Ένα ιστορικό κτίριο

PIC_0179Το κτίριο αυτό που βρίσκεται στον κεντρικό δρόμο του Κιλκίς, υπήρξε έδρα της στρατονομίας και άντρο βασανιστηρίων κατά αντιστασιακών της Κατοχής, αμέσως μετά το τέλος των Δεκεμβριανών και την υπογραφή της Συμφωνίας της Βάρκιζας (12 Φεβρουαρίου 1945).

Το συγκεκριμένο κτίριο, ιδιοκτησίας Χαριτίδη προπολεμικά, βρίσκεται επί της 21ης Ιουνίου (απέναντι από το Νοσοκομείο). Δεκάδες και εκατοντάδες αγωνιστές που ανήκαν στις οργανώσεις ΕΑΜ, ΕΛΑΣ, ΕΠΟΝ, Αλληλεγγύη, πέρασαν από τα υπόγεια αυτού του κτιρίου που συμπλήρωνε το κολαστήριο των καπναποθηκών Σιδηρόπουλου (που σήμερα δεν υπάρχουν)…. Το Κιλκίς υπήρξε ένας βασανισμένος τόπος κατά την περίοδο της Κατοχής. Στην οροσειρά των Κρουσίων (στα σύνορα με το νομό Σερρών)  έδρασε μια από τις πρώτες αντάρτικες ομάδες που δημιουργήθηκαν στην κατεχόμενη Ελλάδα. Τρία προσφυγικά χωριά των Κρουσίων (Αμπελόφυτο, Κυδωνιές, Κλειστό) υπέστησαν τον Οκτώβριο του 1941 και ένα από τα πρώτα Ολοκαυτώματα.

Στη συνέχεια στο νομό δημιουργήθηκαν και δωσιλογικά σώματα υπό τον Κώστα Παπαδόπουλο, που συνεργάστηκαν τόσο με τους Γερμανούς όσο και με τους Βούλγαρους εναντίον του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Και οι τρεις (δωσίλογοι του ΕΕΣ, Γερμανοί και Βούλγαροι) συμμετείχαν στις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στο Πάϊκο και στα Κρούσια κατά το Φεβρουάριο του 1944. Μετά το τέλος της Κατοχής και την αποχώρηση των Γερμανών, οι δωσίλογοι από όλη τη Μακεδονία θα συγκεντρωθούν στο Κιλκίς και εκεί θα γίνει η τελευταία και αιματηρότατη σύγκρουσή τους με τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ, στις 4 Νοεμβρίου του 1944. Μέχρι εκείνη τη στιγμή οι δωσίλογοι ήταν αποκλεισμένοι από κάθε συμμαχική υποστήριξη και θεωριόντουσαν εχθροί. Μόνο μετά τα Δεκεμβριανά θα ενσωματωθούν στο αντικομμουνιστικό εθνικόφρων στρατόπεδο…    

Το σχέδιο της κρατικής τρομοκρατίας, που τέθηκε σε εφαρμογή την επαύριο της Συμφωνίας της Βαρκιζας (Φεβρουάριος 1945), υπήρξε απόρροια της βρετανικής πρόθεσης να συντριβεί πλήρως η Αριστερά, ώστε η Ελλάδα να μετατραπεί και πάλι σε ένα πειθήνιο προτεκτοράτο υπό την εγγύηση του φιλοβρετανού μονάρχη…. Δυστυχώς η Συμφωνία της Βάρκιζας δεν προέβλεπε αμνηστία για πράξεις που συνέβησαν κατά την περίοδο της Κατοχής. Το κενό αυτό που εντέχνως άφησαν οι «νικητές» και ηλιθίως αποδέχτηκαν οι εκπρόσωποι του ΚΚΕ που υπέγραψαν τη Συμφωνία, υπήρξε μοιραίο για τους απλούς αγωνιστές.

Το βρετανικό αυτό σχέδιο υλοποιήθηκε με τον πιο σκληρό τρόπο από τις υπάκουες και εξαρτημένες κυβερνήσεις που είχαν συγκροτήσει οι παλιές αστικές δυνάμεις (αφού κατάφεραν να συντρίψουν την αριστερά στην Αθήνα τον Δεκέμβρη του ’44, οδηγώντας το ανόητο ΚΚΕ σε μια έξυπνα στημένη παγίδα)…. Ως αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής, χιλιάδες παλιοί αγωνιστές διέφυγαν στην Γιουγκοσλαβία, στο Μπούλκες, και μπήκε η βάση για τον σκληρό Εμφύλιο πόλεμο που ξεκίνησε στα τέλη του ’46…

Ολοκαύτωμα Κρουσίων 2

Advertisements

9 Σχόλια

  1. Η εκτέλεση των κατοίκων του Κλειστού (Willy H)

    “Ύστερα από μερικές μέρες, ξανά λίγο πριν από τα μεσάνυχτα, σήμανε νέος συναγερμός. Τα χαράματα ο λόχος μας περικύκλωσε ένα ορεινό χωριό και δόθηκε εντολή να πιαστούν όλοι οι άνδρες ανάμεσα 16 και 65 χρονών. Αυτοί οι άνδρες –ήταν 35- κλείστηκαν στο ξωκλήσι που ήταν στην άκρη του χωριού. Τα γυναικόπαιδα διατάχθηκαν να φορτώσουν τα κάρα με τα υπάρχοντά τους και να εγκαταλείψουν το χωριό μέχρι τις 10 το πρωί. Τότε αποδείχθηκε πως ένα αγόρι κάτω από τα 16 ήταν ανάμεσα στους κρατούμενους και αφέθηκε ελεύθερο για να ακολουθήσει τους άλλους που είχαν ήδη αποχωρήσει. Εμείς ακόμα δεν ξέραμε τι θα γίνονταν οι συλληφθέντες, αλλά τότε μας ήρθε η διαταγή να τους εκτελέσουμε. Κάποιος έκανε νόημα στους πρώτους τρεις άντρες να βγουν από το ξωκλήσι και ο διοικητής μας, υπολοχαγός Dilg, τους υπέδειξε να προχωρήσουν προς μιαν ορισμένη κατεύθυνση. Τους σκότωσε ο ίδιος από απόσταση πέντε περίπου μέτρων. Και άλλοι τρεις θανατώθηκαν με τον ίδιο τρόπο. Ύστερα απ’ αυτό κανείς δεν ήθελε να βγει πια. Τότε διατάχθηκε να κλειστεί η πόρτα και από τα παράθυρα ρίχθηκαν χειροβομβίδες μέσα στο ξωκλήσι. Κατόπιν μπήκαν μέσα ο επιλοχίας Voigt, οι υπαξιωματικοί Panneke, Gradehand και άλλοι για να ρίξουν στους επιζώντες τη χαριστική βολή. Στο τέλος σκαπανείς ανατίναξαν το ξωκλήσι και πυρπολήθηκε το χωριό. Όσο μπορούσαμε να δούμε στο ορεινό τοπίο, καίγανε τα χωριά. Δεν ξέρω πόσοι λόχοι είχαν δράσει συνολικά. Όταν αποχωρήσαμε, είδα και τον διοικητή του τάγματος, ταγματάρχη Geissler”.

    Μαρτυρία του τότε γερμανού δεκανέα Willy H. Από το άρθρο του Χάγκεν Φλάισερ “Αντίποινα των γερμανικών δυνάμεων Κατοχής στην Ελλάδα 1941-1944. (από εφημ. «Μακεδονία»)

  2. Β on
    ΓΙΑ ΤΙ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΙς ΠΑΟ-ΕΛΑΣ ΚΑΙ ΠΡΙΝ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ Ε.Ε.Σ.Σ ———————————————————————————————————– Η ΕΚΘΕΣΙΣ ΜΗΤΣΟΥ Του ε.α. Αντιστράτηγου Χωροφυλακής ΜΗΤΣΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ «Περί συμμετοχής ανδρών τής Χωροφυλακής εις την Εθνικήν Aντίστασιν κατά την εχθρικήν κατοχήν 1941-44». «Από των πρώτων μηνών τής εχθρικής κατοχής 1941-44 υπηρετούν ως αξιωματικός εις την Μακεδονίαν. Αι κατά τής Πατρίδος εκδηλωθείσαι ξέναι προπαγάνδαι και η εν γένει συμπεριφορά των κατακτητών, ιδία των Βουλγάρων, υπηγόρευσαν την ανάγκην ειδικής δράσεως. Η Χωροφυλακή με πνεύμα αυτοθυσίας ηγωνίζετο διά την μείωσιν των δεινών, παρηκολουθείτο όμως στενώς υπό των καλώς ωργανωμένων εχθρών και εις πολλάς περιπτώσεις ήτο αδύνατον να προχώρηση, χωρίς τον κίνδυνον να διαλυθή υπό των Γερμανών και, ως ηπείλουν ούτοι, ν’ αντικατασταθή υπό γερμανικής ή και βουλγαρικής Αστυνομίας. Απεφάσισε την διαξαγωγήν αντιστάσεως υπό άλλην μορφήν, παθητικήν εν αρχή και ένοπλον βραδύτερον. Μία αντιστασιακή προσπάθεια εκρίθη επιβεβλημένη και εκ του λόγου ότι το σύνολον σχεδόν των Ελλήνων τής Μακεδονίας επεθύμει διακαώς να μη αδρανήση. Εκαστος Ελλην, εν τω μέτρω του δυνατού, ήθελε κάτι να προσφέρη εις τον συνεχιζόμενον συμμαχικόν αγώνα. Ηθελεν ακόμη να δημιουργήση προϋποθέσεις αντεκδικήσεως.Από διαταγήν της Α.Δ.Χ.Κ. Μακεδονίας, επληροφορήθην ότι εις την μη βουλγαροκρατουμένην περιοχήν Νόμου Σερρών, οι Βούλγαροι, συχνότατα παρεβίαζον την μεταξύ αυτών και Γερμανών οροθετικήν γραμμήν και εισήρχοντο εις την ζώνην αστυνομεύσεως της Ελληνικής Χωροφυλακής. Εκακοποίουν και ετρομοκράτουν τούς Ελληνας, ενεθάρρυνον τους βουλγαρίζοντας και εδημιούργουν κατάστασιν ευνοούσαν τούς σκοπούς των περαιτέρω επεκτάσεως εις την Μακεδονίαν. Η Κασσάνδρα, εις την οποίαν υπηρετούν, λόγω γεωγραφικής θέσεως δεν ηυνόει τούς σκοπούς μου. Λαβών αφορμήν εκ της ως ανωτέρω διαταγής της Ανωτέρας Διοικήσεως μου, εξεδήλωσα την επιθυμίαν ν’ ανατεθή εις εμέ η αντιμετώπισις τών Βουλγάρων. Η αίτησις μου ενεκρίθη και τηλεγραφικώς ετοποθετήθην εις το 60όν χιλιόμετρον της οδού Σερρών-Θεσσαλονίκης. Ανέλαβον προσωπικώς την διοίκησιν δύο Μεταβατικών Αποσπασμάτων Χωροφυλακής και την εποπτείαν φυλακίων Χωροφυλακής επί της οροθετικής γραμμής. Οργάνωσις κατοίκων προς αντίστασιν Κινούμενος κατά τας νύκτας και έκτος εδαφικής μου αρμοδιότητος, εις όλα τα χωρία Βισαλτίας και Σιντικής ως και εις χωρία του Νομού Κιλκίς, εδημιούργησα αντιστασιακούς πυρήνας εξ επίλεκτων πολιτών. Εις τούς πυρήνας τούτους ανετέθη η περισυλλογή οπλισμού και η συγκομιδή υπήρξεν ικανοποιητική. Προετοιμάζων τους πολλούς δι’ όμαδικήν συμμετοχήν εις ένοπλον ανταρτικόν αγώνα εν ευθέτω χρόνω, εις τα Κρούσια όρη συνεκρότησα από των αρχών του 1942 την πρώτην ένοπλον ανταρτικήν μου ομάδα, υπό τους οπλαρχηγούς Μπεχλιβανίδην Ισαάκ και Σαρηγιαννίδην Γεώργιον. Την ομάδα ταύτην ετροφοδότουν με επιτόπιους πόρους. Οι άνδρες της, τινές των οποίων ήσαν καταδιωκόμενοι εντολή των Γερμανών, επειθάρχουν απολύτως εις τας διαταγάς μου. Αποστολή τής ομάδος ήτο: Η υποδοχή Ελλήνων καταδιωκομένων υπό των κατακτητών. Η τιμωρία βασανιστών του Ελληνικού Λαού, ιδία εις την βουλγαροκρατουμένην ζώνην. Η διευκόλυνσις διαφυγής ελληνικών οικογενειών, κινδυνευουσών, εκ της βουλγαροκρατουμένης ζώνης εις την γερμανοκρατουμένην τοιαύτην, όπου αι συνθήκαι ασφαλείας ήσαν καλύτεραι. Η συλλογή, απόκρυψις και συντήρησις οπλισμού. Ο πειθαναγκασμός εις την ευθείαν οδόν Ελλήνων, παρεκτρεπομένων εθνικώς, χάριν προσωπικών συμφερόντων. Η τόνωσις του ηθικού των υποδούλων. Κινούμενη και μεταξύ των χωρίων η ομάς, με διάφορα τεχνάσματα, εδημιούργει την εντύπωσιν ότι εις τα Κρούσια και το Μπέλες υπήρχον πολλαί εκατοντάδες ανταρτών. «Είμαστε ένα από τα προχωρημένα κλιμάκια του Συμμαχικού Στρατηγείου Μέσης Ανατολής και ετοιμαζόμαστε να κτυπήσουμε». Αυτά έλεγεν ο Μπεχλιβανίδης και αι φήμαι έφθανον και μέχρι του Βουλγάρικου Στρατού, ο όποιος, ως βραδύτερον απεδείχθη, δεν έμεινεν ανεπηρέαστος εις τας κινήσεις του. Πράκτορες τής Βουλγαρικής Λέσχης Θεσσαλονίκης, περιώδευον εις την ύπαιθρον τής Κεντρικής Μακεδονίας και διά σατανικών μεθόδων εκαλλιέργουν την πεποίθησιν συντόμου παραχωρήσεως ολοκλήρου τής Μακεδονίας εις τους Βουλγάρους. Μετά μίαν καταστροφήν, ως η Ελληνική του 1941, η χαλάρωσις εθνικών δεσμών δεν σπανίζει. Η εκμετάλλευσις της πείνης, αι απειλαί, η απάτη, το ψεύδος, απετέλεσαν τα κύρια όπλα τής βουλγαρικής προπαγάνδας. Ιδία μεταξύ των ομιλούντων το γνωστόν σλαβικόν ιδίωμα αρκετοί υπέγραψαν δηλώσεις ότι είναι Βούλγαροι και έλαβον βουλγαρικός ταυτότητας. Εις την περιοχήν μου ό στόχος αυτός επέσυρεν ιδιαιτέρως το ενδιαφέρον της βουλγαρικής προπαγάνδας. Με κύριον μοχλόν τον τότε επιθεωρητήν νομαρχιών, εξαίρετον συνταγματάρχην Χρυσοχόου, εκινήθη δραστηρίως όλη η Χωροφυλακή Μακεδονίας. Εις βραχύ χρονικόν διάστημα απετράπη η υπό των Βουλγάρων περαιτέρω εθνική μας διάβρωσις. Το μέγιστον ποσοστόν των παραπλανηθέντων επέστρεψε τας βουλγαρικάς ταυτότητας και προέβη εις έμπρακτους εκδηλώσεις μεταμέλειας. Εις την περιοχήν μου εκράτησαν με πείσμα τας ταυτότητας μόνον 11 οικογένειαι. Οι οργανωθέντες κατά χωρία αντιστασιακοί πυρήνες επίλεκτων Ελλήνων, κινούμενοι εκ του αφανούς, παρά το πλευρόν των χωροφυλάκων, συνέδραμον παντοιοτρόπως την Χωροφυλακήν. Εις βραχύτατον χρονικόν διάστημα εξέλιπε κάθε εκδήλωσις βουλγαρικής προπαγάνδας. Οσάκις οι Βούλγαροι ηθέλησαν να παραβιάσωσι την οροθετικήν γραμμήν, παντού αντιμετώπισαν ενόπλους ιδιώτας καί χωροφύλακας.Κατηγγέλθην εις τους Γερμανούς διά κακοποίησιν στελέχους της Βουλγαρικής Λέσχης Θεσσαλονίκης και διά κατοχήν και χρήσιν απηγορευμένων όπλων. Συλληφθείς υπό των Γερμανών, εκρατήθην εις Νιγρίταν μόνον επί 8/ωρον. Χάρις εις ενεργείας του μοιράρχου Πατσαντζή Παναγιώτου και του διερμηνέως των Γερμανών Ν. Δουβαρά, οι Γερμανοί με άφησαν ελεύθερον. Από τότε αι κατά των Βουλγάρων εκδηλώσεις μας, δι’ ομιλιών και άλλων νομιμοφανών μέσων επολλαπλασιάσθησαν. Πρέπει να ομολογήσω, ότι οι Γερμανοί επέδειξαν δημοκρατισμόν εις τον προπαγανδιστικόν αγώνα Ελλήνων και Βουλγάρων. Ακόμη και επισήμων Βουλγάρων παράπονα εις βάρος μας δεν ελαμβάνοντο ύπ’ όψιν. Νομίζω ότι η ανοχή εκείνη των Γερμανών ήτο πολιτική σκοπιμότης. Τρόπον τινά ενεθύμιζον εις τούς Βουλγάρους τον Ελληνικόν κίνδυνον και τούς εκράτουν πιστούς συμμάχους των. Το Βουλγαρικόν Κομιτάτον, τη εισηγήσει του Καμπώφ, αρχηγού των εναπομεινασών 11 βουλγαρικών οικογενειών, επεχείρησε την δολοφονίαν μου. Προς τούτο εχρησιμοποιήθη ο Βούλγαρος επιλοχίας Σ. Καλογιάνωφ. Ούτος επετέθη αιφνιδιαστικώς εναντίον μου. Μετά σκληράν πάλην τον εφόνευσα. Επέτυχε μόνον να με τραυματίση εις την δεξιάν χείρα και τον θώρακα, πλήξας με πολλάκις δι’ αμφίστομου μαχαίρας. Αποθεραπευθείς εκ των τραυμάτων μου εν Θεσσαλονίκη, επανήλθον εις την περιοχήν μου, διά να διαπιστώσω εν πραγματικόν αποκορύφωμα φανατισμού κατά των Βουλγάρων και εθνικής αλληλεγγύης. Εκ τής βουλγαροκρατουμένης περιφερείας, εισήρχοντο εις την ζώνην ευθύνης μου κατά εκατοντάδας οι πρόσφυγες του Ελληνικού πληθυσμού. Το πρόβλημα στεγάσεως και ιδία επισιτισμού των ήτο οξύτατον. Από του τραυματισμού μου και εντεύθεν η κατάστασις έλαβεν εντελώς διάφορον μορφήν. Τόσον εφανατίσθησαν οι Έλληνες, ώστε να επικράτηση πνεύμα κοινοκτημοσύνης, με όλην την σημασίαν της λέξεως. Όλα τα οικονομικά αγαθά και ιδία τρόφιμα των εντοπίων οικογενειών, ακόμη και το υστέρημα των, εντελώς δωρεάν ετίθεντο εις την διάθεσιν των ανδρών της Χωροφυλακής προς διανομήν εις τους πρόσφυγας. Ότι προηγουμένως, ακόμη και με πειθαναγκασμούς δεν επέτυχον, εγένετο αυθορμήτως μετά τον τραυματισμόν μου. Αι εναπομείνασαι 11 οικογένειαι βουλγαριζόντων, παρά την ειδικώς παρασχεθείσαν προστασίαν, εστάθη αδύνατον να κρατηθώσιν εις τα χωρία των και απεχώρησαν εις Βουλγαρίαν. Βούλγαρος αξιωματικός και δύο άλλα στελέχη της Βουλγαρικής Λέσχης Θεσσαλονίκης αφίχθησαν επί τόπου, τη εγκρίσει των Γερμανών, διά να διευκολύνωσι την αποχώρησιν των βουλγαριζόντων. Και τούτους οι κάτοικοι απεδοκίμασαν με επιθετικάς διαθέσεις και απεχώρησαν αμέσως υπό την προστασίαν των ανδρών Χωροφυλακής. Τη καταγγελία των κατέφθασεν επί τόπου ο Γερμανός φρούραρχος, όστις παραδόξως, το μόνον πού εξήτασεν ήτο αν οι Βούλγαροι απεχώρησαν αβλαβείς. Μνημονεύω και μικροσυμπλοκάς τινας κατά των Βουλγάρων. Όσον ασήμαντοι και αν είναι αύται, διά την εποχήν είχον την αξίαν των. Η φαντασία, προηγείτο της πραγματικότητος, οι υπόδουλοι από στόματος εις στόμα εμεγαλοποίουν τους αριθμούς και τα γεγονότα κατά τους εθνικούς των πόθους, ανεπτερούτο το εθνικόν φρόνημα και προητοιμάζοντο αι μάζαι δι’ αγώνας ευρυτέρας εκτάσεως. Μικροσυμπλοκαί Κατά τον Απρίλιον του 1942, οργανωμένοι κάτοικοι τής Τριάδος Σερρών, υπό των οπλαρχηγόν Γεώρ. Ποταμόπουλον, εις την περιοχήν μεταξύ Χειμάρρου -Στρυμονικού, συνήψαν συμπλοκήν με ομάδα ένοπλων Βουλγάρων και απηλευθέρωσαν κρατουμένας ύπ’ αυτών οικογενείας τής βουλγαροκρατουμένης περιοχής. Αι Ελληνικαί οικογένειαι, είχον συλληφθή υπό των Βουλγάρων, καθ’ ην στιγμήν προσεπάθουν με τα υπάρχοντα των να διέλθωσι προς την ζώνην μας. Ο Ποταμόπουλος, καιροφυλακτών, αντελήφθη την σύλληψιν των ημετέρων, διέβη τον ποταμόν με 4 μόνον συντρόφους του, εξ ων ο εις χωροφύλαξ, και επιτεθείς αιφνιδιαστικώς κατά των Βουλγάρων, εφόνευσε δύο εξ αυτών και ετρεψεν εις φυγήν τούς υπολοίπους. Οι δύο Βούλγαροι εφονεύθησαν καθ’ ην στιγμήν επεχείρουν να βιάσωσι συλληφθείσαν ύπ’ αυτών νεαράν Ελληνίδα. Κατά τον αυτόν μήνα, ο ενωμοτάρχης Μακρής παρά το Στρυμονικόν συνεπλάκη με ομάδα ιδιωτών και στρατιωτών Βουλγάρων, οι όποιοι, με σκοπόν λεηλασίας, είχον εισέλθει εις ικανόν βάθος εις την ζώνην μας. Οι Βούλγαροι τραπέντες εις φυγήν είχον απωλείας εις τραυματίας. Κατά την συμπλοκήν αυτήν ο ενωμοτάρχης εχρησιμοποίησε και οργανωμένους ιδιώτας. Τον Ιούνιον του 1942, έναντι του χωρίου Βαρικού συνεπλάκη με Βουλγάρους ένοπλους ομάς μου, υπό τον υπενωμοτάρχην Καρβελάν. Ηχμαλωτίσθη εις Βούλγαρος και εφονεύθησαν άλλοι. Κατά τον ίδιον μήνα υπέρ τούς 10 ένοπλοι Βούλγαροι διήλθον την γραμμήν Λιθοτόπου και εισήλθον εις την ζώνην μας διά τρομοκρατικούς και ληστρικούς λόγους. Άνδρες μας ένοπλοι υπό τον Ποταμόπουλον τούς κατεδίωξαν και εντός της βουλγαροκρατουμένης ζώνης και εξώντωσαν ή ετραυμάτισαν πολλούς εξ αυτών. Εις την βουλγαροκρατουμένην ζώνην, ιδιαιτέρως οι λεγόμενοι Βουλγαρομακεδόνες κατεβασάνιζον τούς ομοεθνείς. Διέπραττον εις βάρος των ληστείας, εκβιάσεις, βιασμούς, θανατώσεις. Τούτους η ανταρτική μου ομάς υπό τούς Σαρηγιαννίδην-Μπεχλιβανίδην εξουδετέρωνε με ανάλογα μέσα, από της απειλής και του φρονηματισμού μέχρι του τυφεκισμού και τής εξαφανίσεως διά της απαγωγής των εις τα Κρούσια. Τοιουτοτρόπως επετεύχθη κατά περιοχάς η μείωσις των δεινών των βουλγαροκρατουμένων Νομού Σερρών. Από τής εμφανίσεως της ανταρτικής μας ομάδος, Βούλγαροι κοινοτάρχαι, αγροφύλακες κλπ. επεδείκνυον τουλάχιστον στοιχειώδη σεβασμόν προς τους ομοεθνείς. Κατά Δεκέμβριον του 1942, αντάρται μου, υπό τον οπλαρχηγόν Μπεχλιβανίδην Ισαάκ, απεστάλησαν εις την βουλγαροκρατουμένην ζώνην προς παραλαβήν πολεμικού υλικού και διά την εξόντωσιν ενός «Βουλγαρομακεδόνος» βασανιστού των Ελλήνων. Η ομάς επροδόθη και έφιππον βουλγαρικόν απόσπασμα ετέθη εις καταδίωξίν της. Επί του Μπέλες έναντι Μανδρακίου – Λιβαδιάς επηκολούθησε συμπλοκή. Οι Βούλγαροι είχον απωλείας εις νεκρούς και τραυματίας και εις το σύνολον των ίππων του αποσπάσματος των. Εκ των ημετέρων ετραυματίσθη μόνον ελαφρώς ο οπλαρχηγός Μπεχλιβανίδης. Εις τον τομέα Ροδοπόλεως, λόχος Βουλγαρικού Στρατού, με τους συνήθεις σκοπούς, διά πολλοστήν φοράν εισήλθεν εις την ζώνην μας. Εις καταλλήλους θέσεις εγκατέστησα την ανταρτικήν ομάδα με εν βαρύ πολυβόλον και 12 χωροφύλακας, υπό τον ανθυπασπιστήν Μιχαλόπουλον Λάμπρον, επετέθησαν δε αιφνιδιαστικώς κατά των Βουλγάρων. Οι τελευταίοι ετράπησαν εις άτακτον φυγήν προς την βάσιν των. Έκτος άλλων απωλειών οι χωροφύλακες ηχμαλώτισαν και 2 Βουλγάρους στρατιώτας μετά του οπλισμού των. Ο Βούλγαρος λοχαγός Λαντζάνωφ ναι μεν επέτυχε ν’ απόσπαση διαταγήν των Γερμανών διά την παράδοσιν των αιχμαλώτων, εις το μέλλον όμως δεν απετόλμησε παραβίασιν τής γραμμής. Εμφάνισις ΕΑΜ Κατά την αυτήν περίοδον εσημειώθη και κομμουνιστική προπαγάνδα, υπό την μάσκαν του Ε.Α.Μ., ηπίως εν αρχή, εντόνως από των αρχών του έτους 1943. Συνεργαζόμενος στενώς εις τον τομέα τούτον και με άλλους αξιωματικούς του Στρατού και κυρίως τής Χωροφυλακής, αντέδρασα με κάθε δυνατόν τρόπον. Αν κρίνωμεν από το γεγονός ότι πολύ ολίγοι κατετάγησαν εις τον Ε.ΛΑ.Σ. εκ των Νομών Κιλκίς-Σερρών, δυνάμεθα να είπωμεν ότι η αντιεαμική προπαγάνδα των ιδικών μου ανδρών και των τοιούτων του υπομοιράρχου Τζαμαλούκα, με τον όποιον από των αρχών τού 1943 συνειργάσθην κατά ιδικόν μας ιδιότυπον σύστημα, είχε καλόν αποτέλεσμα. Οι κομμουνισταί, πλαστογραφήσαντες την υπογραφήν του συνεργάτου μου Δημ. Ντέντα, κατήγγειλαν εις τούς Γερμανούς ότι διετήρουν ανταρτικάς ομάδας εις τα Κρούσια, ότι ωμίλουν εναντίον των εις διάφορα χωρία, ότι διετήρουν αποθήκας οπλισμού δι’ ανταρτοπόλεμον και άλλα. Λαβόντες την επιστολήν οι Γερμανοί εξήτασαν τον δήθεν επιστολογράφον. Ο Ντέντας, ως ήτο επόμενον, ηρνήθη την γνησιότητα τής υπογραφής του, επειδή όμως δεν ήτο άμοιρος ευθύνης ως προς τον οπλισμόν και την οργάνωσιν χωρικών, επέδειξε ποιάν τινα ταραχήν. Τούτο επονήρευσε τους Γερμανούς και έδωσαν συνέχειαν εις την υπόθεσιν. Συνέλεξαν αρκετά στοιχεία και περί το τέλος Μαρτίου 1943 εις Θεσσαλονίκην, εντός των γραφείων τής Α.Δ.Χ.Κ. Μακεδονίας, με συνέλαβον. Έμεινα κρατούμενος τής Γκεστάπο, μόνον εν 24/ωρον. Ο συνεργάτης μου δημοδιδάσκαλος Παναγ. Φασίτσας και άλλοι φίλοι μου, συνεκέντρωσαν δι’ εράνου 50 χρυσάς λίρας. Ο Φασίτσας επέτυχε να δωροδοκήση Γερμανόν αξιωματικόν διά τίνος διερμηνέως και απεφυλακίσθην. Μεταξύ άλλων στοιχείων, ο Γερμανός ανακριτής μου κατείχε και ραδιοφωνικόν δελτίον του Λονδίνου, δακτυλογραφημένον με την γραφομηχανήν της Υπηρεσίας μου. Μοναδική ζημία εκ τής κομμουνιστικής αυτής προδοσίας υπήρξε το γεγονός ότι ο ανθυπασπιστής Γιαννούλης με τούς χωροφύλακας μου, φοβηθείς έρευναν των Γερμανών, την νύκτα τής συλλήψεως μου απέρριψαν εις την λίμνην Δοϊράνης αρκετά όπλα και μεγάλην ποσότητα πυρομαχικών που έφυλάσσοντο εις κατοικίαν μου εν Δοϊράνη. Η απώλεια των πυρομαχικών εκείνων, έσχε δυσμενεστάτην επίδρασιν εις τον μετέπειτα αγώνα. Τον Απρίλιον του 1943 ήλθον εις επαφήν με την Πανελλήνιον Απελευθερωτικήν Οργάνωσιν, γνωστήν υπό τα αρχικά της γράμματα ως Π.Α.Ο. Προσεχώρησα εις αυτήν, αποδεχθείς τας αρχάς και επιδιώξεις της. Εις την ιδίαν Οργάνωσιν εύρον εντεταγμένους και πολλούς άλλους αξιωματικούς της Χωροφυλακής, οι όποιοι, κινούμενοι υπό νομιμοφάνειαν μεταξύ των κατακτητών, απετέλεσαν το σημαντικώτερον στήριγμα, τόσον εις τον ένοπλον όσον και εις τον άοπλον αγώνα τής Π.Α.Ο. Εις τα βουνά Τον Ιούλιον του 1943 οι Γερμανοί ενέκριναν την επέκτασιν των Βουλγάρων και εντεύθεν του Στρυμόνος, μέχρις Αξιού. Όπως αι άλλαι αρχαί και η Χωροφυλακή διετάχθη να συμπτυχθή εις Θεσσαλονίκην. Δεν υπήκουσα εις την διαταγήν και με όλους τούς άνδρας τής Χωροφυλακής Δοϊράνης και άλλων περιοχών κατηυθύνθην προς τα Κρούσια. Εις προκαθωρισμένον χώρον με ανέμενεν η ανταρτική μου ομάς Μπεχλιβανίδη και ένοπλοι ή άοπλοι επίλεκτοι μαχηταί. Οι άνδρες μου συνεκεντρώθησαν εις οργανικά τμήματα υπό αξιωματικούς και υπαξιωματικούς του Στρατού και τής Χωροφυλακής, ως και οπλαρχηγούς. Ο επισιτισμός απετέλεσε δύσκολον πρόβλημα εν αρχή, με την πάροδον όμως του χρόνου εβελτιώθη σημαντικώς, διά τολμηρών επιδρομών ομάδων μου κατά εφοδιοπομπών και κατωκημένων χώρων των Βουλγάρων. Μετά σύντομον και έντονον εκπαίδευσιν εις μεθόδους διεξαγωγής ανταρτοπόλεμου, επεκράτησε πνεύμα υποδειγματικής πειθαρχίας και μαχητικότητος. Κατά τον αυτόν χρόνον ο υπομοίραρχος Τζαμαλούκας Αίας, με ιδιώτας και την δύναμιν του Αστυνομικού Τμήματος Κιλκίς, μη υπακούσας εις την διαταγήν συμπτύξεως, εδημιούργει εις τα Ανατολικά Κρούσια άλλο σώμα ανταρτικών ομάδων, αξιόμαχον επίσης. Εις αμφότερα τα Αρχηγεία εξεδηλώθη προθυμία κατατάξεως πολλών εκατοντάδων ανδρών τής Χωροφυλακής εκ διαφόρων Υπηρεσιών του Σώματος. Εγίνοντο δεκτοί μόνον όσοι διά διαφόρους λόγους εκινδύνευον από τούς κατακτητάς. Οι υπόλοιποι διετάσσοντο και επανήρχοντο εις τας θέσεις των, όπου η αποστολή των ήτο έξ ίσου σπουδαία και δύσκολος. Συνέχεια ένοπλου αγώνος -Εθνική προδοσία – Κ.Κ.Ε. -Εμφύλιος σπαραγμός Την 25-7-1943 το Σώμα μου, με συμμετοχήν και μιας ομάδος του αρχηγείου Τζαμαλούκα, επί τής κορυφογραμμής του Μπέλες διεξήγαγεν επιτυχή μάχην κατά ισχυρών βουλγαρικών δυνάμεων. Με ελαφράς απωλείας έτρεψεν εις άτακτον φυγήν τούς Βουλγάρους, οι όποιοι είχον απωλείας τής δυνάμεως 7 φυλακίων, ήτοι 100 περίπου ανδρών εις νεκρούς, τραυματίας και αιχμαλώτους. Μετ’ ολίγας ημέρας, εαμοκομμουνιστικά έντυπα έγραφον: «Ο λήσταρχος Μήτσου εις το Μπέλες εφόνευσε αθώους πολίτας με το αιτιολογικόν ότι ήσαν Βούλγαροι». 3-8-1943 Την 3-8-1943 ό οπλαρχηγός Δημ. Γεωργαντάς εξώντωσεν εξ ολοκλήρου ομάδα Βουλγάρικου Στρατού εκ 14 ανδρών παρά την Γευγελήν. 16-8-1943 Την 16-8-1943 το Σώμα, διά του ανθυπολοχαγού Μορέλα Σωτηρίου παρά τον Λευκώνα-Σερρών, εξώντωσε Βουλγάρους βασανιστάς των Ελλήνων. Την 17-8-1943 η ιδία ομάς μου εξώντωσε 12 Βουλγάρους στρατιώτας παρά την Κερκίνην Σερρών. 16-8- 1943 Άλλη ομάς μου υπό τον Σαββ. Ήλιάδην, πορευομένη επί βουλγαρικού χώρου, εις τον τομέα Στρωμνίτσης, συνεπλάκη την 16-8-1943 με υπερτέραν δύναμιν Βουλγάρων, ενεδρεύουσαν. Έτρεψεν εις φυγήν τούς Βουλγάρους και προκάλεσεν εις αυτούς απωλείας ανδρών, μεταξύ των οποίων 4 αιχμάλωτοι. 18-8-1943 Την 18-8-1943 αντάρται μου εις την σερβικήν Δοϊράνην εξώντωσαν Βουλγάρους στρατιώτας και απήγαγον 75 βοοειδή εκ τής αγέλης του Βουλγάρικου Στρατού. 18-8-1943 Την ιδίαν ημέραν, περίπολος μου, επί σερβικού εδάφους έναντι Μουριών, συνεπλάκη με βουλγαρικήν τοιαύτην και επέτυχε την εξόντωσιν δύο σημαινόντων παραγόντων του Βουλγαρικού Κομιτάτου. 12-9-1943 Έτερα ομάς μου υπό τον οπλαρχηγόν Γ. Γεωργαντάν την 12-9-1943 εξόντωσε 15 Βουλγάρους στρατιώτας παρά την Στρωμνίτσαν και εκυρίευσε 30 υποζύγια, έμφορτα διαφόρων τροφίμων. 26-8-1943 Την 26-8-1943, ισχυραί γερμανοβουλγαρικαί δυνάμεις επεχείρησαν αιφνιδιαστικήν κυκλωτικήν ένέργειαν κατά των ομάδων μου επί του Μπέλες. Η εχθρική ενέργεια είχεν απόλυτον αποτυχίαν. Εφονεύθη μόνον είς αντάρτης μου, από παγίδα του εχθρού, στηθείσαν εις αποθήκην τροφίμων. Επίσης αποτυχίαν είχε και επιχειρηθείσα περί το τέλος Αυγούστου 1943 υπ’ εμού και του υπομοιράρχου Τζαμαλούκα επίθεσις κατά ισχυρών βουλγαρικών δυνάμεων εις Ξυλούπολιν Νομού Θεσσαλονίκης. Τας κινήσεις διά του Ιωάννου Χαρατσίδου, κομμουνιστού εξ Αμάραντων – Κιλκίς επρόδωσε το ΕΑΜ. Εις την προδοσίαν προέβησαν οι κομμουνισταί, διά να μη αυξηθή το κύρος της Π.Α.Ο. από μιαν σημαντικήν επιτυχίαν. Εαμοκομμουνιστικά έργα Από τής περιόδου αυτής, δραστηριοποιείται ο ΕΛΑΣ εις βάρος της Π.Α.Ο. εντός και εκτός κατωκημένων χώρων. Οι κατακτηταί, ουδέποτε ουδαμού τον απασχολούν. Ως μοναδικόν στόχον του έχει τας εθνικάς ανταρτικάς ομάδας και τον άμαχον πληθυσμόν των μετόπισθεν. Αι δολοφονίαι εθνικοφρόνων πολιτών διαδέχονται αλλήλας. Αι λεηλασίαι, οι εμπρησμοί, είναι σύνηθες φαινόμενον. Ως κύριον όπλον του το ΕΑΜ έχει την συκοφαντίαν, το ψεύδος, την προδοσίαν, τας δολοπλοκίας. Η μετά των Βουλγάρων συνεργασία του διεφάνη από των πρώτων μηνών εμφανίσεως του ΕΛΑΣ εις την Κεντρικήν Μακεδονίαν. 21-8-1943 Πριν αρχίσουν αι εχθροπραξίαι, επιτροπή του ΕΑΜ-ΕΑΑΣ εκ στρατιωτικών και πολιτικών, υπό τον άλλοτε βουλευτήν του Κ.Κ.Ε. Τσιλιγκαρίδην, εζήτησε μίαν συνάντησιν. Σκοπός της συναντήσεως ήτο η συνεννόησις επί υφισταμένων διαφορών μας. Εις την συνάντησιν, γενομένην εις Μαυροπλαγιάν-Κιλκίς την 21-8-1943, παρέστη και ο υπομοίραρχος Τζαμαλούκας. Οι εαμοκομμουνισταί προέβαλον απαράδεκτα αιτήματα, και προς στιγμήν ηπειλήθη ρήξις μετά των δύο επιτροπών. Γνωρίζων ότι διετήρουν αγαθάς σχέσεις με τούς Βουλγάρους, έκαμα την ακόλουθον πρότασιν. «Είχομεν λόγους να πιστεύωμεν ότι συνεργάζεσθε με τούς Βουλγάρους. Δεχόμεθα τά αιτήματα σας, αν δεχθήτε από κοινού, τώρα αμέσως, να κτυπήσωμεν τούς Βουλγάρους Ξυλοπόλεως». «Όχι», απήντησεν ο Τσιλιγκαρίδης, «μόνον τους φασίστες Βουλγάρους δεχόμεθα να κτυπήσουμε». Εις παρατήρησιν παρισταμένου οπλαρχηγού μου, πώς μεταξύ των Βουλγάρων θα διακρίνουν τούς φασίστας από τούς δημοκράτας, απήντησαν. «Αυτό είναι έργον τής Κεντρικής Επιτροπής». 22-9-1943 Δύναμίς μου εκ 30 ανδρών υπό τον ανθυπολοχαγόν Φαμπρικέλην Οσβάλ. μετά ολονύκτιον πορείαν ανεπαύετο εις μίαν χαράδραν παρά το χωρίον Αγ. Αντώνιος Κιλκίς. Διλοχία ελασιτών, την πρωΐαν της 22-9-1943, επετέθη αιφνιδιαστικώς. Μετά 10/ωρον σκληράν μάχην οι ελασίται ετράπησαν εις άτακτον φυγήν με πολλάς απωλείας. Εκ των ανδρών μου, εκ των πρώτων ωρών της μάχης, ετραυματίσθησαν σοβαρώς οι ενωμοτάρχης Βασίλ. Κατσάνος και ο χωροφύλαξ Ιωάννης Κλειδίρης. 30-9-1943 Την 30-9-1943 οι οπλαρχηγοί Γεωργαντάς Γεώργ. και ενωμοτάρχης Μπουζάκης Γεώργ. αντιμετώπισαν επιτυχώς κομμουνιστικήν ενέδραν εκ δύο ομάδων μάχης πάρα τα Ριζιανά – Κιλκίς. Οι ελασίται εκυρίευσαν δύο υποζύγια μας. Μνημονεύω την ασήμαντον διά τα αποτελέσματα της συμπλοκήν των Ριζιανών, διότι είναι ή μοναδική περίπτωσις, κατά την οποίαν οι ελασίται έμειναν κύριοι πεδίου συγκρούσεως με άνδρας των ομάδων μου. Οι ανωτέρω βαθμοφόροι μου εκινούντο άνευ δυνάμεως με ειδικήν άποστολήν. Με εύστοχα πυρά, κατώρθωσαν να σωθώσιν από την κομμουνιστικήν ενέδραν και να διαφύγωσι. 4-10-1943 Την 4-10 -1943, ομάς μου υπό τον ανθυπασπιστήν Χωροφυλακής Κουτσαμπέλαν Χρήστον, εις Τρία Δένδρα Κρουσίων, συνεκρούσθη με δύναμιν τμήματος του ΕΛΑΣ εκ 45 ανδρών. Μετά ολιγόωρον αγώνα, η ομάς μου διεσκόρπισε τους ελασίτας και επέτυχε την ανάκτησιν υποζυγίων μας, τα όποια ό ΕΛΑΣ είχε κυριεύσει κατά την ενέδραν Μπουζάκη. 9-10-1943 Την 9-10-1943, ομάς μου, εις Βολάσοβον Βουλγαρίας, ηχμαλώτισεν ομάδα 5 Βουλγάρων και απέκοψε τηλεφωνικάς γραμμάς των Βουλγάρων. Πλην άλλων εφοδίων, συναπεκόμισε και 10 μεγάλα ζώα διά τον επισιτισμόν των ανδρών. Ο ΕΛΑΣ Κρουσίων κατά την περίοδον αυτήν, ναι μεν διέθετεν οπλισμόν βαρύν, ασυγκρίτως ανώτερον του ιδικού μας, αριθμητικώς όμως είχομεν υπεροχήν. Μόλις έφθανε τους 300 άνδρας ο ΕΛΑΣ και το ηθικόν των ανδρών του, κατά μέγα ποσοστόν ήτο χαμηλόν. Χαμηλόν διότι οι άνδρες του δεν επίστευον εις το δίκαιον του αγώνος. Εις αυτόν κυρίως τον παράγοντα αποδίδω το γεγονός ότι οι άνδρες μου ουδέποτε ηττήθησαν από τον ΕΛΑΣ, καίτοι εις πολλάς περιπτώσεις βραδύτερον τον αντιμετώπισαν με υποδεκαπλασίας δυνάμεις. Συνεργασθείς και με τον υπομοίραρχον Τζαμαλούκαν, μετά τας πρώτας απρόκλητους επιθέσεις του ΕΛΑΣ Κρουσίων, απεφάσισα την διάλυσίν του, ήτις και ήτο εύκολος τότε. Αμφότερα τα σώματα εκινήθησαν κυκλωτικώς και την πρωΐαν τής 1-10-1943 ελάβομεν θέσεις μάχης εγγύς του ελασιτικού στρατοπέδου. Ολίγην ώραν προ της εξορμήσεως έλαβον διά συνδέσμου αξιωματικού εντολήν της Οργανώσεως (αντισυνταγματάρχης Παπαθανασίου, διευθυντής 3ου Επιτελικού Γραφείου), όπως αποφύγω κάθε σύγκρουσιν με τον ΕΛΑΣ. Κατά την διαταγήν, υπεγράφετο σύμφωνον φιλίας μεταξύ Π.Α.Ο. και Ε.Λ.Α.Σ. τη αξιώσει αξιωματικών Συμμαχικής Αποστολής. «Πάσα ενέργεια αντίθετος προς επιθυμίαν Συμμαχικής Αποστολής θα έχη ολεθρίας συνεπείας εις εφοδιασμόν μας υπό Συμμάχων προς μεγίστην ζημίαν εθνικών συμφερόντων». Είχον πλέον αποκτήσει πείραν περί της εαμοκομμουνιστικής τιμής και αντελήφθην ότι επρόκειτο περί νέου σατανικού σχεδίου των κομμουνιστών. Εν τούτοις διέπραξα το σφάλμα να υπακούσω εις την διαταγήν εκείνην της Οργανώσεως. Το θέμα εφοδιασμού τής Π.Α.Ο. δι’ οπλισμού ήτο σημαντικώτατον και η προβολή του με εκλόνισε. Διέταξα επάνοδον των ομάδων μου εις τας βάσεις των. Πρόκειται περί ενός από τα μεγαλύτερα σφάλματα τής πολεμικής ιστορίας της Π.Α.Ο. Τα υπό αξιωματικούς Χωροφυλακής σώματα της των Κρουσίων – Μπέλες ήσαν τα ισχυρότερα εξ όσων είχε, ουδέποτε ηττηθέντα υπό του ΕΛΑΣ. Αν την 6-10-1943 διελύετο, ως ήτο βέβαιον, ο ΕΛΑΣ Κρουσίων, η ΠΑΟ θα εκυριάρχει τουλάχιστον εις τούς Νομούς Σερρών-Κιλκίς, θα συνεπτύσσοντο εκεί σώματα της, διαλυθέντα υπό του ΕΛΑΣ εις άλλας περιοχάς, θα απεφεύγετο η εν συνεχεία γενομένη σπατάλη πυρομαχικών και θα ωμίλει από θέσεως ισχύος προς τας Συμμαχικάς Αποστολάς. Όταν αι τελευταίοι αντελήφθησαν ότι έπεσαν θύμα κομμουνιστικών τεχνασμάτων και απεφάσισαν την αποστολήν οπλισμού εις την ΠΑΟ ήτο πλέον αργά. Τα σώματα της Οργανώσεως, ως κατωτέρω εκτεθήσεται είχον διαλυθή υπό του ΕΛΑΣ ή αυτοδιαλυθή ελλείψει πυρομαχικών. 19-10-1943 Ελασιτικόν συγκρότημα, δυνάμεως 400 ανδρών, εις τούς οποίους προσετέθησαν και 150 έφεδροι εκ Κιλκίς, εκινήθη αφανώς εκ Κοζάνης και Πιερίων και απαρατήρητον κατώρθωσε να φθάση εγγύς του στρατοπέδου μου εις Πηγαδούλια Κρουσίων. Το συγκρότημα τούτο είχεν επιτύχει την διάλυσιν άλλου σώματος τής ΠΑΟ εις τον Νομόν Κοζάνης. Κατά το εαμοκομμουνιστικόν σχέδιον από κοινού μετά του ΕΛΑΣ Κρουσίων θα επεχειρείτο η διάλυσις του σώματος μου. Το λυκαυγές της 19-10-1943 το στρατόπεδόν μου εδέχθη αιφνιδιαστικήν και θυελλώδη επίθεσιν του ΕΛΑΣ, όστις διέθετεν αφθονίαν αυτομάτων όπλων και πολλούς βαρείς όλμους, έναντι ουδενός ιδικού μου και 9 μόνον οπλοπολυβόλων Χότσκις με ολίγα διά την περίστασιν φυσίγγια. Ο αγών, διαρκέσας επί 10 συναπτάς ώρας, υπήρξε σκληρός. Εις πολλά σημεία του μετώπου εσημειώθη ακόμη και πάλη σώματος προς σώμα, εγένετο χρήσις και μαχαιρών. Ομολογώ ότι εις πολλάς συγκρούσεις εθαύμασα τους Γερμανούς ως μαχητάς. Εις την μάχην όμως των Πηγαδουλίων τοιούτον και τοσούτον ήτο το εκατέρωθεν πείσμα, ώστε να μη διστάζω να είπω, ότι εκείνος ο ανταρτικός στρατός των αλληλοσπαρασσομένων Ελλήνων, με εκείνο το πολεμικόν μένος, ηνωμένος, θα ηδύνατο να επιβληθή οιασδήποτε δυνάμεως των Γερμανών, εξ όσων εστάθμευον τότε εις Μακεδονίαν. Δεν αισθάνομαι τύψεις, διότι ο ΕΛΑΣ υπό των κομμουνιστών, εις την Μακεδονίαν δε υπό των Βουλγάρων κατευθυνόμενος υπήρξε πάντοτε επιτιθέμενος. Εν προκειμένω μάλιστα, επετέθη μόλις ολίγας ημέρας μετά την υπό της ΠΑΟ ματαίωσιν ιδικής μας επιθέσεως, απολύτως δεδικαιολογημένης, κατά του ΕΛΑΣ Κρουσίων, ως προεξετέθη. Η υπό του ΕΑΜ διά τής Συμμαχικής Αποστολής δοθείσα υπόσχεσις φιλίας, εξεδηλούτο ήδη διά της ιστορουμένης επιθέσεως. Επανέρχομαι εις το πεδίον τής μάχης. Επιτυχόντες οι ελασίται την κατάληψιν δεσπόζοντος του στρατοπέδου υψώματος, μέχρι των μεσημβρινών ωρών, περιήγαγον τας εθνικάς ομάδας εις δύσκολον θέσιν. Τας απογευματινάς ώρας επέτυχον την ανακατάληψιν του υψώματος και αντεπετέθην με όλας μου τας δυνάμεις, χρησιμοποιήσας επιτυχώς και ομάδα ελευθέρων σκοπευτών, διεισδύσασαν εις τας εχθρικάς γραμμάς. Οι ελασίται μετά πείσμονα αγώνα, υπεχώρησαν ατάκτως και επεχείρησαν ανασύνταξιν εις τα υψώματα Αμάραντων, απέχοντα πλέον τής ώρας εκ Πηγαδουλίων. Δύναμίς μου υπό τον οπλαρχηγόν Γεωργαντάν, χρησιμοποιήσασα χειροβομβίδας, διεσκόρπισεν εκ νέου τους επιτεθέντας. Καταδίωξις ανταρτών, ίδια κατά την νύκτα, σημαίνει σπατάλην πυρομαχικών ενίοτε άσκοπον, και δι’ αυτό διέταξα παύσιν πυρός. Αι εκατέρωθεν απώλειαι υπήρξαν σημαντικαί. Μεταξύ των νεκρών του ΕΛΑΣ ήτο και ο αρχηγός του επιτεθέντος συγκροτήματος υπό το ψευδώνυμον «Κολοκοτρώνης». Εν μέσω 55 αιχμαλώτων του ΕΛΑΣ ευρέθησαν και τίνες Αρμένιοι. Όλους τούς τραυματίας των οι επιτεθέντες εγκατέλειψαν εις το πεδίον τής μάχης. Εξ αυτών επέζησαν 9 και την επομένην διά κάρρου τους απέστειλα εις τον υπεύθυνον ΕΑΜ Μουριών διά την περαιτέρω περίθαλψίν των.Εκ των νεκρών μου τής μάχης των Πηγαδουλίων μαρτυρικόν θάνατον εύρεν ο ιερεύς Γεώργ. Παπαδόπουλος. Τούτον οι ελασίται, οδεύοντες κατά Πηγαδουλίων, συνέλαβον εντός τής αγροτοκαλύβης του εις την θέσιν των Δυτικών Κρουσίων τας πρώτας πρωινάς ώρας της 19-10-1943. Ηξίωσαν να τους οδηγήση εις την καλύβην, που διενυκτέρευον οι αξιωματικοί του σώματος. «Αυτοί δεν κοιμούνται σε καλύβες», απήντησεν ο ίερεύς. «Άλλωστε θα έπρεπε να είμαι Βούλγαρος διά να κάμω κάτι τέτοιο. Είμαι Έλλην ίερεύς και μάλιστα Πόντιος». Επηκολούθησαν φρικτά βασανιστήρια, 49 επιπόλαιοι λογχισμοί εμετρήθησαν επί του ιερού του σκηνώματος και 4 κατάγματα δακτύλων. Τελικώς εσφάγη διά μαχαίρας, (μαρτυρίαι αιχμαλώτων του ΕΛΑΣ παρευρεθέντων). Δεν ελύγισεν. Άξιος Έλλην, πιστός τηρητής των εντολών του Θεού! Πολλά ήτο εις θέσιν να κάμη και να σωθή. Επροτίμησε ν’ αποθάνη όπως οι εθνομάρτυρες μας! 27-10-1943 Την 27-10-1943, με το μέγιστον ποσοστόν της δυνάμεως μου, εστρατοπέδευσα εις υψώματα Ακρίτας – Μεταμορφώσεως Νομού Κιλκίς, με πρόθεσιν οργανώσεως επιδρομής τίνος κατά των Βουλγάρων και προς διάψευσιν του ΕΑΜ, το όποιον την επομένην τής εις Πηγαδούλια συντριβής του ΕΛΑΣ, διά σωρείας έντυπων του διέδωσεν ότι ο ΕΛΑΣ διέλυσε το σώμα μου και ηχμαλώτισεν εμέ. Ο ΕΛΑΣ Κρουσίων, όστις παρηκολούθησε αγρύπνως τας κινήσεις μου, μετά τας αλλεπάλληλους ταπεινώσεις του ενόμισεν ότι ηδύνατο επωφελούμενος της απουσίας των δυνάμεων μου να επιτύχη μίαν νίκην εύκολον. Την πρωΐαν τής 27-10-1943, διά μιας διλοχίας του, εκινήθη κατά του χωρίου Ανατολή, όπου είχον την αποθήκην τροφίμων. Εγνώριζον οι ελασίται ότι η φρουρά του χωρίου απετελείτο από μίαν ημιδιμοιρίαν μάχιμον και την διμοιρίαν μεταγωγικών. Καθ’ οδόν απαρατήρητοι εκύκλωσαν αγροτοοικίσκον, εις τον όποιον διέμενεν η οικογένεια του οπλαρχηγού μου Ισαάκ Μπεχλιβανίδου. Κατά σύμπτωσιν ο Μπεχλιβανίδης ανεπαύετο εντός του οικίσκου. Αντιληφθείς τους επιδρομείς, όχι μόνον δεν παρεδόθη, αλλά και ημύνθη, φονεύσας δύο εξ αυτών. Αμυνόμενος, ετραυματίσθη από χειροβομβίδα. Πολέμων κατώρθωσε να απομακρυνθή περί τα διακόσια μέτρα και εκρύβη εντός υπογείου παλαιάς αποθήκης μας οπλισμού. Ακολουθήσαντες τα ίχνη αίματος οι ελασίται τον ανεκάλυψαν και επέτυχον την αιχμαλωσίαν του. Επέδεσαν προχείρως τα σοβαρά του τραύματα και δι’ υποζυγίου τον μετέφερον εις τα κρησφύγετα των των Κρουσίων, όχι διά να τον σώσουν, αλλά διά να τον βασανίσουν με τούς πλέον φρικτούς τρόπους επί ολόκληρον 8/ωρον. Ο ήρως του Μπέλες, ο θρυλικός «Καραφωτιάς» ήτο το φόβητρον των Βουλγάρων. Ετραυματίσθη δις, αγωνιζόμενος κατ’ αυτών. Είναι ο πρώτος αγωνιστής της Ε.Α. Μακεδονίας. Εδοκίμασεν αγογγύστως τα βασανιστήρια των κτηνανθρώπων του ΚΚΕ, και βασανιζόμενος έκλεισε τούς οφθαλμούς με το όραμα τής Πατρίδος. «Ζήτω η Ελλάς», ήσαν αι τελευταίοι του λέξεις. Ο θάνατος του I. Μπεχλιβανίδη, πράγματι υπήρξε δεινόν πλήγμα κατά των εθνικών ομάδων. Υπήρχε πιθανότης να σωθή, αν έκαμνε υποχωρήσεις. Οι δήμιοι του ηξίωσαν να προσχώρηση εις το ΕΑΜ. Ηρνήθη. Ηξίωσαν νά αποκάλυψη την θέσιν κρυπτών μου πυρομαχικών. Ήτο ο ίδιος αποθηκάριος και εγνώριζε τας θέσεις των. Δεν ωμίλησε! Απέθανεν όπως οι ήρωες που δεν εδημιουργήθησαν από τας περιστάσεις, άλλ’ εγεννήθησαν από τούς γονείς των, διά να ενσαρκώνουν την έννοιαν του ηρωισμού. Μετά την επιτυχίαν των αυτήν οι ελασίται εβάδισαν κατά της Ανατολής. Οι ολιγάριθμοι άνδρες μου διά τολμηρών διεισδύσεων εις τα νώτα των, τους έτρεψαν εις άτακτον φυγήν. Επί του πεδίου τής μάχης άφησαν πολλούς νεκρούς και αιχμαλώτους. Κατά την μάχην διά πρώτην και μοναδικήν φοράν, εσημειώθη ελαφρά σύμπτυξις μιας μόνον ομάδος μου, ήτις συντόμως αντεπετέθη και συνέλαβε περί τους 100 άοπλους έκ διαφόρων χωρίων. Τους άοπλους τούτους, οπαδούς του ΕΑΜ, το ελασιτικόν τμήμα ωδήγησεν εις το μέτωπον, διά να παραλάβωσιν εφόδια εκ των αποθηκών μας, ως ελέχθη εις αυτούς. Εις την πραγματικότητα τούς μετεκίνησε διά να παρουσίαση όγκον και να πτοήση την φρουράν, όπερ και επετεύχθη εν αρχή. Αντεπιτεθείσα η εκ της αιτίας ταύτης συμπτυχθείσα ομάς μου, συνέλαβε περί τους 100 άοπλους. Άπαντες ούτοι, εγκαταλειφθέντες υπό του ΕΛΑΣ εφιλοξενήθησαν εις Ανατολήν και την επομένην τους απέστειλα εις τα χωρία των, εφοδιάσας πολλούς και με αρκετά τρόφιμα εκ του υστερήματος των ομάδων μου. Οι περισσότεροι βραδύτερον μετεπήδησαν εις το εθνικόν στρατόπεδον και επολέμησαν κατά του ΚΚΕ. Η ΠΑΟ, συνδεόμενη με το Συμμαχικόν Στρατηγείον Μέσης Ανατολής, ως και με την Ελληνικήν Κυβέρνησιν του εξωτερικού, ανέμενε τον εφοδιασμόν της διά πολεμικού υλικού, δι’ ένοπλον αγώνα ευρείας εκτάσεως. Διά λόγους, πού δεν έχουν θέσιν εις την παρούσαν, ό εφοδιασμός της διαρκώς ανεβάλλετο, διά να μη γίνη ποτέ. Λόγω της ιδιομορφίας του ο ανταρτοπόλεμος, δεν προκαλεί σπατάλην πυρομαχικών. Ο αντάρτης κατά κανόνα εμπλέκεται εις πολεμικήν τινα επιχείρησιν, μόνον όταν αι συνθήκαι τον ευνοούν. Περιορίζει την χρήσιν του όπλου του κατά το δοκούν. Ούτε οχυράς θέσεις θα εκπόρθηση ούτε αι εδαφικαί εκτάσεις τον ενδιαφέρουν. Τον ενδιαφέρει μόνον η διαρκής παρενόχλησις, η διαρκής απασχόλησις χρησίμων μονάδων του εχθρικού τακτικού στρατού, η διαρκής φθορά του εχθρού. Οι σκοποί αυτοί εξυπηρετούνται καλώς με ολίγα πυρομαχικά. Οι έχοντες πείραν ανταρτοπόλεμου θα γνωρίζουν, ότι εις έν φυσίγγιον εμπείρου αντάρτου αναλίσκονται τουλάχιστον 40 φυσίγγια μαχητών του τακτικού στρατού. Με αυτά τα δεδομένα, τα πυρομαχικά που διέθετον προ της εντάξεως μου εις τον ανταρτικόν αγώνα ήσαν αρκετά διά πόλεμον πολλών ετών. Ατυχώς αι προβλέψεις μας διεψεύσθησαν. Δεν προεβλέψαμεν εις όλην της την έκτασιν την κομμουνιστικήν προδοσίαν. Δεν προεβλέψαμεν εμφύλιον σπαραγμόν της γνωστής ήδη εκτάσεως. Η συμπεριφορά του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ ήλλαξεν άρδην τακτικήν και στρατηγικήν με μεγίστην δυσμενή επίπτωσιν εις την ανάλωσιν των πυρομαχικών. Δεν αντιμετωπίζαμεν ήδη ολιγόωρους ή και ολιγόλεπτους επιδρομάς κατά των Βουλγάρων. Διεξηγάγομεν συχνά πολύωρους ή και πολυημέρους μάχας κατά του επιτιθεμένου ΕΛΑΣ, με αποτέλεσμα την διαρκή εξάντλησιν των πυρομαχικών μας, χωρίς πηγάς αντικαταστάσεως. Δεν παρήρχετο ημέρα ηρεμίας. Ο… «απελευθερωτικός» στρατός του ΕΑΜ κάπου θα εκδηλωθή, βεβαίως όχι κατά των Βουλγάρων, αλλά εναντίον μας. Κίνησις προς Χαλκιδικήν O κύριος όγκος τών δυνάμεων μου είχε στρατοπεδεύσει εις το Μπέλες, ότε σύνδεσμος τής ΠΑΟ μοι προσεκόμισεν εν σημείωμα. «Με όσον το δυνατόν μεγαλυτέραν δύναμιν μετακινηθήτε ταχέως προς Χαλκιδικήν, όπου θα εφοδιασθήτε με πολεμικόν υλικόν, αποστελλόμενον υπό του Σ.Σ.Μ.Α.». Αυτά διετυπούντο εις το σημείωμα της Οργανώσεως. Παρόμοιον σημείωμα απέστειλα εις τον υπομοίραρχον Τζαμαλούκαν εις τα Ανατολικά Κρούσια, και ωρίσθη χώρος συναντήσεως, ίνα συμπορευθώμεν προς Χαλκιδικήν. Εγκατέστησα εις ευπαθή σημεία τής περιοχής μου ελαφράς δυνάμεις και εκινήθην προς Χαλκιδικήν. Άγνωστον πώς, καίτοι από πλευράς μου ετηρήθη απόλυτος μυστικότης, το ΕΑΜ επληροφορήθη τα περί μετακινήσεως μου. Από άλλας περιφερείας τής Μακεδονίας, μετεκίνησεν αξιόμαχους δυνάμεις του, επεστράτευσεν έφεδρους και ενίσχυσε τον ΕΛΑΣ Κρουσίων, με έντολήν να καταληφθούν υποχρεωτικαί διαβάσεις, και αν δεν επιτευχθεί η διάλυσίς μου, να ματαιωθή η προς Χαλκιδικήν μετακίνησίς μου. 30- 10- 1943 Εις Ακρολίμνιον Δοϊράνης, δυνάμεις μου έτρεψαν εις φυγήν γερμανικόν απόσπασμα αναγνωρίσεως. Ηχμαλωτίσθησαν 4 Γερμανοί και εκ των ημετέρων ετραυματίσθη μόνον ό αντάρτης μου Αποστολίδης Ευστάθιος τής ομάδος Διοικήσεως Αρχηγείου. 11 – 11 – 1943 Ισχυρόν ελασιτικόν συγκρότημα, ενεδρεύον εις στενωπόν παρά την Ηράκλειαν Κιλκίς, επετέθη κατά του προς Χαλκιδικήν οδεύοντος σώματος μου. Επηκολούθησε πολύωρος πεισματώδης μάχη. Οι ελασίται, καίτοι ενεδρεύοντες, έσχον απωλείας ασυγκρίτως ανωτέρας των ιδικών μας. Έναντι 2 μόνον ιδικών μας απωλειών, αυτοί εις νεκρούς, τραυματίας και αιχμαλώτους είχον 20 άνδρας. Και κατά την μάχην αυτήν υπεχώρησεν ο ΕΛΑΣ, κανονικώς όμως. Μόνον εις ολίγα σημεία του μετώπου εσημειώθη άτακτος φυγή. 15 – 11- 1943 Δυνάμεις του ΕΛΑΣ, μεταφερθείσαι έκ Βερμίου, έστησαν ενέδραν κατά του σώματος εις υποχρεωτικήν διάβασιν παρά την Τέρπυλλον Κιλκίς. Με την εκδήλωσιν των πρώτων πυρών των κομμουνιστών, ειδικαί ομάδες μου διά νυκτερινόν αγώνα επετέθησαν κατά των κομμουνιστικών φωλεών πυρός, επηκολούθησεν ολιγόωρος αγών, ιδία διά χειροβομβίδων και αυτομάτων όπλων, και ο ΕΛΑΣ ανετράπη, με απωλείας και πάλιν μεγαλυτέρας των ιδικών μας. Την 16-11-1943 κατάκοποι οι άνδρες μου εκ του πολέμου και της ολονυκτίου πορείας εστρατοπέδευσαν εις Αναβρυτόν Κιλκίς. Με την ανατολήν του ηλίου δύναμις 800 ελασιτών (ο αριθμός είναι απολύτως ακριβής) επετέθησαν κυκλωτικώς κατά της θέσεως μου, μετά προπαρασκευήν πολλών βαρέων όλμων. Εγένετο χρήσις βαρέων πολυβόλων και άφθονων αυτομάτων όπλων, χειροβομβίδων και όπλων βομβιδοβόλων. Είναι η μοναδική μάχη, εις την οποίαν πράγματι έμεινα κατάπληκτος από το μαχητικόν πνεύμα των ανδρών του ΕΛΑΣ. Εις πολλά σημεία του μετώπου επετίθεντο εντελώς ακάλυπτοι, πατώντες ενίοτε επί πτωμάτων προηγηθέντων συντρόφων των. Ο ΕΛΑΣ εχρησιμοποίησεν επίλεκτους μονάδας του εις την πρώτην γραμμήν, αλλά και οι άνδρες μου δεν επτοήθησαν. Αντιμετώπισαν με απόλυτον ηρεμίαν τα επιθετικά κύματα των κομμουνιστών. Πολλ
  3. Xalandrian on

    Το κτίριο του μαρτυρίου στο Κιλκίς

    http://www.enetpress.gr/el/politiki/arthra/to-ktirio-tou-martyriou-sto-kilkis.html

  4. ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ 2ου ΤΑΓΜΑΤΟΣ 16ου ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΛΑΣ ΒΕΡΜΙΟΥ
    Ο γράφων την Ιστορία: Περικλής Σελίδης (Διοβουνιώτης)
    αναδημοσίευση από: http://archive.enet.gr/online/online_obj?pid=137&tp=T&id=84334324, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 14/04/2007
    Τα άγνωστα ημερολόγια ενός αντάρτη
    «Ολοι οι εθνοπροδότες ήρθαν στην εξουσία με την επέμβαση των Αγγλων»
    ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΡΤΕΜΗΣ ΨΑΡΟΜΗΛΙΓΚΟΣ

    Ξεκινήσαμε, όλη μέρα βαδίζαμε (…) και τα χαράματα κυκλώσαμε το χωριό και μπήκαμε μέσα χωρίς αντίσταση διότι η αποστολή μας είχε προδοθεί και φύγανε (…) για την Βέροια, και φύγαμε και εμείς και πήγαμε κοντά στη Βέροια (…) μάθαμε ότι οι Παοτσήδες φύγανε από την Βέροια και πήγανε στην περιοχή του Κιλκίς. Ηταν αρχές Σεπτεμβρίου 1943 ξεκινήσαμε και εμείς για την περιοχή του Κιλκίς. (…)
    Το χωριό Ριζάρι ήταν καλά οργανωμένο στο ΕΑΜ και στο ΚΚΕ δεν υπήρχε ούτε ένας αντιδραστικός. (…) Μας έφερε και η πολιτική οργάνωση ψωμί, τυρί και σταφύλια, φάγαμε και μετά ξεκινήσαμε κατά τις 10 (δέκα) η ώρα το βράδυ, περάσαμε τον ποταμό Βόδα. (…)
    Περάσαμε από το χωριό Ομπαρ και από εκεί στο χωριό
    Ελευθεροχώρι έξω από τα Γιαννιτσά, όπου και ξημέρωσε. (…)
    Φθάσαμε στο χωριό Βανβακιόι εκεί ξημέρωσε μας μοιράσανε στα σπίτια, μια ομάδα σε κάθε σπίτι. (…)
    Κατά τις 11 η ώρα ειδοποίησε ο παρατηρητής ότι έρχονται τρία (3) αυτοκίνητα γερμανικά, και τότε η οργάνωση του χωριού είπε στον καπετάν Κολοκοτρώνη ότι έρχονται την εβδομάδα μια φορά και από το χωριό μας και από τα γύρω χωριά, δίνουν βενζίνα και πετρέλαιο και μαζεύουν κότες και αβγά. Αφού ντύθηκε ο Κολοκοτρώνης ρούχα πολιτικά και παρουσιάστηκε σαν πρόεδρος του χωριού με μερικούς πολίτες, έκανε αλλαγή τα κοτόπουλα και τα αβγά με το πετρέλαιο και την βενζίνη και φύγανε. (…) Δεν τους χτυπήσαμε διότι το χωριό ήταν μέσα σε κάμπο και κοντά στον ποταμό Αξιό και από μέσα περνούσε δημόσιος δρόμος και θα προδινόταν η αποστολή μας. (…) Περάσαμε έξω από ένα χωριό το Αμάτοβο -νέο όνομα νομίζω το λένε Ασπρο- και φθάσαμε στο χωριό Κιρέτσι -το νέο όνομα δεν το ξέρω- από εδώ και πέρα όλα τα καμποχώρια του νομού Κιλκίς ήταν οργανωμένα στο ΕΑΜ και στο ΚΚΕ αφού προπολεμικώς έβγαζαν και βουλευτή του ΚΚΕ και τη νύχτα που περνούσαμε από τα χωριά, ο κόσμος είχε μάθει ότι θα περάσει το τάγμα του Βερμίου (…) έβγαιναν στον δρόμο και μας έριχναν λουλούδια και μας μοίραζαν ψωμί, τυρί, αβγά και κοτόπουλα βρασμένα και μας χειροκροτούσαν. (…)
    Μετά δύο μέρες ξεκινήσαμε για επιχείρηση στο Τουβέ Τεπέ εκεί είχαν μαζευτεί όλοι οι Παοτσήδες με αρχηγούς τον Μήτσου· μετά την απελευθέρωση το ελληνικό κράτος τον έκανε στρατηγό της Χωροφυλακής γιατί ήταν συνεργάτης των Γερμανών και τον Παπαδόπουλο Κώστα, τον Τσαμαλούκα και τον Παπαβασιλείου και γενικός αρχηγός τους ήταν ο Χρυσοχόου.
    Η μάχη του Τουβά Τεπέ
    Στις 15 (δεκαπέντε) Σεπτεμβρίου 1943 το βράδυ ξεκινήσαμε από το χωριό Πετράδες (…) Και αφού άρχισε η μάχη όλη μέρα, και τους βγάλαμε από τα πέντε υψώματα και είχαν μείνει ακόμα δύο (2) ειδοποίησαν τους Γερμανούς και Βουλγάρους από τις Μουριές και από την Βιρόνια και ήρθαν το απόγευμα και μας χτύπησαν από τα πλάγια και τότε έγινε πιο σκληρή η μάχη αλλά μόλις βράδιασε φύγανε μαζί με τους Γερμανούς και Βούλγαρους, το πρωί φύγαμε και εμείς για το χωριό Πετράδες. Στη μάχη αυτή είχαμε δύο (2) θύματα και έξι (6) τραυματίες.
    Θύματα Παοτσήδων είκοσι δύο (22) σκοτωμένοι και δεκαοκτώ (18) αιχμάλωτοι ανάμεσά τους και ένας λοχαγός. (…)
    Βγήκε και ένα καινούριο τραγούδι, και τώρα το τραγούδι:
    Του Βέρμιου αντάρτικο είμαστε λεβεντιά / εμείς θα πολεμήσουμε για την Ελευθεριά. / Ω Ελλάδα, πατρίδα μας γλυκιά / για σένα θα πεθάνουμε και για την ελευθεριά. / Την ΠΑΟ θα συντρίψουμε τον ντόπιο φασιζμό / και ελευθεριά θα δώσουμε στο σκλάβο μας λαό. / Ω, Ελλάδα (…) το ΕΑΜ θα ‘ναι οδηγός και ο ΕΛΑΣ φρουρός / τη νίκη θα μας φέρουνε και όλα θα πάνε εμπρός. / Ω Ελλάδα (…)
    Η μάχη στα χωριά Κόπροβα και Τριάδα
    (…) Σε ένα μικρό χωριό στο μισό της διαδρομής, μας έπιασε μια κατακλυσμιαία βροχή και όπως ήταν και σκοτάδι ο οδηγός έχασε το μονοπάτι και καθυστερήσαμε μια (1) ώρα. (…)
    Φθάσαμε στις 4 με 5 η ώρα και άρχισε η μάχη αλλά τα χωριά αυτά ήταν σε κάμπο Γερμανών που μέσον της οργανώσεως (οι χωριάτες) το σκάσανε και βγήκανε στο βουνό Κρούσια, και επειδή τα όπλα που είχαν ορισμένοι δικοί μας ήταν Μάλινχερ, είχαν τελειώσει οι σφαίρες και δεν υπήρχαν τα πήραν οι Ρώσοι και άνοιξαν τις θαλάμες και τις ραβδώσεις και τα κάνανε να πάρουν σφαίρες ιταλικές, που είχαμε μπόλικες. (…)
    Η μάχη του Βουρλάν
    Στις 18 (δεκαοχτώ) Οκτωβρίου ’43 ξεκινήσαμε νύχτα και πήγαμε και κυκλώσαμε το χωριό και το πρωί τους ειδοποιήσαμε να παραδοθούνε και δεν θα τους πειράξαμε αλλά αυτοί μας βάλλανε με καταιγιστικά πυρά (…) σκοτώθηκε ένας Ελασσίτης, Δάσκαλε τον λέγαμε, δεν ξέρω αν ήταν στον πολιτικό του βίο δάσκαλος. (…)
    Τότε διέταξε ο Κολοκοτρώνης γενική επίθεση και μπήκαμε μέσα στο χωριό και βάλαμε φωτιά στο σπίτι από εκείνο που σκότωσαν τον Δάσκαλο. (…) Πιάσαμε έντεκα (11) αιχμαλώτους και επτά (7) τραυματίες που όταν φύγαμε τους αφήσαμε να τους περιποιηθούν οι χωρικοί.
    Νεκροί Παοτσήδων δεκαεπτά (17) και αυτοί που ήταν μέσα στο σπίτι και σκοτώσανε τον Δάσκαλο (…) βάλαμε φωτιά κάηκαν μέσα διότι μέχρι την ώρα που την βάλαμε ήταν μέσα και μας βάζανε και ορισμένοι κατόρθωσαν από ένα μέρος να φύγουν. (…)
    Η μάχη στο χωριό Αγιος Πέτρος και Παύλος
    Στις 20-21 Οκτώβρη ξεκινήσαμε από την Ποντοκερασιά. (…) Την άλλη μέρα χαράματα πήγαμε και τους χτυπήσαμε έγιεν σκληρή μάχη και κράτησε τέσσερις ώρες. Στην μάχη αυτή είχαμε οκτώ (8) θύματα και ο εχθρός εβδομήντα (70) αιχμαλώτους και είκοσι δύο (22) νεκρούς. Οι αρχηγοί τους Μήτσου και Τσαμαλούκας ντυθήκανε ρούχα γυναικεία και φύγανε και τα ρούχα τους τα πήρανε δύο αντάρτες δικοί μας και τα φορέσανε, ήταν ρούχα αξιωματικών της Χωροφυλακής. Οι 70 αιχμάλωτοι δέχτηκαν και έμειναν μαζί μας. Οσοι Παοτσήδες φύγανε, ανασυντάχθηκαν και φύγανε για τη Χαλκιδική. (…) Περάσαμε από τα χωριά Περιστέρι και Κριθιά. (…)
    Στην Οσσα καθίσαμε δύο ώρες και από εκεί ξεκινήσαμε και περάσαμε από τις Νυφόπετρες, την Λίμνη του Λαγκαδά και τη Βόλβη. (…) Το πρωί φθάσαμε στο χωριό
    Ριζά Χαλκιδικής εκεί καθίσαμε περίπου δύο μήνες. (…)
    Η πρώτη μάχη ήταν στο βουνό Χορτιάτη με τους Παοτσήδες αλλά δεν κράτησε πολύ διαλυθήκανε. Η δεύτερη επιχείρηση ήταν στον Πολύγυρο Χαλκιδικής. (…) Αφού κόψαμε και τα τηλεφωνικά καλώδια, μπήκαμε μέσα, φθάσαμε στην πλατεία εκεί ήταν μια ομάδα Γερμανών στο καφενείο, και μπροστά στο δρόμο ήταν έξι (6) αυτοκίνητα γερμανικά γεμάτα τρόφιμα, λάδια, σαπούνια, ελιές, σαρδέλλες παστές και κονσέρβες. (…) Μας είδαν οι Γερμανοί αρματωμένους σήκωσαν τα χέρια και χαιρέτισαν τον καπετάν Κολοκοτρώνη και είπαν «κουτ παρτιζάν» και έτσι τελείωσε και αυτή η επιχείρηση χωρίς κανένα πυροβολιζμό. (…) Πίάσαμε και όλοι την Χωροφυλακή μαζί με τους αξιωματικούς, σύνολον εβδομήντα (70) τους πήραμε μαζί μας. (…)
    Πήγαμε στο χωριό Ριζά, εκεί δώσαμε και στους χωρικούς διάφορα τρόφιμα και εμείς είμασταν εφοδιασμένοι για ένα μήνα τρόφιμα. Τους χωροφύλακες τους έβαλε ο Κολοκοτρώνης σε ομάδες αξιωματικούς. Αργότερα που ιδρύθηκε η πολιτοφυλακή πήγαν στην πολιτοφυλακή.
    (…) Τις γιορτές των Χριστουγέννων του ’43-44 μετά ήρθε διαταγή να επιστρέψουμε στο Βέρμιο στα λημέρια μας. (…)
    Εξω από το χωριό Βαμπάκιο στους πρόποδες του Πάικου μας πήρανε είδηση οι Γερμανοί και οι Παοτσήδες και μας επιτέθηκαν και άρχισε η μάχη αλλά δεν κράτησε πολύ. Εμείς μαχόμενοι συνμπτιζόμασταν προς τα λιβάδεια του Πάικου και αυτοί γυρίσανε πάλι στο χωριό και τελείωσε η μάχη χωρίς κανένα θύμα. (…)
    Στις 20 με 21 Ιανουαρίου το βράδυ (…) κατά τις 7 η ώρα πήγαμε και τους χτυπήσαμε μέσα στο χωριό Ομπαρ στα πρώτα σπίτια, αλλά σε μερικά μέρη του χωριού ήταν οχυρωμένοι καλά και κράτησε η μάχη περίπου τέσσερις (4) ώρες χωρίς καμμιά απώλεια από την πλευρά μας αυτοί είχαν 29 νεκρούς πιάσαμε 32 αιχμαλώτους και οι υπόλοιποι με τα πρώτα πυρά φύγανε και πήγανε στα Γιαννιτσά. (…)

  5. Β. on

    Τάγματα Ασφαλείας και ένοπλες ομάδες 1

    Τάγματα Ασφαλείας ονομάστηκαν οι μονάδες που συγκροτήθηκαν το 1943-1944 από τις κατοχικές αρχές για την καταπολέμηση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Σκοπός της δημιουργίας τους, εκτός από την εξοικονόμηση γερμανικού δυναμικού, ήταν, σύμφωνα με τον τότε στρατιωτικό διοικητή της Ελλάδας, Αλεξάντερ Λέερ, να χρησιμοποιηθεί πλήρως η αντικομμουνιστική μερίδα του ελληνικού λαού, για να εκδηλωθεί φανερά και να εξαναγκαστεί σε απροκάλυπτη εχθρότητα κατά της κομμουνιστικής μερίδας. Στόχος ήταν η διεύρυνση, των κατά τόπους συμμαχιών του κατοχικού μηχανισμού και η μετατροπή του πολέμου κατά της Αντίστασης σε εμφύλιο.Το εγχείρημα υλοποιήθηκε με Ευζωνικά Τάγματα, οργανωμένα
    από την δοσίλογη κυβέρνηση, συνολικής δύναμης 5.725 ανδρών, και από 22 εθελοντικά τάγματα, ως επί το πλείστον αυτοτελώς συγκροτημένα, συνολικής δύναμης 16.625 ανδρών. Όλα τα τάγματα τελούσαν υπό τις διαταγές του αντιστράτηγου των Waffen SS, Walter Schimana
    Στον ίδιο το Σιμάνα οφείλουμε και τον τελικό απολογισμό της δράσης των Ταγμάτων Ασφαλείας, λίγο μετά την αποχώρηση των Γερμανών από την Ελλάδα. Σε αναφορά του προς το Γενικό Επιτελείο των SS, στις 2 Νοεμβρίου 1944, εκτιμά ότι τα μεν εθελοντικά τάγματα «ήταν πολύτιμες βοηθητικές μονάδες στην ενεργή καταπολέμηση των συμμοριών» από τη Βέρμαχτ, τα δε ευζωνικά τμήματα «πολέμησαν τον Κομμουνισμό και τις συμμορίες του ΕΛΑΣ με αξιοσημείωτη επιτυχία». Την εκτίμησή του θα συμμεριστεί, στην υπηρεσιακή του απάντηση, στις 10 Νοεμβρίου 1944, και ο αρχηγός των SS, Χάινριχ Χίμλερ:
    «Σας εκφράζω τα συγχαρητήριά μου, επειδή κατορθώσατε να οργανώσετε τα υγιή και νομοταγή στοιχεία του Ελληνικού λαού στα τμήματα των Ελλήνων εθελοντών καθώς και των Ευζώνων, και να τα οδηγήσετε -σε αγαστή συνεργασία με τα δικά μας γερμανικά τμήματα- στον αγώνα κατά των μπολσεβίκων συνωμοτών μέχρι την τελευταία μέρα».

    Με πυρήνα αυτές τις οργανώσεις, οι Γερμανοί προσπάθησαν, χωρίς μεγάλη επιτυχία, να δημιουργήσουν ένα ενιαίο ιδεολογικό και πολιτικό μέτωπο, ικανό να προπαγανδίσει την Νέα Ευρώπη του Ράιχ, αλλά και έναν κρατικό μηχανισμό στελεχωμένο από πιστούς , αποσκοπώντας στον καλύτερο δυνατό έλεγχο της κοινωνίας. Έτσι, αρχικά οι εθνικοσοσιαλιστές διεισδύουν στον κρατικό μηχανισμό, όπου ασκούνται σε εκβιασμούς, καταχρήσεις και κλοπές τροφίμων, προσπαθώντας έτσι να πλουτίσουν αλλά και να δημιουργήσουν ένα πελατειακό δίκτυο, χρήσιμο για τις φιλοδοξίες τους.
    Οπως ήταν αναμενόμενο, οι ταγματασφαλίτες ταυτίστηκαν με την πιο σκοτεινή πλευρά της δράσης των κατοχικών στρατευμάτων: μπλόκα, κάψιμο χωριών, μαζικές εκτελέσεις αμάχων. Συχνά, μάλιστα, αποδείχθηκαν βασιλικότεροι του βασιλέως – κατηγορώντας λ.χ. τους εκπροσώπους του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού σαν «τροφοδότες των συμμοριτών» ή διαμαρτυρόμενοι για την «επιείκεια» των Γερμανών απέναντι στους αιχμάλωτους «κομμουνιστές».

    Η εικόνα που αποτυπώθηκε ως εκ τούτου στη συλλογική μνήμη για τα Τάγματα ήταν τέτοια, ώστε η Πολιτεία ουδέποτε τόλμησε να προχωρήσει στην επίσημη πολιτική αποκατάστασή τους. Μολονότι τα επιζήσαντα στελέχη τους τιμήθηκαν ποικιλότροπα από το μεταπολεμικό κράτος των εθνικοφρόνων, αυτό έγινε με κάθε δυνατή διακριτικότητα

    Συγκρότηση Ταγμάτων Ασφαλείας

    Τον Μάϊο του 1941, με την κατάληψη της Ελλάδας από τους Γερμανούς οι στρατιωτικές δυνάμεις κυρίως του Στρατού ξηράς, παρέδωσαν τον οπλισμό και διαλύθηκαν .Αντιθέτως παρέμειναν τα Σώματα Ασφαλείας, που ήταν η Βασιλική Χωροφυλακή, με έδρα την Αθήνα και υποδιοικήσεις σ΄ όλη τη Χώρα, η Αστυνομία Πόλεων, που είχε την ευθύνη ασφάλειας των πόλεων Αθήνας, Πειραιά, Πάτρας και Κέρκυρας, στην οποία Χωροφυλακή μεταξύ άλλων καθηκόντων είχε προστεθεί και η δίωξη των κομμουνιστών, το Λιμενικό Σώμα, στο οποίο διατήρησαν τη θέση τους μόνο οι αξιωματικοί και οι υπαξιωματικοί, με έδρα τον Πειραιά και τα άοπλα σώματα της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας και της Αγροφυλακής, η οποία ήταν ειδική δημόσια υπηρεσία, με καθήκον την τήρηση της δημόσιας τάξης και την πρόληψη του εγκλήματος σε αγροτικές περιφέρειες.

    Οι Γερμανοί κατακτητές αποφάσισαν, σύμφωνα με το δίκαιο του πολέμου, την διατήρησή τους για την εσωτερική ασφάλεια με μειωμένη όμως δύναμη. Η πρώτη κατοχική κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον αντιστράτηγο Γεώργιο Τσολάκογλου, πρώην διοικητή του Γ΄ Σώματος Στρατού, μέσα σε δύο χρόνια έχασε σταδιακά τον έλεγχο της υπαίθρου καθώς άρχισαν ν΄ αναπτύσσονται ομάδες ανταρτών που δρούσαν στις ορεινές περιοχές. Οι Ιταλοί και οι Βούλγαροι, που κατείχαν υπό έλεγχο το μεγαλύτερο μέρος της Χώρας, εξανάγκασαν την κυβέρνηση να μεταθέσει δυνάμεις της Χωροφυλακής στις μεγάλες πόλεις.

    Στο τέλος του πρώτου χρόνου κατοχής οι κατακτητές είχαν προσπαθήσει ν΄ αναθέσουν στα σώματα ασφαλείας, ιδίως στη Βασιλική Χωροφυλακή, αντιανταρτικά καθήκοντα που υπήρξαν όμως ανεπιτυχή. Τον Μάρτιο του 1942, υπό την πίεση των Ιταλών η ελληνική κυβέρνηση δια των Νομαρχών άρχισε να χορηγεί άδειες οπλοφορίας σε ειδικά επιλεγμένα άτομα, τα οποία θα ενίσχυαν τους κατά τόπους Σταθμούς Χωροφυλακής, που είχαν αποδυναμωθεί, με κύρια αποστολή την καταστολή του κομμουνισμού και την προστασία από επιθέσεις ανταρτών. Αυτά τα άτομα ήταν οι λεγόμενοι τότε «άνευ θητείας χωροφύλακες», τα οποία συγκρότησαν περίπου 19 τμήματα Ελλήνων εθελοντών και εντάχθηκαν αργότερα στη δύναμη της Χωροφυλακής.

    Τον Δεκέμβριο του 1942 η Ανώτατη Διοίκηση των Καραμπινιέρων στη Καρδίτσα εξέδωσε διαταγή συνδρομής των δυνάμεων της τοπικής Χωροφυλακής στις επιχειρήσεις κατά των ανταρτών. Τότε το Υπουργείο Εσωτερικών, στην αρμοδιότητα του οποίου υπάγονταν η Χωροφυλακή και η Αστυνομία Πόλεων, διαμαρτυρήθηκε έντονα στην Ανώτατη Διοίκηση των Ιταλών χωρίς αποτέλεσμα. Αλλά και αργότερα η γερμανική διοίκηση με απόφασή της, στις 10 Οκτωβρίου του 1943, ενέταξε τα Σώματα αυτά στη διοίκηση των Ες-Ες παρά την επίσης έντονη αντίδραση του υπουργείου, που προσπάθησε πλέον αυτή τη φορά ν΄ ανασυγκροτήσει την Πολιτοφυλακή, η οποία υφίστατο κατά την περίοδο του πολέμου 1940-1941.
    Για τους Γερμανούς αποδείχθηκε πολύ πιο εύκολο και πιο αποτελεσματικό, αντί να πολεμούν οι ίδιοι τους αντάρτες, να διαμορφώσουν συνθήκες, που θα οδηγούσαν Έλληνες να χτυπούν Έλληνες. Κατέφυγαν σε δόλια μέσα. Και τη διαδικασία αυτή τους την εξασφάλισαν τα Τάγματα Ασφαλείας.

    Το 1943 υπήρξε έτος καμπής τόσο για την εξέλιξη του πολέμου στα μεγάλα μέτωπα της ανατολικής Ευρώπης και της Βορείου Αφρικής, μετά τις μεγάλες νίκες των συμμάχων έναντι των δυνάμεων του Άξονα, όσο και για την ανάπτυξη του εγχώριου αντιστασιακού κινήματος.
    Στις αρχές του 1943, οι διεθνείς και εσωτερικές συνθήκες είχαν αρχίσει να αλλάζουν ουσιαστικά σε βάρος του Αξονα.Διεθνώς συντελείτο ριζική στροφή στην πορεία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, μετά τη συντριβή των γερμανικών δυνάμεων στο Στάλινγκραντ. Από την άλλη, διαφαινόταν ότι από μήνα σε μήνα η Ιταλία θα κατέρρεε. Πράγματι, σττις 8 Σεπτεμβρίου του 1943 η Ιταλία συνθηκολό- γησε. Παράλληλα, στην Ελλάδα, το ΕΑΜ αναπτυσσόταν και ο ΕΛΑΣ είχε συγκροτηθεί, ενώ τα πρώτα σημάδια μιας θυελλώδους ανάπτυξης και των δύο ήταν πλέον ορατά.
    Στην Αθήνα, το πρώτο τρίμηνο του 1943 σημαδεύτηκε από τις συνεχείς και μαζικές διαδηλώσεις των κατοίκων ενάντια στο μέτρο της πολιτικής επιστράτευσης, που στόχευε στην αποστολή χιλιάδων Ελλήνων πολιτών προς εργασία στις παραγωγικές μονάδες της Γερμανίας. Μετά από τις αντιδράσεις αυτές το μέτρο αποσύρθηκε δίνοντας στην οργανωμένη αντίσταση τη μεγαλύτερη μέχρι τότε νίκη, γεγονός που κατέστησε το ΕΑΜ ως την ισχυρότερη αντιστασιακή δύναμη. Κάτω από αυτήν την επικίνδυνη εξέλιξη, οι γερμανικές και οι ιταλικές αρχές Κατοχής δέχτηκαν τον βασικό όρο του Ιωάννη Ράλλη, να δημιουργηθούν τα Τάγματα Ασφαλείας.

    Ο διορισμός του Ιωάννη Ράλλη σηματοδότησε την έναρξη των διαδικασιών για τη δημιουργία ελληνικής ένοπλης δύναμης, με στόχο την αναχαίτιση του ΕΑΜ. Τον Απρίλιο του 1943 δημιουργήθηκαν τα Τάγματα Ασφαλείας. Ο λόγος που οδήγησε στη δημιουργία τους καταγράφεται σε επιστολή του Ιωάννη Ράλλη προς το διοικητή της Βέρμαχτ στην Ελλάδα, στρατηγό Σπάιντελ, στις 20 Δεκεμβρίου 1943:

    «Γνωρίζετε, Εξοχότατε, ότι η κυβέρνησή μου ανέλαβε με θάρρος τον αγώνα εναντίον του κομμουνιστικού επαναστατικού κινήματος. Οι συνεχείς προσπάθειές μου για στρατολόγηση και εξοπλισμό πιστών σωμάτων ασφαλείας, τα οποία χρησιμοποιούνται ήδη εναντίον των κομμουνιστών στην πρωτεύουσα, σας είναι επίσης γνωστές […]
    Η κυβέρνησή μου δεν θα διστάσει να χρησιμοποιήσει μέσα, όσο σκληρά και αν πρέπει να είναι, εναντίον των οπλισμένων αναρχοκομμουνιστικών στοιχείων, που πίστεψαν ότι βρήκαν ήδη την ευκαιρία για να μπορέσουν να επιβάλουν με τις αιματηρές και δολοφονικές τους ενέργειες τις φριχτές αρχές τους στον άτυχο και χειμαζόμενο ελληνικό λαό.»

    Στις αρχές του 1943 οι ζυμώσεις μεταξύ των Γερμανών και των Ιταλών για το διάδοχο του Κωνσταντίνου Λογοθετόπουλου βρίσκονταν στο αποκορύφωμα τους. Όλα έδειχναν ότι οι κρούσεις που είχαν γίνει στον Ιωάννη Ράλλη για την ανάληψη της πρωθυπουργίας θα είχαν ευτυχή κατάληξη παρά τους όρους που ο τελευταίος είχε θέσει για να δεχτεί. Μεταξύ των όρων αυτών σημαντική θέση κατείχε η πρόταση-απαίτηση του Ράλλη για την άμεση συγκρότηση τουλάχιστον τεσσάρων ευζωνικών ταγμάτων, από τα οποία τα δύο θα παρέμεναν στην Αθήνα και τα άλλα θα εγκαθίσταντο στη Θεσσαλονίκη. Ο Ι.Ράλλης θεωρούσε επιβεβλημένη κίνηση το σχηματισμό αυτών ταγμάτων:

    « Παρακληθείς παρά ταύτα επιμόνως να εκθέσω τους όρους μου, ανέφερον τα εξής
    […]
    4ον) Θα μοι επετρέπετο η άμεσος συγκρότησις δύο ευζωνικών ταγμάτων εν Αθήναις πρώτον και δύο αμέσως κατόπιν εν Θεσσαλονίκη, ως σύμβολον της ελληνικής κυριαρχίας και ίνα χρησιμεύσουν,όταν θα έπαυεν η κατοχή, ως πυρήν του μέλλοντος στρατού.Δεδομένου δ’ότι είχεν κατασχεθή ως λεία πολέμου, όλον το πολεμικόν υλικόν, θα μοι έδιδον το μέρος εκείνο του υλικού, το οποίονθα ήτο απαραίτητον δια τον εξοπλισμόν της δυνάμεως ταύτης. Ωμίλησα απεριφράστως όσον αφορά τους σκοπούς εις ούς απέβλεπον δια της συγκροτήσεως της μικράς αυτής δυνάμεως, διότι αμφότεροι οι πληρεξούσιοι μοι είχον, ευθύς εξ αρχήςτης συνομιλίας μας, δηλώση, ότι ούτε η Ιταλία, ούτε η Γερμανία απέβλεπον εις κατακτητικούς σκοπούς εν Ελλάδι και ότι η κατοχή ήτο απλώς συνέπεια της πολεμικής δράσεως, η οποία θα ήρετο ολοσχερώς ευθύς ως ήθελον εκλείψη οι προκαλέσαντες ταύτην απολύτως στρατηγικοί λόγοι

    5ον) Θα μοι εδίδετο ο αναγκαίος οπλισμός δια την χωροφυλακήν, ήτις είχε κατά το μέγιστον αυτής μέρος αφοπλισθή.»

    « Η συγκρότησις των Ταγμάτων εβασίσθη αρχικώς επί της εθελουσίας κατατάξεως. Επειδή όμως παρετηρήθη ότι δι’αυτής επέτυχον να διεισδύσουν στοιχεία επικίνδυνα και τινες κομμουνισταί (κατ’εντολήν των αρχηγών των) ηθελήσαμεν να εφαρμόσωμεν το σύστημα των ατομικών προσκλήσεων. Εκεί όμως ευρέθημεν πρό της επιμόνου αρνήσεως των Γερμανών, κατηγορούντων ημάς ότι ηθέλαμεν ούτω επιτηδείως να παρασκευάσωμεν επιστράτευσιν, υπούλους κατ’αυτών έχοντες σκοπούς. Ήρχισαν μάλιστα απεριφράστως να μας θέτουν το ερώτημα τί θα έπραττον τα Τάγματα εν περιπτώσει αγγλικής αποβάσεως. Εννοείται ότι η απάντησίς μας ήτο ότι δεν θα ελαμβάνομεν εις τοιαύτης φύσεως επιχείρησιν κατά των Άγγλων,αφού ούτοι, εάν δεν ήσαν σύμμαχοί μας, πάντως δεν ήσαν εχθροί μας και ότι ουδεμίαν κατά των Γερμανών εχθρικήν πράξιν θα προεβαίνωμεν, καθότι κατά την γνώμην μας,ήτο εντροπή να στρέψωμεν τα όπλα τα οποία μας είχον δοθή υπ’αυτών, κατ’αυτών.Και τέλος μετά πολλάς συζητήσεις και υπαναχωρήσεις, εδέησε να μας επιτρέψουν την δια των στομικών προσκλήσεων κατάταξιν. Αλλά νέον τότε παρουσιάσθη εμπόδιον. Η εξέγερσις των κληθέντων Ελλήνων και των οικείων των, οι οποίοι, των Γερμανών αληθή δια τούτο επιδεικνυόντων ενθουσιασμόν, διεμαρτύροντο εντόνως κατά του μέτρου μας, λέγοντες, ότι ούτω εκτίθενται οι οικείοι των ευπόρων κυρίως νέοι (δεν εκάλεσα απόρους ίνα μην τους στερήσω των οικογενειών των) διότι παρουσιάζονται θέλοντες, χάριν των περιουσιών των, τον εμφύλιον σπαραγμόν. Ηναγκάσθην τότε να απευθύνω δριύτατας παρατηρήσεις εις τους κυρίους αυτούς. Ίσως σήμερον να δικαιολογούν την επιμονήν μου και την αξίωσιν ήν είχον όπως οι εύποροι, ως απολάβοντες και μεγαλυτέρων αγαθών, σπεύσουν προς τας επάλξεις όχι δια να διατηρήσουν τας περιουσίας των, αλλά δια να σώσουν την Ελλάδα.»

    Στις 7 Απριλίου 1943 η κυβέρνηση του Ιωάννη Ράλλη αρχίζει τη συγκρότηση των ταγμάτων Οι Γερμανοί, είχαν ανάγκη από ένοπλα σώματα, που θα τους βοηθούσαν στην καταστολή της Αντίστασης, γι αυτό και η Βέρμαχτ έδωσε την έγκρισή της δια του Νόμου 260/1943, που εκδόθηκε στις 18 Ιουνίου του 1943 και δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 180 Α’. Τα Τάγματα εξοπλίστηκαν αποκλειστικά από τους κατακτητές και αμέσως μόλις συγκροτήθηκαν, έφτασαν στη Θεσσαλονίκη.
    Οι Γερμανοί δεν εμπιστεύονταν ούτε ότι η Χωροφυλακή είναι καθαρή από κομμουνιστές, γι αυτό και ο Ιωάννης Ράλλης εξόπλισε τους Εύζωνες, τους τσολιάδες των Ανακτόρων, που μέχρι τότε ήταν άοπλοι και τους παραχώρησε στους Γερμανούς1.

    Στις 21 Ιουνίου 1943, τρεις ημέρες μετά τη δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως του Νόμου 260 «περί συγκροτήσεως τεσσάρων Ευζωνικών Ταγμάτων», οι αστυνομικές αρχές της Θεσσαλονίκης έλαβαν μέσω του τοπικού ελληνικού Φρουραρχείου το σχετικό έγγραφο του Υπουργείου Εθνικής Αμύνης «περί κατατάξεως εθελοντών οπλιτών εις τα Ανεξάρτητα Τάγματα Ευζώνων κατόπιν της διαταχθείσης συγκροτήσεως τεσσάρων Ανεξαρτήτων Ταγμάτων Ευζώνων (δύο εν Αθήναις και δύο εν Θεσσαλονίκη)».
    Ανάμεσα στα απαιτούμενα δικαιολογητικά κατάταξης περιλαμβανόταν η προσκόμιση του πιστοποιητικού κοινωνικών φρονημάτων, ενώ οι υποψήφιοι δεν θα έπρεπε να είχαν συμμετάσχει σε οργανώσεις ή ενέργειες αντεθνικές «στρεφομένας κατά του κρατούντος Κοινωνικού Καθεστώτος».

    Το σχέδιο Ράλλη εφαρμόστηκε μόνο κατά το ήμισυ, καθώς μέχρι τα τέλη του χρόνου είχε ολοκληρωθεί η συγκρότηση των ταγμάτων στην περιοχή των Αθηνών, ενώ στη συνέχεια το μέτρο αυτό επεκτάθηκε και στην επαρχία. Αντιθέτως, το σχέδιο που προέβλεπε τη συγκρότηση δυο επιπλέον ταγμάτων στη Θεσσαλονίκη ματαιώθηκε. Οι λόγοι της ματαίωσης δεν οφείλονταν στην επιδίωξη εφαρμογής μιας άλλης πολιτικής από τους Γερμανούς στη Μακεδονία. Ο σχεδιασμός για την αντιμετώπιση του εαμικού κινήματος ακολούθησε μια ενιαία γραμμή παρά τις κατά τόπους διαφοροποιήσεις. Στην περίπτωση της Μακεδονίας οι Γερμανοί δεν επιθυμούσαν την κρατική συμμετοχή, γεγονός που ενδεχομένως θα δυσαρεστούσε τους συμμάχους Βουλγάρους. Εκτός αυτού, δεν είχαν λόγο να προστρέξουν στη βοήθεια των «αναξιόπιστων» αξιωματικών και να θέσουν σε κίνδυνο τις ισορροπίες στην περιοχή, τη στιγμή που υπήρχαν από ελληνικής πλευράς προτάσεις συνεργασίας, κάποιες από τις οποίες συνδύαζαν το αντικομμουνιστικό μένος με την εμμονή στην εθνικοσοσιαλιστική προοπτική της Ελλάδας.

    Το πιο αποφασιστικό βήμα για τη συγκρότηση των Ταγμάτων Ασφαλείας έγινε με την έκδοση της υπ’ αριθμ. 15111 διαταγής, στις 16 Ιανουαρίου 1944, του Γενικού Διοικητή του Στρατού Ξηράς του Υπουργείου Εθνικής Ασφαλείας, η οποία φέρει την υπογραφή του Ιωάννη Ράλλη ως προέδρου του συμβουλίου και υπουργού Εθνικής Άμυνας. Στα τέλη Οκτωβρίου του 1943, σε μυστική σύσκεψη που πραγματοποίησαν μεγαλοβιομήχανοι και μεγαλομαυραγορίτες, αποφασίστηκε να χρηματοδοτηθεί ο Ράλλης με μεγάλα χρηματικά ποσά για να εξοπλίσει τα Τάγματα Ασφαλείας

    Η διαταγή έλεγε:

    ………………………………….
    ………………………………….

    http://thehistoryofgreece.blogspot.gr/2014/05/1.html#more

  6. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΤΗΣ ΒΑΡΚΙΖΑΣ

    Μόνοι και παγιδευμένοι, οι Σιάντος και Παρτσαλίδης, που έτσι κι αλλιώς δεν έχουν το ανάστημα να επιβάλουν όρους, στις 12 Φεβρουαρίου σύρονται στην υπογραφή μιας συμφωνίας με το κατάπτυστο άρθρο 3, που καθιστούσε και αυτήν την περιορισμένη αμνηστία περίγελο των χωροφυλάκων: «Αμνηστεύονται τα πολιτικά αδικήματα τα τελεσθέντα από της 3ης Δεκεμβρίου 1944 μέχρι την υπογραφή του παρόντος. Εξαιρούνται της αμνηστίας τα συναφή κοινά αδικήματα κατά της ζωής και της περιουσίας, τα οποία δεν ήσαν απαραιτήτως αναγκαία διά την επιτυχία του πολιτικού αδικήματος».
    Η Συμφωνία της Βάρκιζας είναι η μέγιστη προδοσία των ανθρώπων που εμπιστεύτηκαν τη ζωή τους και το μέλλον της χώρας σε ανίκανη πολιτική καθοδήγηση, η οποία δεν συμβιβάστηκε έστω, όταν μπορούσε, αλλά σύρθηκε μυωπικά σε μια συνθηκολόγηση που προοιωνιζόταν τα χειρότερα. Η Εθνική Αντίσταση έμεινε εντελώς ακάλυπτη, έκθετη σε διωγμούς με οποιαδήποτε δικαιολογία, οι ελασίτες και οι εαμίτες της Κατοχής εγκαταλείφθηκαν από την πολιτική ηγεσία τους στη διάθεση του πρώτου χωροφύλακα ή παρακρατικού.
    Έναντι της άθλιας υπογραφής στη Βάρκιζα έγινε κάτι αθλιότερο.
    Παραδόθηκε στην εαμική αντιπροσωπεία ένα μυστικό έγγραφο – παράρτημα της συμφωνίας, με υπογραφή της ελληνικής κυβέρνησης και βρετανική εγγύηση, ότι για 50 ηγετικά πρόσωπα του ΚΚΕ (τα οποία θα καθόριζε το ίδιο) εξασφαλιζόταν το ακαταδίωκτο. Έτσι, όταν οι απλοί αγωνιστές βασανίζονταν, σέρνονταν στις φυλακές και εκτελούνταν από το εκδικητικό κράτος της Άκρας Δεξιάς, οι ηγέτες του ΚΚΕ έμειναν στο απυρόβλητο. Αυτός ο φιλοτομαρισμός της κομματικής ηγεσίας «δημιούργησε ένα σοβαρό ηθικό ζήτημα και μια διάσταση ανάμεσα στην ηγεσία και τους αγωνιστές που έμειναν ακάλυπτοι και ανυπεράσπιστοι». (Χατζής, Επανάσταση)

    Διονύσης Χαριτόπουλος
    «Άρης ο αρχηγός των ατάκτων»
    Εκδόσεις ΤΟΠΟΣ

    ————————————-

    «Εξαιρούνται της αμνηστίας τα συναφή κοινά αδικήματα κατά της ζωής και της περιουσίας, τα οποία δεν ήσαν απαραιτήτως αναγκαία διά την επιτυχία του πολιτικού αδικήματος»….

    Με αυτή τη διατύπωση, οι νικητές των Δεκεμβριανών ξεκίνησαν με βάση ένα στγκεκριμένο σχέδιο, την επαύριο της Συμφωνίας, τη δίωξη των αγωνιστών..

  7. 5.6.2015 / ΤΟ ΠΟΝΤΙΚΙ WEB
    Οι δοσίλογοι που τιμωρήθηκαν στην Ελλάδα είναι οι λιγότεροι στον κόσμο

    Η βασική ελληνική ιδιαιτερότητα είναι πως οι ένοπλοι δοσίλογοι ενσωματώθηκαν στον κρατικό μηχανισμό και εισχώρησαν στις πτυχές του καθεστώτος πριν προλάβουν να δικαστούν, από το Δεκέμβριο του 1944.

    Αυτά δηλώνει, μεταξύ άλλων, σε συνέντευξη που παραχώρησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο ιστορικός Δημήτρης Κουσουρής με αφορμή το βιβλίο του «Δίκες των δοσίλογων 1944-1949. Δικαιοσύνη, συνέχεια του κράτους και εθνική μνήμη» (εκδόσεις Πόλις). Κι ενώ αυτή είναι η μεταχείριση που επιφυλάσσεται στους δοσίλογους στην Ελλάδα, από την άλλη μεριά η μακράν μεγαλύτερη συνιστώσα της αντίστασης, το εαμικό κίνημα, εξαιρείται από την κοινότητα των θυμάτων αλλά και των ηρώων του έθνους. Για το βιβλίο του Δ. Κουσουρή θα πραγματοποιηθεί συζήτηση την ερχόμενη Τρίτη 9 Ιουνίου στις 8 το βράδυ στο Polis Art Café (Πεσμαζόγλου 5).

    ΕΡ: Ακολουθώντας την πρακτική των διεθνών δικαστηρίων, που δίκαζαν και καταδίκαζαν τους Γερμανούς, τα εθνικά δικαστήρια της μεταπολεμικής Ευρώπης δίκαζαν και καταδίκαζαν τους δοσιλόγους επί τη βάσει της αρχής της ατομικής ευθύνης, απαλείφοντας τη συλλογική ενοχή για τη συνεργασία με τους ναζί. Ισχύει το ίδιο και για τα Ειδικά Δικαστήρια Δοσιλόγων της Ελλάδας;

    ΑΠ: Η υιοθέτηση της αρχής της ατομικής ευθύνης αποτέλεσε τη βασική καινοτομία της διεθνούς δικαιοσύνης μετά το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, αφού έδωσε τη δυνατότητα στους νικητές να διώξουν ποινικά και να τιμωρήσουν τους δράστες εγκλημάτων που παραβίαζαν τους διεθνείς κανόνες του πολέμου.

    Πέρα από τα Διεθνή Στρατιωτικά Δικαστήρια που στήθηκαν στη Νυρεμβέργη και στο Τόκιο, έκτακτα δικαστήρια στήθηκαν, με τη μια ή την άλλη μορφή, σε όλες τις χώρες που είχαν γνωρίσει την κατοχή του ‘Αξονα. Ο αριθμός όσων με τον έναν ή τον άλλο τρόπο διώχθηκαν από τη δικαιοσύνη μετριέται σε δεκάδες ή εκατοντάδες χιλιάδες -ανάλογα με το μέγεθος της χώρας.

    Το συγκριτικό πλεονέκτημα της ποινικής αντιμετώπισης των εγκλημάτων ήταν ότι προσέφερε ένα μέσο εκτόνωσης του αιτήματος για τιμωρία, που ταυτόχρονα αποπολιτικοποιούσε τις υποθέσεις που κρίνονταν και περιόριζε τον αριθμό όσων τελικά θα διώκονταν και τιμωρούνταν. Όπως, καταδικάζοντας κάποια μέλη της ηγεσίας του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος, οι δίκες της Νυρεμβέργης «έσβησαν» από τη δημόσια σφαίρα την ενεργή συμμετοχή και στήριξη του γερμανικού λαού στην πολιτική του Χίτλερ, έτσι και η τιμωρία μέρους μόνο από όλους όσοι κατηγορήθηκαν για συνεργασία με τους κατακτητές έθεσε τα θεμέλια των λογής μεταπολεμικών εθνικών μύθων περί καθολικής αντίθεσης και αντίστασης στη φασιστική κατοχή. Τα ΕΔΔ εφάρμοσαν και προσάρμοσαν αυτό το μοντέλο δικαιοσύνης στις συνθήκες και τις νομικοπολιτικές παραδόσεις της χώρας.

    ΕΡ: Πού συνταυτίζονται και πού αποκλίνουν οι τύχες των δοσιλόγων σε Ελλάδα και Ευρώπη μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου;

    ΑΠ: Συνταυτίζονται καταρχήν στο ότι στην Ελλάδα, όπως και στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, οι διώξεις των δοσιλόγων έλαβαν τέλος κάπου στις αρχές της δεκαετίας του 1950, σε μια διαδικασία που ο ιστορικός Νόρμπερτ Φράι συνόψισε με το τρίπτυχο «αμνήστευση, επανενσωμάτωση, αποστιγματισμός».

    Η στατιστική σύγκριση δείχνει ότι ο αριθμός εκείνων που τελικά τιμωρήθηκαν, έστω τύποις, στην Ελλάδα, ήταν από τους χαμηλότερους στην Ευρώπη: η μοναδική χώρα με αισθητά χαμηλότερο ποσοστό τιμωρίας ήταν η Ιταλία, όπου είχε δοθεί αμνηστία από το 1946 κιόλας από τον Τολιάτι, που από τη θέση του υπουργού Δικαιοσύνης παραδέχτηκε πως ήταν πρακτικά αδύνατο να διωχθούν όλοι όσοι είχαν λάβει ταυτότητα του Φασιστικού Κόμματος.

    Η βασική ελληνική ιδιαιτερότητα ήταν πως οι ένοπλοι δοσίλογοι ενσωματώθηκαν στον κρατικό μηχανισμό και εισχώρησαν στις πτυχές του καθεστώτος πριν προλάβουν να δικαστούν, από τον Δεκέμβριο του 1944. Η Λευκή Τρομοκρατία μετά τη Βάρκιζα εγκαθίδρυσε ένα κλίμα φόβου που περιόρισε δραματικά την όποιας μορφής τιμωρία μπορούσε να επιβάλλει η δικαιοσύνη.

    Στην πολιτική δίκη των κυβερνήσεων οι βασικοί κατηγορούμενοι καταδικάστηκαν, αλλά κανείς δεν εκτελέστηκε, όπως συνέβη π.χ. στη Γαλλία, στην Τσεχοσλοβακία, στη Νορβηγία και αλλού.

    Οι λογής ταγματασφαλίτες αντιμετωπίστηκαν με σκανδαλώδη επιείκεια από τα Ειδικά Δικαστήρια, που έφτασαν στο σημείο να τους αθωώνουν στερεοτυπικά «δια λόγους βλακείας» λόγω του νεαρού της ηλικίας τους.

    Όσον αφορά τον οικονομικό δοσιλογισμό, από τους εξέχοντες εκπροσώπους της προπολεμικής αστικής τάξης που συνεργάστηκαν με τον κατακτητή, στην Ελλάδα δεν καταδικάστηκαν ούτε καν κάποιες ελάχιστες εξαιρέσεις, όπως συνέβη π.χ. στη Γαλλία.

    ΕΡ: Οι δίκες των δοσίλογων στην Ελλάδα αποσκοπούσαν στη νομιμοποίηση του μεταπολεμικού καθεστώτος. Από την άλλη, όμως, πλευρά η ελληνική δικαιοσύνη τάχθηκε σαφώς με το μέρος της μιας παράταξης του Εμφυλίου. Πού οδήγησε αυτή η αντίφαση, αν πρόκειται όντως για αντίφαση;

    ΑΠ: Πρόκειται όντως για μια αντίφαση εν τοις όροις, αφού η αστική δικαιοσύνη που οφείλει, τυπικά τουλάχιστον, να είναι υπεράνω των πολιτικών και λοιπών διαιρέσεων, μετατρέπεται με ταχύτατο τρόπο σε μηχανισμό πολιτικής δίωξης και, κυριολεκτικά, φυσικής εξόντωσης του εαμικού κινήματος.

    Οι αριθμοί είναι εύγλωττοι: ανάμεσα σε 1945 και 1949 εκτελέστηκαν με απόφαση πολιτικών ή στρατιωτικών δικαστηρίων 25 δοσίλογοι και πάνω από 3.000 καταδικασθέντες ως μέλη ή συνοδοιπόροι του ΚΚΕ και του ΕΑΜ.

    Ωστόσο αυτή η αντίφαση είναι που περιγράφει καλύτερα απ’ όλα τον ρόλο των Ειδικών Δικαστηρίων. Στα τέλη του 1945 και στις αρχές του 1946, πριν ακόμη τεθούν σε ισχύ το Γ’ Ψήφισμα και οι άλλοι αντικομμουνιστικοί νόμοι, Ειδικά Δικαστήρια Δοσιλόγων σποραδικά δίκασαν και καταδίκασαν μέλη της εαμικής αντίστασης ως δοσιλόγους, με το σκεπτικό πως είχαν ασκήσει ενάντια σε εθνικόφρονες πολίτες υποκινούμενοι από τον βούλγαρο κατακτητή.

    Με άλλα λόγια, το αντιφασιστικό «καθεστώς εξαίρεσης» που δημιούργησαν οι μηχανισμοί της δικαιοσύνης το 1945 εδραίωσε την ισχύ της δικαστικής εξουσίας και προετοίμασε το έδαφος για την επιβολή ενός αντικομμουνιστικού καθεστώτος εκτάκτου ανάγκης.

    ΕΡ: Γιατί οι καταδίκες των δοσίλογων ήταν εντέλει τόσο περιορισμένες ακόμα και σε σχέση με τον αριθμό των προσαχθέντων σε δίκη;

    ΑΠ: Οφείλω καταρχήν να θυμίσω πως πάνω από το 80% των υποθέσεων δεν έφτασε ποτέ σε δίκη, αλλά μπήκαν στο συρτάρι με βουλεύματα κιόλας από την προανακριτική διαδικασία. Πολλές από αυτές τις περιπτώσεις αφορούν οικονομικούς δοσίλογους, που όπως αποδείχτηκε είχαν τη δυνατότητα να δωροδοκούν δικαστές.

    Αντίστοιχα, με βάση την απόφαση της μεγάλης δίκης των κυβερνήσεων, τα Τάγματα Ασφαλείας ήταν μονάδες τήρησης της τάξης, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, και η δίωξη των μελών τους μπορούσε να γίνει μόνο αν υπήρχαν επαρκείς ενδείξεις για υπέρβαση των καθηκόντων τους.

    Όπως είπαμε, η Λευκή Τρομοκρατία και η οικονομική καχεξία ριζοσπαστικοποιούσαν τους συντηρητικούς και πίεζαν τους δημοκρατικούς δικαστές να εξαντλούν την επιείκειά τους στους δοσιλόγους και την αυστηρότητά τους στους εαμικούς. Αυτό το κλίμα αποτυπώνεται και στην εξέλιξη των δικών.

    Συχνά οι μάρτυρες κατηγορίας δεν προσέρχονται, ή προσέρχονται στο δικαστήριο για να αναιρέσουν τις προηγούμενες επιβαρυντικές καταθέσεις, ως αποσπασθείσες υπό πίεση από τις αρχές του ΕΑΜ στις ταραγμένες μέρες της Απελευθέρωσης. Εξάλλου, υψηλόβαθμοι κρατικοί παράγοντες μεσολάβησαν συχνά ούτως ώστε οι κατηγορούμενοι να λάβουν βρετανικές βεβαιώσεις για συμμετοχή στα συμμαχικά δίκτυα κατασκοπείας.

    ΕΡ: Η θεωρία των δύο άκρων απασχόλησε πολύ τη δημόσια ζωή της χώρας κατά τα διάρκεια των δύο τελευταίων ετών. Η ίδια θεωρία εμφανίζεται και στο βιβλίο σας. Πώς τη συνδέετε με το ζήτημα των δικών των δοσίλογων, αλλά και του Εμφυλίου γενικότερα;

    ΑΠ: Καταρχήν η θεωρία των δύο άκρων δεν είναι ελληνική εφεύρεση ή ιδιαιτερότητα, αλλά αντλεί τις ρίζες της από τον ευρωπαϊκό μεσοπόλεμο και απόκτησε μια νέα δυναμική με τις θεωρίες του ολοκληρωτισμού μετά τον Πόλεμο κι ακόμα περισσότερο μετά την κατάρρευση των καθεστώτων του υπαρκτού σοσιαλισμού και το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.

    Σε γενικές γραμμές, διαφορετικές εκδοχές της θεωρίας, που συνοψίζονται εν ολίγοις στην ταύτιση «μαύρου» και «κόκκινου» φασισμού, επιστρατεύονται σε περιόδους κρίσης των φιλελεύθερων δημοκρατιών και σηματοδοτούν την αύξηση της επιρροής αντικοινοβουλευτικών και αντιδημοκρατικών ρευμάτων και ιδεών.

    Στην Ελλάδα της δεκαετίας του 1940, η ιδεολογία των «δύο άκρων» αποτέλεσε καταρχήν κατασκευή της «γκρίζας ζώνης» των αστικών ελίτ της Κατοχής – εκείνων δηλαδή που αν και συμβιβάστηκαν ή συνεργάστηκαν με τους νέους κυρίαρχους της χώρας, προτίμησαν να μην εκτεθούν ιδιαίτερα και να διατηρήσουν επαφές με παράγοντες των Συμμάχων και της εξόριστης κυβέρνησης.

    Στα Ειδικά Δικαστήρια παρακολουθούμε πώς αυτή η οπτική μετατρέπεται σε επίσημη κρατική ιδεολογία, επιτρέποντας στις κρατικές και πολιτικές ελίτ της εθνικοφροσύνης να ενσωματώσουν και σταδιακά να ελέγξουν τους πρώην δοσιλόγους αλλά και να δεχτούν άφθονη υλική και πολιτική στήριξη από ΗΠΑ και Μεγάλη Βρετανία για να συντρίψουν το εαμικό κίνημα.

    Στη σημερινή Ελλάδα, η επανεμφάνιση τέτοιων θεωριών αποτελεί κυρίως προϊόν της κρίσης και της όξυνσης των κοινωνικών και πολιτικών αντιθέσεων. Η δημόσια ιστορία υπήρξε βέβαια προνομιακό πεδίο για την προετοιμασία του εδάφους και την εισαγωγή των ρευμάτων του μεταψυχροπολεμικού «νέου αντικομμουνισμού» στα καθ’ ημάς, μέσα από τη συστηματική προσπάθεια επανεγκόλπωσης των δοσιλόγων στην εθνική μνήμη του πολέμου.

    ΕΡ: Μιλήστε μας για το υλικό της έρευνάς σας. Ποιες ακριβώς πηγές μελετήσατε, τι αφηγούνται τα στοιχεία τους και πώς ερμηνεύετε αυτή την αφήγηση;

    ΑΠ: Κορμός της έρευνάς μου ήταν τα δικαστικά έγγραφα του ΕΔΔ της Αθήνας καθώς και υλικά περιφερειακών αρχείων που έχουν στο μεταξύ καταστεί διαθέσιμα στην έρευνα. Το Ειδικό Δικαστήριο της Αθήνας συγκροτήθηκε πρώτο, τον Φεβρουάριο του 1945, κι εκεί διεξήχθησαν οι πιο πολιτικές και δημόσιες δίκες που αποτέλεσαν και τον «οδηγό» για τις δίκες που ακολούθησαν.

    Οι εφημερίδες, που συχνά δημοσίευαν εκτενή πρακτικά, ειδικά για τη δίκη των κυβερνήσεων αλλά και για δίκες κάποιων εξεχουσών περιπτώσεων δοσίλογων, αποτελούν εξαιρετική πηγή για να ανιχνεύσει κανείς τη σχέση ανάμεσα σε όσα διαδραματίζονταν στις δικαστικές αίθουσες και την περιρρέουσα κοινωνική και πολιτική πόλωση έξω από αυτές.

    Στην ίδια κατεύθυνση, χρησιμοποίησα επίσης τη νομοθεσία και τη σχετική νομική συζήτηση, τα πρακτικά της Βουλής, μαρτυρίες και απομνημονεύματα πολιτικών ή οικονομικών παραγόντων, πρακτικά συνεδριάσεων και εκθέσεις πεπραγμένων δημόσιων οργανισμών και επιμελητηρίων ή ιδιωτικά αρχεία κάποιων από τους πρωταγωνιστές της περιόδου που κατάφερα να εντοπίσω.

    Οι αίθουσες των δικαστηρίων, ειδικά στις μεγάλες δημόσιες δίκης, αποτέλεσαν τη σκηνή επί της οποίας διατυπώθηκε για πρώτη φορά το επίσημο εθνικό αφήγημα για το τι συνέβη στην Κατοχή. Σε αντίθεση με τις περισσότερες άλλες χώρες, όπου αυτό το αφήγημα συμπεριέλαβε στον αντιφασιστικό πατριωτικό μύθο του πολέμου άτομα και ομάδες που είχαν μόνο μικρή ή καμιά σχέση με τα κινήματα της Αντίστασης, στην Ελλάδα η μακράν μεγαλύτερη συνιστώσα της αντίστασης, το εαμικό κίνημα, εξαιρείται από την κοινότητα των θυμάτων αλλά και των ηρώων του έθνους.

    Στα τέλη της δεκαετίας του 1940, όταν πια η τιμωρία αλλά και η διαδικασία επανενσωμάτωσης των δοσίλογων είχε πλέον ολοκληρωθεί, το έργο της δικαιοσύνης χάνει το ενδιαφέρον του στο εσωτερικό αλλά αποκτά διεθνές ενδιαφέρον στη διαδικασία συγκρότησης των στρατοπέδων του Ψυχρού Πολέμου. Αυτό με οδήγησε επίσης να παρακολουθήσω τις περιορισμένες προσπάθειες διεθνοποίησης του ζητήματος στα αρχεία π.χ. του ΟΗΕ ή δημοκρατικών οργανώσεων του εξωτερικού.

    ΕΡ: Κοιτάζοντας σήμερα το θέμα της αντιμετώπισης του δοσιλογισμού στην Ελλάδα όχι μόνο από ιστορική και νομική, αλλά και από πολιτική, κοινωνική και ηθική σκοπιά, πιστεύετε πως έχει επέλθει επούλωση του τραύματος;

    ΑΠ: Πρόκειται μάλλον για ένα ταμπού της δημόσιας μνήμης του πολέμου. Ωστόσο η ιδέα πως «εδώ, σε αντίθεση ίσως με αλλού, οι δοσίλογοι δεν τιμωρήθηκαν επαρκώς», αποτελεί κοινό τόπο σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες μετά τον πόλεμο, όπως π.χ. η Γαλλία, το Βέλγιο, η Ιταλία ή η Αυστρία. Τα φιλελεύθερα κοινοβουλευτικά καθεστώτα της δυτικής Ευρώπης ανακύκλωσαν εν πολλοίς τα υλικά του ναζισμού και των συνεργατών του κι η Ελλάδα δεν αποτέλεσε εξαίρεση στον κανόνα. Απλά εδώ η δουλειά έγινε πολύ πιο γρήγορα και πολύ πιο απροκάλυπτα.

    Το γεγονός πως στη χώρα μας η μοίρα των δοσίλογων συνδέεται με το τραύμα ενός αιματηρού και μακρόχρονου εμφυλίου κι ενός αυταρχικού καθεστώτος που διήρκεσε μέχρι το 1974, έκανε το ταμπού πιο ανθεκτικό και πιο δύσκολο να σπάσει. Σήμερα, η απενεχοποίηση του δοσιλογικού παρελθόντος ασφαλώς συνδέεται με την επιρροή και την αντοχή της νεοναζιστικής Χρυσής Αυγής, την αναβίωση αυταρχικών κρατικών πρακτικών επιτήρησης κι ελέγχου των λαϊκών κινητοποιήσεων, ή τη συγκρότηση ρατσιστικών και δολοφονικών μηχανισμών αντιμετώπισης της μετανάστευσης, όπως η Frontex.

    Αν η εμπειρία του Εμφυλίου συνεχίζει να αποτελεί ένα παρελθόν στο οποίο καταφεύγουν τα σύγχρονα πολιτικά υποκείμενα, ένθεν κακείθεν του πολιτικού φάσματος για να αντλήσουν την πολιτική τους ταυτότητα για τις μάχες του σήμερα, τούτο είναι μάλλον σύμπτωμα μιας επιμόλυνσης του παλαιού τραύματος από την ανοιχτή πληγή της σημερινής κρίσης.

    http://www.topontiki.gr/article/131582/oi-dosilogoi-poy-timorithikan-stin-ellada-einai-oi-ligoteroi-ston-kosmo#.VXFPnYuO_9o.facebook

  8. Α.Β on

    ΠΑΟ: Ήρωες ή προδότες;
    2
    02
    2011
    Αυτό το ερώτημα προκύπτει σχεδόν αμέσως μόλις αρχίσει να ασχολείται κανείς με την Πανελλήνια Απελευθερωτική Οργάνωση. Ο λόγος είναι απλός. Ο εκάστοτε χαρακτηρισμός σχετίζεται απόλυτα με την πολιτική τοποθέτηση του κάθε συγγραφέα, ερευνητή, ή ακόμα και μάρτυρα των γεγονότων που αφορούν στη δράση της ΠΑΟ. Έτσι, σύμφωνα με τους δεξιούς την ΠΑΟ αποτελούσαν έντιμοι, πατριώτες, (άσπιλοι κι αμόλυντοι ως άλλες παρθένες) αξιωματικοί του Ελληνικού Στρατού και μέλη της Χωροφυλακής, οι οποίοι προστάτεψαν τη χώρα από τους κατακτητές και τους κομμουνιστές συνεργάτες τους. Αντίθετα, σύμφωνα με τους αριστερούς, τα μέλη της ΠΑΟ ήταν ένα μάτσο προδοτικά καθάρματα, συνεργάτες των Γερμανών, φασίστες και οι ίδιοι, που σαν μοναδικό τους στόχο είχαν να εξολοθρεύσουν το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και ποτέ δε σήκωσαν όπλο ενάντια στους Γερμανούς κατακτητές.

    Θα αποπειραθούμε να δούμε κατα πόσο ένα τέτοιο ερώτημα έχει νόημα, κάνοντας μια αναδρομή στην ιστορία αυτής της οργάνωσης. Προσεχώς, λοιπόν, το ιστορικό πλαίσιο της περιόδου κατά την οποία εντοπίζεται η δράση της ΠΑΟ, η προϊστορία της, η ίδρυσή της, η δράση της, η διάλυσή της, αλλά και οι συνεχιστές του έργου της.

    Το ιστορικό πλαίσιο: 1943

    Τη χρονιά αυτή η Αθήνα συνταράσσεται από γενικές απεργίες και διαδηλώσεις. Ο λαός αντιδρά μαζικά στα γερμανικά σχέδια για πολιτική επιστράτευση (24/2, 5/3, 25/6), διαμαρτύρεται για την επέκταση της βουλγαρικής κατοχής στην κεντρική Μακεδονία (22/7), αλλά και ξεσπά αυθόρμητα στη διάρκεια της κηδείας του Κωστή Παλαμά (1/3).

    Στις 7 Απριλίου διαδέχεται τον Κων/νο Λογοθετόπουλο και αναλαμβάνει την πρωθυπουργία της κατεχόμενης Ελλάδας ο Ιωάννης Ράλλης. Είναι η τρίτη και τελευταία κατά σειρά κατοχική κυβέρνηση, η οποία στιγματίζεται ιδιαίτερα λόγω της σύστασης, έπειτα από δική της πρόταση, των Ταγμάτων Ασφαλείας.

    Η δράση των ανταρτών θεριεύει, καθώς ελέγχουν ήδη περίπου το 1/3 της χώρας (περιοχή Καρδίτσα – Τρίκαλα – Καρπενήσι). Συνάπτονται μάχες με μεγάλες μονάδες των κατοχικών δυνάμεων. Ενδεικτικά αναφέρουμε τα Δερβενοχώρια Θήβας, όπου ο ΕΛΑΣ μαζί με τους ντόπιους εξόντωσαν ένα γερμανικό λόχο, το Φαρδύκαμπο Κοζάνης, όπου ένα ολόκληρο ιταλικό τάγμα αιχμαλωτίστηκε, και το Μακρυνόρος Αιτωλοακαρνανίας, όπου ο ΕΔΕΣ επιτέθηκε εναντίον της ιταλικής μεραρχίας Μπρενέρο, η οποία έσπευδε να ενισχύσει την άμυνα της Σικελίας κατά των Συμμάχων. Δυστυχώς, η ανταρτική δράση δεν έχει σαν στόχο μόνο τους κατακτητές, καθώς την ίδια χρονιά έχουμε τις πρώτες σοβαρές συγκρούσεις μεταξύ των αντιστασιακών οργανώσεων.

    Οι δυνάμεις κατοχής προχωρούν σε εκτεταμένες σφαγές αμάχων και πυρπολήσεις χωριών, που τις ονομάζουν «αντίποινα». Το Κομμένο Άρτας (328 νεκροί), τα χωριά της περιοχής Βιάνου στο Ηράκλειο (352 νεκροί), το Μονοδέντρι Λακωνίας (118 εκτελεσθέντες), η Μονή Μεγάλου Σπηλαίου στην Αχαΐα και τα Καλάβρυτα (1.101 νεκροί) αποτελούν τόπους μαρτυρίου για χιλιάδες Έλληνες.

    Η παράδοση της Ιταλίας το Σεπτέμβριο του 1943 έχει άμεσες συνέπειες για την Ελλάδα. Από τη μια, η Αντίσταση αφοπλίζει πολλές ιταλικές μονάδες και εφοδιάζεται με τεράστιες ποσότητες όπλων και πυρομαχικών, που επιτρέπουν στους αντάρτες να εξοπλιστούν σαν κανονικός τακτικός στρατός.

    Το ιστορικό πλαίσιο: 1944

    Από την άλλη, οι Γερμανοί ξεκαθαρίζουν γρήγορα τους λογαριασμούς τους με τους πρώην συμμάχους τους και εξαπολύουν εκκαθαριστικές επιχειρήσεις σε ολόκληρο τον κορμό της ηπειρωτικής Ελλάδας. Οι αντάρτες τα βρίσκουν σκούρα, αλλά καταφέρνουν να ξεπεράσουν τη δοκιμασία χωρίς να υποστούν σοβαρές απώλειες. Δεν ισχύει το ίδιο για τους άμαχους που κατοικούν στις ορεινές περιοχές. Οι κατακτητές τους θεωρούν – δικαίως – βασικό στήριγμα των ανταρτών κι έτσι πολλοί είναι αυτοί που βλέπουν τα χωριά τους να πυρπολούνται, τα κοπάδια τους να λεηλατούνται και τις καλλιέργειές τους να καταστρέφονται.

    Οι αντιστασιακές οργανώσεις προσπαθούν να συνυπάρξουν μέσα από συμφωνίες. Στην Πλάκα Ηπείρου (29/2) ΕΛΑΣ – ΕΔΕΣ – ΕΚΚΑ συμφωνούν να μην πολεμούν μεταξύ τους, αλλά μόνο τον εχθρό στην περιοχή που ελέγχει ο καθένας. Στην Καζέρτα της Ιταλίας (26/9) ΕΛΑΣ – ΕΔΕΣ συμφωνούν να θέσουν τις δυνάμεις τους υπό τις διαταγές του βρετανού στρατηγού Σκόμπι. Όλες αυτές οι συμφωνίες όμως μένουν στα χαρτιά.

    Δημιουργείται η Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης (10/3), γνωστή και ως «Κυβέρνηση του βουνού» με έδρα την Ευρυτανία (Βίνιανη – Κορυσχάδες). Τον Μάιο, εκπρόσωποι της ΠΕΕΑ συναντιούνται στο Λίβανο με τον πρωθυπουργό της εξόριστης κυβέρνησης Γ. Παπανδρέου. Κύρια θέματα είναι η διαμόρφωση εθνικής πολιτικής και η συγκρότηση εθνικού στρατού. Στις 20 Μαΐου οι εκπρόσωποι των διαφόρων κομμάτων και οργανώσεων καταλήγουν σε συμφωνία για τη δημιουργία Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας.

    Στη διάρκεια των δύο αυτών ετών γεννιέται, αναπτύσσεται και διαλύεται η ΠΑΟ.

    Η προϊστορία – ΥΒΕ

    Για να φτάσουμε όμως στην ίδρυση της ΠΑΟ πρέπει να γυρίσουμε δύο χρόνια πίσω. Το καλοκαίρι του ΄41 ιδρύεται στη Θεσσαλονίκη η Γενική Επιθεώρησις Νομαρχιών, κλάδος της Γενικής Διοικήσεως Μακεδονίας, με επικεφαλής τον συνταγματάρχη Αθ. Χρυσοχόου. Η υπηρεσία αυτή συγκεντρώνει αναφορές της Χωροφυλακής και των Νομαρχιών και στέλνει επίσημες εγκυκλίους και προκηρύξεις με θεωρητικές οδηγίες αντίδρασης στη βουλγαρική και ρουμανική προπαγάνδα. Στα σπλάχνα της δημιουργείται η οργάνωση Υπερασπισταί Βορείου Ελλάδος (ΥΒΕ). Ιδρυτές της είναι 4 αξιωματικοί, (τ/χες Ι. Παπαθανασίου, Ε. Δόρτας, Θ. Μπάρμπας και ο λ/γός Α. Σακελλαρίδης) και μέλη της σχεδόν αποκλειστικά αξιωματικοί του Ελληνικού Στρατού. Η ΥΒΕ στρέφεται εναντίον των Βούλγαρων που κατέχουν την Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη και δευτερευόντως εναντίον των Ιταλών και των Ρουμάνων που συνεργάζονται για τη δημιουργία εστιών εθνικών διεκδικήσεων από τους τελευταίους.

    Η ΥΒΕ εξαπλώνεται σχεδόν σε ολόκληρη τη Μακεδονία, αν και συναντά σοβαρά προβλήματα στις ιταλοκρατούμενες περιοχές. Αρχικά η οργάνωση δεν υποστηρίζει την ένοπλη δράση και υπάρχουν πολλοί λόγοι γι’ αυτό. (Αρκετά από τα μέλη της κατέχουν δημόσιες θέσεις, γεγονός που καθιστά τους ίδιους και τις οικογένειές τους ευάλωτους σε γερμανικά αντίποινα, ως αξιωματικοί ξέρουν πως η έξοδος στο βουνό απαιτεί υποστήριξη από άριστα οργανωμένη επιμελητεία, υπάρχει έλλειψη οπλισμού και χρηματοδότησης) Έτσι, τα μέλη της ΥΒΕ συμβάλλουν στον αγώνα με το «διαφωτισμό» των χωρικών ενάντια στη βουγαρική (κυρίως) προπαγάνδα, με τη φυγάδευση Ελλήνων ή Βρετανών που έχουν ξεμείνει στην κατεχόμενη Ελλάδα, αλλά και με πληροφορίες που στέλνουν προς την εξόριστη κυβέρνηση και το Συμμαχικό Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής. Σε αναγνώριση των υπηρεσιών τους και για ενίσχυση της προσπάθειάς τους, λαμβάνουν από το Κάιρο χρήματα κι έναν τουλάχιστον ασύρματο.

    Σύντομα όμως οι Γερμανοί αντιλαμβάνονται την ύπαρξη και τις δραστηριότητες της οργάνωσης. Αντί να τη διαλύσουν με τη βία, εκμεταλλεύονται μέσω της Γκεστάπο τα αντικομμουνιστικά αισθήματα των μελών της, με αποτέλεσμα να εκτρέψουν τον εθνικό τους αγώνα σε κομματικό. Οι Βρετανοί με τη σειρά τους στέλνουν συνδέσμους για να αντιστρέψουν κατάσταση, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Τελικά η οργάνωση διασπάται και ορισμένα μέλη της εντάσσονται στον ΕΛΑΣ, άλλα διαφεύγουν στη Μέση Ανατολή και άλλα επιστρέφουν απογοητευμένα στα σπίτια τους.

    Η ίδρυση της ΠΑΟ

    Η συντριπτική πλειοψηφία όμως αποφασίζει να συνεχίσει τη δράση της. Έτσι, σε μια προσπάθεια να γλυτώσουν από τον εναγκαλισμό της Γκεστάπο, να αποφύγουν τη δριμεία κριτική και τις επιθέσεις του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, αλλά και να ξεκόψουν από τους γερμανόφιλους που έχουν εισχωρήσει στην οργάνωση, μετονομάζουν την άνοιξη του 1943 την ΥΒΕ σε Πανελήνια Απελευθερωτική Οργάνωση. Η «νέα» οργάνωση γίνεται δεκτή από το ΕΑΜ με σαρκαστικά σχόλια, τα οποία αιτιολογούνται από τις πραγματικές ή υποτιθέμενες σχέσεις της ΥΒΕ/ΠΑΟ με το δωσίλογο κυβερνητικό μηχανισμό και με τους ίδιους τους Γερμανούς.

    Αξιωματικοί του Ελληνικού Στρατού εξακολουθούν να αποτελούν την πλειοψηφία των στελεχών της ΠΑΟ, στην οποία ενσωματώνονται τώρα μεγάλοι αριθμοί αξιωματικών και οπλιτών της χωροφυλακής. Η απόφαση των Γερμανών να επιτρέψουν την επέκταση της βουλγαρικής κυριαρχίας συνοδεύτηκε από τη διαταγή αφοπλισμού των τμημάτων της Ελληνικής Χωροφυλακής της κεντρικής Μακεδονίας. Το αποτέλεσμα ήταν πολλοί από αυτούς να βγουν στο βουνό. Στις τάξεις της εντάσσονται επίσης και αρκετοί τουρκόφωνοι πρόσφυγες στη Μακεδονία από τον Πόντο (π.χ. Μιχάλαγας, Κισάμπατζακ).

    Το αρχικό ιδεολογικό της στίγμα είναι ξεκάθαρο: στρέφεται ενάντια στο ΕΑΜ – ΕΛΑΣ και το ΚΚΕ, ενάντια στους αντικομμουνιστές που συνεργάζονται με τους Γερμανούς και παράλληλα εκφράζει το μίσος της ενάντια στους Βούλγαρους, τους οποίους και θέτει ως στόχους της ένοπλης δράσης της.

    Η δράση της ΠΑΟ

    Από την άνοιξη του 1943 η δράση της ΠΑΟ εντείνεται με μύηση νέων μελών και συγκρότηση ανταρτοομάδων. Ωστόσο, αντάρτικο της ΠΑΟ δεν αναφέρεται ούτε σε γερμανικά, ούτε σε βρετανικά έγγραφα εκείνης της περιόδου. Τα ίδια τα μέλη όμως, καθώς και μεταγενέστεροι απολογητές της οργάνωσης διεκδικούν τις δάφνες της μάχης στο Φαρδύκαμπο.

    Η μάχη στο Φαρδύκαμπο γίνεται στις αρχές Μαρτίου 1943. Μεγάλος αριθμός κατοίκων της περιοχής, χωρίς συμμετοχή σε οποιαδήποτε αντιστασιακή οργάνωση, ένοπλα τμήματα της Ένωσης Κοινωνικής Αμύνης που αποτελεί το παρακλάδι της ΥΒΕ/ΠΑΟ στην Κοζάνη και ομάδες του ΕΛΑΣ καταφέρνουν να εγκλωβίσουν και να αιχμαλωτίσουν ένα ιταλικό τάγμα που βαδίζει προς τη Σιάτιστα. Λόγω του μεγέθους της επιτυχίας, όλες οι πλευρές προσπαθούν να οικειοποιηθούν το θρίαμβο. Τα γεγονότα λένε πως ο ανώτερος αξιωματικός στο πεδίο της μάχης ήταν μέλος της ΕΚΑ (αν/χης Κοντονάσιος) και πως οι οργανωμένοι αντάρτες ήταν μειοψηφία σε σχέση με τους κατοίκους της περιοχής που έλαβαν μέρος στη μάχη.

    Στελέχη της ΠΑΟ με επικεφαλής τον Μιχάλη Παπαδόπουλο (Μιχάλαγα) σφάζουν επτά στελέχη του ΕΑΜ στα Ίμερα της Κοζάνης. Ο Μιχάλαγας ήδη από αυτή την εποχή έχει ανοιχτή συνεργασία με τους Γερμανούς, οι οποίοι τον εφοδιάζουν με όπλα και πολεμοφόδια. Η επίσημη δικαιολογία για τη σφαγή είναι ότι τα στελέχη του ΕΑΜ ήταν φιλοβούλγαροι κομιτατζήδες. (Τερπόφσκι – Γ.Γ. ΣΝΟΦ)

    Το αρχηγείο Πιερίων – Βερμίου συγκροτείται το Μάρτιο του 1943. Στις αρχές του Απριλίου αυτό το τμήμα της ΠΑΟ βρίσκεται στη μονή Αγίων Πάντων, νότια της Βέροιας. Κυκλώνεται από ομάδες του ΕΛΑΣ και στη μάχη που ακολουθεί σκοτώνονται κάποιοι από τους πολιορκημένους, άλλοι αιχμαλωτίζονται και προσχωρούν στον ΕΛΑΣ, ενώ πολλοί είναι αυτοί που διαφεύγουν. Μετά από τη μάχη αυτή, το Αρχηγείο Πιερίων – Βερμίου διαλύεται για να ξανασυγκροτηθεί αργότερα, μέσα στο καλοκαίρι.

    Σε δύο περιπτώσεις αναφέρονται επιθέσεις ομάδων της ΠΑΟ εναντίον ομάδων του ΕΛΑΣ που συνόδευαν Βρετανούς αξιωματικούς. Ο ΕΛΑΣ κατηγορεί την ΠΑΟ ότι εσκεμμένα επιτέθηκε και ακύρωσε με αυτό τον τρόπο τα σχεδιαζόμενα από τους Βρετανούς σαμποτάζ (γέφυρα Αλιάκμονα περιοχή Μυλωβού – σήμερα Μεγάλη Γέφυρα), ενώ η δεύτερη απολογείται με το επιχείρημα ότι οι άνδρες της δεν αναγνώρισαν τους ένοπλους που βρέθηκαν στην «περιοχή τους» και γι’ αυτό άνοιξαν πυρ εναντίον τους.

    Η «ερήμωση» της Θεσσαλονίκης είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της αμφιλεγόμενης δράσης της ΠΑΟ. Η οργάνωση έκανε έκκληση να κλείσουν όλα τα καταστήματα και οι υπηρεσίες και να παραμείνουν οι κάτοικοι στα σπίτια τους, ως ένδειξη διαμαρτυρίας για την επέκταση της βουλγαρικής κυριαρχίας στη Μακεδονία. Η «διαμαρτυρία» είχε όντως επιτυχία, αφού όμως πρώτα εξασφαλίστηκε η σιωπηρή έγκρισή της από τον επικεφαλής της γερμανικής στρατιωτικής διοίκησης.

    Από στελέχη της ΠΑΟ αναφέρεται πλήθος συγκρούσεων με ομάδες Βούλγαρων στρατιωτών, κομιτατζήδων και βασανιστών που τρομοκρατούν τον ελληνικό πληθυσμό της Μακεδονίας. Οι συμπλοκές αυτές γίνονται κατά κύριο λόγο κοντά στα σύνορα της Μακεδονίας με τη Γιουγκοσλαβία (περιοχές Δοϊράνης, Γευγελής), αλλά ενίοτε και μέσα στο σερβικό έδαφος. Σε όλες τις περιπτώσεις αναφέρεται η εξόντωση, αιχμαλωσία ή φυγή των Βούλγαρων. Οι συγκρούσεις της ΠΑΟ με τους Βούλγαρους συνεχίζονται με αμείωτο ρυθμό μέχρι το χειμώνα του 1944.

    Τον Αύγουστο του 1943 γίνεται μια προσπάθεια συμφιλίωσης μεταξύ ΕΛΑΣ και ΠΑΟ και υπογράφεται στην Ελαφίνα το σχετικό σύμφωνο κατάπαυσης των εχθροπραξιών μεταξύ των δύο οργανώσεων. Το μέλλον προβλέπεται λαμπρό για την ΠΑΟ καθώς θα ακολουθούσε η αποδοχή και συμετοχή της στο Κοινό Γενικό Στρατηγείο Ανταρτών και η αναγνώρισή της από το Συμμαχικό Στρατηγείο Μέσης Ανατολής. Μετά από ένα περίπου μήνα συζητήσεων και αναμονής έρχονται στο φως έγγραφα που αποδεικνύουν τη συνεργασία στελεχών της ΠΑΟ με τους Γερμανούς. Οι αντάρτες απαιτούν δηλώσεις – και πράξεις – μεταμέλειας από την οργάνωση, ενώ το Συμμαχικό Στρατηγείο που δίσταζε, αρνείται τώρα να αναγνωρίσει την ΠΑΟ ως αντιστασιακή οργάνωση και λίγο αργότερα διατάζει τη διάλυσή της. Το έργο αναλαμβάνουν οι μονάδες του ΕΛΑΣ που επιτίθενται ανοιχτά και ανελέητα εναντίον των τμημάτων της ΠΑΟ. Μέχρι τον Ιανουάριο του 1944 τα Αρχηγεία της ΠΑΟ διαλύονται (Πιερίων – Βερμίου, Νιγρίτας, Χολομώντα, αν. Κρουσίων και Μπέλες – Κρουσίων) ή παραδίνονται και προσχωρούν (Πάικου) στον ΕΛΑΣ.

    Το Δεκέμβριο του 1943 αρκετοί ανώτεροι αξιωματικοί της ΠΑΟ προσεγγίζουν τη διορισμένη κυβέρνηση της Αθήνας για να ζητήσουν εξοπλισμό και υποστήριξη εναντίον των εχθρών του έθνους κομμουνιστών, που συμπράττουν με τους Βούλγαρους και τρομοκρατούν το λαό στην ύπαιθρο. Ο Ράλλης όμως δε θέλει ή δεν μπορεί να προσφέρει τη βοήθεια που του ζητάνε.

    Τον ίδιο μήνα λαμβάνει χώρα η μοναδική «σύγκρουση» τμήματος της ΠΑΟ με τους Γερμανούς. Η ομάδα του υπενωμοτάρχη Μήτσου, φεύγοντας από την περιοχή του Κιλκίς κυνηγημένη από τον ΕΛΑΣ, στρατοπεδεύει στο Χορτιάτη, κοντά στο Ασβεστοχώρι. Εκεί συναντιέται με Γερμανό αξιωματικό, ο οποίος προτείνει τον εφοδιασμό της ΠΑΟ με όπλα, πυρομαχικά, τρόφιμα, ρουχισμό και χρήματα, με αντάλλαγμα την αποκλειστική δράση της εναντίον του ΕΛΑΣ. Ο Μήτσου αρνείται, οι Γερμανοί κυκλώνουν την ομάδα του, η οποία όμως καταφέρνει τελικά να διαφύγει χωρίς μάχη, αφήνοντας πίσω της ένα νεκρό από ενέδρα.

    Στις 21 Ιανουαρίου το τμήμα του Μήτσου αυτοδιαλύεται με τη δικαιολογία ότι έχουν εξαντληθεί τα φυσίγγια τους. Είναι το τελευταίο μεγάλο «επίσημο» ένοπλο σώμα της ΠΑΟ. Η Διοικούσα επιτροπή της οργάνωσης συνεδριάζει στη Θεσσαλονίκη και στις 25 Ιανουαρίου εκδίδει διαταγή παύσης της ένοπλης δράσης. Δηλώνει ότι θα συνεχίσει τον αγώνα με άλλα μέσα και απαγορεύει στα μέλη της την προμήθεια εξοπλισμού από τους Γερμανούς και σε άλλες ένοπλες ομάδες να χρησιμοποιούν το όνομά της.

    Η διάλυση της ΠΑΟ

    Η τελευταία διαταγή της Δ.Ε. της ΠΑΟ εκδίδεται εν μέσω διαφωνιών, διαμαρτυριών και παραιτήσεων. Πέρα από την οριστική διάλυση των ανταρτικών ομάδων και την απαγόρευση της χρήσης του ονόματός της από ένοπλες ομάδες, κάνει λόγο για συνέχιση του αγώνα εναντίον των «άλλων εχθρών της πατρίδας». Πολλά από τα εναπομείναντα μέλη της συμπεραίνουν ότι για να συνεχιστεί αυτός ο αγώνας πρέπει να προμηθευτούν όπλα από τους κατακτητές, πράγμα όμως που επίσης απαγορεύεται με την ίδια διαταγή.

    Ο συν/χης Γιάννης Μουστεράκης, επιτελάρχης της ΠΑΟ που έχει προσχωρήσει στον ΕΛΑΣ, δείχνει έναν άλλο δρόμο. Προσπαθεί με επιστολές να πείσει την ηγεσία της ΠΑΟ ότι η αυτόνομη ύπαρξη της οργάνωσης είναι ματαιοπονία και ότι είναι προτιμότερη η συγχώνευσή της με τον ΕΛΑΣ και η συνέχιση του αγώνα κατά των κατακτητών. Ωστόσο, το ΕΑΜ θέτει σκληρούς όρους για την αποδοχή των αξιωματικών της ΠΑΟ στους κόλπους του, με αποτέλεσμα να τερματιστούν οι σχετικές διαπραγματεύσεις το Μάιο του 1944.

    Στο μεταξύ όμως, ορισμένοι αξιωματικοί αλλά και απλά μέλη της ΠΑΟ προσφέρουν φανερά πια τις υπηρεσίες τους στη Βέρμαχτ. Αγνοώντας τις διαταγές της οργάνωσης δρουν υπό την επωνυμία της εναντίον του ΕΛΑΣ, είτε μόνοι τους είτε σε συνεργασία με τους Γερμανούς. Η ηγεσία της ΠΑΟ διαγράφει τους αρχηγούς των ομάδων αυτών (τ/χης Σπύρος Σπυρίδης, Κυριάκος – Κισάμπατζακ – Παπαδόπουλος), αλλά αυτοί την αγνοούν επιδεικτικά και ο χαρακτηρισμός «παοτζής» γίνεται συνώνυμος του δωσίλογου.

    Επίλογος

    Με τη διάλυση των ανταρτικών ομάδων, η ΠΑΟ εκφυλίζεται και ουσιαστικά παύει να υπάρχει ως αντιστασιακή οργάνωση. Η Διοικούσα Επιτροπή της δεν έχει τα μέσα ή το κύρος να επιβάλει το οτιδήποτε στα μέλη της, τα οποία ακολουθούν το δικό τους δρόμο, ανάλογα με τις περιστάσεις ή τις προτιμήσεις του καθενός. Η βασική δραστηριότητα της οργάνωσης στη διάρκεια του 1944 είναι η «αποκάλυψη» εγγράφων που αποδεικνύουν διάφορες συμφωνίες του ΚΚΕ για ξεπούλημα της Μακεδονίας στους Βούλγαρους, τους Γερμανούς ή οποιονδήποτε άλλο ενδιαφέρεται. Τα πλαστογραφημένα όμως αυτά έγγραφα δεν πείθουν ούτε την εξόριστη ελληνική κυβέρνηση, ούτε τις πολύ πιο έμπειρες βρετανικές υπηρεσίες.

    Αρκετοί είναι αυτοί που φυγαδεύονται με τη βοήθεια των Βρετανών στη Μέση Ανατολή. Η αρχή γίνεται από το Σεπτέμβριο του 1943, όταν δηλαδή ήρθαν στην επιφάνεια αποδεικτικά στοιχεία για τη συνεργασία στελεχών της ΠΑΟ με τους Γερμανούς, με τις ομάδες που δρούσαν στη δυτική Μακεδονία (λ/γοί Γουλγουτζής και Σαρρής επικεφαλής).

    Ένας σημαντικός αριθμός αξιωματικών και οπλιτών της ΠΑΟ επιλέγει να συνεχίσει τον αγώνα από τις τάξεις των άλλων αντιστασιακών οργανώσεων. Κάποιοι εντάσσονται στο ΕΑΜ έπειτα από δική τους (Μουστεράκης) ή όχι και τόσο δική τους (αιχμάλωτοι) επιλογή, ενώ οι περισσότεροι καταλήγουν στον Εθνικό Δημοκρατικό Ελληνικό Σύνδεσμο λόγω ιδεολογικής συγγένειας ή μετά από άστοχες ενέργειες του ΕΛΑΣ (π.χ. Μήτσου).

    Τέλος ορισμένοι από τους αξιωματικούς με αρκετούς από τους οπλίτες της ΠΑΟ σχηματίζουν τον Εθνικό Ελληνικό Στρατό με αρχηγούς τους Κισάμπατζακ – Μιχάλαγα – Κωνσταντίνο Παπαδόπουλο. Ο ΕΕΣ αναλαμβάνει αποκλειστικά αντικομμουνιστική δράση κι έχει συνεχή συνεργασία και υπηρεσία υπό τις διαταγές των Γερμανών. Τον Ιούλιο του 1944 τμήματα του ΕΕΣ, μαζί με άλλα μέλη της ΠΑΟ εντάσσονται στην Ένωση Συμπολεμιστών Εθνικού Αγώνος του Αντώνη Φωστερίδη (Αντόν – Τσαούς), ενώ άλλα τίθενται υπό την προστασία του ΕΔΕΣ. Όσοι μένουν πίσω εξοντώνονται από τον ΕΛΑΣ σε μάχες που γίνονται στο Κιλκίς, στην Αγία Τριάδα Νιγρίτας και αλλού στις αρχές Νοεμβρίου 1944. Σημειωτέον ότι οι αιχμάλωτοι αυτών των συγκρούσεων εκτελέστηκαν με συνοπτικές διαδικασίες. Οι τελευταίοι που αναφέρονται ακόμα ως «παοτζήδες» είναι οι ομάδες του Μιχάλαγα, που έχουν περιοριστεί σε χωριά της Πτολεμαΐδας μετά τη μάχη της Κοζάνης (28 Οκτωβρίου ‘44). Αυτοί αποφεύγουν την παράδοση στον ΕΛΑΣ μετά από παρέμβαση Βρετανών αξιωματικών, αλλά θα χτυπηθούν άγρια αργότερα, όταν οι σχέσεις του ΕΑΜ με την κυβέρνηση και τους Βρετανούς θα εκτραχυνθούν.

    Ήρωες ή προδότες;

    Οι χαρακτηρισμοί «ήρωας» και «προδότης» δεν είναι τόσο αξιολογικοί, όσο ηθικολογικοί. Το να αποδόσει λοιπόν κανείς τέτοιους χαρακτηρισμούς στα αντικείμενα μιας ιστορικής έρευνας εξαρτάται αποκλειστικά από προσωπικές, εθνικές, ιδεολογικές κτλ. πεποιθήσεις. Επιπλέον, το ζήτημα της ΠΑΟ είναι τόσο περίπλοκο που η επιλογή είτε του ενός, είτε του άλλου χαρακτηρισμού μπορεί να στηριχθεί ή να απορριφθεί με πολλά επιχειρήματα. Πώς μπορείς να αποκαλέσεις προδοτική μια οργάνωση που προσπαθεί με κάθε μέσο να προστατέψει τον πληθυσμό της Μακεδονίας από τους Βούλγαρους; Πόσο ηρωική είναι μια οργάνωση που συστηματικά αρνείται να δράσει εναντίον των Γερμανών, ενώ ταυτόχρονα δεν έχει καμία αντίρρηση να σκοτώνει Έλληνες;

    Για να καταλήξουμε σε κάποια συμπεράσματα, ας δούμε ποια ήταν τα πρόσωπα του δράματος και με τίνος ευθύνη κατέληξε η οργάνωση να κερδίσει τον τίτλο της δωσίλογης.

    Ας ξεκινήσουμε με το ΕΑΜ. Το «φταίξιμό» του είναι η προσπάθεια μονοπώλησης της αντίστασης, η οποία εκφράστηκε με την αντιπαράθεση και τη σύγκρουση ενάντια σε όλες τις «ανταγωνιστικές» οργανώσεις. Δεν ήταν λίγες οι φορές που στελέχη της ΠΑΟ είχαν να διαλέξουν ανάμεσα στην εξόντωση ή τη συνεργασία με τους κατακτητές.

    Οι Βρετανοί, προσπαθώντας να κρατήσουν λεπτές ισορροπίες, αρνήθηκαν να υποστηρίξουν και να εξοπλίσουν την ΠΑΟ ώστε να μπορέσει να αναπτυχθεί αυτόνομα. Από την άλλη όμως, δεν ήθελαν τη συγχώνευσή της με τον ΕΛΑΣ για να τη χρησιμοποιήσουν ως αντίβαρο στους κομμουνιστές μετά τη λήξη του πολέμου.

    Οι Γερμανοί, αφού ξεσκέπασαν την οργάνωση από τα αρχικά στάδια της δημιουργίας της, αποφάσισαν να εκμεταλλευτούν την αντικομμουνιστική της ιδεολογία και να τη χρησιμοποιήσουν ως πιόνι εναντίον του ΕΑΜ. Σε μεγάλο βαθμό τα κατάφεραν, προσφέροντας στην ΠΑΟ είτε τη σιωπηρή ανοχή τους, είτε την έμπρακτη βοήθειά τους.

    Τέλος, το μεγαλύτερο μερίδιο της ευθύνης φέρει η ίδια η ΠΑΟ. Παρέλειψε να διαχωρίσει σαφώς τη θέση της από τους «γερμανόδουλους αντικομουνιστές», οπότε ταυτίστηκε με το λόγο και τις απόψεις της δωσίλογης κυβέρνησης και των κατοχικών δυνάμεων. Τήρησε μια αλλοπρόσαλλη στάση απέναντι σε φίλους (οι «καλοί» Βρετανοί και Αμερικανοί που τους θέλουμε στο πλευρό μας και οι «κακοί» Ρώσοι που δεν τους θέλουμε) και εχθρούς (οι Βούλγαροι είναι δαίμονες της κολάσεως και που τους σκοτώνουμε χάρη τους κάνουμε, ενώ οι Γερμανοί που καίνε χωριά και σφάζουν αμάχους είναι κατά βάθος καλοί άνθρωποι και δεν τους πειράζουμε). Επέλεξε τη στρατηγική της μη ένοπλης δράσης, όταν οι άλλες οργανώσεις διεξήγαγαν μάχες με τους κατακτητές σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της χώρας και όταν τελικά βγήκε στο βουνό, φάνηκε σαν να το έκανε εναντίον του ΕΛΑΣ. Εκμεταλλεύτηκε την ανοχή των Γερμανών προκειμένου να ανατπτύξει τις δραστηριότητές της, αλλά συνειδητά και συστηματικά απέφυγε να τεθεί απέναντί τους, έστω φραστικά.

    Η αλήθεια είναι ότι αντίθετα με άλλους, ως οργάνωση επίσημα και απροκάλυπτα η ΠΑΟ δεν συνεργάστηκε με τους Γερμανούς. Είναι όμως εξίσου αληθινό ότι τα περισσότερα από τα μέλη της το έπραξαν. Και τελικά, η ΠΑΟ δεν μπόρεσε ή δε θέλησε να κάνει απολύτως τίποτα προκειμένου να απαλλαχθεί από το στίγμα του δωσιλογισμού.

    Πηγές

    Αβέρωφ – Τοσίτσας, Ευάγγελος: Φωτιά και τσεκούρι! Ελλάς 1946 – 1949 και τα προηγηθέντα

    Γρηγοριάδης, Φοίβος: Βρεταννοί, το αντάρτικο, απελευθέρωση

    Δορδανάς, Στράτος: Αντίποινα των γερμανικών δυνάμεων κατοχής στη Μακεδονία (1941 – 1944)

    Καλλιανιώτης, Αθανάσιος: Οι αρχές της αντίστασης στη Δυτική Μακεδονία (1941 – 1943)

    Καλλιανιώτης, Αθανάσιος: Οι πρόσφυγες στη Δυτική Μακεδονία (1941 – 1946)

    Κλόουζ, Ντέιβιντ (επιμέλεια): Ο ελληνικός εμφύλιος πόλεμος 1943 – 1950. Μελέτες για την πόλωση

    Φλάισερ, Χάγκεν: Στέμμα και Σβάστικα

    https://koysair.wordpress.com/2011/02/02/%CF%80%CE%B1%CE%BF-%CE%AE%CF%81%CF%89%CE%B5%CF%82-%CE%AE-%CF%80%CF%81%CE%BF%CE%B4%CF%8C%CF%84%CE%B5%CF%82/


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: