Έλληνες και Οκτωβριανή Επανάσταση

MS18 cover front lowH επέτειος της Οκτωβριανής Επανάστασης των μπολσεβίκων (1917) φέρνει πάντα στο νου το μεγαλύτερο κοινωνικό και πολιτικό πείραμα του 20ου αιώνα.

Η αποτίμηση αλλά και η καλή γνώση των διαφόρων πλευρών του πειράματος αυτού -δύο δεκαετίες μετά  το τέλος του- αποτελεί μια διαρκή πρόκληση προς τους ιστορικούς.

Έτσι, έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον το τεύχος του περιοδικού «Μαρξιστική Σκέψη», που κυκλοφόρησε πριν από λίγες μέρες. Το αφιέρωμα (366 σελίδες) χωρίζεται σε δύο μέρη.

Το Α’ Μέρος (9-198 σελ.) περιλαμβάνει μαρτυρίες και πηγές. Δημοσιεύονται πολύ ενδιαφέροντα κείμενα των πρωταγωνιστών εκείνης της πρώτης περιόδου, όπως των Ρίκοφ, Γιόφε, Κάραχαν, Ρακόβσκι, Πρεομπραζένσκι, Λουνατσάρσκι, Κρούπσακαγια, Μπουχάριν, Τρότσκι κ.ά. Καθώς επίσης και ξεχωριστών λογοτεχνών και επιστημόνων, όπως του Βίκτορ Σερζ και Αλμπερτ Αϊνσταιν.

Το Β’ Μέρος  (199-351 σελ.) περιλαμβάνει αναλύσεις. Σ’ αυτή την ενότητα   συμμετέχω και εγώ με το άρθρο «Οι Έλληνες της Ρωσίας και του Πόντου στην Οκτωβριανή Επανάσταση«. Υπάρχουν επίσης κείμενα των Μαστρογιαννόπουλου, Μπελαντή, Καλτσώνη, Χρύση….

Το τεύχος αυτό θα παρουσιαστεί την Τετάρτη σε εκδήλωση-συζήτηση με θέμα:

«Οκτώβρης 1917: οι επαναστατικοί μετασχηματισμοί στη διαδικασία συγκρότησης του πρώτου εργατικού κράτους»

Η εκδήλωση θα γίνει την Τετάρτη 18 Νοέμβρη 2015 στις 6.30 στα γραφεία της εφημερίδας «Εποχή»
Βλαχάβα 11, Αθήνα

Ομιλητές της εκδήλωσης :
Αντώνης Νταβανέλος, Γιάννης Τόλιος, Κώστας Σκορδούλης,
Βλάσης Αγτζίδης, Γιάννα Κατσιαμπούρα
Συντονιστής – εισαγωγική παρουσίαση: Τάκης Μαστρογιαννόπουλος

Θα επακολουθήσει συζήτηση.

MarxistikiSkepsi18_PROSKLISI

Δείτε ένα παλιότερο αφιέρωμα στην «Κ.Ε.«:

«Όταν οι Έλληνες κομμουνιστές πήραν την εξουσία«

Advertisements

11 Σχόλια

  1. ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΣΗΜΕΡΑ

    Posted on Μαρτίου 1, 1992

    του Αλέξανδρου Καπακτσή
    εφημερίδα ΠΡΙΝ, 1/3/1992

    Σε μια εποχή που τον απλό παρατηρητή έχουν ζαλίσει οι διεθνείς εξελίξεις και οι ε­πιπτώσεις τους στο εργατικό και επανα­στατικό κίνημα, ένα από τα στοιχεία τους τις χρωματίζει έντονα: Το εθνικό ζήτημα. Βάζει τη σφραγίδα του, τις επιταχύνει, ανα­τρέπει πολλές φορές τις προβλέψεις, εσωτερικοποιείται στην «εθνική» και διεθνή ταξική πάλη, επηρεάζει την οικονομική ζωή σε εθνική, διεθνική και παγκόσμια κλί­μακα.

    Γίνεται δημιουργός στροφής της πο­λιτικής ζωής, της στάσης των πολιτικών δυνάμεων, «ρευστοποιεί» συμμαχίες πα­λιές και τείνει να δημιουργήσει άλλες. Τρό­μο που συνταράσσει κοινωνικές τάξεις και κινήματα. Και ενώ οι «μεγάλοι» της εποχής μετά την πρώτη αναμπουμπούλα και ξάφ­νιασμα φαίνονται να βρίσκονται στο στοι­χείο τους, να ξαναβρίσκουν τον παλιό καλό εαυτό τους, να κολυμπούν σαν ψάρια μέσα στο νερό, το επαναστατικό κίνημα σήμερα, νικημένο κατάλοιπο μιας άλλης εποχής, παραζαλισμένο ψάχνει κάπου να πιαστεί παρασυρμένο από τη δίνη των γεγονότων. Χωρίς πολιτική-γραμμή στρατηγικής και ταχτικής παρέμβασης στις εξελίξεις, αδυ­νατεί να αντλήσει δυνάμεις μέσα από τη ρευστότητα της εποχής, να εξασφαλίσει τα πρώτα σκιρτήματα ανάκαμψης. Η συνι­στώσα επαναστατική πάλη των λαών δεν υπάρχει ούτε στα σχέδια επί χάρτου; Πολύ περισσότερο να καθορίσει τα γεγονότα. Ό­σο δεν θα λύνεται αυτό το ζήτημα, οι συνέ­πειες της στρατηγικής ήττας θα γίνονται πιο μακρόχρονες. Πιότεροι ποταμοί αίμα­τος, δακρύων και πόνου θα καταγράψουν οι λαοί στην πρώτη σελίδα της ανθρώπινης ιστορίας. Είναι ανάγκη να προχωρήσει η προσπάθεια ανίχνευσης, θεμελίωσης και κατοχύρωσης του επιστημονικού κεκτημέ­νου για το εθνικό ζήτημα και η σύνδεση του με την επαναστατική πάλη σήμερα. Για τη μετατροπή του σε πολιτική γραμμή καθη­μερινής παρέμβασης και μάχης. Σ’ αυτή τη προσπάθεια εντάσσονται και οι παρακά­τω σκέψεις, επισημάνσεις και προτάσεις. Και ταυτόχρονα να ξανακοιταχτεί η θεωρία του Λένιν για το εθνικό ζήτημα μέσα από τις εξελίξεις και τη ροή των γεγονότων.

    Ι. Η ιστορική εξέταση του εθνικού ζητήματος

    Η ανάπτυξη του καπιταλισμού συνδέθη­κε με μια έκρηξη στην ανάπτυξη των παρα­γωγικών δυνάμεων και της εμπορευματι­κής παραγωγής, έκρηξη η οποία συμπαρέ­συρε οικονομικούς, πολιτικούς, θρησκευτι­κούς και πολιτικούς φραγμούς που υπήρ­χαν για τη δημιουργία μεγάλων αγορών, αναγκαίων για την παραπέρα ανάπτυξη τους. Η υπό διαμόρφωση νέα κυρίαρχη τά­ξη, η αστική τάξη, ηγείται της προσπά­θειας. Αντιλαμβανόμενη ότι η ενιαία γλώσ­σα αποτελεί έναν από τους σπουδαιότερους όρους για την πλήρη νίκη της εμπορευματι­κής παραγωγής-ανάλογης της ανάπτυξης του καπιταλισμού – ηγούνται των εθνικών κινημάτων που στόχο έχουν την συνένωση στη βάση εθνικών κρατών όλων των αν­θρώπων που μιλούν την ίδια γλώσσα. Είναι η περίοδος της νίκης του καπιταλισμού πά­νω στη φεουδαρχία. Οι επαναστάσεις, οι πολεμικές συγκρούσεις και οι μεγάλοι συμ­βιβασμοί είναι πλέον στο προσκήνιο. Η διαμόρφωση των νέων εθνικών κρατών δεν γίνεται «καθαρά» μέσα σε συνθήκες εργα­στηρίου. Το εθνικό ζήτημα δεν λύνεται μια για πάντα. Οι λύσεις που δίνονται κρύβουν αντιφάσεις και ανισορροπίες. Όμως το α­ποτέλεσμα είναι καθοριστικό. Τα μεγάλα εθνικά κράτη είναι γεγονός. Και στις παρυ­φές τους, τα μικρά, γεννημένα άλλα από τις δίνες των συγκρούσεων ή των ιστορικών ευκαιριών που πρόσφερε η εποχή στην εθνι­κή αστική τάξη μικρών λαών.

    Ο αναπτυσσόμενος καπιταλισμός όμως σύντομα δεν βολεύεται μέσα στα εθνικά σύνορα. Επιταχύνει τη ανάπτυξη των δεσμών και των σχέσεων ανάμεσα στα έθνη, σπάει ολοένα και περισσότερο τους νέους φραγ­μούς που σε μια προηγούμενη πορεία του δημιούργησε.

    Η διεθνοποίηση του κεφαλαίου, της οι­κονομικής ζωής, της πολιτικής και της επι­στήμης, είναι το νέο χαρακτηριστικό του.

    Η εμφάνιση των μονοπωλίων κάνει ασφυ­κτικά τα εθνικά πλαίσια, Η πλήρης κατά­κτηση της εσωτερικής αγοράς γίνεται το ε­φαλτήριο για την έξοδο στην παγκόσμια α­γορά. Οι ανάγκες αξιοποίησης τους για την περαιτέρω ανάπτυξη και επέκταση τους, κάνουν επιτακτική την κατάκτηση νέων ε­δαφών και στη συνέχεια «σφαιρών επιρ­ροής» για την επένδυση κεφαλαίων, τη προμήθεια πρώτων υλών, διάθεση των προϊόντων. Ο διεθνισμός του κεφαλαίου διεθνοποιεί τις συμμαχίες και τις συγκρού­σεις του, διεθνοποιεί ταυτόχρονα και την ταξική πάλη με τον αντίποδα του.

    Το μοίρασμα του κόσμου γίνεται και ξα­ναγίνεται το περιεχόμενο της σύγχρονης οι­κονομικής πάλης ανάμεσα στις διάφορες μερίδες του διεθνοποιημένου κεφαλαίου. Η μορφή αυτής της πάλης μπορεί να αλλάζει διαρκώς, και αλλάζει, χωρίς όμως να αλ­λοιώνει αυτό το περιεχόμενο. Κορυφαίες στιγμές σ’ αυτό το προτσές οι δυο παγκό­σμιοι πόλεμοι.

    Η νέα αυτή τάση του αναπτυσσόμενου καπιταλισμού στο ιμπεριαλιστικό του στά­διο έσπασε τα «φυσικά» σύνορα που δια­μορφώθηκαν από τη γλώσσα και τις συ­μπάθειες του πληθυσμού σε μεγάλα και βιώσιμα έθνη (που στην πορεία της ιστορι­κής εξέλιξης συμπεριέλαβαν και μια σειρά μικρά και μη βιώσιμα). Διαμορφώνει σύνο­ρα μέσα από προσαρτήσεις, όχι με δημο­κρατικό τρόπο, ξαναγεννά το εθνικό ζήτη­μα με νέο τρόπο, μέσα σε νέες συνθήκες.

    Η τομή της Οκτωβριανής Επανάστασης

    Τομή στην εξέλιξη, έκφραση της δυνα­τότητας για μια νέα πορεία αποτελεί η Ο­κτωβριανή Επανάσταση, Σε μια πολυεθνι­κή δεσποτική αυτοκρατορία με έντονη ε­θνική καταπίεση από τους μεγαλορώσους σοβινιστές τσιφλικάδες και αστούς η επα­ναστατημένη εργατική τάξη για πρώτη φο­ρά στην ιστορία καλείται να εφαρμόσει μια άλλη πολιτική στο εθνικό ζήτημα.

    Κυριαρχεί η αντίληψη του Λένιν «Για να παραμεριστεί η εθνική καταπίεση, είναι α­παραίτητο να υπάρχει το θεμέλιο – η σοσια­λιστική παραγωγή. Πάνω όμως σ’ αυτό το θεμέλιο είναι απαραίτητο να υπάρχει επί­σης μια δημοκρατική οργάνωση του κρά­τους, ένας δημοκρατικός στρατός κτλ. Μετασχηματίζοντας τον καπιταλισμό σε σοσιαλισμό το προλεταριάτο δημιουργεί τη δυνατότητα να εξαλειφθεί πέρα για πέρα η εθνική καταπίεση· η δυνατότητα αυτή θα μετατραπεί σε πραγματικότητα «μόνο» — «μόνο!» όταν θα εφαρμοστεί στο ακέ­ραιο η δημοκρατία σ’ όλους τους τομείς, ί­σαμε τον καθορισμό των συνόρων του κρά­τους σύμφωνα με τις «συμπάθειες» του πληθυσμού, ίσαμε την πλέρια ελευθερία του αποχωρισμού. Πάνω σ’ αυτή τη βάση θα πραγματοποιηθεί με τη σειρά της στην πρά­ξη η απόλυτη εξάλειψη και των παραμικρότερων εθνικών προστριβών και της ελάχι­στης εθνικής δυσπιστίας, θα δημιουργηθεί μια γρήγορη προσέγγιση και συγχώνευση των εθνών, που θα ολοκληρωθεί με την α­πονέκρωση του κράτους».

    Μ’ αυτή την αντίληψη η επαναστατημέ­νη εργατική τάξη προχώρησε σε μια κο­σμογονία θεωρητικών και πρακτικών λύσε­ων στο εθνικό ζήτημα. Δεκάδες εκατομμύ­ρια άνθρωποι ένιωσαν τις ευεργετικές συνέ­πειες στην καθημερινή τους ζωή. Το κυριό­τερο όμως έχουμε μια ανάπτυξη της εθνικής συνείδησης τους μέσα από τη διε­θνοποίηση τους. Μέσα από τη διεθνική προσπάθεια οικοδόμησης της πρώτης σο­σιαλιστικής κοινωνίας αναδείχθηκαν τα λαϊκά στοιχεία του κάθε έθνους, πλούτισαν την εργατική ιδεολογία, συνείδηση και πο­λιτισμό. Ταυτόχρονα έσπασαν δεσμά και προκαταλήψεις μισού αιώνα.

    Μια τέτοια προσπάθεια λύσης (με τα λά­θη και τις αντιφάσεις της) του εθνικού ζητήματος τροφοδότησε την αντιαποικιακή και αντιιμπεριαλιστική πάλη των λαών, ήταν έ­νας από τους δυο βασικότερους παράγο­ντες μεταβολής του παγκοσμίου χάρτη τις δεκαετίες που ακολούθησαν.

    Ήταν φυσικό όμως η εξέλιξη αυτή του εθνικού ζητήματος να ακολουθήσει την πο­ρεία της υλοποίησης του καθήκοντος θεμε­λίωσης της σοσιαλιστικής παραγωγής και της σοσιαλιστικής κοινωνίας.

    Όταν από μια περίοδο και μετά άρχισε (για λόγους που δε θα εξετάσουμε εδώ) η α­πονέκρωση της εργατικής δημοκρατίας και η διαμόρφωση καταπιεστικής εκμεταλ­λευτικής τάξης, έμειναν μόνο τα τυπικά χαρακτηριστικά και η συνθηματολογία της προηγούμενης αντίληψης ενώ στην πράξη η καταπίεση-εκμετάλλευση έπαιρναν ολοέ­να και περισσότερο και εθνικά χαρακτηρι­στικά.

    Προσωπική μας γνώμη είναι ότι η σο­σιαλιστική Οκτωβριανή Επανάσταση άφη­σε μια τεράστια παρακαταθήκη θεωρητι­κών αλλά και, το κυριότερο, πρακτικών ε­μπειριών μιας άλλης αντίληψης για το εθνι­κό ζήτημα και στους λαούς που τις βίωσαν, αλλά και σ’ όλη την ανθρωπότητα.

    Παρακαταθήκη, η οποία φρενάρει ακό­μη και σήμερα ως ένα βαθμό τις εθνικιστι­κές συγκρούσεις που αναβίωσαν σαν απο­τέλεσμα της παλινόρθωσης του καπιταλι­σμού στην πρώην ΕΣΣΔ και στη σφαίρα ε­πιρροής της, όπως διαμορφώθηκε τα «ύ­στερα μετεπαναστατικά χρόνια». Βασικές πλευρές της εξέλιξης αυτής χαρακτηρίζουν και τη γειτονική μας Γιουγκοσλαβία.

    Θα πρέπει να τονίσουμε ακόμη ότι στην περίοδο του ιμπεριαλισμού κάθε λαϊκή επα­νάσταση και ανατροπή, τροφοδότησε με σωστές λύσεις το σπάσιμο των εθνικών α­ντιπαραθέσεων και της αδελφικής συγχώνευσης των εθνών. Κάθε μεγαλειώδης από κοινού πάλη των εθνών άφησε τα ίχνη της στην εθνική και διεθνική συνείδηση των λα­ών, ήταν ένα μεγάλο βήμα προς τα μπρος. Η ανατροπή των κατακτήσεων τους είναι α­ντίστοιχο πισωγύρισμα.

    II. το εθνικό ζήτημα σήμερα

    Η εθνική καταπίεση και οι εθνικιστικές συγκρούσεις σήμερα δεν είναι αποτέλεσμα αξεπέραστων «αντιπαθειών» μεταξύ των ε­θνών. Έχουν τις αιτίες τους. Στοιχεία των ο­ποίων προαναφέραμε, θα μπορούσαμε να τις κατανείμουμε στις παρακάτω κατηγορίες.

    1. Η ανισότιμη οικονομική και πολιτική ανάπτυξη οδηγεί νομοτελειακά στη συνεχή κατανομή και ανακατανομή συνεχώς των σφαιρών επιρροής των ιμπεριαλιστικών δυ­νάμεων. Χωρίς την παράμετρο ΕΣΣΔ «κα­θαρά» πλέον αναπτύσσονται οι ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις.
    Η εθνική καταπίεση σαν πηγή εκμετάλ­λευσης, η εκμετάλλευση καταπιεσμένων ε­θνικών αισθημάτων ή αντιδραστικών εθνι­κιστικών επιδιώξεων αποτελούν σήμερα τις κύριες συνισταμένες της ενδοϊμπεριαλιστικής πάλης για τη διεύρυνση των σφαι­ρών επιρροής, όρου απαραίτητου για τη διατήρηση ή ενίσχυση της θέσης κάθε ιμπε­ριαλιστικής δύναμης.

    Η «νέα τάξη» του Μπους δεν είναι άλλη από την πολιτική του αμερικάνικου ιμπεριαλι­σμού που επιδιώκει να μεταφράσει την πολιτι­κή και στρατιωτική ισχύ του σε οικονομική, εκμεταλλευόμενη τον πόλεμο του κόλπου και την κατάρρευση των καθεστώτων στην Αν. Ευρώπη. Προσπάθεια που σκοντάφτει στις διεκδικήσεις «ανάλογα με το κεφάλαιο» των άλλων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων με πρώτη στη γραμμή τη Γερμανία του 4ου Ράιχ.

    2. Η παλινόρθωση του καπιταλισμού στην ΕΣΣΔ (αλλά ως ένα βαθμό και στις άλλες χώρες) απαιτεί κολοσσιαία κεφά­λαια. Αυτά δεν υπάρχουν στα χέρια της προηγούμενης κυρίαρχης τάξης. Ο δρόμος που άνοιξε έχει δυο κύριες κατευθύνσεις που αλληλοσυμπληρώνονται ή ακόμα και συγχωνεύονται. Η πρώτη είναι ο όρος της πολιτικής υποταγής σε κάποια ιμπεριαλι­στική δύναμη και η δεύτερη «το κομμάτιασμα της αγοράς» σε τμήματα δυνάμενα να πωληθούν ή εξαγορασθούν ή κυριαρχηθούν σύμφωνα με τις δυνατότητες του κεφαλαί­ου, ξένου αλλά και ντόπιου. Φυσικά, μέσα σε μια τέτοια πορεία συγχωνεύονται εθνι­κές αντιθέσεις ή εθνικές επιδιώξεις που ά­φησε πίσω της η ιστορική εξέλιξη του πρώ­του σοσιαλιστικού πειράματος.
    Έτσι μόνο εξηγείται ο «παραλογισμός», στην εποχή των ιμπεριαλιστικών ολοκληρώ­σεων (αναγκαίας στρατηγικής κατεύθυνσης του ιμπεριαλιστικού κεφαλαίου) να σπάει και να κομματιάζεται μια από τις πιο παλιές « ενιαίες εσωτερικές αγορές» του κόσμου.

    Αυτές είναι οι δυο κύριες αιτίες αναζω­πύρωσης του εθνικού ζητήματος. Φυσικά δεν εκδηλώνονται καθαρά. Πολλές φορές αυτό γίνεται μέσω «στενών» συγγενών, (βλ. Τουρκία, Ελλάδα). Ακόμη και μέσω ίδιων επιδιώξεων. Στην αναμπουμπούλα δεν χαί­ρεται μόνο ο λύκος αλλά και τα λυκόπουλα. Υπάρχουν φυσικά και παρενέργειες. Και μέσα στην καρδιά ιμπεριαλιστικών χω­ρών και άλλων καπιταλιστικών κρατών α­ναζωπυρώνονται εθνικές συγκρούσεις, κα­τάλοιπα περασμένων εποχών αλλά και πραγματικών αντιθέσεων. Η ενδοϊμπεριαλιστική διαπάλη για το μοίρασμα του κό­σμου και «των εθνικών εισοδημάτων» «με βάση το κεφάλαιο» θα ξαναδιαμορφώσει το χάρτη του κόσμου όχι μόνο στην περιο­χή των χωρών που πρωτοπαρουσιάσθηκαν στο προσκήνιο, αλλά και σ’ αυτές που ήδη ξέρουμε και θεωρούμε σταθερούς κρατι­κούς σχηματισμούς.

    ΙΙΙ. Θέσεις αρχών

    Το εθνικό ζήτημα θα απασχολεί την αν­θρωπότητα σ’ όλη τη διάρκεια της σύγχρονης προϊστορίας της. Στις συνθήκες του ιμπε­ριαλισμού δυο αντίστροφες τάσεις θα βρίσκο­νται σε μια διαρκή ανισορροπία μεταξύ τους. Η σύγχρονη μεγάλη παραγωγή απαιτεί μεγάλα ενιαία κράτη και αγορές που σπάνε τα εθνικά σύνορα. Η επιστημονική συνερ­γασία, η δουλειά πλάι πλάι, η διεθνοποίηση σ’ όλα τα επίπεδα θα γίνονται το μεγαλύτε­ρο χωνευτήρι των εθνών. Ταυτόχρονα η λυσσαλέα πάλη για μεγαλύτερη εκμετάλλευση και διεύρυνση του «ζωτικού χώρου» των υπερεθνικών μονοπωλίων θα ‘χει ανάγκη σαν ζωτικά όργανα της την εθνική καταπίεση, τις προσαρτήσεις με τη βία, τον εξαναγκασμό, τη διαφθορά ή την εξαγορά εδαφών και ε­θνών για τη διεύρυνση της ζώνης επιρροής. Το εθνικό πρόβλημα θα «λύνεται» και θα «ξαναλύνεται» όσο θα χρησιμοποιείται στον ενδοϊμπεριαλιστικό πόλεμο για το μοίρασμα και ξαναμοίρασμα του κόσμου.

    Οριστική λύση δεν μπορεί να υπάρξει άλ­λη από την σε πλανητικό επίπεδο επικρά­τηση του σοσιαλισμού και μάλιστα στη κομμουνιστική προοπτική του. Οποιαδή­ποτε άλλη τοποθέτηση — σε μια εποχή που κυριαρχούν τεράστια οικονομικά συμφέρο­ντα — είναι ευχολόγια μικροαστού που με την αγιαστούρα του παπά ξορκίζει τις αντι­θέσεις της σύγχρονης κοινωνίας.
    Όσο η πάλη για εθνική απελευθέρωση δεν θα συνδέεται με το κοινωνικό ζητούμε­νο της ανατροπής της εξουσίας της αστι­κής τάξης δεν θα έχει πιθανότητες επιτυ­χίας ή θα επιτυγχάνει περιορισμένους στό­χους που στη καλύτερη περίπτωση θα αλ­λάξει την εθνική προέλευση του ταξικού ζυ­γού των εργαζομένων μαζών.
    Ακόμη θα είναι μόνιμη η ύπαρξη αντι­δραστικών εθνικών κινημάτων με τη συνει­δητή προσπάθεια (πλειοψηφική) για την πο­σοστιαία συμμετοχή στα κέρδη της ιμπε­ριαλιστικής δύναμης που θα τα στηρίζει. Δείκτης για την προοδευτικότητα ή αντιδραστικότητα κάθε εθνικού κινήματος εί­ναι η σύνδεση του με το αιτούμενο της κοι­νωνικής ανατροπής του δοσμένου πολιτικοοικονοαικοκρατικού σχηματισμού.
    Η αντιπαράθεση με την ιμπεριαλιστική τάξη πραγμάτων

    Στην περίοδο του ιμπεριαλισμού, περίο­δο πλήρους κυριαρχίας των πολυεθνικών, δεν υπάρχει η δυνατότητα ελεύθερης δημο­κρατικής ισότιμης ενοποίησης εθνών σε ε­νιαίους κρατικούς σχηματισμούς με «ίσους όρους» για τους λαούς. Με βάση τα παρα­πάνω δεδομένα η συνειδητή εργατική τάξη στο δημοκρατικό πρόγραμμα της επανα­στατικής της πάλης πρέπει να βάλει τους παρακάτω στόχους-θέσεις αρχών για το ε­θνικό ζήτημα:
    Στις ιμπεριαλιστικές χώρες: Ενάντια στις προσαρτήσεις, την εθνική καταπίεση και εκμετάλλευση με όποια μορφή κι αν γί­νεται (στρατιωτική, πολιτική, οικονομι­κή). Κανένα προνόμιο σε κανένα έθνος. Ι­σοτιμία των εθνών. Δικαίωμα αποχωρι­σμού και σχηματισμού νέου κρατικού σχη­ματισμού σ’ όποιο έθνος το επιθυμεί.
    Στις εξαρτημένες καπιταλιστικές χώρες: Μαζί με τα παραπάνω και ενάντια σε καθε εξάρτηση της χώρας από μια ιμπεριαλιστική δύναμη ή των «δεσμεύσεων» στα πλαίσια της ιμπεριαλιστικής τάξης πραγμάτων.
    Για τις αποικίες: Απελευθέρωση τους α­πό κάθε είδους πολιτικά οικονομικά δεσμά που τους έχουν επιβληθεί από τις ιμπεριαλι­στικές δυνάμεις.
    Για όλες τις χώρες: Πλέρια πολιτική-πολιτιστική-οικονομική ισοτιμία των μετα­ναστών. Πυρήνας των παραπάνω θέσεων αποτελεί η αντίληψη του Μαρξ ότι «δεν μπο­ρεί να είναι ελεύθερος ένας λαός που καταπιέ­ζει άλλους λαούς» και του Ένγκελς ότι «το νικηφόρο προλεταριάτο δεν μπορεί να επιβά­λει καμιά ευτυχία σε κανένα λαό, χωρίς να υποσκάπτει έτσι τη δική του τη νίκη».

    Το Βαλκανικό

    Με τη κατάρρευση της ΣΕ, των καθε­στώτων της Ρουμανίας-Βουλγαρίας και Γιουγκοσλαβίας δημιουργείται ένας νέος ταξικός και πολιτικός συσχετισμός. Η υπό διαμόρφωση αστική τάξη αυτών των χω­ρών αναζητεί τις νέες συμμαχίες της με ό­ρους πολιτικής υποταγής σε μια ιμπεριαλι­στική δύναμη που θα της εξασφαλίζει τη με­γαλύτερη δυνατή βάση εκμετάλλευσης της εργατικής τάξης. Η εθνική πανσπερμία στη Βαλκανική και ιδιαίτερα στη Γιουγκοσλα­βία, σε συνδυασμό με τις παραπάνω επιδιώξεις όλων των εθνικών αστικών τάξεων της περιοχής και την ιμπεριαλιστική δια­πάλη για τις ζώνες επιρροής, αναζωπύρω­σαν τις εθνικές διαμάχες και συγκρούσεις.

    Εκτίμηση μας είναι ότι μέχρι να επιτευ­χθεί νέα ισορροπία στην περιοχή η κατάσταση, θα οξυνθεί. Ένας νέος βαλκανικός πόλεμος είναι πιθανός, θα εξαρτηθεί πρώ­τα και κύρια από την οξύτητα της ιμπερια­λιστικής διάσπασης στην περιοχή. Γνώμη «μας είναι ότι η αμερικανική επικυριαρχία στην περιοχή αμφισβητείται ανοικτά από την ιμπεριαλιστική Γερμανία του 4ου Ράιχ που έχει παλιούς ιστορικούς δεσμούς με τη περιοχή.

    Η ιμπεριαλιστική εξάρτηση των χωρών της Βαλκανικής αναδεικνύεται στον κύριο πα­ράγοντα αποσταθεροποίησης της περιοχής, η βασική αιτία αιματοκυλίσματος των λαών.

    Η πάλη ενάντια σ’ αυτή πρέπει να ανα­δειχθεί σε κύρια πλευρά της ταξικής πάλης της εργατικής τάξης όλων των χωρών, Ο εσωτερικός και βαλκανικός συντονισμός των προσπαθειών πρέπει να μπει στην πρώτη γραμμή της πάλης και του τακτικού προγράμματος της επαναστατικής Αριστεράς.

    Η εκτίμηση των δεδομένων, των συσχετισμών, των ιδιομορφιών και των τάσεων στη περιοχή πρέπει να προχωρήσει στη διαμόρφωση ενός προγράμματος «εθνικής και διεθνικής».

    Τώρα πριν είναι πολύ αργά.

    https://kokkinhshmaia.wordpress.com/1992/03/01/%CF%84%CE%BF-%CE%B5%CE%B8%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%BF-%CE%B6%CE%B7%CF%84%CE%B7%CE%BC%CE%B1-%CF%83%CE%B7%CE%BC%CE%B5%CF%81%CE%B1/

  2. D on

    Υπόμνημα του Ριχαρντ φον Κολμαν Υπουργου εξωτερικων της Γερμανιας προς τον Καιζερ Γουλιελμο Β’ (3-12-1917).

    «Η διαπασις της Ανταντ και εν συνεχεια η διαμορφωσις ευνοικων δι ημας συνδυασμων είναι από διπλωματικης αποψεως ο σπουδαιοτερος πολεμικος μας σκοπος. Ως ασθενεστερος κρικος της εχθρικης αλυσεως ενεφανιζετο η Ρωσια. Οθεν ενδυκνειετο δι’ημας η χαλαρωσις και ει δυνατον η αποσπασις του. Το σκοπον τουτο εξυπηρετει η αποσυνθετικη εργασια που εφροντισαμεν να αναληφθη οπισθεν του μετωπου, εις το εσωτερικον της Ρωσιας και δη η ενθαρρυνσις των χωριστικων τασεων και η υποστηριξης των μπολσεβικων. Μονο τα μεσα , τα όποια δια διαφορων οδων και υπο εναλλασομενην διαρκως ετικετταν εστελλαμεν εις τους μπολσεβικους , τους επετρεψαμεν να συγκροτησουν και να εκδωσουν το κυριωτερον δημοσιογραφικον των οργανον, την ΠΡΑΒΔΑ, να αναπτυξουν ενεργητικης δρασιν και να διευρυνουν την στενην αρχικως βασιν του κομματος των.

    Οι μποσλεβικοι ευρισκονται ηδη στην εξουσιαν . Δεν δυναμεθα φυσικα να προβλεψωμεν , ποσον καιρο θα δυνηθουν να παραμεινουν εις την αρχην. Προς εδραιωσιν των θεσεων των τους είναι απαραιτητος η ειρηνη. Από της ιδικης μας πλευρας ευνοητον είναι ότι εχομεν κάθε συμφερον να εκμεταλλευθομεν την βραχειαν ισως παραμονην των εις την εξουσιαν , δια να καταληξωμεν πρωτον εις μια ανακωχην και εν συνεχεία και κατά το δυνατον εις την συνομολογησιν της ειρηνης. Η συναψις μιας χωριστης ειρηνης θα εσημαινε την πραγματοποιησιν του πολεμικου σκοπου τον οποιον επιδιωκομεν, την ρηξιν δηλονοτι των σχεσεων της Ρωσιας μετα των συμμαχων της.

    Η τεταμενη καταστασις , την οποιαν θα εχη αναγκαστικως ως συνεπειαν η ρηξις αυτή, θα καθοριση και τον βαθμον της αναγκης, εις την οποιαν θα ευρεθη η Ρωσια να στηριχθη εις ημας και γενικωτερον τας μελλοντικας σχεσεις με το Ραιχ. Υπο τον διωγμον των παλαιων συμμαχων της και εγκαταλελειμμενη παρα αυτων οικονομικως, η Ρωσια θα υποχρεωθη να επιζητηση την υποστηριξιν μας.

    Την βοηθειαν προς την Ρωσιαν θα εχωμεν την δυνατοτητα να της παρασχωμεν προς διαφορους κατευθυνσεις , πρωτιστως δια την τακτοποιησιν και αποκαταστασιν του σιδηροδρομικου δικτυου της. Άλλη μορφη της βοηθειας μας προς την Ρωσιαν θα είναι η χορηγησις εις αυτην ενός μεγαλου δανειου, το οποιον χρειαζεται δια την λειτουργιαν της κρατικης της μηχανης. Το δανειον θα ηδυνατο να χορηγηθη εναντι προκαταβολων εκ μερους του οφειλετου εις ειδος, όπως σιτηρα, πρωται υλαι κτλ. Επι τη βασει μιας τοιαυτης βοηθειας , η οποια θα διαμορφωνεται αναλογως προς τας εκαστοτε αμεσους αναγκας, θα καλλιεργηθη κατά την γνωμην μου συν τω χρονω το εδαφος δια μιαν στενωτεραν προσεγγισιν μεταξυ των δυο χωρων…»

  3. […] Πόλεμος, –Γενοκτονία από τους Νεότουρκους, –Μπολσεβικική Επανάσταση, -Συνθήκη του Μπρεστ Λιτόφσκ, -εμφύλιος πόλεμος στη […]

  4. 11:50 | 11 Μαρ. 2017 Τελευταία ανανέωση 17:28 | 12 Μαρ. 2017

    Εκατό χρόνια πριν, η ρωσική επανάσταση έθετε τέλος στην μοναρχία και άνοιγε τον δρόμο στο σοβιετικό καθεστώς. Όπως αναλύθηκε σε προηγούμενο άρθρο, η Ρωσία του Βλαντιμίρ Πούτιν αισθάνεται άβολα με τον εορτασμό της επετείου της επανάστασης του 1917. Στο σημερινό, δεύτερο μέρος της ενδιαφέρουσας συνέντευξης στη Liberation και την Βερονίκ Ντορμάν, o ιστορικός Νικολά Βερτ απαντάει στο ερώτημα: «Οκτώβριος 1917: πραξικόπημα ή επανάσταση;».

    Επιμέλεια / Μετάφραση: Γεωργία Πρωτογέρου

    Ας επιστρέψουμε στα γεγονότα: σε ποια κατάσταση είναι η χώρα τον Φεβρουάριο του 1917;

    Είναι σε μια βαθιά πολιτική κρίση, η οποία ξεκίνησε από τις αρχές του αιώνα. Ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος έχει ιδιαίτερα καταστροφικές συνέπειες για τη Ρωσία, όπου η ρήξη μεταξύ απολυταρχίας και κοινωνίας έχει ήδη επέλθει. Η ρωσική αυτοκρατορία, σε ένα στάδιο οικονομικού εκσυγχρονισμού που παρέμεινε ημιτελής, βρίσκεται αποδυναμωμένη και αντιμέτωπη με αποκλεισμό όλων των προερχόμενων από την Δυτική Ευρώπη εισαγωγών. Κανείς όμως, δεν περίμενε την επανάσταση. Ούτε οι επαναστάτες ούτε τελικά οι φιλελεύθεροι κύκλοι που είχαν συγκεντρωθεί γύρω από την προοδευτική πτέρυγα της Δούμα. Καθόσον το φιλελεύθερο πείραμα έχει ήδη αποτύχει για πρώτη φορά το 1905, ήταν απρόθυμοι να επιδοθούν σε μια νέα απόπειρα.

    Μια εργατική διαδήλωση γίνεται η σπίθα που θα ανάψει το φυτίλι της επανάστασης

    Αρχίζει την ημέρα της Γυναίκας, στις 8 Μαρτίου (23 Φεβρουαρίου στη Ρωσία). Πρόκειται για ένα αυθόρμητο κίνημα εργατριών που αντιμετωπίζουν καθημερινές δυσκολίες όλο και λιγότερο υποφερτές: ένα τεράστιο πρόβλημα έλλειψης αγαθών, του άρτου συμπεριλαμβανομένου. Η μετάπτωση της ρωσικής οικονομίας στην πολεμική προσπάθεια έσπασε πραγματικά την εγχώρια αγορά, επηρεάζοντας την παραγωγή βασικών καταναλωτικών αγαθών. Δημιουργείται ένα τεράστιο πρόβλημα ανεφοδιασμού των πόλεων. Στα μεγάλα εργοστάσια του Πέτρογκραντ [σημερινή Αγία Πετρούπολη] οι εργάτες τίθενται εκ των πραγμάτων σε αργία, λόγω της έλλειψης καυσίμων και πρώτων υλών. Αυτές οι, σε μεγάλο βαθμό, αυθόρμητες εργατικές διαδηλώσεις δεν θα είναι αποφασιστικής σημασίας, δεδομένου ότι, μέσα σε τρεις ημέρες το κίνημα εξαντλείται, το καθεστώς ξεσπαθώνει με κατασταλτικά μέτρα και δεν είναι παρά η ανταρσία μερικών συνταγμάτων από την φρουρά της Πετρούπολης που θα μετουσιώσει αυτήν την εξέγερση αυτή της πείνας, σε επανάσταση.

    Πόσο κρίσιμος είναι λοιπόν ο ρόλος των στρατιωτών;

    Ναι, είναι καθοριστικός. Έχουμε λοιπόν μια απέραντη μάζα, αποτελούμενη από στρατιώτες-αγρότες, περίπου δέκα εκατομμύρια άνδρες, δίπλα στην οποία η παρουσία των προλετάριων δεν βαρύνει και τόσο, δεδομένου ότι μετά βίας φτάνουν τα δύο εκατομμύρια. Δεν πρόκειται για στρατιά πολιτών, η απόσταση είναι μεγάλη μεταξύ των μη βαθμοφόρων και των αξιωματικών. Στον στρατό αντικατοπτρίζονται όλες οι κοινωνικές αντιθέσεις. Η πολιτική, η οποία θα ανατρέψει τα πάντα, εισάγεται πράγματι στο στρατό το 1917 με την δημιουργία των επιτροπών των στρατιωτών, που απαρτίζονται από εκλεγμένους στρατιώτες σε όλα τα επίπεδα. Πώς όμως, να διοικήσει κανείς μία στρατιά όπου όλοι τελούν σε διαρκή σύσκεψη και όπου η κάθε διαταγή αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης;

    Ποιοί ήταν οι κύριοι παράγοντες της επανάστασης;

    Υπήρξαν τέσσερις. Πρώτα ο στρατός και οι αγρότες, οι οποίοι συνδέονται στενά μεταξύ τους. Ένα είδος μεγάλης αγροτικής εξέγερσης αρχίζει στα τέλη του καλοκαιριού του 1917. Το κίνημα αυτό συμπίπτει με την άτακτη επιστροφή των στρατιωτών που λιποτάκτησαν. Η τρίτη επαναστατική διάσταση, είναι εκείνη των εργοστασίων στους μεγάλους βιομηχανικούς κόμβους όπως η Πετρούπολη, η Μόσχα, το Μπακού και ορισμένες πόλεις στο Ντονμπάς της ανατολικής Ουκρανίας. Τέλος, τέταρτη διάσταση, η επανάσταση των εθνοτήτων. Ο Φεβρουάριος του 1917 απελευθερώνει όλη την ενέργεια και τις φυγόκεντρες τάσεις της απέραντης αυτοκρατορίας. Η σύγκλιση αυτών των τεσσάρων μεγάλων κινημάτων επενεργεί ως διασπαστική δύναμη επί ενός πολύ αποδυναμωμένου κράτους. Πολλώ δε μάλλον που οι πολιτικές της προσωρινής κυβέρνησης, που ήταν στην εξουσία από τον Μάρτιο του 1917, δεν μερίμνησαν για την ενίσχυση του κράτους, αλλά τουναντίον, για τον εκδημοκρατισμό του και μάλιστα κατά τρόπον εξαιρετικά βάναυσο. Η ραχοκοκκαλιά της εξουσίας θρυμματίστηκε. Οι μπολσεβίκοι δεν είχαν πλέον παρά να παραλάβουν μια εξουσία που είχε σε μεγάλο βαθμό διαλυθεί, κατά την διάρκεια του έτους 1917.

    Η ήττα της προσωρινής κυβέρνησης ήταν άραγε προδιαγεγραμμένη από τις πρώτες αποφάσεις της;

    Εκκινούσε με ένα μεγάλο μειονέκτημα, διότι το φιλελεύθερο συνταγματικό πείραμα είχε αποτύχει το 1905-1906. Παρά τις προόδους, όπως η χορήγηση θεμελιωδών ελευθεριών, η προσωρινή κυβέρνηση είχε αποδυναμωθεί, δεδομένου ότι δεν μπορούσε να βρει μια λύση για έξοδο από τον πόλεμο και λύση του προβλήματος της γης. Βρισκόταν πάντα σε μία υστέρηση φάσεως σε σχέση με την συγκεκριμένη λαϊκή επανάσταση, σφάλλοντας εξαιτίας ενός είδους υπερβολικού νομικισμού, όπως της βούλησης να περιμένει για την εκλογή μιας Συντακτικής Συνέλευσης καθ’όλους τους νόμιμους τύπους, σε μια στιγμή όπου υπήρχε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και οι μάζες ήθελαν τα πάντα πολύ γρήγορα, ενώ δεν είχαν και ιδιαίτερο ζήλο προς τον συνταγματικό νομικισμό.

    Οκτώβριος 1917: πραξικόπημα ή επανάσταση;

    Για το σύνολο της φιλελεύθερης σχολής, ο Οκτώβριος είναι ένα πραξικόπημα. Για τους Μπολσεβίκους, είναι μία λαϊκή επανάσταση, που διεξήχθη από το προλεταριάτο και τους φτωχούς αγρότες. Η ιδέα της σύγκρουσης μιας πολύπλευρης επανάστασης και του πραξικοπήματος των Μπολσεβίκων, που στιγμιαία ανέλαβε προ όφελός του μια σειρά από λαϊκές προσδοκίες, οδήγησε σε παρεξηγήσεις που δεν άργησαν νε έρθουν στην επιφάνεια μέσα σε μερικούς μήνες.

    Σε ποιά στιγμή επιβάλλεται ο μύθος της νικηφόρας επανάστασης στην ίδια την Ρωσία;

    Η αποκρυστάλλωση δεν επιβάλλεται παρά στα τέλη της δεκαετίας του 1920, όταν ο Στάλιν ανέρχεται στην εξουσία, έχοντας εν τω μεταξύ εξαλείψει τις έτερες κομμουνιστικές τάσεις και χαρακτηρίσει τα υπόλοιπα κόμματα ως μικροαστικά. Ωστόσο, για δέκα χρόνια μετά τα γεγονότα του 1917, μπορεί κανείς να εξακολουθεί να γράφει σχετικά με τις αποκλίσεις ανάμεσα στον Λένιν, τον Κάμενεφ, κ.λπ. Στη συνέχεια, ο επίσημος λόγος θα κλειδώσει για δεκαετίες.

    http://tvxs.gr/news/taksidia-sto-xrono/rosia-1917-epanastasi-i-praksikopima-ton-mpolsebikon

  5. ———————————————————————————–
    Ρωσία 1917: Eπανάσταση ή πραξικόπημα των μπολσεβίκων;
    ———————————————————————————–

    Εκατό χρόνια πριν, η ρωσική επανάσταση έθετε τέλος στην μοναρχία και άνοιγε τον δρόμο στο σοβιετικό καθεστώς. Όπως αναλύθηκε σε προηγούμενο άρθρο, η Ρωσία του Βλαντιμίρ Πούτιν αισθάνεται άβολα με τον εορτασμό της επετείου της επανάστασης του 1917. Στο σημερινό, δεύτερο μέρος της ενδιαφέρουσας συνέντευξης στη Liberation και την Βερονίκ Ντορμάν, o ιστορικός Νικολά Βερτ απαντάει στο ερώτημα: «Οκτώβριος 1917: πραξικόπημα ή επανάσταση;».

    Επιμέλεια / Μετάφραση: Γεωργία Πρωτογέρου

    Ας επιστρέψουμε στα γεγονότα: σε ποια κατάσταση είναι η χώρα τον Φεβρουάριο του 1917;

    Είναι σε μια βαθιά πολιτική κρίση, η οποία ξεκίνησε από τις αρχές του αιώνα. Ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος έχει ιδιαίτερα καταστροφικές συνέπειες για τη Ρωσία, όπου η ρήξη μεταξύ απολυταρχίας και κοινωνίας έχει ήδη επέλθει. Η ρωσική αυτοκρατορία, σε ένα στάδιο οικονομικού εκσυγχρονισμού που παρέμεινε ημιτελής, βρίσκεται αποδυναμωμένη και αντιμέτωπη με αποκλεισμό όλων των προερχόμενων από την Δυτική Ευρώπη εισαγωγών. Κανείς όμως, δεν περίμενε την επανάσταση. Ούτε οι επαναστάτες ούτε τελικά οι φιλελεύθεροι κύκλοι που είχαν συγκεντρωθεί γύρω από την προοδευτική πτέρυγα της Δούμα. Καθόσον το φιλελεύθερο πείραμα έχει ήδη αποτύχει για πρώτη φορά το 1905, ήταν απρόθυμοι να επιδοθούν σε μια νέα απόπειρα.

    Μια εργατική διαδήλωση γίνεται η σπίθα που θα ανάψει το φυτίλι της επανάστασης

    Αρχίζει την ημέρα της Γυναίκας, στις 8 Μαρτίου (23 Φεβρουαρίου στη Ρωσία). Πρόκειται για ένα αυθόρμητο κίνημα εργατριών που αντιμετωπίζουν καθημερινές δυσκολίες όλο και λιγότερο υποφερτές: ένα τεράστιο πρόβλημα έλλειψης αγαθών, του άρτου συμπεριλαμβανομένου. Η μετάπτωση της ρωσικής οικονομίας στην πολεμική προσπάθεια έσπασε πραγματικά την εγχώρια αγορά, επηρεάζοντας την παραγωγή βασικών καταναλωτικών αγαθών. Δημιουργείται ένα τεράστιο πρόβλημα ανεφοδιασμού των πόλεων. Στα μεγάλα εργοστάσια του Πέτρογκραντ [σημερινή Αγία Πετρούπολη] οι εργάτες τίθενται εκ των πραγμάτων σε αργία, λόγω της έλλειψης καυσίμων και πρώτων υλών. Αυτές οι, σε μεγάλο βαθμό, αυθόρμητες εργατικές διαδηλώσεις δεν θα είναι αποφασιστικής σημασίας, δεδομένου ότι, μέσα σε τρεις ημέρες το κίνημα εξαντλείται, το καθεστώς ξεσπαθώνει με κατασταλτικά μέτρα και δεν είναι παρά η ανταρσία μερικών συνταγμάτων από την φρουρά της Πετρούπολης που θα μετουσιώσει αυτήν την εξέγερση αυτή της πείνας, σε επανάσταση.

    Πόσο κρίσιμος είναι λοιπόν ο ρόλος των στρατιωτών;

    Ναι, είναι καθοριστικός. Έχουμε λοιπόν μια απέραντη μάζα, αποτελούμενη από στρατιώτες-αγρότες, περίπου δέκα εκατομμύρια άνδρες, δίπλα στην οποία η παρουσία των προλετάριων δεν βαρύνει και τόσο, δεδομένου ότι μετά βίας φτάνουν τα δύο εκατομμύρια. Δεν πρόκειται για στρατιά πολιτών, η απόσταση είναι μεγάλη μεταξύ των μη βαθμοφόρων και των αξιωματικών. Στον στρατό αντικατοπτρίζονται όλες οι κοινωνικές αντιθέσεις. Η πολιτική, η οποία θα ανατρέψει τα πάντα, εισάγεται πράγματι στο στρατό το 1917 με την δημιουργία των επιτροπών των στρατιωτών, που απαρτίζονται από εκλεγμένους στρατιώτες σε όλα τα επίπεδα. Πώς όμως, να διοικήσει κανείς μία στρατιά όπου όλοι τελούν σε διαρκή σύσκεψη και όπου η κάθε διαταγή αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης;

    Ποιοί ήταν οι κύριοι παράγοντες της επανάστασης;

    Υπήρξαν τέσσερις. Πρώτα ο στρατός και οι αγρότες, οι οποίοι συνδέονται στενά μεταξύ τους. Ένα είδος μεγάλης αγροτικής εξέγερσης αρχίζει στα τέλη του καλοκαιριού του 1917. Το κίνημα αυτό συμπίπτει με την άτακτη επιστροφή των στρατιωτών που λιποτάκτησαν. Η τρίτη επαναστατική διάσταση, είναι εκείνη των εργοστασίων στους μεγάλους βιομηχανικούς κόμβους όπως η Πετρούπολη, η Μόσχα, το Μπακού και ορισμένες πόλεις στο Ντονμπάς της ανατολικής Ουκρανίας. Τέλος, τέταρτη διάσταση, η επανάσταση των εθνοτήτων. Ο Φεβρουάριος του 1917 απελευθερώνει όλη την ενέργεια και τις φυγόκεντρες τάσεις της απέραντης αυτοκρατορίας. Η σύγκλιση αυτών των τεσσάρων μεγάλων κινημάτων επενεργεί ως διασπαστική δύναμη επί ενός πολύ αποδυναμωμένου κράτους. Πολλώ δε μάλλον που οι πολιτικές της προσωρινής κυβέρνησης, που ήταν στην εξουσία από τον Μάρτιο του 1917, δεν μερίμνησαν για την ενίσχυση του κράτους, αλλά τουναντίον, για τον εκδημοκρατισμό του και μάλιστα κατά τρόπον εξαιρετικά βάναυσο. Η ραχοκοκκαλιά της εξουσίας θρυμματίστηκε. Οι μπολσεβίκοι δεν είχαν πλέον παρά να παραλάβουν μια εξουσία που είχε σε μεγάλο βαθμό διαλυθεί, κατά την διάρκεια του έτους 1917.

    Η ήττα της προσωρινής κυβέρνησης ήταν άραγε προδιαγεγραμμένη από τις πρώτες αποφάσεις της;

    Εκκινούσε με ένα μεγάλο μειονέκτημα, διότι το φιλελεύθερο συνταγματικό πείραμα είχε αποτύχει το 1905-1906. Παρά τις προόδους, όπως η χορήγηση θεμελιωδών ελευθεριών, η προσωρινή κυβέρνηση είχε αποδυναμωθεί, δεδομένου ότι δεν μπορούσε να βρει μια λύση για έξοδο από τον πόλεμο και λύση του προβλήματος της γης. Βρισκόταν πάντα σε μία υστέρηση φάσεως σε σχέση με την συγκεκριμένη λαϊκή επανάσταση, σφάλλοντας εξαιτίας ενός είδους υπερβολικού νομικισμού, όπως της βούλησης να περιμένει για την εκλογή μιας Συντακτικής Συνέλευσης καθ’όλους τους νόμιμους τύπους, σε μια στιγμή όπου υπήρχε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και οι μάζες ήθελαν τα πάντα πολύ γρήγορα, ενώ δεν είχαν και ιδιαίτερο ζήλο προς τον συνταγματικό νομικισμό.

    Οκτώβριος 1917: πραξικόπημα ή επανάσταση;

    Για το σύνολο της φιλελεύθερης σχολής, ο Οκτώβριος είναι ένα πραξικόπημα. Για τους Μπολσεβίκους, είναι μία λαϊκή επανάσταση, που διεξήχθη από το προλεταριάτο και τους φτωχούς αγρότες. Η ιδέα της σύγκρουσης μιας πολύπλευρης επανάστασης και του πραξικοπήματος των Μπολσεβίκων, που στιγμιαία ανέλαβε προ όφελός του μια σειρά από λαϊκές προσδοκίες, οδήγησε σε παρεξηγήσεις που δεν άργησαν νε έρθουν στην επιφάνεια μέσα σε μερικούς μήνες.

    Σε ποιά στιγμή επιβάλλεται ο μύθος της νικηφόρας επανάστασης στην ίδια την Ρωσία;

    Η αποκρυστάλλωση δεν επιβάλλεται παρά στα τέλη της δεκαετίας του 1920, όταν ο Στάλιν ανέρχεται στην εξουσία, έχοντας εν τω μεταξύ εξαλείψει τις έτερες κομμουνιστικές τάσεις και χαρακτηρίσει τα υπόλοιπα κόμματα ως μικροαστικά. Ωστόσο, για δέκα χρόνια μετά τα γεγονότα του 1917, μπορεί κανείς να εξακολουθεί να γράφει σχετικά με τις αποκλίσεις ανάμεσα στον Λένιν, τον Κάμενεφ, κ.λπ. Στη συνέχεια, ο επίσημος λόγος θα κλειδώσει για δεκαετίες.

    http://tvxs.gr/news/taksidia-sto-xrono/rosia-1917-epanastasi-i-praksikopima-ton-mpolsebikon

  6. Ο Ρώσος Πατριάρχης βρήκε τον «φταίχτη» για την Οκτωβριανή Επανάσταση

    Στην ρωσική διανόηση επιρρίπτει την ευθύνη για την Οκτωβριανή Επανάσταση το 1917, ο Πατριάρχης Μόσχας και Πασών των Ρωσιών, Κύριλλος, κατά την διάρκεια ομιλίας του στην συνεδρίαση του συμβουλίου των επιτρόπων του Πατριαρχείου που είναι αρμόδιοι για τα λογοτεχνικά βραβεία.

    «Η διανόηση ήταν αυτή που έφερε πρωτίστως την ευθύνη για τα φοβερά γεγονότα που διαδραματίσθηκαν πριν από εκατό χρόνια», είπε ο προκαθήμενος της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. «Όλα όσα συνέβησαν τον 20ό αιώνα ήταν μια κρεατομηχανή την οποία άλεθε όλη η διανόηση» είπε χαρακτηριστικά και διερωτήθηκε: «δεν συνιστά μήπως αυτό οργανική συνέπεια των φοβερών εγκλημάτων, που διέπραξε η διανόηση ενάντια στην πίστη, ενάντια στον Θεό, ενάντια στον λαό της, ενάντια στην χώρα της;»

    Sύμφωνα με δημοσίευμα του Interfax που αναμεταδίδει το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, εξέφρασε την λύπη του επειδή συνεχίζεται και σήμερα «ο πόλεμος για την ιστορία με επιχειρήματα», θεωρώντας προφανώς ότι η συνεχιζόμενη αντιπαράθεση μεταξύ των διαφόρων ερμηνευτών της Οκτωβριανής Επανάστασης, εγκυμονεί κινδύνους για την σύγχρονη ρωσική κοινωνία.

    «Η κοινωνία μέχρι σήμερα δεν έχει ηρεμήσει πλήρως, όσον αφορά τις εκτιμήσεις για τα γεγονότα που διαδραματίσθηκαν πριν εκατό χρόνια» είπε αποδεχόμενος πως «οι ερμηνείες παραμένουν διαφορετικές, αλλά είναι αναγκαίο να κάνουμε τα πάντα ώστε αυτή η πολυμορφία των ερμηνειών να μην προκαλέσει νέες εμφύλιες συγκρούσεις».

    http://tvxs.gr/news/kosmos/o-rosos-patriarxis-brike-ton-ftaixti-gia-tin-oxtobriani-epanastasi

  7. Β.Κ.Τριανταφύλλωφ. Ένας Έλληνας θαμμένος στο Τείχος του Κρεμλίνου – Δάσκαλος του Στρατάρχη Ζούκωφ, θεωρητικός της Πολεμικής Τέχνης
    19 Μαρτίου 2016 στις 13:04 Δήμητρα Σμυρνή
    Ιστορία | Περισσότερο διαβασμένα | Συνεντευξεις
    IMG_0013

    Ο ανιψιός του, Ηλίας Τριανταφυλλίδης απο τη Βέροια, μιλά στη faretra γι αυτόν

    Συνέντευξη στη Δήμητρα Σμυρνή

    Είναι θαμμένος στο Τείχος του Κρεμλίνου, εκεί που πολύ λίγοι είχαν τη μέγιστη τιμή να ταφούν…

    Εδώ, σε μας, είναι άγνωστος. Και ίσως έτσι θα έμενε, αν ο ανιψιός του Ηλίας Τριανταφυλλίδης, φιλόλογος που ζει και δίδαξε στη Βέροια, δεν ένιωθε όχι την ανάγκη αλλά το χρέος να κάνει γνωστό έναν άνθρωπο, που πρόσφερε την ευφυΐα του σε μια τεράστια χώρα και σε ταραγμένους καιρούς, έναν δικό μας άνθρωπο, έναν απλό Πόντιο, γιο αγρότη, που ο μεγάλος Στρατάρχης Ζούκωφ τον ονόμασε δάσκαλό του.

    Τα βιβλία του Τριανταφύλλωφ, με σημαντικότερο το «Ο χαρακτήρας των επιχειρήσεων των σύγχρονων στρατιών», όχι απλά κυκλοφορούν στη ρωσική γλώσσα, αλλά εξακολουθούν να μεταφράζονται και σε άλλες, να πουλιούνται ακόμη και σήμερα και να αποτελούν σταθμό στα εγχειρίδια της Πολεμικής Τέχνης. (Η φύση των πράξεων των σύγχρονων στρατών από V. K. Triandafillov – 15 εκδόσεις που δημοσιεύθηκαν μεταξύ 1926 και 1994 σε 3 γλώσσες και κατέχονται από 114 βιβλιοθήκες σε όλο τον κόσμο.)

    Β. Κ. Τριανταφύλλωφ
    Β. Κ. Τριανταφύλλωφ
    Η Σοβιετική Εγκυκλοπαίδεια γράφει γι αυτόν: «Ανώτατος αξιωματικός και στρατιωτικός θεωρητικός της Σοβιετικής Ένωσης (…)

    Ασχολήθηκε ευρύτατα με τη θεωρία του πολέμου. Στα έργα του εξετάζει την ανάπτυξη των στρατιών μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και επεξεργάζεται θέσεις για το χαρακτήρα της προετοιμασίας και της διεξαγωγής του μέλλοντος πολέμου και των επιχειρήσεων(…)

    Τιμήθηκε με το παράσημο της Κόκκινης Σημαίας. Σκοτώθηκε σε αεροπορικό δυστύχημα.»

    Και στον Α’ τόμο του βιβλίου «Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος» σημειώνεται: «Μεγάλη κατάκτηση της σοβιετικής στρατηγικής ήταν η μελέτη και η θεμελίωση της επιστημονικής θεωρίας για την επιθετική και αμυντική σε βάθος επιχείρηση ομάδας στρατιών και στρατιάς. Τις βάσεις της θεωρίας αυτής τις έθεσε ο Β. Κ. Τριανταφύλλωφ.»

    Η ζωή του Τριανταφύλλωφ μοιάζει με παραμύθι, καθώς επιστρατεύεται το 1916 στον τσαρικό στρατό, ένας απλός δάσκαλος από το Καρς του Καυκάσου, για να καταλήξει, μετά από συμμετοχή του σε πολλές μάχες και τραυματισμούς, εκλεγμένος αρχηγός του Νοτιοανατολικού Μετώπου μετά τη Ρωσική Επανάσταση, και μετέπειτα υπαρχηγός του Γενικού Επιτελείου του Κόκκινου Στρατού.

    Η ευφυΐα του στα θέματα της Πολεμικής Τέχνης τον οδηγεί στη συγγραφή σειράς έργων, με αποτέλεσμα να θεωρηθεί ένας από τους θεμελιωτές της μοντέρνας Στρατιωτικής Επιστήμης.
    Ο Στρατάρχης Ζούκωφ αφιερώνει στον Τριανταφύλλωφ περισσότερες σελίδες και περισσότερα εγκώμια απ’ ότι στον θρυλικό Φρούνζε.

    Το 1931, στα 37 του χρόνια, ο Τριανταφύλλωφ σκοτώνεται σε αεροπορικό δυστύχημα. Ο Ζούκωφ, ο ταλαντούχος μαθητής του που αποφοιτά το 1930, τον αποκαλεί στα απομνημονεύματά του «δάσκαλό» του, επισημαίνοντας πως σ’ αυτόν η ΕΣΣΔ χρωστούσε την πρωτοπορία της στον πιο καίριο τομέα, παραμονές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

    Για το θείο του, που δεν γνώρισε, είναι όμως τόσο ζωντανός μέσα του από τις αφηγήσεις του παππού του που ζούσε κοντά τους, αλλά και από τα διαβάσματα που έχει κάνει γύρω απ’ αυτόν, ο Ηλίας Τριανταφυλλίδης καταθέτει στη faretra τις γνώσεις του, μετά από μελέτη πολλών χρόνων γύρω από τον άντρα αυτό, αλλά και τα συναισθήματά του, αφού είχε την τιμή να είναι ο αδελφός του πατέρα του, σε μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση.

    Ο ανιψιός του Τριανταφύλλωφ, Ηλίας Τριανταφυλλίδης, στη Βέροια
    Ο ανιψιός του Τριανταφύλλωφ, Ηλίας Τριανταφυλλίδης, στη Βέροια
    Πώς ο παππούς σας, ο πατέρας του θείου σας, του Βλαδιμήρ Τριανταφύλλωφ, βρέθηκε στην Ελλάδα μαζί με τον πατέρα σας;

    Ήρθαν με την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1922. Αποβιβάστηκαν στο λιμάνι του Πειραιά. Έχω ένα χαρτί από τότε με τη φωτογραφία του παππού μου. Φοράει ένα απ’ αυτά τα ρώσικα καπέλα, τα «παπάχ», και ακολουθεί ένα κείμενο σαν πιστοποιητικό, σαν ταυτότητα. «Ο φέρων το παρόν τυγχάνει πρόσφυξ εκ Ρωσίας και παρακαλείται ο οιοσδήποτε εις τον οποίον αποταθεί να του προσφέρει κάθε δυνατή βοήθεια…». Εκεί φαίνεται να είναι 52 ετών.

    Πώς χωρίστηκε ο παππούς από το γιο του τον Βλαδιμήρ;

    Ο πατέρας του Β.Κ. Τριανταφύλλωφ, Κυριάκος
    Ο πατέρας του Β.Κ. Τριανταφύλλωφ, Κυριάκος
    Ο παππούς ήταν στον Πόντο στο Καρς. Ήδη είχε γίνει η Ρωσική Επανάσταση, οπότε ο Βλαδιμήρ ήταν αξιωματικός καριέρας. Σαφώς και θα ήθελαν να τον κρατήσουν οι Ρώσοι, αλλά και ο ίδιος δε θα εγκατέλειπε την ήδη ξεκινημένη καριέρα του, για να πάει στο άγνωστο.
    Ο παππούς μου έρχεται λοιπόν πρόσφυγας στην Ελλάδα και ο πατέρας μου, το τρίτο παιδί στη σειρά, αδελφός του Βλαδιμήρ, ήταν τότε 12 ετών.

    Από πότε νιώθατε ότι στην οικογένειά σας είχατε έναν ξεχωριστό άνθρωπο;

    Πάντοτε. Συχνά αναφέρονταν και στην «Πατρίδα» -μην ξεχνάμε ότι ένιωθαν ξεριζωμένοι – αλλά και σ’ αυτόν, που ήδη ήξεραν ότι είχε φτάσει ψηλά στρατιωτικά.

    Θυμάμαι πως, όταν μικρός απομονωνόμουν σε μια γωνιά, για να διαβάσω, ο παππούς ερχόταν πάνω από το κεφάλι μου λέγοντας στα ποντιακά: «Τέρεν κι ομοίασον τον Βλαδιμέρ» ( Κοίτα να μοιάσεις στο Βλαδίμηρο). Είχε συναίσθηση ο παππούς ποιος ήταν ο γιος του, γιατί ήδη το ’22 ήταν υψηλόβαθμο στέλεχος της στρατιωτικής ιεραρχίας.

    Είχαν φέρει και φωτογραφίες του μαζί τους οι δικοί μου, οπότε και για μας τους μικρότερους δεν ήταν κάτι ασαφές και ακαθόριστο. Πηγαίναμε, βλέπαμε τη φωτογραφία του σ΄ ένα περίοπτο σημείο του σπιτιού και νιώθαμε όλοι περήφανοι γι αυτόν. Αλλά και οι ξένοι, οι συγχωριανοί μας, οι γείτονες, μάς αντιμετωπίζανε με κάποιο σεβασμό, με κάποιο δέος, αφού ήξεραν πως η οικογένειά μας είχε αναδείξει έναν τόσο σημαντικό άνθρωπο.

    Και πολύ αργότερα, όταν ταξίδεψα μεγάλος πια στη Ρωσία, συγκινήθηκα πάρα πολύ από το πώς τον έβλεπαν εκεί, μετά από τόσα χρόνια. Βρέθηκα σε μια παρέα με ομογενείς κι ένας μου λέει με ενθουσιασμό: « Περίμενε, αφού είσαι ανιψιός του Τριανταφύλλωφ, να σου φέρω ένα βιβλίο» και μου φέρνει τα «Απομνημονεύματα» του Ζούκωφ, γραμμένα στα ρωσικά. Είχε υπογραμμίσει σε πέντε σημεία του βιβλίου τις αναφορές που έκανε ο Ζούκωφ στον Τριανταφύλλωφ, σε διάφορες σελίδες. Και πρόσθεσε « Εμείς εδώ οι Πόντιοι όχι μόνο τον γνωρίζουμε, αλλά τον έχουμε, όπως εσείς στην Ελλάδα έχετε τον Κολοκοτρώνη»!

    Β.Κ. Τριανταφύλλωφ. Θαμμένος στο Τείχος του Κρεμλίνου
    Β.Κ. Τριανταφύλλωφ. Θαμμένος στο Τείχος του Κρεμλίνου
    Τι εκτίναξε τον Βλαδιμήρ τόσο ψηλά, γιατί ήταν πολύ νέος, όταν ανέλαβε μια τόσο μεγάλη στρατιωτική θέση. Η στρατιωτική του ευφυΐα ή οι συγκυρίες της εποχής εκείνης;

    Θεωρώ ότι ήταν γεννημένος για στρατιωτικός. Από το ‘16 υπηρετούσε στο στρατό του Τσάρου. Ξεκίνησε ως σκαπανέας τότε.

    Αργότερα, με την Επανάσταση, κι αφού πολέμησε σε διάφορες μάχες, όπου διακρίθηκε και τραυματίστηκε και κάποιες φορές, βλέποντας ότι ξεχωρίζει, τον κάλεσαν στη Μόσχα, για να φοιτήσει στη Στρατιωτική Ακαδημία. Εκεί έπαιρνε το ένα πτυχίο μετά το άλλο και ενώ ήταν σε πολύ νεαρή ηλικία, το 1929 εκδόθηκε το βιβλίο του «Ο χαρακτήρας των εκτεταμένων χερσαίων πολεμικών επιχειρήσεων». Το βιβλίο αυτό είχε πολλές εκδόσεις, πολυμεταφράστηκε και κυκλοφορεί ακόμα. Σ’ αυτό το βιβλίο αναφέρεται ο Ζούκωφ, όταν αποκαλεί τον Τριανταφύλλωφ δάσκαλό του.books_002

    Η σπουδαιότητα του βιβλίου έγκειται στη χρήση των αρμάτων μάχης. Οι πρώτες λοιπόν μηχανοκίνητες μεραρχίες ήταν ιδέα δική του. Μάλιστα αναφέρεται ότι, όταν ανέπτυξε αυτήν την άποψη σ’ ένα στρατιωτικό συμβούλιο, οι περισσότεροι τον θεώρησαν τρελό, πολλοί λίγοι τον υποστήριξαν. Δοκιμάζοντας όμως στη συνέχεια τα τανκς, διαπίστωσαν τη φοβερή για την εποχή δύναμή τους. Υιοθετήθηκε λοιπόν η χρήση τους απ’ όλον τον κόσμο.

    Εκεί που ξετύλιξε το ταλέντο του είναι ότι ο νους του μπορούσε να συλλάβει το πώς πρέπει να στήσει τις υπ’ αυτόν στρατιωτικές μονάδες. Οι στρατιωτικοί του σχεδιασμοί μοιάζαν με κινήσεις δεινού σκακιστή.

    Όπως εκείνος απλώνει τα πιόνια του, για να πολιορκήσει τον αντίπαλο και να τον νικήσει, αυτό, μεταφερόμενο στο πολεμικό πεδίο, σήμαινε να δώσει τέτοιες θέσεις στις μονάδες τις στρατιωτικές, ώστε λογαριάζοντας υπό ποιες καιρικές, εδαφολογικές ή κλιματολογικές συνθήκες, με ποιους μπροστά, ποιους βοηθητικούς, θα μπορέσει να κάμψει την αντίσταση των αντιπάλων. Εφεδρείες, πιθανές απώλειες, όλα έπρεπε να υπολογιστούν στη λεπτομέρεια. Ήταν το αγαπημένο παιδί του Βοροσίλωφ αλλά και με το φιλολαϊκό προφίλ του τον αγαπούσε και ο ρωσικός λαός.

    Είχε αναχθεί στην τέταρτη βαθμίδα της στρατιωτικής ιεραρχίας της Ρωσίας. Ήταν Υπαρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού. Ο ανώτατος βαθμός ήταν Υπουργός Άμυνας. Ναι, αλλά ο Υπουργός Άμυνας, ο Βοροσίλωφ, ήταν πάνω από 60 χρονών, ενώ αυτός ήταν μόλις 37. Μετά τον Βοροσίλωφ ήταν ο Μιχαήλ Τουχατσέφσκυ, ο Αλεξάντερ Γκεγκόρωφ, αρχηγός του Γενικού Επιτελείου και μετά ο θείος μου. Ο Γκεγκόρωφ μάλιστα εκφώνησε τον επικήδειό του στις 14 Ιουλίου του 1931, όπως αναφέρει η εφημερίδα « Πράβδα». Την εφημερίδα την είχαμε κρυμμένη σ’ ένα σεντούκι. Άσχημα χρόνια τότε εδώ στην Ελλάδα…

    Βέβαια, ίσως βοήθησαν και οι συγκυρίες πέρα από τις ικανότητες. Γιατί σε τέτοιες ταραγμένες εποχές τα ταλέντα αναδεικνύονται και τα ψάχνουν ακόμη περισσότερο, έχοντάς τα απόλυτη ανάγκη. Κάποιες φορές όμως μπορεί να συμβεί και το αντίθετο, να χαθούν ταλέντα, μέσα στην ταραχή των γεγονότων.

    A gigantic painting of Lenin addressing the crowd upon his return to Russia during the Russian Revolution. Note the disaffected bourgeoisie, military officers, and priests in the lower right. The painting hangs in the Museum of Political History.

    Ήταν μια εποχή ταραγμένη, μεταβατική, αν σκεφτούμε ότι εφαρμοζόταν σε παγκόσμιο επίπεδο ένα πολιτικό και κοινωνικό πείραμα, η εγκαθίδρυση ενός νέου συστήματος, που έφερε τις περισσότερες χώρες στην Ευρώπη εναντίον της Ρωσίας. Αντίπαλος μεγάλος και η Αμερική. Και η Ελλάδα ακόμη είχε στείλει δύο στρατιωτικά τμήματα, καθοδηγούμενη απέξω, για να πολεμήσει τη Ρώσικη Επανάσταση.

    Πέρασε πάρα πολύ δύσκολες φάσεις η Επανάσταση. Πολεμήθηκε σκληρά και από μέσα, από το στρατό του Τσάρου, Κοζάκους, Ουκρανούς, αλλά και απέξω, από Δύση και Ανατολή. Δυτικά την πολεμούσαν οι Ιάπωνες. Και φυσικά οι επαναστάτες ήταν σχεδόν άοπλοι.

    Εκείνο όμως που συχνά κρίνει τους πολέμους είναι το ηθικό. Ο λαός, αν και άοπλος, είχε πολύ υψηλό πολεμικό φρόνημα και εκεί πρέπει να αποδοθεί η νίκη των επαναστατικών λαϊκών δυνάμεων.

    Δεν θα έπρεπε το σημερινό Ελληνικό Κράτος ή οι διάφορες Εστίες Ποντιακού Ελληνισμού που υπάρχουν εδώ να θυμηθούν και κατ’ επέκταση να τιμήσουν έναν τέτοιο Έλληνα, που οι Ρώσοι ενταφίασαν στο Τείχος του Κρεμλίνου, πίσω ακριβώς από το Μαυσωλείο του Λένιν;

    Θίγετε ένα θέμα λεπτό και δύσκολο. Να σας πω ότι ο πατέρας μου καταταλαιπωρήθηκε, μόνο και μόνο επειδή είχε έναν αδελφό εξέχοντα στρατιωτικό παράγοντα στη Σοβιετική Ένωση; Έφτασαν να τον χτυπήσουν τόσο πολύ, ώστε του σπάσανε τα κόκκαλα. Κόντεψε να πεθάνει. Τον μεγάλο μου αδελφό τον φέρανε, ενώ ήταν στρατιώτης, σκοτωμένο στο σπίτι. Κι όσο για μένα, έχοντας τελειώσει τη Φιλολογία σε νεαρή ηλικία, όταν περνούσα από επιτροπές στο Στρατό, προκειμένου να γίνω αξιωματικός, φυσικά κοβόμουν. Και βέβαια θυμάμαι και κάποιες ταπεινώσεις και κρατητήρια. Τότε, αυτά συνέβαιναν.

    Νεαροί Πόντιοι τιμούν τον Β. Κ. Τριανταφύλλωφ πρόσφατα
    Νεαροί Πόντιοι τιμούν τον Β. Κ. Τριανταφύλλωφ πρόσφατα
    Τώρα, αυτό που θα ήθελα ως ανιψιός του να φανεί, είναι το ότι ένας τόσο σπουδαίος άντρας για τους Σοβιετικούς ήταν ένας δικός μας Έλληνας και Πόντιος. Ήταν ένας ανόθευτος γνήσιος Έλληνας, γιος του παππού μου του Κυριάκου, της γιαγιάς μου της Αναστασίας κι όχι μόνο ένας εξέχων στρατιωτικός, που δέχθηκε τόσες τιμές από τους ξένους αλλά δεν τον γνωρίζουν οι δικοί του.

    Ο παππούς μου και πατέρας του Βλαδιμήρ ήταν άνθρωπος με δημοκρατικές αρχές και έτσι γαλούχησε κι εκείνον και τα υπόλοιπα παιδιά του. Συχνά σε ιστορίες και παραμύθια που μας έλεγε ο παππούς δεν παρέλειπε να τονίσει τα αντιμοναρχικά του αισθήματα. Και χριστιανός ορθόδοξος όμως ένιωθε και αυτό το αποδεικνύει κι αυτή η παμπάλαια και βαριά εικόνα που κουβαλήσαν απ’ τον Πόντο και την έχω τώρα εγώ. ( Πίσω του μια μεγάλη εικόνα επισφραγίζει με την επιβλητικότητά της τα λόγια του.)

    Ίσως εδώ θα πρέπει να προσθέσω πως ενώ το ελληνικό κράτος τότε μας τιμώρησε με έμμεσο τρόπο για τη συγγένειά μας με τον Βλαδιμήρ, αντίθετα το ρωσικό κράτος έψαξε και βρήκε τον πατέρα του, τον παππού μου, εδώ στην Ελλάδα και τον τίμησε έμπρακτα.

    Στο τέλος της δεκαετίας του ’50, ο Ρώσος Πρέσβης, ερχόμενος στη Θεσσαλονίκη να εγκαινιάσει το τουριστικό περίπτερο της τότε ΕΣΣΔ, ήρθε στο χωριό μας στη Νέα Ζωή (τώρα Λουδίας), για να δει τον παππού μου, που ήξεραν πως έμενε εκεί.

    Καθώς ο παππούς μου καθόταν κάτω από τα δέντρα της αυλής, όπου έπινε τον καφέ του με τους άλλους γέροντες γείτονες, ο Πρέσβης, που νομίζω λεγόταν Σεργκέιεφ, αν θυμάμαι καλά, τον αγκάλιασε, δάκρυσαν, είπαν κάτι στα ρωσικά –θυμόταν ο παππούς μου τα ρωσικά – έδειξε πολύ χαρούμενος ο πρέσβης που γνώρισε τον πατέρα του Τριανταφύλλωφ και φρόντισε να παίρνει ο παππούς μου μια σύνταξη, καλή για κείνα τα χρόνια. Μ’ αυτήν χτίσαμε ένα άλλο καλύτερο σπίτι, γιατί το παλιό που μέναμε ήταν από πλιθιά, ανθυγιεινό και στενόχωρο.

    Και δεν ήταν η μοναδική τιμή από την πλευρά του ρωσικού κράτους. Μάθαμε πως έδωσαν αργότερα το όνομα του Τριανταφύλλωφ σε πυρηνικό υποβρύχιο και το όνομά του σε πολύ κεντρικό δρόμο της πρωτεύουσας της Οσετίας, στο Βλαντικαυκάς, που λέγεται «Ούλιτσα Τριανταφύλλοβα». Έχουμε πολλούς Πόντιους σ’ αυτήν την πόλη κι έχουμε και συγγενείς μας.

    Τ

    Μια τέτοια χαρισματική προσωπικότητά, μ’ ένα τέτοιο συγγραφικό έργο-γιατί πρόλαβε και έγραψε και άλλα βιβλία – χάνεται σ΄ ένα αεροπορικό δυστύχημα σε ηλικία μόλις 37 ετών. Ποια θα ήταν ίσως η συνέχεια, αν δεν είχε συμβεί αυτό;

    Εδώ θα πρέπει να αναφερθεί μια ελάχιστη πιθανότητα, όπως ακούστηκε από κάποιους, ότι ίσως δεν επρόκειτο για αεροπορικό δυστύχημα… Αλλά εγώ δεν δέχομαι αυτήν την εκδοχή, γιατί δεν στηρίζεται σε λογικά επιχειρήματα.

    Είναι ο μόνος μη Σοβιετικός που είχε την τιμή να ενταφιαστεί στο Τείχος του Κρεμλίνου. Αυτό δε θα μπορούσε να συμβεί, αν είχε περιπέσει σε δυσμένεια. Το κύριο άρθρο της «Πράβδα» την ημέρα της κηδείας του είχε τον τίτλο «Η ζωή σταμάτησε», που ήταν και ο επικήδειος του Γκεγκόρωφ. Επιπλέον εξακολουθούν να εκδίδουν τα βιβλία του, με κορυφαίο το πρώτο του ’29, του οποίου τη θεωρία εφάρμοσε ο Στρατάρχης Ζούκωφ, ο μαθητής του, στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Δεν συνάδουν λοιπόν όλ’ αυτά με μια πιθανή δυσμένεια.

    Επομένως, ανεξάρτητα από το τι θα είχε συμβεί, αν δεν είχε πεθάνει τόσο νέος, και μ’ αυτήν την σύντομη ζωή του αναδείχτηκε σε μια ξεχωριστή προσωπικότητα.

    Και ήταν για μένα πραγματικά μεγάλη χαρά να μπορέσω να μιλήσω γι αυτόν.

    http://faretra.info/2016/03/19/v-k-triantafillof-enas-ellinas-thammenos-sto-teichos-tou-kremlinou-daskalos-tou-zoukof-theoritikos-tis-polemikis-technis/

  8. /Ελληνες ήρωες στον Σοβιετικό Στρατό

    Τριανταφύλλοφ Βλαδίμηρος του Κυριάκου

    Τριανταφύλλοφ Βλαδίμηρος του Κυριάκου
    ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ
    VIDEO

    14.3.1894 – 12.19.1931
    Δεύτερος τη τάξει επιτελείου ΡΚΚΑ (Γενικό Επιτελείο του Κόκκινου Στρατού), εξέχων θεωρητικός της Στρατηγικής. Το 1929, το βιβλίο του «Χαρακτήρας των Επιχειρήσεων του Σύγχρονου Στρατού», προκάλεσε έντονο ενδιαφέρον. Όπως θυμάται ο Στρατάρχης Ζούκοβ «αμέσως έγινε ευρέως δημοφιλές». Το βιβλίο αναφερόταν σε θαρραλέες και βαθιές προτάσεις ανάπτυξης του στρατού της εποχής σχεδιάζοντας την πορεία της τεχνικής ανάπτυξης και οργάνωσης. Ο συγγραφέας, ειδικότερα, υποστήριξε ότι τα τεθωρακισμένα θα ήταν το κύριο όπλο ανάπτυξης σε μελλοντικό πόλεμο. Το βιβλίο επηρέασε τον τρόπο προετοιμασίας της ανώτατης, κυρίως, διοίκησης.

    Ελληνικής καταγωγής, γεννήθηκε στο χωριό Μαγκορότζι της περιοχής Κάρσκα ( που παλιότερα ήταν υπό την κατοχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας), από οικογένεια χωρικών. Τα χρόνια του 1ου Π.Π. υπηρέτησε ως ναρκαλιευτής, ενώ στο τέλος του πολέμου, λόγω της μόρφωσής του (είχε κάνει σεμινάρια για δασκάλους), εστάλει σε σχολή κατώτερων αξιωματικών. Έλαβε 5 παράσημα για την ανδρεία του, τραυματίστηκε τρεις φορές και έφτασε ως τον βαθμό του υπολοχαγού. Μετά την επανάσταση του Φεβρουαρίου μπήκε στο κόμμα των Επαναστατών Σοσιαλιστών. Κατά την Οκτωβριανή επανάσταση, ο Τριανταφύλλοβ συμμετείχε στην δημιουργία πολεμικών-επαναστατικών επιτροπών, στο ΝΔ μέτωπο.

    Οι στρατιώτες του τον επέλεξαν ως διοικητή του συντάγματος, και αργότερα έγινε διοικητής στρατιάς. Για την συμμετοχή του στον πόλεμο εναντίον της Κεντρικής Επιτροπής της Ουκρανίας, κηρύχθηκε «εκτός νόμου» από τους Ουκρανούς.

    Κληθείς το καλοκαίρι του 1918 στον Κόκκινο Στρατό, ο Τριανταφύλλοβ διοικούσε λόχο, μετά τάγμα από ευέλπιδες στρατιωτικής σχολής. Μετά την εξέγερση των αριστερών Επαναστατών Σοσιαλιστών κατά της Σοβιετικής διοίκησης, έφυγε απ΄ αυτό το κόμμα και πήγε στο Κομμουνιστικό Κόμμα. Τον Σεπτέμβριο του 1919 πηγαίνει στην Ακαδημία για Στρατηγούς και, όπως και οι υπόλοιποι που φοιτούσαν εκεί, μαζί με τα μαθήματα, λάμβανε μέρος και σε μάχες. Διοικώντας στρατιωτικά τμήματα και υπηρετώντας στο επιτελείο, πολέμησε στο Νότιο και Νοτιοδυτικό μέτωπα. Για την γενναιότητά του πήρε το παράσημο της Κόκκινης Σημαίας.

    Τελειώνοντας την Ακαδημία το 1923 στάλθηκε στο αρχηγείο του Κόκκινου Στρατού (ΡΚΚΑ). Εκείνο τον καιρό η Σοβιετική Ένωση εισερχόταν σε περίοδο ειρήνης και ο Τριανταφύλλοβ τοποθετήθηκε στην ομάδα των επιτελικών που ανάλαβε την σχεδίαση και αναθεώρηση του Στρατού.

    Δραστήριος όπως ήταν προωθούσε ριζοσπαστικές ιδέες και τον Οκτώβριο του 1928 διορίστηκε Υποδιοικητής του επιτελείου του ΡΚΚΑ.

    Ο ταλαντούχος αξιωματικός συνδύασε με επιτυχία τα διοικητικά του καθήκοντα με την επιστημονική έρευνα. Έγραψε βιβλία όπως τα: «Ο χαρακτήρας των επιχειρήσεων του σύγχρονου στρατού», «Πιθανή αριθμητική δύναμη μελλοντικών στρατών», «Θέματα προετοιμασίας στρατιωτικών επιτελών», κ.α.

    Ό Τριανταφύλλοβ, όπως γράφει ο ιστορικός του πολέμου Α.Β. Γκόλουμπεφ, «ήταν ένας από τους πρώτους σοβιετικούς στρατιωτικούς συγγραφείς, με μαρξιστική παιδεία. Στα έργα του ο Κόκκινος Στρατός πάντα παρουσιαζόταν ως ταξικός στρατός του Σοβιετικού Κράτους, έχοντας τέτοια προτερήματα και ιδιαιτερότητες όπως κανένας άλλος στρατός τότε».

    Μέσα στα καθήκοντά του στο επιτελείο, σκιαγράφησε τις αρχικές προϋποθέσεις για την προετοιμασία και εισαγωγή στον μελλοντικό πόλεμο, απεκάλυψε τις πιθανές ιδιαιτερότητες της αρχής ενός μελλοντικού πολέμου, κατάδειξε νέες στρατηγικές και τακτικές σε σχέση με την εμφάνιση νέων πολεμικών μηχανών.
    Του ανήκει μεγάλο μέρος στην δημιουργία της θεωρίας πολέμου του Κόκκινου Στρατού, που τέθηκε σε δοκιμασία στον Β’ Π.Π.

    Ο Τριανταφύλλοβ σκοτώθηκε σε αεροπορικό δυστύχημα κατά την διάρκεια εκτέλεσης στρατιωτικών καθηκόντων.

    http://www.redstar.gr/Foto_red/Soviet_Gr/trian.html

  9. ΓΙΑ ΤΗ ΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΤΣΕ-ΚΑ
    —————————————————–

    Η πρώτη πράξη της Τσε-Κα ήταν το σπάσιμο της απεργίας των δημοσίων υπαλλήλων του Πέτρογκραντ. Η μέθοδος ήταν δραστική -σύλληψη των πρωτεργατών- και η αιτιολόγησή της απλή: «Όποιος δεν θέλει να εργαστεί με τον λαό δεν έχει καμιά θέση μαζί του», διακήρυξε ο Ντζερζίνσκι, που έβαλε να συλληφθούν μερικοί σοσιαλεπαναστάτες και μενσεβίκοι βουλευτές, οι οποίοι είχαν εκλεγεί στη Συνταγματική Εθνοσυνέλευση.

    Αυτή η αυθαίρετη ενέργεια καταδικάστηκε πάραυτα από τον κομισάριο του λαού για τη Δικαιοσύνη, τον Στάινμπεργκ, έναν σοσιαλεπαναστάτη της Αριστεράς, που είχε εισέλθει στην κυβέρνηση μερικές μέρες πριν. Αυτό το πρώτο επεισόδιο ανάμεσα στην Τσε-Κα και τη Δικαιοσύνη έθετε το σημαντικό ερώτημα του υπερνομικού καθεστώτος αυτής της πολιτικής αστυνομίας. «Προς τι, λοιπόν, ένας κομισάριος του λαού για τη Δικαιοσύνη;», ρώτησε τότε ο Στάινμπεργκ τον Λένιν. «Ονομάστε τον καλύτερα κομισάριο του λαού για την κοινωνική εξόντωση και θα γίνει πιο κατανοητό!».

    «Εξαιρετική ιδέα», απάντησε ο Λένιν. «Ακριβώς όπως βλέπω τα πράγματα. Δυστυχώς, δεν μπορούμε να τον ονομάσουμε έτσι!».
    Στα μέσα Φεβρουάριου, ένα προσχέδιο διατάγματος που ακόμη και τα μέλη της -μεταξύ των οποίων φιγουράριζε, εκτός από τον Τρότσκι, ο Τσιουρούπα, κομισάριος του λαού για τον Εφοδιασμό- έκριναν φρόνιμο να απορρίψουν. Το κείμενο που είχε ετοιμάσει ο Λένιν, προέβλεπε ότι όλοι οι αγρότες θα υποχρεώνονταν να παραδώσουν το πλεόνασμά τους έναντι μιας αποδείξεως. Σε περίπτωση που δεν θα το παρέδιδαν εντός της προθεσμίας, οι παραβάτες θα τουφεκίζονταν. «Όταν διαβάσαμε αυτό το κείμενο μείναμε εμβρόντητοι», έγραψε ο Τσιουρούπα στα απομνημονεύματά του. «Η εφαρμογή ενός παρόμοιου διατάγματος θα οδηγούσε σε μαζικές εκτελέσεις. Τελικά, το σχέδιο του Λένιν εγκαταλείφθηκε».
    Η Τσε-Κα εξαπέλυσε την πρώτη της μεγάλη επιχείρηση τη νύχτα της 11ης προς τη 12η Απριλίου 1918. Περισσότεροι από χίλιοι άντρες των ειδικών της δυνάμεων κατέλαβαν εξ εφόδου καμιά εικοσαριά σπίτια που κατείχαν αναρχικοί. Στο τέλος μιας πολύωρης και λυσσώδους μάχης, 520 αναρχικοί συνελήφθησαν και 225 απ’ αυτούς εκτελέστηκαν συνοπτικά ως «κακούργοι», μια ονομασία που στο εξής θα χρησιμοποιούνταν για τους απεργούς εργάτες, τους λιποτάκτες που απέφευγαν τη στράτευση ή τους εξεγερμένους κατά των επιτάξεων αγρότες.
    Παίρνοντας το λόγο στις 29 Απριλίου του 1918 μπροστά στην Κεντρική Εκτελεστική Επιτροπή των Σοβιέτ, ο Λένιν διακήρυξε χωρίς περιστροφές: «Ναι, οι μικροί ιδιοκτήτες στάθηκαν στο πλευρό μας, εμάς των άλλων προλεταρίων, όταν χρειάστηκε να ανατρέψουμε τους γαιοκτήμονες και τους καπιταλιστές. Όμως τώρα οι δρόμοι μας χωρίζουν. Οι μικροϊδιοκτήτες αισθάνονται φρίκη για την οργάνωση και την πειθαρχία. Ήρθε ο καιρός να αποδοθούμε σε έναν αμείλικτο αγώνα, δίχως έλεος, ενάντια σε αυτούς τους μικροϊδιοκτήτες, τους μικροκατόχους». Μερικές μέρες αργότερα, ο κομισάριος του λαού για τον Ανεφοδιασμό διευκρίνιζε μπροστά στην ίδια συνέλευση: «Το λέω ανοιχτά: Εδώ πρόκειται για πόλεμο, γι’ αυτό θα αποκτήσουμε τα σιτηρά με τα τουφέκια». Και ο Τρότσκι υπερθεμάτιζε: «Το κόμμα μας υποστηρίζει τον εμφύλιο. Ο εμφύλιος είναι ο αγώνας για το ψωμί… Ζήτω ο εμφύλιος!».
    Από τη Μόσχα, ο Λένιν έστειλε τότε (Ιούλιος 1918) ένα γράμμα στον Ζινόβιεφ, πρόεδρο της επιτροπής του κόμματος των μπολσεβίκων του Πέτρογκραντ, ένα αποκαλυπτικό ντοκουμέντο ταυτοχρόνως για τη λενινιστική αντίληψη της τρομοκρατίας και μιας ξεχωριστής πολιτικής αυταπάτης…

    «Σύντροφε Ζινόβιεφ! Μόλις πληροφορηθήκαμε ότι οι εργάτες του Πέτρογκραντ επιθυμούν να απαντήσουν με την τρομοκρατία των μαζών στη δολοφονία του συντρόφου Βολοντάρσκι κι ότι εσείς (όχι εσείς προσωπικά, αλλά μέλη της κομματικής επιτροπής του Πέτρογκραντ) τους συγκρατήσατε. Διαμαρτύρομαι ενεργητικά! Εκτιθέμεθα: Από τη μια υιοθετούμε την τρομοκρατία των μαζών στις αποφάσεις των σοβιέτ κι από την άλλη, όταν έρχεται η ώρα της δράσης, φέρνουμε εμπόδια στην απόλυτα ορθή πρωτοβουλία των μαζών. Είναι α-πα-ρά-δε-κτο! Οι τρομοκράτες θα πιστέψουν ότι είμαστε μαλθακοί. Είναι ώρα πολέμου. Είναι απαραίτητο να ενθαρρύνετε την ενέργεια και το χαρακτήρα της μαζικής τρομοκρατίας που κατευθύνεται κατά των αντεπαναστατών, ειδικά στο Πέτρογκραντ, του οποίου το παράδειγμα είναι μεγάλης σημασίας.
    Με τους χαιρετισμούς μου.
    Λένιν»
    Στις 8 Αυγούστου 1918, ο Λένιν ζήτησε από τον Τσουριούπα, κομισάριο του λαού για τον Ανεφοδιασμό, να συντάξει ένα διάταγμα σύμφωνα με το οποίο, «σε κάθε επαρχία που παρήγε σιτηρά, 25 όμηροι που θα διαλέγονταν ανάμεσα στους πιο εύπορους θα πλήρωναν με τη ζωή τους την μη συμμόρφωση με το πλάνο της επίταξης».

    Επειδή ο Τσουριούπα έκανε τον κουφό, προβάλλοντας για δικαιολογία ότι ήταν δύσκολο να οργανωθεί μια τέτοια ομηρία, ο Λένιν τού έστειλε και δεύτερο σημείωμα, ακόμη πιο ξεκάθαρο: «Δεν προτείνω να συλλαμβάνονται οι όμηροι αλλά να υποδεικνύονται ονομαστικά σε κάθε επαρχία. Στόχος αυτής της ονομαστικής υπόδειξης είναι οι πλούσιοι, όπως είναι υπεύθυνοι για τη συνεισφορά τους, να είναι υπεύθυνοι -με τίμημα τη ζωή τους- για την άμεση πραγματοποίηση του σχεδίου επίταξης στην περιφέρεια τους».
    Στις 5 Σεπτεμβρίου 1918, η σοβιετική κυβέρνηση νομιμοποίησε την τρομοκρατία με το περίφημο διάταγμα «Περί Κόκκινης Τρομοκρατίας»: «Υπό τις παρούσες συνθήκες, είναι απολύτως απαραίτητο να ενισχύσουμε την Τσε-Κα […], να προστατέψουμε τη Σοβιετική Δημοκρατία εναντίον των ταξικών εχθρών της απομονώνοντάς τους σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, εκτελώντας επιτόπου οποιονδήποτε σχετίζεται με οργανώσεις των Λευκοφρουρών, με συνωμοσίες, με ανταρσίες ή εξεγέρσεις, να δημοσιεύουμε τα ονόματα των εκτελουμένων εξηγώντας τους λόγους για τους οποίους στάλθηκαν στο απόσπασμα». Όπως το παραδέχτηκε στη συνέχεια ο Ντζερζίνσκι, «τα κείμενα της 3ης και της 5ης Σεπτεμβρίου 1918 μάς πρόσφεραν επιτέλους νόμιμα αυτό εναντίον του οποίου ακόμη και σύντροφοι μες στο Κόμμα είχαν μέχρι τότε διαμαρτυρηθεί, το δικαίωμα να ξεμπερδεύουμε επιτόπου, χωρίς να δίνουμε πουθενά λογαριασμό, με τα αντεπαναστατικά καθάρματα».
    Εκείνη την εποχή της Κόκκινης Τρομοκρατίας, ο Ντζερζίνσκι προχώρησε στην έκδοση μιας εφημερίδας, «Η Εβδομαδιαία της Τσε-Κα» που εγκωμίαζε απροκάλυπτα τις αρετές της πολιτικής αστυνομίας κι ενθάρρυνε τον «δίκαιο πόθο των μαζών για εκδίκηση». Στη διάρκεια έξι εβδομάδων και μέχρι την αναστολή της κυκλοφορίας της, με διαταγή της Κεντρικής Επιτροπής, σε μια στιγμή όπου η Τσε-Κα αμφισβητείτο από ένα ικανό αριθμό στελεχών των μπολσεβίκων, αυτό το εβδομαδιαίο φύλλο περιέγραφε χωρίς προσχήματα ούτε ντροπή τις συλλήψεις των ομήρων, τους εγκλεισμούς στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, τις εκτελέσεις κ.λπ. Συνιστά λοιπόν μια επίσημη κατ’ ελάχιστον πηγή της Κόκκινης Τρομοκρατίας για τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο του 1918.

    Σε κάποια από τα φύλλα της διαβάζουμε ότι η Τσε-Κα του Νίζνι-Νόβγκοροντ, ιδιαιτέρως πρόθυμη για δράση κάτω από τις διαταγές του Νικολάι Μπουλγκάνιν -μελλοντικού ηγέτη του σοβιετικού κράτους από το 1954 ως το 1957- εκτέλεσε ήδη από τις 31 Αυγούστου 141 ομήρους -700 όμηροι είχαν συλληφθεί μέσα σε τρεις μέρες σε αυτή τη μεσαίου μεγέθους πόλη της Ρωσίας. (σε σχόλιο: http://www.pare-dose.net/4894)

  10. Μια αναφορά στην «επανάσταση των μπολσεβίκων» του Ζακ Σαντούλ
    Στην εργασία του Δήμου Μέξη με θέμα «Η ΕΣΣΔ μέσα από τα κείμενα των ιστορικών της» (Βλ. Διαβάζω, τεύχος 17 Φεβρουάριος 1979, σελ. 30-45) υπάρχει και η αναφορά στην Επανάσταση των μπολσεβίκων του Ζακ Σαντούλ.

    Ο Δήμος Μέξης χαρακτηρίζει το βιβλίο αυτό – που κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Maspero το 1971 και στην Ελλάδα το 1975 από τις Εκδόσεις Μπουκουμάνη (μετάφραση Βάσος και Λιλίκα Γεωργίου) – ως «μεγάλου αρχειακού ενδιαφέροντος».

    «Πρόκειται – γράφει – για τα περίφημα γράμματα που έστειλε από την Πετρούπολη και τη Μόασχα προς τους Ρομαίν Ρολλάν και Αλβέρτο Τομά ο γάλλος λοχαγός της Γαλλικής Στρατιωτικής Αποστολής στη Ρωσία Ζακ Σαντούλ».

    Και συνεχίζει:

    «Ο Ζακ Σαντούλ ήταν σοσιαλιστής. Τα γράμματά του έχουν μεγάλη αναλογία με το ρεπορτάζ του Τζων Ρηντ [Δέκα μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο]. Έφτασε στην Πετρούπολη την 1.10.1917. Κι έζησε την κατάρρευση της προσωρινής κυβέρνησης του Κερένσκυ και το ξέσπασμα της Μεγάλης Σοσιαλιστικής Επανάστασης. Στα γράμματα-σημειώσεις του καταγράφει τις εντυπώσεις του και τις στέλνει στη Γαλλία. Γράφοντας στον Ρομαίν Ρολλάν στις 14.7.1918, πολλούς μήνες αργότερα, θα δηλώσει: «δεν είμαι μπολσεβίκος!» … Αλλά με καλή πίστη παρατηρεί, μελετάει, σπουδάζει, αναλύει με κάθε ελευθερία πνεύματος τα γεγονότα, όπως διαπιστώνει από τον Ιούλιο του 1919 ο Ανρύ Μπαρμπύς. Κάνει αφαίρεση των προσωπικών του τάσεων και «βάζει τον σοσιαλισμό του κατά μέρος». Περιγράφει την εξέγερση και το Συνέδριο των Σοβιέτ στο Ινστιτούτο Σμόλνυ και τελειώνει το γράμμα του προς τον Αλβέρτο Τομά (26.10-7.11.1917) με τα λόγια: «Σήμερα ο μπολσεβικισμός είναι ένα γεγονός». Έχει κάθε λογής επαφές. Με τους ηγέτες των μπολσεβίκων Λένιν, Τρότσκυ, Κάμενεφ, κά. Με προσωπικότητες των κομμάτων της αντιπολίτευσης: μενσεβίκους, σοσιαλδημοκράτες, σοσιαλεπαναστάτες, αναρχικούς, σοσιαλιστές της δεξιάς, συνταγματικούς. Ακόμα και με μοναρχικούς. ….

    Οι πληροφορίες του Ζακ Σαντούλ αποκαλύπτουν μια άλλη πλευρά της Οκτωβριανής Επανάστασης … που έχει σχέση με τα προβλήματα των διεθνών σχέσεων και της εξωτερικής πολιτικής. Ο ίδιος πείθεται πως όλοι θέλουν να καταστρέψουν τη Ρωσία μόνο και μόνο γιατί έγινε χώρα σοσιαλιστική. Η εισβολή των «συμμάχων» στη Σοβιετική Ένωση δεν του αφήνει πια καμιά αμφιβολία για τον ιμπεριαλισμό της Δύσης. Η θέση του είναι με τους μπολσεβίκους του Β.Ι. Λένιν. Προσχωρεί και γίνεται ανεπιφύλακτα σύντροφός τους στο δραματικό αγώνα για την αποτροπή του θανάσιμου κινδύνου που διατρέχει η εργατική-αγροτική σοβιετική εξουσία. Οι Γάλλοι ιμπεριαλιστές τον δικάζουν στις 2.11.1919 σε θάνατο. Αυτός υπηρετεί στον εμφύλιο πόλεμο ως επιθεωρητής του Κόκκινου Στρατού. Το τελευταίο γράμμα του Ζακ Σαντούλ έχει ημερομηνία 17.1.1919. Απευθύνεται στον Ζαν Λογκέ, εγγονό του Καρλ Μαρξ και διευθυντή τότε της Ποπυλαίρ.

    Μιλάει για τον «απίστευτο κυνισμό της πολιτικής που ακολουθεί η Αντάντ στην κοινωνική επανάσταση της Ρωσίας»και αναφέρεται στην «πρόστυχη δουλειά του χωροφύλακα, σαμποτάζ, προβοκάτσιες και τις αντεπαναστατικές πράξεις» των αξιωματικών της Στρατιωτικής Αποστολής, που είναι «όλοι τους μαχόμενοι αντιδραστικοί, που έχουν βαθύ μίσος όχι μόνο για την επανάσταση αλλά και για τη δημοκρατία». Οι αποκαλύψεις του Ζακ Σαντούλ είναι συγκλονιστικές.

    Τα γράμματα-σημειώσεις του Ζακ Σαντούλ ήταν υποδείγματα ειλικρίνειας και καλής πίστης. Αποτελούν συγχρόνως προσωπικό ημερολόγιο, χρονικό και υπεύθυνη … [κατά την επίσημη ιδιότητά του] ως μέλους ξένης αποστολής έκθεση για πρόσωπα, πράγματα, θεσμούς και ιδέες μέσα στα δύο πρώτα χρόνια της Μεγάλης Σοσιαλιστικής Επανάστασης. Είναι αυθεντικά κείμενα αρχειακής αξίας (βλ. αξιολόγησή τους από Ανρύ Μπαρμπύς στην ελληνική έκδοση [1975] σελ. 13-27).

    Κώστας Π. Παντελόγλου


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: