The moral crusade against Greece…

The moral crusade against Greece must be opposed

‘‘This is our political alternative to neoliberalism and to the neoliberal process of European integration: democracy, more democracy and even deeper democracy,” said Alexis Tsipras on 18 January 2014 in a debate organised by the Dutch Socialist party in Amersfoort. Now the moment of deepest democracy looms, as the Greek people go to the polls on Sunday to vote for or against the next round of austerity.


‘Greece is being sacrificed to maintain a set of delusions that enfeebles us all.’
Illustration by Robert G Fresson

Unfortunately, Sunday’s choice will be between endless austerity and immediate chaos. As comfortable as it is to argue from the sidelines that maybe Grexit in the medium term won’t hurt as much as 30 years’ drag on GDP from swingeing repayments, no sane person wants either. The vision that Syriza swept to power on was that if you spoke truth to the troika plainly and in broad daylight, they would have to acknowledge that austerity was suffocating Greece.
Live Greek crisis: Banks shut for a week as capital controls imposed – live updates
Greek banks will not open until July 7 in an attempt to avoid financial panic, after ECB capped the emergency funds keeping them running
Read more

They have acknowledged no such thing. Whatever else one could say about the handling of the crisis, and whatever becomes of the euro, Sunday will be the moment that unstoppable democracy meets immovable supra-democracy. The Eurogroup has already won: the Greek people can vote any way they like – but what they want, they cannot have.

On Saturday the Eurogroup broke with its tradition of unanimity, issuing a petulant statement “supported by all members except the Greek member”. Yanis Varoufakis, the Greek finance minister, sought legal advice on whether the group was allowed to exclude him, and received the extraordinary reply: “The Eurogroup is an informal group. Thus it is not bound by treaties or written regulations. While unanimity is conventionally adhered to, the Eurogroup president is not bound to explicit rules.” Or, to put it another way: “We never had any accountability in the first place, sucker.”

More striking still is this line of the statement: “The Eurogroup has been open until the very last moment to further support the Greek people through a continued growth-oriented programme.” The measures enforced by the troika have created an economic contraction akin to that caused by war. With unemployment at 25% and youth unemployment at nearly half, 40% of children now live below the poverty line. The latest offer to Greece promises more of the same. The idea that any of this is oriented towards growth is demonstrably false. The Eurogroup president, Jeroen Dijsselbloem, has started to assert that black is white.

And that brings us to the crux of the troika’s programme: what is the point of reducing this country to rubble? The stated intention at the start of the austerity package was to restore order: allow Greece to take a short hit to its GDP in the interests of building a stronger, more balanced economy in the long run. As it became clear that growth was not restored and that even on its own terms – the creditor must come first – the plan was failing, the line changed. It became a moral crusade, a collective punishment of the Greeks.

At the moment, Germany knows best. How do we know they know best? Because they are the richest

In 2012 the head of the IMF, Christine Lagarde, said in an interview with this newspaper, “Do you know what? As far as Athens is concerned, I also think about all those people who are trying to escape tax all the time. All these people in Greece who are trying to escape tax. And I think they should also help themselves collectively.” How? “By all paying their tax.” At the time, it sounded strange: how, in a country of cripplingly high unemployment, with whole families living off the depleted income of one pensioner, was the answer going to come from tax?

She was offering not a solution but a narrative: the Greeks were in this situation because they were bad people. They wanted a beneficent state, but they didn’t want to pool their resources to create one. The IMF was merely the instrument of a discipline they dearly needed. This line has broadly held – the debtors are presented as morally weaker than the creditors. To give them any concessions would be to reward their laziness and selfishness. The fact that debt is a two-way street – that the returns on debt exist because of the risk that the money might be lost, and creditors have their own moral duty to accept losses when they arise – is erased by this telling of the events.

Also airbrushed out of that story is what the late economist Wynne Godley called (in 1992!) the “lacuna in the Maastricht programme”: that while its single-currency proposal made provision for a central bank, it had nothing to say on the matter of what would replace the democratic institutions – the national governments whose power, once they had no control over their own currency, would be limited. Now we have our answer: the strongest takes control. At the moment, Germany knows best. How do we know they know best? Because they are the richest. The euro was founded on the idea that the control of currency was apolitical. It has destroyed that myth, and taken democracy down with it.

These talks did not fail by accident. The Greeks have to be humiliated, because the alternative – of treating them as equal parties or “adults”, as Lagarde wished them to be – would lead to a debate about the Eurogroup: what its foundations are, what accountability would look like, and what its democratic levers are – if indeed it has any. Solidarity with Greece means everyone, in and outside the single currency, forcing this conversation: the country is being sacrificed to maintain a set of delusions that enfeebles us all.

8 Σχόλια

  1. ένα ενδιαφέρον κείμενο:

    Αλφάβητος για τη μετα-μνημονιο-διπολική εποχή [συμπεράσματα από 5 μήνες διαπραγμάτευση]

    Γράφει ο Ανδρέας Σταλίδης.

    Τώρα που μας τελειώνει σιγά σιγά το δίπολο «μνημόνιο-αντιμνημόνιο» και τώρα που μας τελειώνει η ουτοπία του «εναλλακτικού δρόμου», είναι καιρός να ξεκινήσει μία σοβαρή συζήτηση.

    Άλφα. Το πρόβλημα της χώρας δεν είναι το χρέος. Σβήστε το με το μαγικό ραβδί του Χάρρυ Πόττερ και «σε δέκα χρόνια δεν θα τό ‘χουμε ξεχάσει». Θα ξανάρθει. Το πρόβλημα της χώρας είναι η παραγωγή ελλειμματικών προϋπολογισμών και η παραγωγή ελλειμματικού εμπορικού ισοζυγίου. Δηλαδή η έλλειψη παραγωγής.

    Βήτα. Η λύση του προβλήματος δεν είναι η φορολόγηση του πλούτου, είναι η παραγωγή πλούτου. Η παραγωγή πλούτου θα φέρει θέσεις εργασίας, θα φέρει εισόδημα, θα φέρει κατανάλωση, θα φέρει υλικό φορολόγησης, θα φέρει εξαγωγές, θα φέρει διεθνώς ανταγωνιστικά προϊόντα, κοκ.

    Γάμμα. Τα 2.7+5.2=7.9 δις μέτρων της συμφωνίας αυτής της εβδομάδας που προτείνει η κυβέρνηση κατευθύνονται κατά κύριο λόγο στις επιχειρήσεις. Το ένδυμα αυτών των μέτρων είναι ότι πηγάζουν από την προσπάθεια για ανακατανομή του πλούτου. Λάθος. Η δυσβάσταχτη φορολογία των επιχειρήσεων είναι αυτό που είναι: των επιχειρήσεων. Δηλαδή, των υπαλλήλων της. Εάν δεν τα βγάζει πέρα ο επιχειρηματίας: και μειώσεις μισθών θα κάνει, και απολύσεις θα κάνει, και ευέλικτο ωράριο θα εφαρμόσει, και μερική απασχόληση θα ζητήσει (και τρόπους φοροδιαφυγής ίσως). Δεν είναι φορολογία εισοδήματος. Είναι φορολογία επί των κερδών. Και είναι αμφίβολο αν τα κέρδη εξακολουθήσουν. Τα λουκέτα έρχονται.

    Δεύτερο μέρος

    Συμπεράσματα από 5 μήνες «διαπραγμάτευση».

    1. Το ότι ο Βαρουφάκης δήλωνε δια τηλεόρασης ότι «δεν θα αυξήσουμε τον ΦΠΑ πουθενά. Θα βρούμε ένα ασήμαντο προϊόν να αυξήσουμε για να τους ικανοποιήσουμε» σημαίνει ότι πιστεύαμε ότι οι δανειστές μας ήταν κορόϊδα.

    2. Το ότι εγκαταλείψαμε τη δημιουργική ασάφεια και καταθέσαμε συγκεκριμένη και ολοκληρωμένη πρόταση με αριθμούς για πρώτη φορά μία ημέρα μετά την αδυναμία πληρωμής της δόσης του ΔΝΤ στις 5 Ιουνίου, σημαίνει ότι τους πρώτους 4.5 μήνες δεν έγινε καμία απολύτως διαπραγμάτευση.

    3. Το ότι την προηγούμενη Δευτέρα το πρωί, 12 ώρες μετά την αποχώρηση από τις διαπραγματεύσεις, ο Βαρουφάκης έλεγε δημοσίως περιχαρής ότι «σήμερα είναι μία πολύ ωραία μέρα, επιτέλους τους φέραμε ακριβώς στη θέση που θέλαμε» σημαίνει ότι πράγματι η στρατηγική μας ήταν το chicken game, δηλαδή η μπλόφα, δηλαδή ότι «δεν τους συμφέρει να βγούμε από το ευρώ, θα κάνουν το παν να μας κρατήσουν μέσα και όταν το συνειδητοποιήσουν τότε θα μας δώσουν γη και ύδωρ».

    4. Το ότι η τελική πρόταση που έκανε η κυβέρνηση συμπεριλαμβάνει φόρους 7.9 δις για τους επόμενους 18 μήνες σημαίνει τρία πράγματα.

    4α. Πρώτον ότι η κυβέρνηση έκανε πλήρη υποχώρηση και είναι σαφώς διατεθειμένη να συνεχίσει το ίδιο μοτίβο με δυσβάσταχτη φορολογία, με κυλιόμενες δόσεις και πιέσεις, να ξεχάσει το προεκλογικό πρόγραμμα παροχών ως μη γενόμενο κλπ. Σημαίνει δηλαδή ότι δεν υπάρχει εναλλακτικός δρόμος.

    4β. Δεύτερον ότι ακόμα και σήμερα η κυβέρνηση πιστεύει ότι η συνταγή να πάει μπροστά η χώρα είναι να φορολογηθoύν οι επιχειρήσεις. Αδυνατεί να συνειδητοποιήσει ότι η φορολογία στην επιχείρηση ισοδυναμεί με φορολογία στους υπαλλήλους, στους οποίους θα μετακυλίσει το βάρος αυτό μέσω μειώσεων μισθών, απολύσεων κλπ. Σημαίνει ότι η αναδιανομή πλούτου σημαίνει απλώς ότι για την κυβέρνηση η συνταγή εξόδου από την κρίση είναι να αφανιστεί ο ιδιωτικός τομέας υπέρ του δημοσίου τομέα (στον οποίον και νέες προσλήψεις έκαναν, και αυξήσεις έδωσαν στο μεταξύ)

    5. Το ότι απορούν που το ΔΝΤ αντιδρά με τα «υφεσιακά μέτρα» της δυσβάσταχτης φορολογίας των 7.9 δις, σημαίνει ότι ακόμα η κυβέρνηση πιστεύει ότι το ΔΝΤ ενδιαφέρεται απλώς να ξεζουμίσει τους Έλληνες, και πιστεύει ότι αν οι ίδιοι πρότειναν ένα τέτοιο ξεζούμισμα, το ΔΝΤ θα ήταν αυτομάτως ευχαριστημένο. Δυστυχώς, αυτή τη στρεβλή άποψη πέρασε και σε μεγάλο τμήμα των Ελλήνων. Η πραγματικότητα είναι ότι η αρχή του ΔΝΤ να μη δανείζει σε χώρες όπου το χρέος είναι μη βιώσιμο δεν είναι μόνο για τα χαρτιά. Το ΔΝΤ ενδιαφέρεται να φτιάξει μία πιο ανταγωνιστική οικονομία. Πράγματι η εσωτερική υποτίμηση ήταν γρηγορότερη και μεγαλύτερη από αυτή που άντεχε η ελληνική οικονομία. Αυτή η κριτική είναι ορθή. Όμως αυτό που είναι σαφές στην παρούσα φάση και είναι το κρίσιμο σημείο των ημερών είναι το εξής:

    5β. η κυβέρνηση στο σχέδιό της προτείνει σταδιακή παύση των πρόωρων συντάξεων από σήμερα μέχρι το 2025. Τα χρήματα που θα χαθούν από τη σταδιακή αυτή εφαρμογή τα ζητάει άμεσα με φορολογία επιχειρήσεων, όπως είπα πιο πάνω.
    Το ΔΝΤ ζητάει την άμεση παύση των πρόωρων συντάξεων, ακόμα και από την επόμενη εβδομάδα (1η Ιουλίου)! Άμεση παύση όλων των πρόωρων συντάξεων. Μάλιστα. Και αρνείται να δεχτεί το ύψος της φορολογίας.
    Αυτή η διαφορά ίσως τινάξει στον αέρα τη συμφωνία!

    Συνεπώς: η κυβέρνηση διέπεται από ιδεολογικές εμμονές να συνεχίσει να προστατεύει τον δημόσιο τομέα, τους μισθούς του, τις συντάξεις του, τη μονιμότητά του, τα επιδόματα και την πρόωρη συνταξιοδότηση. Ταυτόχρονα δεν έχει αντίρρηση να ξεζουμίζει τον μικρό ιδιωτικό τομέα ακόμη περισσότερο.

    Από πού θα έρθει η ανάπτυξη; από την ΕΡΤ ή από την επιχειρηματικότητα; Η φορολογία επιχειρήσεων ανεβαίνει στο 29%, χώρια το έκτακτο χαράτσι 1% για τις μεγάλες επιχειρήσεις. Χαράτσι που ήρθε κι αυτό για να μείνει, όπως ο ΕΝΦΙΑ. Δίπλα μας υπάρχουν χώρες με φορολογία επιχειρήσεων στο 10%.

  2. Münchau: Κόλαση του Δάντη το σχέδιο των δανειστών

    # 324 21+12 0
    Το δημοψήφισμα ήταν η μόνη λογική απόφαση που μπορούσε να πάρει η κυβέρνηση καθώς το πρόγραμμα των πιστωτών θα έφερνε ολική οικονομική καταστροφή. Το ερώτημα τώρα είναι τι θα πράξει η ΕΚΤ και αν η ευρωζώνη διαθέτει σχέδιο χρεοκοπίας εντός της ευρωζώνης.
    Münchau: Κόλαση του Δάντη το σχέδιο των δανειστών
    Η σημαντικότερη είδηση αυτό το Σαββατοκύριακο δεν είναι ότι η ελληνική κυβέρνηση ζήτησε δημοψήφισμα. Είναι ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν έχει αποδεχθεί την πρόταση διάσωσης των πιστωτών της. Ως εκ τούτου, το δεύτερο ελληνικό πρόγραμμα θα λήξει τα μεσάνυχτα της Τρίτης.

    Η Ελλάδα θα είναι χωρίς πρόγραμμα και χωρίς πρόσβαση στην αγορά από την Τετάρτη.

    Όπως έχω υποστηρίξει και κατά το παρελθόν, αυτή ήταν η μόνη λογική απόφαση που μπορούσε να πάρει η ελληνική κυβέρνηση. Το πρόγραμμα που προτάθηκε από τους πιστωτές θα παρέτεινε την ελληνική ύφεση για αρκετά χρόνια. Το Grexit, μια έξοδος της Ελλάδας από την ευρωζώνη, θα είχε πιο αρνητικές οικονομικές συνέπειες βραχυπρόθεσμα.

    Τουλάχιστον όμως θα υπήρχε κάποιο ανοδικό περιθώριο μελλοντικά για την Ελλάδα. Το πρόγραμμα των πιστωτών ήταν μια οικονομική εκδοχή της Κόλασης του Δάντη. Θα έφερνε την ολική οικονομική καταστροφή της Ελλάδας.

    Και τώρα τι πρέπει να γίνει; Το πρώτο πράγμα που πρέπει να σημειωθεί είναι πως το δημοψήφισμα δεν θα έχει νόημα. Ακόμα και ένα «ναι» δεν θα ξαναφέρει πίσω το πρόγραμμα. Και δεν μπορώ να δω μια πολιτική πλειοψηφία σε όλες τις πιστώτριες χώρες για ένα νέο πρόγραμμα. Οι Γερμανοί δεν θα κάνουν τίποτα χωρίς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Και θα υπάρξει χρεοκοπία έναντι του ΔΝΤ πριν τα μέσα της εβδομάδας.

    Η υπόθεσή μου είναι πως η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα αρχίσει τώρα να μειώνει την ρευστότητα προς την Ελλάδα, τον επονομαζόμενο ELA. Όπως το αντιλαμβάνομαι η ΕΚΤ ήδη πιέζει τα νομικά όρια αυτού που μπορεί να πράξει. Έτσι είναι πολύ πιθανό να δούμε μετά την αναγκαστική επιβολή ελέγχου στην κίνηση κεφαλαίων στην Ελλάδα, την οποία θα ακολουθήσει η εισαγωγή ενός παράλληλου νομίσματος που θα δώσει τη δυνατότητα στην ελληνική κυβέρνηση να πληρώσει μισθούς και συντάξεις. Αν η ΕΕ και η ΕΚΤ δεν βρουν έναν γρήγορο τρόπο για να διευθετήσουν το πρόβλημα του ελληνικού τραπεζικού συστήματος, η Ελλάδα μπορεί στο τέλος να αναγκαστεί να εισάγει εθνικό νόμισμα.

    Το δημοψήφισμα δεν μπορεί να το αντιστρέψει αυτό. Αν η ελληνική κυβέρνηση είχε ζητήσει δημοψήφισμα πριν την λήξη του προγράμματος, θα ήταν διαφορετικά. Όμως ο τρόπος που το έκανε αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα ενός Grexit. Το δημοψήφισμα θα είναι για μια πρόταση που πλέον δεν υφίσταται για ένα πρόγραμμα το οποίο θα έχει λήξει. Από το δράμα αναδύεται μια φάρσα.

    Το ερώτημα τώρα είναι αν η ΕΚΤ θα τραβήξει την σκανδάλη. Και αν το κάνει, θα το κάνει τη Δευτέρα, την Τετάρτη ή μετά το δημοψήφισμα; Θα έχει η ευρωζώνη ένα σχέδιο χρεοκοπίας εντός της ευρωζώνης, που θα περιλαμβάνει την αντιμετώπιση του τραπεζικού προβλήματος; Μαντεύω πως η απάντηση στο δεύτερο είναι «όχι».

    Έτσι φαίνεται πως οδεύουμε προς ρήξη. Δεν θα είναι ένα καλό αποτέλεσμα. Ακόμα και τώρα υπάρχουν καλύτερες εναλλακτικές. Ούτε όμως είναι το χειρότερο αποτέλεσμα.

    Αλλά για την υπόλοιπη ευρωζώνη, ο εφιάλτης τώρα αρχίζει.

  3. The Awesome Gratuitousness of the Greek Crisis

    Barry Eichengreen asks himself why his influential analysis, suggesting that the euro was irreversible now appears wrong. Surely in a direct, mechanical sense what we’re seeing is the process I warned about five years ago:

    Think of it this way: the Greek government cannot announce a policy of leaving the euro — and I’m sure it has no intention of doing that. But at this point it’s all too easy to imagine a default on debt, triggering a crisis of confidence, which forces the government to impose a banking holiday — and at that point the logic of hanging on to the common currency come hell or high water becomes a lot less compelling.

    But doesn’t the ultimate cause lie in wild irresponsibility on the part of the Greek government? I’ve been looking back at the numbers, readily available from the IMF, and what strikes me is how relatively mild Greek fiscal problems looked on the eve of crisis.

    In 2007, Greece had public debt of slightly more than 100 percent of GDP — high, but not out of line with levels that many countries including, for example, the UK have carried for decades and even generations at a stretch. It had a budget deficit of about 7 percent of GDP. If we think that normal times involve 2 percent growth and 2 percent inflation, a deficit of 4 percent of GDP would be consistent with a stable debt/GDP ratio; so the fiscal gap was around 3 points, not trivial but hardly something that should have been impossible to close.

    Now, the IMF says that the structural deficit was much larger — but this reflects its estimate that the Greek economy was operating 10 percent above capacity, which I don’t believe for a minute. (The problem here is the way standard methods for estimating potential output cause any large slump to propagate back into a reinterpretation of history, interpreting the past as an unsustainable boom.)

    So yes, Greece was overspending, but not by all that much. It was over indebted, but again not by all that much. How did this turn into a catastrophe that among other things saw debt soar to 170 percent of GDP despite savage austerity?

    The euro straitjacket, plus inadequately expansionary monetary policy within the eurozone, are the obvious culprits. But that, surely, is the deep question here. If Europe as currently organized can turn medium-sized fiscal failings into this kind of nightmare, the system is fundamentally unworkable.

  4. Παρέμβαση υπέρ της Ελλάδας από τον κορυφαίο φιλόσοφο Γιούργκεν Χάμπερμας Μεταξύ άλλων, ασκεί κριτική στη Μέρκελ, την οποία θεωρεί συνυπεύθυνη για την ελληνική κρίση ΣΧΟΛΙΑ (5) EPA/JERRY LAMPEN Ο κορυφαίος Γερμανός φιλόσοφος και κοινωνιολόγος Γιούργκεν Χάμπερμας προχώρησε σε παρέμβαση υπέρ της Ελλάδας με άρθρο του στην εφημερίδα La Repubblica. Στο δημοσίευμα επισημαίνει, σύμφωνα με τον ανταποκριτή του ΑΠΕ, πως «από τον Μάιο του 2010 η καγκελάριος προέταξε τα συμφέροντα των επενδυτών, αντί να δώσει βάρος στην εξυγίανση της ελληνικής οικονομίας. Το αποτέλεσμα είναι ότι είμαστε και πάλι εν μέσω μιας κρίσης που κάνει πασιφανές, σε όλη της την γυμνή πραγματικότητα, ένα ακόμη θεσμικό έλλειμμα. Το ελληνικό εκλογικό αποτέλεσμα είναι εκείνο ενός έθνους που, στην μεγάλη του πλειοψηφία επαναστατεί κατά της καταπιεστικής και λυπηρής κοινωνικής ανέχειας που επέβαλε στην χώρα η λιτότητα». «Δεν υπάρχει κάτι που πρέπει να ερμηνευθεί, στη ψήφο αυτή της Ελλάδας: ο πληθυσμός απορρίπτει την συνέχιση μιας πολιτικής, την αποτυχία της οποίας έχει βιώσει στο πετσί του», γράφει ο διεθνούς φήμης φιλόσοφος, σύμφωνα με τον οποίο «υποστηριζόμενη από αυτή την δημοκρατική νομιμοποίηση, η ελληνική κυβέρνηση προσπαθεί να πετύχει μια αλλαγή πολιτικής στην ευρωζώνη, αλλά στις Βρυξέλλες συγκρούεται με τους εκπροσώπους άλλων δεκαοκτώ χωρών που δικαιολογούν την άρνησή τους προβάλλοντας, με ψυχρότητα, την δημοκρατική εντολή που έλαβαν». «Το πραγματικό θεσμικό έλλειμμα δεν έχει ακόμη ξεπερασθεί. Οι ελληνικές εκλογές έριξαν άμμο στα γρανάζια των Βρυξελλών, εφόσον σε αυτή την περίπτωση οι ίδιοι οι πολίτες αποφάσισαν για μια εναλλακτική ευρωπαϊκή πολιτική, έχοντας υποστεί οδυνηρά, σε πρώτο πρόσωπο τις συνέπειες. Σε άλλες περιπτώσεις όμως, οι εκπρόσωποι των κυβερνήσεων λαμβάνουν αποφάσεις απομονωμένοι, σε τεχνοκρατικό επίπεδο, μακριά από την κοινή γνώμη». Ο Χάμπερμας τάσσεται επίσης υπέρ της μείωσης του ελληνικού δημόσιου χρέους, γράφοντας ότι η διαπραγμάτευση μπορεί να αποτύχει αν δεν δοθεί λύση στο θέμα αυτό. «Oι πολίτες και όχι οι τραπεζίτες πρέπει να έχουν τον τελευταίο λόγο στα θέματα κύριας σημασίας για την Ευρώπη. Και ενώπιον της μετα-δημοκρατικής αποχαύνωσης μιας κοινής γνώμης που επιδιώκεται να κρατηθεί, όπου είναι δυνατό, μακριά από ρήξεις, και ο Τύπος ασφαλώς επιβάλλεται να παίξει τον ρόλο του», καταλήγει. Χάμπερμας: Γιατί η Μέρκελ κάνει λάθος με την Ελλάδα Παράλληλα, σε άλλο άρθρο του στη Suddeutcsche Zeitung ασκεί συνολική κριτική στην ηγεσία της Ευρώπης και της Γερμανίας, για τον τρόπο που αντιμετωπίζουν την νομισματική και πολιτική ένωση, αλλά και τους χειρισμούς τους απέναντι στην Ελλάδα, ενώ δεν φείδεται κριτικής στην κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ για την λάθος στρατηγική που ακολούθησε, αλλά και στην Άγκέλα Μέρκελ την οποία θεωρεί συνυπεύθυνη για την κρίση. Στο εκτενές άρθρο του αναφέρει μεταξύ άλλων, σύμφωνα με το ΑΠΕ: Η πρόσφατη απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου ρίχνει άπλετο φως στο κατασκευαστικό λάθος μιας νομισματικής ένωσης χωρίς πολιτική ένωση. Όλοι οι πολίτες θα έπρεπε να είναι ευγνώμονες στον Μάριο Ντράγκι, διότι με μια και μοναδική φράση προστάτεψε το άμεσα απειλούμενο από την καταστροφή νόμισμά τους. Με την ανακοίνωσή του ότι θα αγοράσει εν ανάγκη κρατικά ομόλογα σε απεριόριστο ύψος, έβγαλε τα κάστανα από τη φωτιά. Έπρεπε να προλάβει, διότι οι ηγέτες (των χωρών της Ε.Ε.) ήταν ανίκανοι να δράσουν προς όφελος των κοινών συμφερόντων, έμειναν αιχμάλωτοι των καθ΄ έκαστον εθνικών συμφερόντων και επέμειναν στην ακαμψία… Το ελληνικό εκλογικό αποτέλεσμα είναι ψήφος κατά της ταπεινωτικής δυστυχίας. Εκείνα τα δραματικά γεγονότα του 2012 εξηγούν γιατί ο Μάριο Ντράγκι κολυμπά αντίθετα με το ρεύμα μιας κοντόφθαλμης, ακέφαλης πολιτικής. Μετά την κυβερνητική αλλαγή στην Ελλάδα έλαβε αμέσως το λόγο : «Χρειαζόμαστε ένα ποιοτικό άλμα για την θεσμική σύγκλιση… Πρέπει να ξεφύγουμε από ένα σύστημα κανόνων της εθνικής οικονομικής πολιτικής και αντ’ αυτής να παραχωρήσουμε σε περισσότερη ανεξαρτησία των κοινών θεσμών». Ακόμα και αν δεν θα το ανέμενε κανείς από έναν πρώην τραπεζίτη της Goldman-Sachs, (ο Ντράγκι) ήθελε να συνδυάσει αυτές τις καθυστερημένες θεσμικές μεταρρυθμίσεις με «περισσότερη δημοκρατική λογοδοσία». Εδώ μίλησε κάποιος ο οποίος είχε διαπιστώσει ότι με τη διαμάχη, η οποία διεξαγόταν κεκλεισμένων των θυρών μεταξύ των ηγετών, οι οποίοι σκέφτονται μόνο του εκλογείς-πελάτες τους, δεν θα φτάσουμε στις αναγκαίες δημοσιονομικές, οικονομικές και κοινωνικοπολιτικές αποφάσεις. Σήμερα, τρεις μήνες αργότερα η ΕΚΤ ασχολείται ξανά με το να αγοράσει χρόνο με έκτακτα δάνεια για κυβερνήσεις που δεν μπορούν να δράσουν. Επειδή για τη γερμανική κυβέρνηση τα συμφέροντα των επενδυτών ήδη από τον Μάιο του 2012 ήταν σημαντικότερα από το κούρεμα του ελληνικού χρέους για την εξυγίανση της ελληνικής οικονομίας, βρισκόμαστε ξανά σε κρίση. Τώρα έρχεται στην επιφάνεια η ύπαρξη ενός άλλου θεσμικού ελλείμματος. Το ελληνικό εκλογικό αποτέλεσμα είναι η ψήφος ενός έθνους, το οποίο αντιστέκεται με ξεκάθαρη πλειοψηφία κατά μιας -τόσο- ταπεινωτικής –όσο- και καταπιεστικής κοινωνικής εξαθλίωσης, εξαιτίας της επιβληθείσας στη χώρα πολιτικής λιτότητας. Επί της ψήφου καθεαυτής δεν μπορεί να υπάρξει καμιά παρερμηνεία: Ο λαός απορρίπτει τη συνέχιση μιας πολιτικής της οποίας την αποτυχία έχει ζήσει δραστικά στο πετσί του. Εξοπλισμένη με αυτή τη δημοκρατική νομιμοποίηση η ελληνική κυβέρνηση προσπαθεί να επιφέρει μια αλλαγή πολιτικής στην ευρωζώνη. Βρίσκεται, όμως, αντιμέτωπη στις Βρυξέλλες με τους εκπροσώπους των άλλων 18 κυβερνήσεων οι οποίοι δικαιολογούν την απόρριψή τους με την ψυχρή παραπομπή στη δική τους δημοκρατική εντολή. Το βέβαιον είναι, ότι επί της ουσίας πρόκειται για μια ξεροκέφαλη επιμονή σε μια πολιτική λιτότητας, η οποία δεν γίνεται κυρίως αντικείμενο κριτικής μόνο στη διεθνή επιστήμη, αλλά είχε βάρβαρες συνέπειες στην Ελλάδα και αποδεδειγμένα έχει αποτύχει. Πρέπει να καταστεί σαφές το απρεπές, μάλλον σκανδαλώδες της άρνησης (για πολιτικές διαπραγματεύσεις): Ο συμβιβασμός δεν αποτυγχάνει σε μερικά δις περισσότερα ή λιγότερα, ούτε καν σε αυτόν ή τον άλλο όρο, αλλά μόνο στην ελληνική απαίτηση, την απαίτηση της οικονομίας και του λαού, τον οποίο εκμεταλλεύθηκαν οι διεφθαρμένες ελίτ, για κούρεμα ή κάποια αντίστοιχη ρύθμιση, για παράδειγμα ένα μνημόνιο διαγραφής σε συνδυασμό με ανάπτυξη, ώστε να καταστεί δυνατή μια νέα αρχή. Αντ΄αυτής οι δανειστές επιμένουν στην αναγνώριση του βουνού του χρέους, το οποίο δεν μπορεί να αντέξει η ελληνική οικονομία. Επιμένουν, δηλαδή, παρά τις αμφιβολίες στην τυπική αναγνώριση ενός πραγματικά ασήκωτου βάρους του χρέους. Μέχρι πρότινος επέμεναν, μάλιστα, στην απόλυτη εφαρμογή της εξωπραγματικής απαίτησης ενός πρωτογενούς πλεονάσματος πάνω από 4%. Μειώθηκε, βέβαια, στο επίσης μη ρεαλιστικό 1%, αλλά το μέλλον της Ε.Ε. εξαρτάται από την απαίτηση τω δανειστών να διατηρήσουν μια φαντασίωση. Φυσικά και υπάρχουν πολιτικοί λόγοι για την επιμονή αυτή, φοβούνται ένα ντόμινο και η Άγκελα Μέρκελ δεν αισθάνεται ασφαλής με τη δική της πλειοψηφία στο γερμανικό κοινοβούλιο. Αλλά μια λάθος πολιτική πρέπει υπό το πρίσμα των αντιπαραγωγικών συνεπειών να αναθεωρηθεί με τον ένα ή με τον άλλον τρόπο. Δεν μπορώ να αξιολογήσω κατά πόσον η στρατηγική της ελληνικής κυβέρνησης είναι μελετημένη…. Σε κάθε περίπτωση, όμως, είναι προφανές ότι οι Βίτελμπαχ δεν έφτιαξαν ένα λειτουργούν κράτος. Εν τούτοις, δεν μπορεί να εξηγηθεί γιατί η ελληνική κυβέρνηση καθιστά δύσκολη την κατανόηση της γραμμής της, ακόμα και σε αυτούς που την συμπαθούν. Δεν διακρίνει κανείς μια λογική προσπάθεια να συνάψει συνασπισμούς, στο αν οι αριστεροί εθνικιστές υποστηρίζουν μια εθνοκεντρική προσέγγιση της αλληλεγγύης και αν θέλουν να παραμείνουν στην ευρωζώνη από φρόνιμους λόγους ή αν η προοπτική τους ξεφεύγει από τα όρια του εθνικού κράτους. Ο Τσίπρας και ο ΣΥΡΙΖΑ θα έπρεπε να αναπτύξουν ένα μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα, ώστε να το παρουσιάσουν στους εταίρους διαπραγματευτές τους στις Βρυξέλλες και το Βερολίνο . Ο Αμάρτια Σεν συνέκρινε ήδη τον περασμένο μήνα την επιβληθείσα από τη γερμανική κυβέρνηση πολιτική λιτότητας, με ένα φάρμακο το οποίο περιέχει ένα τοξικό μείγμα από αντιβιοτικά και ποντικοφάρμακο. Η ελληνική κυβέρνηση θα έπρεπε να αποκρούσει με συνέπεια τις νεοφιλελεύθερες θρασύτητες με ένα κεϋνσιανικό διαχωρισμό του φάρμακου της Μέρκελ, αλλά συγχρόνως να γίνει αξιόπιστη προχωρώντας σε εκμοντερνισμό του κράτους και της οικονομίας, να προχωρήσει σε επιμερισμό των βαρών, στην καταπολέμηση της διαφθοράς και της φοροδιαφυγής. Αντ’ αυτών στράφηκαν στις ηθικολογίες -σε ένα παιχνίδι επικρίσεων… Η αδύναμη εμφάνιση της ελληνικής κυβέρνησης δεν αλλάζει τίποτα στο σκάνδαλο, το οποίο αποτελείται από το γεγονός ότι οι πολιτικοί στις Βρυξέλλες και το Βερολίνο αρνούνται να προσεγγίσουν τους συναδέλφους τους από την Αθήνα ως πολιτικούς. Εμφανίζονται βέβαια ως πολιτικοί, αλλά μιλάνε μόνο με τον οικονομικό τους ρόλο ως δανειστές. Αυτή η μεταμόρφωση σε ζόμπι, έχει το νόημα να δώσουν στην υποκρυπτόμενη χρεοκοπία του (ελληνικού) κράτους τη μορφή μιας διαδικασίας απολιτικής, ως εάν επρόκειτο για ιδιωτικού δικαίου διαδικασία ενώπιον αστικών δικαστηρίων. Διότι έτσι είναι ακόμα πιο εύκολο να αποκρυφτεί η πολιτική συνευθύνη τους. Ο Τύπος μας γελοιοποιεί την πράξη της μετονομασίας της τρόικας, είναι πράγματι κάτι σαν μια μαγική πράξη. Σε αυτήν, όμως, εκφράζεται η νόμιμη επιθυμία να εμφανιστεί πίσω από τη μάσκα των δανειστών πραγματικά το πρόσωπο των πολιτικών. Διότι μόνον τότε μπορούν να κληθούν για λογοδοσία ως πολιτικοί για μια αποτυχία η οποία εξαπλώθηκε μαζικά. Η Άγκελα Μέρκελ έβαλε εξ αρχής το ΔΝΤ στο πλοίο με τις αμφισβητούμενες ενέργειές της για τη σωτηρία (της Ελλάδας). Αυτό είναι υπεύθυνο για τη δυσλειτουργία του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος, ως θεράπων ιατρός φροντίζει για τη σταθερότητά του και ενεργεί, επομένως, προς το κοινό συμφέρον των επενδυτών, ιδίως των θεσμικών επενδυτών. Ως σκάνδαλο μέσα στο σκάνδαλο, είναι η δυστοκία με την οποία αντιμετωπίζει τον ηγετικό της ρόλο η γερμανική κυβέρνηση. Η Γερμανία οφείλει την ώθηση στην οικονομική της ανάπτυξη – από την οποία ακόμα και σήμερα τρέφεται- , στην εξυπνάδα των δανειστών-εθνών, τα οποία διέγραψαν περίπου το μισό των οφειλών της με το σύμφωνο του Λονδίνου το 1953. Αλλά δεν είναι μόνο η ηθική αμηχανία, αλλά και πολιτικός πυρήνας του θέματος: οι πολιτικές ελίτ της Ευρώπης δεν επιτρέπεται πλέον να κρύβονται πίσω από τους ψηφοφόρους τους και οι ίδιοι να αποφεύγουν τις εναλλακτικές προ των οποίων τίθεται μια πολιτικά ανολοκλήρωτη νομισματική ένωση. Είναι οι πολίτες, όχι οι τράπεζες οι οποίοι πρέπει να έχουν τον τελευταίο λόγο για το ευρωπαϊκό πεπρωμένο. Πηγή:

  5. «Europe’s dream is dying in Greece

    …..In reality, of course, this is a clash of democratic mandates — pitting Greek voters’ desire to ditch austerity against the voters (and taxpayers) of other EU countries, who want to see their loans repaid and are loath to let an unreformed Greece continue to benefit from EU money.

    It may be that those two democratic wills can be painfully reconciled in next Sunday’s referendum. If the Greek people vote to accept the demands of their EU creditors — demands that their government has just rejected — Greece may yet stay inside both the euro and the EU. But it will be a decision by a cowed and sullen nation. Greece would still be a member of the EU. But its European dream will have died.»

  6. A.D. on

    Ζόϊ Γουίλιαμς:

    «Ατελείωτη λιτότητα ή άμεσο χάος οι επιλογές των Ελλήνων»
    Να αντισταθούμε στην ηθική σταυροφορία κατά της Ελλάδας»

    «Η ιδέα ότι η Ελλάδα είναι εν μέρει άξια της τύχης της απηχεί μια τάξη πραγμάτων όπου ο πλούτος νικάει την δημοκρατία. Πρέπει να αγωνιστούμε κατά ενός αφηγήματος που μας κάνει όλους πιο αδύναμους», γράφει η Ζόϊ Γουίλιαμς, σε άρθρο γνώμης στον Guardian, με τίτλο «Πρέπει να αντισταθούμε στην ηθική σταυροφορία κατά της Ελλάδας».

    «Αυτή είναι η πολιτική εναλλακτική λύση μας απέναντι στον νεοφιλελευθερισμό και στην νεοφιλελεύθερη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης: δημοκρατία, περισσότερη δημοκρατία και ακόμα πιο βαθιά δημοκρατία», δήλωσε ο Αλέξης Τσίπρας στις 18 Ιανουαρίου 2014, σε μια συζήτηση που διοργανώθηκε από το Ολλανδικό Σοσιαλιστικό Κόμμα στο Αμερσφορτ. Δυστυχώς, η επιλογή των Ελλήνων στο δημοψήφισμα της Κυριακής θα είναι ανάμεσα σε μια ατελείωτη λιτότητα και σε ένα άμεσο χάος. Το όραμα με το οποίο ανέβηκε στην εξουσία ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν ότι αν πεις την αλήθεια στην τρόικα ξεκάθαρα και στο φως της ημέρας, οι πιστωτές θα πρέπει να αναγνωρίσουν ότι η λιτότητα προκαλεί ασφυξία στην Ελλάδα. Δεν αναγνώρισαν τίποτα τέτοιο» γράφει η Γουίλιαμς.

    Και τονίζει: «Αλλά, ό,τι άλλο και αν πει κανείς για την αντιμετώπιση της κρίσης, και το μέλλον του ευρώ, η Κυριακή θα είναι η στιγμή που η ασταμάτητη δημοκρατία θα συναντήσει την άκαμπτη άνωθεν επιβαλλόμενη δημοκρατία. Το eurogroup έχει ήδη κερδίσει: οι Eλληνες μπορούν να ψηφίσουν με όποιον τρόπο θέλουν – αλλά αυτό που θέλουν, δεν μπορούν να το πάρουν. Και αυτό μας φέρνει στο επίκεντρο του προγράμματος της τρόικας: ποιο είναι το νόημα να γκρεμιστεί μέσα σε ερείπια η Ελλάδα; Η δηλωμένη πρόθεση κατά την έναρξη του πακέτου λιτότητας ήταν να αποκαταστήσει την τάξη: να προκαλέσει μια σύντομη ραγδαία μείωση του ΑΕΠ της χώρας προς το συμφέρον της οικοδόμησης μιας ισχυρότερης, πιο ισορροπημένης οικονομίας σε μακροπρόθεσμη βάση. Καθώς κατέστη σαφές ότι η ανάπτυξη δεν αποκαταστάθηκε και ότι ακόμα και με τους δικούς του όρους – οι πιστωτές έρχονται πρώτοι – το σχέδιο απέτυχε, η γραμμή άλλαξε. Εγινε μια ηθική σταυροφορία, μια συλλογική τιμωρία των Ελλήνων».

    «Το ΔΝΤ δεν προσέφερε λύση, αλλά ένα αφήγημα: οι Ελληνες ήταν σε αυτή την κατάσταση επειδή ήταν κακοί άνθρωποι. Ηθελαν ένα γενναιόδωρο κράτος, αλλά δεν ήθελαν να πληρώσουν τους φόρους για την δημιουργία του.

    Το ΔΝΤ ήταν απλώς το μέσο της πειθαρχίας που ήταν οπωσδήποτε απαραίτητη. Αυτή η ιδέα έχει επικρατήσει σε μεγάλο βαθμό – οι οφειλέτες παρουσιάζονται ως ηθικά ασθενέστεροι από τους πιστωτές. Αν τους δώσουμε οποιεσδήποτε παραχωρήσεις θα είναι σαν να ανταμείβουμε την τεμπελιά και τον εγωισμό τους. Τί σημαίνει αυτό; Οτι ο ισχυρότερος παίρνει τον έλεγχο. Προς το παρόν, η Γερμανία γνωρίζει καλύτερα από όλους. Πώς ξέρουμε ότι η Γερμανία ξέρει καλύτερα; Επειδή είναι η πλουσιότερη» καταλήγει η αρθρογράφος.

  7. 02.07.2015

    Η ανικανότητα της Αθήνας, της Ε.Ε., της ΕΚΤ και του ΔΝΤ

    Η ελληνική κρίση κλιμακώθηκε περαιτέρω. Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και των πιστωτών της κατέρρευσαν και ακολούθησαν κεφαλαιακοί έλεγχοι. Το επόμενο βήμα της ελληνικής κυβέρνησης είναι να εκδώσει το αντίστοιχο υποσχετικών ώστε να πληρώσει μισθούς και συντάξεις. Φαίνεται ότι η χώρα έχει μπει στον ολισθηρό δρόμο της εξόδου από το ευρώ. Πολλοί από τους οικονομολόγους είχαν αμφισβητήσει ότι θα συνέβαινε κάτι τέτοιο και ειδικότερα εγώ είχα θεωρήσει πριν από μια δεκαετία ότι η πιθανότητα οποιασδήποτε εξόδου από το ευρώ είναι εξαιρετικά μικρή. Οπότε πού έκανα λάθος; Η ανάλυση που είχε βασιστεί στον υπολογισμό ότι έξοδος από το ευρώ θα είχε υψηλό και άμεσο κόστος. Και μόνο η υπόνοια εξόδου θα προκαλούσε μαζική ανάληψη καταθέσεων, κεφαλαιακούς ελέγχους και τελικά οι αρχές θα «έκλειναν» το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Θα «πάγωνε» η οικονομική δραστηριότητα και οι πολίτες, μην έχοντας πια πρόσβαση σε αποταμιεύσεις, αλλά και σε εισαγόμενο πετρέλαιο, φάρμακα και τρόφιμα θα έβγαιναν θυμωμένοι στους δρόμους. Συγκριτικά τα όποια οφέλη εμφανίζονταν στη συνέχεια θα ήταν απογοητευτικά μικρά. Με την κυβέρνηση να τυπώνει χρήμα θα αυξανόταν ο πληθωρισμός και η όποια βελτίωση της ανταγωνιστικότητας στις εξαγωγές θα ήταν εφήμερη. Πώς κατέληξε η Ελλάδα σε αυτό το χάλι; Νομίζω ότι είχα δίκιο όταν έλεγα ότι η μαζική ανάληψη καταθέσεων θα ήταν αποτρεπτικός παράγοντας. Στην περίπτωση της Ελλάδας είναι αξιομνημόνευτο ότι αυτή δεν ξεκίνησε παρά μόνο όταν η ΕΚΤ σταμάτησε να αυξάνει την έκτακτη παροχή βοήθειας (ELA) μετά τη διακοπή των διαπραγματεύσεων.

    Μόνο τότε εκδηλώθηκε πλήρως η μαζική ανάληψη καταθέσεων. Ωστόσο, δεν εκτίμησα σωστά τον ρόλο της πολιτικής. Για την ακρίβεια υποτίμησα τον βαθμό πολιτικής ανικανότητας όχι μόνο της ελληνικής κυβέρνησης αλλά ακόμη περισσότερο των πιστωτών της. Ο πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας και η κυβέρνησή του θα έπρεπε να έχουν το θάρρος να υποστηρίξουν τις πεποιθήσεις τους. Αν δεν ήθελε να αποδεχτεί την τελική προσφορά των πιστωτών, θα έπρεπε να το πει καθαρά και απλά. Αν προτιμούσε να συνεχίσει να διαπραγματεύεται, τότε θα έπρεπε να εξακολουθήσει να το κάνει. Η απόφαση για προκήρυξη δημοψηφίσματος αύξησε την αβεβαιότητα και αποτελούσε σαφώς προσπάθεια να αποφύγει την ευθύνη. Ηταν πράξη ηγέτη που ενδιαφέρεται περισσότερο να παραμείνει στην εξουσία παρά να περιορίσει το κόστος για τη χώρα.

    Παρ’ όλα αυτά το επίπεδο ανικανότητας ωχριά μπροστά σε αυτό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της ΕΚΤ και του ΔΝΤ. Και οι τρεις θεσμικοί οργανισμοί ήταν αντίθετοι προς την αναδιάρθρωση χρέους το 2010 όταν η κρίση μπορούσε να είχε αντιμετωπιστεί με χαμηλό κόστος. Εξακολουθούν να είναι αντίθετοι το 2015 όταν η διαγραφή χρέους είναι η προφανής παραχώρηση που θα έπρεπε να κάνουν στον κ. Τσίπρα. Το κόστος θα ήταν μικρό. Αντιθέτως, το να υποκρίνονται ότι θα αποπληρωθούν τα χρέη της Ελλάδας, μετά βίας ενίσχυσε την αξιοπιστία τους. Αντιθέτως, οι πιστωτές πρώτα υπολόγισαν το ύψος του πρωτογενούς πλεονάσματος που θα έπρεπε να πετυχαίνει η Ελλάδα ώστε να αποπληρώνει, υποθετικά, τα χρέη της. Στη συνέχεια απαίτησαν από την κυβέρνηση να αυξήσει τη φορολογία και να μειώσει τις δαπάνες στον βαθμό που χρειάζεται ώστε να πετύχει αυτά τα πλεονάσματα. Αγνόησαν το γεγονός ότι πράττοντας έτσι οδηγούσαν τη χώρα σε ακόμη βαθύτερη οικονομική ύφεση. Δίνοντας προτεραιότητα στα δικά τους χρήματα, κατέληξαν με την παρούσα ελληνική κυβέρνηση και το αποτέλεσμα που τους άξιζε. Το συμπέρασμα είναι σαφές. Ποτέ δεν πρέπει να υποτιμά κανείς την ικανότητα των πολιτικών να κάνουν το λάθος πράγμα. Θα προσπαθήσω να το θυμάμαι την επόμενη φορά.

    * Ο κ. Barry Eichengreen είναι καθηγητής Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, Μπέρκλεϊ. To άρθρο δημοσιεύθηκε στο


    Don’t Bet on Syriza

    Η μαγική σκέψη του κ. Τσίπρα
    ΠΟΛΙΤΙΚΗ 02.07.2015 : 12:44

    Το ανθρώπινο κόστος πέντε χρόνων λιτότητας έχει υπάρξει καταστροφικό για την Ελλάδα, αλλά η απόφαση για δημοψήφισμα την Κυριακή θα κάνει τα πράγματα χειρότερα. Το ξεκάθαρο πλεονέκτημα για τον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα ήταν να ενώσει το κόμμα του, τον ΣΥΡΙΖΑ, στον οποίο όσο προχωρούσαν οι διαπραγματεύσεις μεγάλωνε η ανησυχία. Μέσα σε μία νύχτα σταθεροποίησε την πολιτική του βάση και ενδυνάμωσε τη θέση του μέσα σε αυτό. Ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν ξανά στην αγαπημένη του θέση: αυτήν της αντιπολίτευσης ενάντια στο παγκόσμιο γίγνεσθαι.

    Αλλά τι επίπτωση είχε αυτό για τη χώρα; Το ότι το Σύνταγμα απαγορεύει δημοψηφίσματα για δημοσιονομικά θέματα ίσως είναι απλά μια νομική ορθότητα, αλλά υπογραμμίζει την εξαιρετικά υπεροπτική στάση της κυβέρνησης έναντι των υπαρχόντων πολιτικών θεσμών. Μιλάει για τη βούληση του λαού αλλά δείχνει ανησυχητική αδιαφορία για τα δημοκρατικά όργανα και τις διαδικασίες που λέει ότι προστατεύει.

    Ο κ. Τσίπρας ζήτησε από τους Έλληνες να ψηφίσουν για ένα πρόγραμμα διάσωσης που έχει ήδη λήξει, και έχει κάνει ξεκάθαρη την επιθυμία του για ένα αποτέλεσμα όπου θα υπερισχύσει η ψήφος στο «Οχι». Το μόνο λογικό συμπέρασμα, παρόλο που το αρνείται, είναι ότι επιθυμεί η Ελλάδα να εγκαταλείψει το ευρώ. Το αρνείται επειδή γνωρίζει ότι αυτό θα ήταν μη δημοφιλές και τεράστιος τζόγος.

    Πιστεύει ότι μια ψήφος στο «Οχι» θα του επέτρεπε να επιστρέψει στη διαπραγμάτευση στις Βρυξέλλες από θέση ισχύος. Αυτό αποκαλύπτει την πεισματική άρνηση να αντιμετωπίσει τα γεγονότα, η οποία είναι συνώνυμη με ένα είδος «μαγικής σκέψης».

    Άλλωστε, η Ελλάδα δεν είναι η μόνη χώρα με ψηφοφόρους, και κάθε ένας από τους συναδέλφους του κ. Τσίπρα, τους Ευρωπαίους πρωθυπουργούς, έχει τη δική του λαϊκή εντολή. Θα αψηφήσουν τη θέληση των ψηφοφόρων και θα υπαναχωρήσουν για να σωθεί το ευρώ; Σχεδόν σίγουρα όχι στον κ. Τσίπρα, δεδομένου ότι η εμπιστοσύνη τους έχει εξανεμιστεί τους τελευταίους πέντε μήνες. Ό,τι κι αν πουν, το πιθανό τελικό αποτέλεσμα μιας επικράτησης του «Οχι» είναι γι’ αυτό τον λόγο η επιστροφή στη δραχμή.

    Αν το εκλογικό σώμα ψηφίσει «Ναι», το πιθανό αποτέλεσμα θα είναι κι άλλη πολιτική αβεβαιότητα και νέες εκλογές. Τουλάχιστον η αποχή αναγνωρίζει σιωπηλά τη ματαιότητα του όλου εγχειρήματος.

    Αυτό που ο κ. Τσίπρας είχε αγνοήσει είναι η μεγάλη αδυναμία της Ελλάδας. Από τη μια είναι αδύναμη όπως κάθε μικρή χώρα, με περιορισμένη δυνατότητα να επηρεάσει τους κανόνες της διεθνούς σκηνής. Αλλά έχει και τις επιπρόσθετες αδυναμίες μιας δυσλειτουργικής οικονομίας και ένα τεράστιο χρέος.

    Η απάντηση του ΣΥΡΙΖΑ σε αυτό έχει υπάρξει σχιζοφρενική. Του αρέσει να τονίζει τα προβλήματα της χώρας πετροβολώντας ισχυρούς κακούς του παρασκηνίου – τους ντόπιους ολιγάρχες, τους διεθνείς τραπεζίτες και επίσης τη Γερμανία. (Μια φορά κι έναν καιρό, οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής βρίσκονταν στην κορυφή αυτής της λίστας, αλλά σήμερα αναφέρονται όλο και λιγότερο.)

    Αλλά την ίδια στιγμή, το κόμμα θυμίζει την πιθανή δύναμη που έχουν οι αδέσμευτοι άνθρωποι, το άλμα σε μια γνήσια κυριαρχία που γίνεται με την πρωτοπορία σε μια παγκόσμια επανάσταση ενάντια στη λιτότητα. Και, αποτυχούσης αυτής -μια φράση που ακούγεται ολοένα και συχνότερα στην Αθήνα τους τελευταίους μήνες-, υπάρχει συζήτηση για μια κάποιου είδους ομαδική αυτοκτονία, σαν αυτές που έκαναν οι Έλληνες όταν ανατινάζονταν για να μην παραδοθούν στους Τούρκους, δύο αιώνες πριν.

    Αυτή η ρητορική δεν εμφανίστηκε από το πουθενά. Πηγάζει από το περιβάλλον που σημάδεψε τον κ. Τσίπρα μεγαλώνοντας στα χρόνια μετά το τέλος της επταετούς δικτατορίας, το 1974. Μία φοιτητική κουλτούρα άνθισε τις επόμενες δεκαετίες, η οποία υπερτίμησε τον ακτιβισμό και είδε μια επαναστατική προοπτική σε κάθε σχολική κατάληψη. Ξοδεύτηκε πολλή ώρα σε συναντήσεις για συζητήσεις των δημοκρατικών συνεπειών των πάντων, από τις καντίνες μέχρι τους διορισμούς των καθηγητών. Οι ηγέτες των φοιτητών ήταν εμμονικοί με την ιστορία της γερμανικής κατοχής, καταβρόχθιζαν τα απομνημονεύματα των ηρώων της κατοχής και ονειρεύονταν έναν αγώνα αντάξιο των τελευταίων.

    Κάποιοι από αυτούς τους ακτιβιστές παρέμειναν στην πολιτική μέσα σε πολιτικά κόμματα, ένας μικρότερος αριθμός ίδρυσε αναρχικές ομάδες και μια χούφτα από αυτούς φλέρταραν με την επαναστατική βία. Πολλοί βοήθησαν σημαντικά ώστε να ανθίσει το πολιτιστικό και διανοητικό περιβάλλον που εμφανίστηκε στην Ελλάδα τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Οι περισσότεροι πήραν πτυχίο, βρήκαν δουλειές, έκαναν οικογένειες. Kαι κάποιοι είναι σήμερα στην κυβέρνηση.

    Έχοντας δώσει στους ψηφοφόρους υποσχέσεις που δεν μπορούν να πραγματοποιήσουν, ο κ. Τσίπρας και οι συνάδελφοί του παρουσιάζουν αυτήν τη στιγμή σαν την ηρωική στιγμή της γενιάς του. Ο «μπολσεβικισμός» συνετρίβη, η ελληνική αριστερά ηττήθηκε στον εμφύλιο, ωστόσο η ελπίδα του ΣΥΡΙΖΑ ήταν ότι ίσως θα μπορούσε να οδηγήσει τη χώρα σε μία νέα επαναστατική νίκη, πετυχαίνοντας αποφασιστικό χτύπημα ενάντια στο διεθνές κεφάλαιο.

    Δεν θα στοιχημάτιζα σε αυτό.

    Η τελευταία φορά που η Ελλάδα αποκήρυξε το χρέος της ήταν το 1932: ακολούθησε μία βραχυπρόθεσμη ανάκαμψη, η οποία ήδη ήταν εξασθενημένη όταν άρχισε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Η αποκήρυξη του χρέους τότε ήταν μια θετική κίνηση, επειδή το ίδιο έκανε όλος ο κόσμος, και το πραγματικό κόστος μιας χρεοκοπίας ήταν χαμηλό. Αυτήν τη φορά η κατάσταση είναι πολύ διαφορετική. Οι συνέπειες και το κόστος θα ήταν πολύ μεγαλύτερα, η προοπτική για μια ανάπτυξη που θα προκληθεί εσωτερικά πολύ λιγότερες, και πολλά από τα πλεονεκτήματα που συνδέονται με την Ευρώπη -η Ελλάδα είναι ένας θελκτικός προορισμός για ξένες επενδύσεις, δεδομένης της γεωπολιτικής της θέσης και της μεταλλαγής των αξιών που υιοθετήθηκαν με το άνοιγμα μιας επί 40 έτη κλειστής κοινωνίας- θα τεθούν σε κίνδυνο.

    Χάρη σε αυτό το απερίσκεπτο δημοψήφισμα, η Ελλάδα αντιμετωπίζει μεγάλη αναταραχή που θα δοκιμάσει τους δημοκρατικούς θεσμούς που θεσπίστηκαν το 1974. Η χώρα δεν χρειάζεται να επιστρέψει στις χειρότερες υπερβολές του φοιτητικού κινήματος. Ακόμη λιγότερο δεν χρειάζεται την εμπρηστική ρητορική του βίαιου αγώνα, της εθνικής καταστροφής και του εμφυλίου πολέμου που ήδη πλανάται στην ατμόσφαιρα. Η λογική μπορεί ακόμη να υπερισχύσει, και μία ψήφος στο «Ναι» την Κυριακή ίσως, τελικά, να οδηγήσει στη δημιουργία κυβέρνησης εθνικής ενότητας που έλειψε από τη χώρα από τότε που ξεκίνησε η κρίση. Αν όχι, μεγαλύτερη πολιτική πόλωση και ένα μέλλον κλιμακούμενης εξαθλίωσης στην περιφέρεια της Ευρώπης καραδοκούν.


Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:


Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: