλυκοφώτιστο θα λάμπεις στην ψυχή μου ,θα λάμπεις στην καρδιά μου, παρηγοριά στη θλίψη μου και ελπίδα στη χαρά μου».

    Μίαν εδέκαν εμάς κακάον και μίαν κουβέρτας ,αλλά δεν κι επήραμε. Η μάνα μ’ είχεν αδέρφε και αδερφάδας αλλά όλοι ’τουν έρθαν αδά σην Μακεδονίαν. Κανάν ’κι είχαμε με τ’ εμάς.

    Τ’ οσπίτ’ εμουν έτον διώροφο με εσωτερικόν σκάλαν .Απάν είχεν τη σάλαν μερ εκοιμούμεσε όλα τα παιδία μαζί απάν σα τουσέκια. Αμόν τα’ έρχουντον κανάς μουσαφίρτς ,ο πατέρα μ’ αμάν ετέρνεν εμάς τέρσε. Εμείς έφευαμ’ κι επέναμε σην σάλαν για να καλατσεύνε ελεύθερα. Το κεπίν ατ’ έτον όλο τσιτσέκια. Είχεν και συντριβάν. Ατό είχαμα νοικιασμένον. Θυμούμαι έρχουντον κι ο Καπετανίδης, μερ εβγάλνεν την εφημερίδαν. Επειδή έμνε μικρέσα εμέν άφηναν . Έρχουντον ο ποπάς,ο Λαμψίδης μερ έτον μουχτάρτς,ο Σουλτανίδης ο φαρμακοποιόν, κ.ά. Ατός ο ποπάς είπεν εμέν έναν ιστορίαν.

    Έτον παραπαίδ’ σ’ έναν μαγαζίν, τοι ταή ατ’, ση Ρωσίαν. Έρθεν ένας Εβραίος κι εψαλάφεσεν παντόφλας. Αμά τα παντόφλας είπεν τον ταήν ατ’ να παίρ’ και πάει με τ’ εκείνον ο παιδάς. Όταν επήγαν σο σπίτ’ επίασαν ατόν και εκλείδωσαν απές σ’ έναν δωμάτιον . Εφάζναν ατόν και εκαλάτσευαν με το καλόν. Εφόρτσαν ατόν με μεταξωτά λόματα. Απές όμως σο γιλέκον ατ’ είχεν έναν μολυβόπον.Τον καιρόν εκείνον οι πατεράδες εμούν εφοβέριζαν εμάς με τοι Εβραίοιτς. Ότι τάχα πίνε το αίμαν τ’ ανθρωπί. Ο παιδάς εφογώθεν πολλά. Ψαλάφεσεν να πάνε παίρν’ ατόν έναν ζευγάρ’ παντόφλας. Όταν έγκαν ατά, είπεν ατοίντς ότι είναι μικρά και πρέπει να πάνε αλλάζν’ατά. Επρόλαβεν και έγραψεν απές σα παντόφλας μερ έχνε ατόν φυλακισμένον. Ο ταής ατ’ άμον τ’ εδέβασεν ντο έγραψεν ,τιδέν κι είπεν τον Εβραίον. Αμόν ντ’ έφυεν ατός επήρεν την αστυνομίαν κι επήγαν εχουτάρεψαν τον παιδάν. Ο παιδάς όμως εποίκεν τάμαν σον Αϊ Γιώργην ό,τι άμα χουταρεύν’ ατόν, θα ίνεται ποπάς και έντον.

    Τα χρυσοχοεία έσαν σην σειράν σ’έναν αγοράν κι εθαρρώ έλεγαν ατό Αραστάρ. Είχεν μαγαζία με κεμπάπ και λαβάσια και επαίρνεν ο κόσμον κι έτρωεν. Κάθε δεκαπέντε ημέρας η μάνα μ’ επαίρνε κι επαίνεν εμάς σα λουτρά. Είχαμε τα μπουρνούζε και σηφτέν έλουζεν εμάς. Εβάλναν εμάς επεκεί σ’ έναν δωμάτιον ως να λούσκουνταν και οι τρανοί. Οι γαρήδες εφόρναν και τα σαρτσάφε. Επεκεί έτρωγαμε και ξερά φρούτα ως να φεύουμε. Η μάνα μ’ εμάρευεν πουσίγκε, μερ έτον ημσόν κριθάρ’και ημσόν κοκίν, καβουρδισμένον ολίγον κι αλέθν’ ατά. Βράζνε το νερόν με τ’ ολίγον άλας και σύρν απάν και ’ίνεται χυλός. Βάλν’ απάν σ’ έναν σκεύος και σα μέσα ανοίγνε έναν τρυπίν και σύρνε καμένο βούτορον χτηνί. Αν ’κι έ’εις βούτορον βάλτ’ς ξύγαλαν.

    Την πρώτη μέρα του Πάσχα οι αγούρ’ έβγοναν ασ’ οσπίτε κι εποίναν Χριστός Ανέστη χωρίς τα καρήδας. Την Παρασκευήν τη Διακαινησίμου επαίναμε όλ’ μαζί σο Ποζ Τεπέ κι έπαιζαν τα κεμετζέδες κι εχόρευαν. Τα Χριστούγεννα ο πατέρα μ’ όταν έρχουντον ασό χρυσοχοείον καπνισμένος, γιατί τα χρυσαφικά εποίνα ατά με το φυσερόν, κι η μάνα μ’ εβάλνεν νερόν για να πλύσκετε, εβάλνε εμάς σην σειράν κι έψαλαμε τα κάλαντα: «Καλήν εσπέρα άρχοντες….Χιλιάδες δεκατέσσερα σφάζουν σε μιαν ημέρα,θρήνον κλαυθμόν κι οδυρμόν είχε κάθεν μητέρα κι επλήρώθει το ρηθέν προφήτου Ιερεμίου. Ραχήλ τα τέκνα κράζει …». Εδίνεν εμάς απ’ έναν λίραν τον καθέναν.

    Την Πρωτοχρονιάν έκοφταμε έναν κλαδίν από ελαίαν.’κι έτρωγαμε πολλά φαϊν γιατί θα έτρωγαμε ξερά φρούτα,χουρμάδας,σύκα ,καρύδε ,φυστίκε,βασιλόπιταν. Το κλαδίν ατό έλεγαν Καλαντοκούρ’. Μ’ έναν μαχαίρ’ ένοιγαν την άκραν τοι φουντουκί, τοι καρυδί κι εβάλναν το φύλλον τ’ ελαίας απές. Εποίναν ατό αμόν Χριστουγεννιάτικο δέντρον κι εκρέμαναν σην καντήλαν.

    Τα Φώτα ο κάθε μαχαλάς είχεν παιδία και όταν ο ποπάς εσύρνεν το Σταυρόν σην θάλασσα ,έρουζαν απές κι επίαναν ατό. Όποιος επίανεν ατό επροσκύνανεν κι εδίνενα σον ποπάν. Επεκεί εβάλναν ατο σ’ ένα δίσκον απές σα τσιτσέκια κι ελάσκουνταν την μαχαλάν οσπίτ’-οσπίτ’. Ατοίν επροσκύναναν κι εσύρναν απές παράδας.

    Σα 24 τοι Χορτοθέρ’ εποίναμε τον «κλήδωνα». Έναν πρωτοκόριτσον επαίρνεν νερό από σαράντα κύματα ,χωρίς να καλατσεύ’,ή από εφτά πηγάδε, απές σ’έναν κουκούμ’. Εσύρναμε τα κορίτσε απές έναν σκουλαρίκ’,παραμάναν, δαχτυλίδ’. Έναν προσωπικόν αντικείμενον και ετσίλαζαν ατό με τ’ έναν κόκκινον πανίν .Έδεναν ατό κι εβάλναν αφκά απ’ έναν κόκκινον τραντάφυλλον. Το πρωί εσερεύκουνταν τα κορτσόπα, εβάλναν έναν κουτσίν ,ετσίλαζαν ατέν με τ’ έναν πέπλον. Εβάλνεν το χέρ’ απές , εσύρνεν έναν αντικείμενον κι έλεγαν στιχάκια . « Βρυσούλα πεντακάνουλη ,νερό μου κρυσταλλένιο , αγγελικό μου πρόσωπο ,γιατί είσαι πικραμένο»; Ίντονος κουτσής έτον το αντικείμενον έτον και το στιχάκι .

    Οι Τουρκάλες έρχουσαν σ’ οσπίτ’ εμουν κι εκάθουνταν με την μάνα μ’. Εβγάλναν μάλιστα και τον φερετσέν ατουν κι έλεγαν «εμείς αδέρφε είμεσε».

    Επήγα νηπιαγωγείον σο Φροντιστήριον τη Τραπεζούντας. Θυμούμαι τα πλακάκια, μερ εκατήβενα τα σκάλας και το καλαθόπον μερ εδίνε ’με η μάνα μ’. Αλλά επήγα ολίγον καιρόν γιατί έκλεισαν ατό οι Τούρκ’. Ατότε έστειλαν εμέ σ’είναν δεσκάλαν εντάμαν μ’ έναν κορτόπον .Εγώ αμάν εμάθανα ατα. Ας λέγω σε έναν ποίημαν μερ έμαθα: « Είμαι μικρός στ’ ανάστημα ,μικρός στην ηλικία, τις κούκλες δεν τις αγαπώ ,τα τόπια δεν τα θέλω. Γράμματα θέλω, γράμματα, βιβλία και σχολεία. Αυτά υποστηρίζουνε πατρίδα και θρησκεία».Θυμούμαι έλεεν ο πατέρα μ’ ό,τι η γυμναστική μερ εποίναν έτον στρατιωτικόν κι ετραγούδναν: «ω λυγερόν και κοφτερόν σπαθί μου και συ τουφέκι φλογερόν πουλί μου, εσείς τους Τούρκους σφάξατε ,τους τύρρανους εσπαράξατε ,να ζήσει η πατρίς μου» και το « μαύρη είν’ η νύχτα στα βουνά».

    Τα εγκλεσίας εμουν έσαν ελεύθερα . Έρχουσαν και Τούρκ’ και εκάθουσαν σουμά σο παγκάρ, το Τρανόν την Εβδομάδαν. Σ’ οσπίτ’ απές εκαλάτσευαμε Κρωμέτκα ποντιακά. Ο πατέρα μ’κι η μάνα μ’ πάντα έλεγαν θα κλώσκουμεσ’ οπίσ’.

    Σα 1937 επαντρεύτα τον Γιώργον τον Κυριακίδη μερ έτον γεννημένος σα 1891 . Ο πεθερό μ’ έτον ασό Τεμερτσίκιοϊ τη Μούζενας κι έρθεν ασήν Ρωσίαν. Σηφτέν εποίεν σην Αριδαίαν ,εύρεν την πεθερά μ’ κι επαντρεύτεν ατέν .Είχεν ασόν πρώτον γάμον τον Γιώρικαν 11 χρονών.

    Έρθεν αδά κι εδέκαν ατ’ς χωράφε κι οικόπεδα. Όταν έρθα σην Θέρμην τα στράτας έσαν φαρδαία και τρανά. Κάθαν φοράν η κοινότητα έστρωνεν ατάς και αν ’κι είχες να πληρώτς φόρους εποίνες προσωπικόν εργασίαν. Άλλ’ εβάλναν λιθάρε σα στράτας κι άλλοι εκουβάλναν ατά με τ’ αραπάδας. Είχαμε φουρνίν σην στράταν μερ πάει σο Τριάδι. Αγόρασεν ατό όταν έρθαν αδά Ο πεθερό μ’ έτον έξυπνος άνθρωπος . Εκουβάλνεν ψωμίν σο στρατόπεδον τη αεροπορίας κι επεκεί σην Αμερικανικήν σχολήν όταν εχτίουτον. Όλα εποίναμε ατά με τα χέρε. Εζούμωναμε ,εκουβάλναμε ξύλα, επυρίφταμε. Εσκούμνεσε η ώρα δύο τη νύχταν για να ζουμώνουμε.”

    Η κυρα Βηθλεέμ μας τραγούδησε κάποια τραγούδια με τη συνοδεία της λύρας του γυιού της Στυλιανού και μας απήγγειλε ορισμένα ποιήματα.

    «Βούλγαρο κι ν’ απαντήσω θα του πάρω την ψυχή και το αίμα του θα πίνω όπως πίνω το κρασί.

    Αναχάπαρα τα μεσάνυχτα , ατός ο άτιμον ο Ιταλόν, νώταν έστειλεν κι εφοβέρτσεν ’με με τον πρέσβην ατ’ τον παλαλόν.

    -Δώσ’ αγλήγορα ίνταν θέλουμε και υπόγραψον αμάν για να μην παθάντ’ς.

    -Νέπε είπα ατόν αμάν:ντο εθάρρεσες την Ελλάδα μου τ’ εσόν ο άπλυτον ο μουχτερόν ,πεσίν έτοιμον για τ’ αλοίματα τ’ γιοκσημ εύκαιρον αχερών;

    Αμόν τ’ έστραψαν κι επαρλάεψαν τα σπαθία ’μουν τα τρομερά άλλτ’ς εσκότωσαν κι άλλτ’ς ετάσεψαν κι άλλτ’ς εκλαίντσαν αμόν μωρά.

    Η μάνα μ’ έλεεν: «Ο ουρανός κι η θάλασσα, η γη κι όλα τα πάντα ,έλα πουλόπο μ’ με τ’ εμέν πασκί μ’ θα ζούμε πάντα»;

    Όταν ο πατέρα μ’ εγάπανεν την μάνα μ’, έστειλεν γράμμαν «Πουλία για πέστε την εγάπη μ’, ατέ δεν κι νουνίζει; Ατέ συγκαίει το παλληκάρ’ κι η κάρδε τ’ καφουρίζει».

    Η μάνα μ’ έγραψεν «εγώ αν είμαι σην Κρώμν’ και σα ψηλά ραχία ,χωρίς εσέν αν χαίρουμε ,χαράμ’ να έν’ σην υείαν μ’».

    «Αναθεμά ατόν που ’κι ηξέρ’ αχ και πάει κατηγορά ’με και ’κι ηξέρ’ ασό τερτόπο μου αχ και να παρηγορά ’με».

    «Η ξενιτέ κι ο θάνατον αχ τα δύο έναν είναι γιαρ. Και ν’ εγώ ατά εζύασα και ν’η ξενιτέ βαρύν έν’ γιαρ-γιαρ».

    Ο Γεώργιος και η Βηθλεέμ Κυριακίδου απέκτησαν τη Σωτηρία το 1938 που παντρεύτηκε το Χαζαρίδη Παναγιώτη, το Γιάννη το 1941 που παντρεύτηκε την Κων/να Σένη και απέκτησαν το Γιώργο και το Βαγγέλη , το Στυλιανό που παντρεύτηκε την Αναστασία Χρυσοχόου και απέκτησαν το Γιώργο και τη Βηθλεέμ.

    http://panagiasoumelathermis.gr/?page_id=29


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: