Ένα άρθρο στην «Εποχή»

Στο πλαίσιο της δημόσιας αντιπαράθεσης -που ως συνήθως αντικαθιστά την ανάγκη ψύχραιμης συζήτησης- για τα ζητήματα των γεγονότων που συνέβησαν στην οθωμανική Ανατολή και τις Γενοκτονίες (ή μη) που πραγματοποιήθηκαν, έγραψα ένα κείμενο που δημοσιεύτηκε την Κυριακή 6 Δεκεμβρίου στην εβδομαδιαία εφημερίδα «Εποχή»:

Epohi

Το πραγματικό διακύβευμα

Για τη γενοκτονία στην Ανατολή και τις ατελέσφορες συγκρούσεις

 .

Του Βλάση Αγτζίδη*

«Πάντα λοιπόν ο νικητής
του νικημένου γράφει την ιστορία.
Tο πρόσωπο του χτυπημένου παραλλάζει
εκείνος που τον χτύπησε.
Απ’ τον κόσμο φεύγει ο αδύναμος,
και πίσω μένει το ψέμα.»

Mπέρτολτ Μπρεχτ

 

Με αφορμή τις πρόσφατες «συζητήσεις» για τα της Γενοκτονίας στην οθωμανική Ανατολή για το άτοπο ερώτημα «Γενοκτονία ή Εθνοκάθαρση» που έθεσε ο Ν. Φίλης, η «Εποχή» δημοσίευσε ένα εκτεταμένο κείμενο του Θ. Παρασκευόπουλου, το οποίο θέτει διάφορα ενδιαφέροντα ερωτήματα…

Ο περιορισμένος χώρος δεν επιτρέπει τον αναλυτικό σχολιασμό. Με την πολύ σύντομη επεξήγηση ότι η ομόφωνη αναγνώριση του ’94 από το ελληνικό Κοινοβούλιο και η καθιέρωση της 19ης Μαίου ως «Ημέρας Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου» δεν υπήρξε απόρροια των κομματικών μεθοδεύσεων του ΠΑΣΟΚ, αλλά αντιθέτως αξιοποίηση των ρηγμάτων του πολιτικού συστήματος από την κοινωνία των πολιτών.


Εξάλλου η εμφάνιση του αιτήματος για αναγνώριση της Γενοκτονίας στην Ανατολή, που ξεκίνησε το 1914, υπήρξε προϊόν της παρέμβασης πολύ συγκεκριμένων δυνάμεων που προέρχονταν από την εξωκοινοβουλευτική Αριστερά, καθώς και την αριστερά του ΠΑΣΟΚ. Η «επιτυχία» που έφερε την  ομόφωνη αναγνώριση του ‘94, σχετιζόταν με τη μαζική λαϊκή κινητοποίηση των προσφυγικών οργανώσεων και την αποτελεσματική «εισοδιστική» πολιτική κάποιων, ποντιακής καταγωγής, στελεχών του κυρίαρχου τότε κόμματος.

Η ουσία εκείνης της αναγνώρισης, όπως και της επόμενης του ’98 που αφορούσε το σύνολο της Μικράς Ασίας, επί της ουσίας έβαζε τέλος στις μεγάλες εκκρεμότητες που είχε το ελλαδικό πολιτικό σύστημα με τους προσφυγικούς πληθυσμούς.  Εκτός από το αναπόφευκτο και φυσιολογικό κλείσιμο της μεγάλης  ιστορικής αντιπαράθεσης των Ελλήνων της Ανατολής με τις αστικές δυνάμεις (και όχι μόνο) της ψευδεπίγραφης «μητερας-πατρίδας», υπήρξε και άλλο ένα κέρδος για τον προσφυγικό ελληνισμό: ο διαρκής ηθικός στιγματισμός του θύτη. Και ο θύτης βεβαίως δεν είναι η Τουρκική Δημοκρατία που ιδρύθηκε το 1923, αλλά ο ακραίος μιλιταριστικός, ρατσιστικός εθνικισμός των Νεότουρκων και των Κεμαλικών που ακολούθησαν με συνέπεια μια επιτυχημένη πολιτική εθνοκάθαρσης των μειονοτικών πληθυσμών. Αποτελεί βεβαίως μυστήριο, το γιατί η Τουρκική Δημοκρατία δέχεται να απολογηθεί και να υιοθετήσει –αντί να καταδικάσει- την αιματηρή πολιτική που ασκήθηκε πριν την ίδρυσή της κατά των Αρμενίων, των Ελλήνων και των Ασσυρίων.


Η ουσία εκείνης της αναγνώρισης, όπως και της επόμενης του ’98 που αφορούσε το σύνολο της Μικράς Ασίας, έβαζε τέλος στις μεγάλες εκκρεμότητες που είχε το ελλαδικό πολιτικό σύστημα με τους προσφυγικούς πληθυσμούς. Εκτός από το αναπόφευκτο και φυσιολογικό κλείσιμο της μεγάλης ιστορικής αντιπαράθεσης των Ελλήνων της Ανατολής με τις αστικές δυνάμεις (και όχι μόνο) της ψευδεπίγραφης «μητερας-πατρίδας», υπήρξε και άλλο ένα κέρδος για τον προσφυγικό ελληνισμό: ο διαρκής ηθικός στιγματισμός του θύτη. Και ο θύτης βεβαίως δεν είναι η Τουρκική Δημοκρατία που ιδρύθηκε το 1923, αλλά ο ακραίος μιλιταριστικός, ρατσιστικός εθνικισμός των Νεότουρκων και των Κεμαλικών που ακολούθησαν με συνέπεια μια επιτυχημένη πολιτική εθνοκάθαρσης των μειονοτικών πληθυσμών. Αποτελεί βεβαίως μυστήριο, το γιατί η Τουρκική Δημοκρατία δέχεται να απολογηθεί και να υιοθετήσει –αντί να καταδικάσει– την αιματηρή πολιτική που ασκήθηκε πριν την ίδρυσή της κατά των Αρμενίων, των Ελλήνων και των Ασσυρίων.
.

Το μόνο πραγματικό ζήτημα

Με την εμφάνιση της νέας ανάγνωσης του πρόσφατου ιστορικού παρελθόντος, η κυρίαρχη νεοελληνική ιστοριογραφία επέλεξε το δρόμο είτε της παραγνώρισης, είτε της περιφρόνησης, είτε της στείρας άρνησης. 
Λίγοι στο χώρο της Αριστεράς έχουν αντιληφθεί το πραγματικό διακύβευμα, τόσο όσον αφορά το ηθικό μέρος, δηλαδή το σεβασμό της μνήμης ενός μεγάλου τμήματος του ελληνικού λαού, όσο και τις πολιτικές συνέπειες μιας αντιδραστικής τοποθέτησης, ειδικά σε μια τέτοια εποχή κρίσης, ρευστότητας και κατάρρευσης των βεβαιοτήτων. Επίσης, είναι μάλλον υπερβολική η ενόχληση που προκαλεί σε κάποιους κύκλους η προσπάθεια του συνόλου των προσφυγικών οργανώσεων –και όχι μόνο των ποντιακών– να συμμετέχουν και αυτοί στο συλλογικό αφήγημα (ή ακόμα και στον εθνικό μύθο) αυτού του εθνικού κράτους, με του οποίου τη μοίρα πραγματικά ή φαντασιακά έχουν συνδεθεί. Εξάλλου, είναι γνωστό ότι η ελληνική εθνική ιστορία είναι αποτέλεσμα σύνθεσης διαφορετικών εμπειριών και θεωρήσεων και αρκετών συμβιβασμών, οι οποίοι, όπως έγραψε η Χρ. Κουλούρη, «επιτρέπουν σε όλες τις τοπικές κοινότητες… να αναγνωρίζουν τον εαυτό τους». 

Το μόνο πραγματικό ζήτημα που υπάρχει για το ζήτημα της Γενοκτονίας των χριστιανικών πληθυσμών της Ανατολής (Αρμενίων, Ελλήνων, Ασσυροχαλδαίων), δυστυχώς δεν έχει γίνει πλήρως κατανοητό: Είναι η σωστή προσέγγιση και η τοποθέτηση του ζητήματος σ’ ένα τέτοιο πλαίσιο, ώστε να αποφευχθεί η ιδεολογική χρήση των πραγματικών ιστορικών γεγονότων από ακροδεξιούς, ρατσιστές, αλυτρωτιστές. Και αυτό είναι απολύτως εφικτό, αρκεί να γίνει κατανοητό και να σταματήσουν οι σκιαμαχίες, οι οποίες προσπαθούν να αμφισβητήσουν ή να μειώσουν τη σημασία μιας πραγματικά τραγικής σελίδας της σύγχρονης ιστορίας.

* Διδάκτωρ Σύγχρονης Ιστορίας, μαθηματικός, [kars1918.wordpress.com]

http://epohi.gr/portal/themata/20427-to-pragmatiko-diakyvevma

2 comments so far

  1. «….Ο κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης Σαΐτ Τσετίνογλου (Sait Çetinoğlu), αρχίζοντας την ομιλία του ανέφερε: «Το να εξηγεί κανείς το τι είναι η γενοκτονία, σε ένα λαό που έχει δεχτεί γενοκτονία, θυμίζει τα ανατολίτικα παραμύθια. Κι όμως, μετά τις δηλώσεις του υπουργού Παιδείας Φίλη, που με την πιο ελαφριά έκφραση ήταν επιφυλακτικός πάνω στο ζήτημα και έκανε τους γενοκτόνους της απέναντι πλευράς να πανηγυρίζουν, πρέπει να ξαναβγάλουμε στην επιφάνεια τη Γενοκτονία των Ποντίων με ντοκουμέντα και μαρτυρίες. Η αποφασισμένη πάλη των Ποντίων εδώ και 70 χρόνια ενάντια στην γενοκτονία, είναι ελπίδα για την ανθρωπότητα. Και 100 χρόνια μετά από τις πρώτες εξορίες που ήταν η αρχή της γενοκτονίας, παραμένει να είναι ελπίδα για την ανθρωπότητα. Ο Πόντος, περνάει μέσα από μια πονεμένη περίοδο που ξεκινάει με την άλωση της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας τον 15ο αιώνα. Η μοίρα του Πόντου, μαζί με τον 20ο αιώνα μπαίνει σ’ ένα άλλο στάδιο: Η γενοκτονία. Η γενοκτονία των Ποντίων είναι μια αιματηρή περίοδος που ξεκίνησε το 1916 και συνεχίστηκε μέχρι το 1922.

    POE.GENOKTONIA.19.5.2016.127

    Αν κοιτάξουμε στις παρατηρήσεις του Πρέσβη Morgenthau που ήταν απ’ τους μάρτυρες της εποχής, βλέπουμε πως υπογραμμίζει ότι αυτά που εφάρμοσαν οι Νεότουρκοι αποτελούν μια γενοκτονία. Ο Morghenthau σημειώνει στο ημερολόγιο του, πως και οι Ρωμιοί είχαν την ίδια αντιμετώπιση με τους Αρμένιους: «Οι Ρωμιοί παντού μαζεύτηκαν σε ομάδες και –καλά- υπό την προστασία των σωμάτων ασφαλείας, μετατοπίστηκαν προς τα μέσα. Αν και δεν γνωρίζουμε πόσοι διαλύθηκαν με αυτόν τον τρόπο, αυτός ο αριθμός υπολογίζεται ανάμεσα σε 200.000-1.000.000». Τα μέλη του κόμματος İttihatveTerakki/ Νεότουρκοι ειδικεύτηκαν στους Ρωμιούς του Αιγαίου το 1913-14 και έκαναν γενοκτονία στους Αρμένιους το 1915. Το 1916 βλέπουμε τους ίδιους στην γενοκτονία των Ποντίων. Το ότι ο βασικότερος πρωταγωνιστής της γενοκτονίας των Αρμενίων Dr. Bahaeddin Şakir μετά την ολοκλήρωση της γενοκτονίας πέρασε στη Σαμψούντα, εξηγεί πολλά. «Με τον ερχομό του Bahaeddin Şakir στη Σαμψούντα στις αρχές του Δεκέμβρη, οι εξορίες αρχίζουν να γίνονται συστηματικά». Ένας απ’ τους λόγους που διευκόλυναν τη γενοκτονία ήταν ο πόλεμος. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία, με την συμμετοχή της στον πόλεμο ονειρευόταν να ξανααποκτήσει τα εδάφη που έχασε και να ξαναγίνει δυνατή. Κάνοντας κατασχέσεις των περιουσιών των μειονοτήτων έκανε μια εσωτερική λεηλασία. Διότι δεν είχε τις δυνατότητες για εξωτερική λεηλασία. Μ’ αυτόν τον τρόπο το λογαριασμό του πολέμου θα το φορτώσει στην πλάτη των χριστιανών μπουρζουάδων που τους θεωρεί εχθρούς και στους λαούς που ανήκουν αυτοί. Ο πόλεμος, με μια έννοια είναι ένα τζιχάντ ενάντια στους χριστιανούς πολίτες. Με τις κατασχέσεις αυτές, θεραπεύσανε τις πληγές του Βαλκανικού Πολέμου. Με τις κατασχέσεις απ’ τη γενοκτονία των Αρμενίων χρηματοδότησαν το πόλεμο του 1915-16 και μ’ αυτές στον Πόντο το 1916-17. Ο Πόντος ήταν μια απ’ τις πιο αναπτυγμένες περιοχές της Αυτοκρατορίας και οι χριστιανοί ήταν οικονομικά πολύ ανώτεροι. Την οικονομική ανωτερότητα των Ποντίων μπορούμε να τη διαπιστώσουμε στα στοιχεία που δίνει ο Μιχάλης Μιχαηλίδης στην εμπορική επετηρίδα του 1908 με τίτλο Annuaire CommercialUniverseil. Η γενοκτονία των Ποντίων είναι συνδεμένη με τον πλούτο του Πόντου. Αυτό μπορούμε να το δούμε και στις ποντιακές περιουσίες που δημοσιεύθηκαν στον τουρκικό τύπο μετά το 1925. Μαζί με τις περιουσίες των ανταλλαγμένων, υπάρχουν και άλλες περιουσίες. Αυτές είναι οι περιουσίες ανθρώπων όπως ο … που εκτελέστηκαν στις επιτροπές τρόμου που τις ονόμαζαν Δίκες Ανεξαρτησίας, ή δολοφονήθηκαν από παρακρατικές συμμορίες με τη στήριξη του κράτους ή πέθαναν φεύγοντας από τέτοιες συμμορίες.

    POE.GENOKTONIA.POREIA.GIORGOS.19.5.2016.IMG 0050112

    Η γενοκτονία των Ποντίων, σε αντίθεση με τις γενοκτονίες των Αρμενίων και Ασύρριων, έγινε σε δύο εποχές. Το πρώτο στάδιο ξεκινάει στο Δυτικό Πόντο τον 1ο Παγκόσμιο Πόλεμο. Τη στιγμή που η διοίκηση του ενός κομματιού του Ανατολικού Πόντου δηλαδή ήταν στους Ρώσους, οπότε δεν επηρεάστηκε. Ενώ στην κεμαλική εποχή, και τα δύο κομμάτια έμειναν χωρίς προστασία και ολοκληρώθηκε η γενοκτονία. Οι περιουσίες που αναγκάστηκαν να αφήσουν ήταν ανοιχτές για λεηλασία. Αυτά που συνέβησαν στο Πόντο σ’ αυτά τα δέκα χρόνια, πληρούν όλες τις προϋποθέσεις για τον ορισμό της γενοκτονίας του Λέμκιν και συμφωνίας του ΟΗΕ. Με λίγα λόγια, αυτά που συνέβησαν το 1913-1922 ταυτίζονται πλήρως με τον όρο γενοκτονία. Η «χρυσή βολή» στον Πόντο γίνεται με την απόφαση ανταλλαγής πληθυσμών στη Λωζάννη. Εκεί οι Πόντιοι απομακρύνθηκαν απ’ τα ιστορικά τους εδάφη. Είναι περιττό να συζητάμε αν ήταν γενοκτονία. Μπορούμε να δείξουμε πολλούς σύμμαχους για τη γενοκτονία των Ποντίων, που κάνανε ένα ολόκληρο λαό να διασκορπιστεί στους δρόμους εξορίας και θανάτου σαν κομμάτια από ρόδι. Τα γραφόμενα του Ουκρανού επαναστάτη στρατηγού Frunze δεν αφήνουν καμία αμφιβολία για τη γενοκτονία των Ποντίων: «Από τους Ρωμιούς της Σαμψούντας, Σινώπης και Αμάσειας, έμειναν μόνο κάτι συμμορίτες που είναι στο βουνό. Οι γέροι και τα γυναικόπαιδα μετατοπίστηκαν στις περιοχές όπως Diyarbakır, Harput, Kon­ya [εξορίστηκαν, εννοεί]».

    http://efxinospontos.gr/genoktonia/1010-xiliades-polites-symmeteixan-sti-sygkentrosi-tis-poe-stin-plateia-agias-sofias-sti-thessaloniki-sti-mnimi-tis-genoktonias-ton-ellinon-tou-pontou

  2. Ένα σχόλιο σε σχέση με την νέα «πατάτα» του Φίλη για την εκκλησία:

    «Το ζήτημα είναι να σκεφτόμαστε πριν μιλήσουμε, γιατί εκθέτουμε και τον Σύριζα και δίνουμε τροφή σε κάθε αντιδραστικό να συκοφαντήσει….. Αυτό που γράφεις δεν αποδεικνύεται γιατί ο τότε αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χρύσανθος (ο πρώην Τραπεζούντος) αρνήθηκε να παραστεί στην τελετή παράδοσης της πόλης στους Ναζί και επιπλέον παραιτήθηκε για να μην συνδιαλλαγεί με τους κατακτητές. Ο δε διάδοχός του Δαμασκηνός χρεώνετε με τη σωτηρία των Εβραίων της Αθήνας…. Ας μην αναφέρουμε τον μητροπολίτη Ιωακείμ Κοζάνης, που υπήρξε αντιπρόεδρος στην ΠΕΕΑ


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: