Aπό τις άγνωστες σελίδες του ΚΚΕ

cf83ceaccf81cf89cf83ceb70005-1

Τ0 αφιέρωμα στις σελίδες ιστορίας της «Κ.Ε.» της 10-8-2014 με τη συμβολή του Χρήστου Κεφαλή, διαπραγματευόταν άγνωστες σελίδες της ιστορίας του ΚΚΕ, του αρχαιότερου κόμματος που υπάρχει σήμερα εν ζωή στην Ελλάδα

ta kleidia toy graikikou nosokomeiou

  • ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΛΥΚΥΜΑΝΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ

    ΚΚΕ: Το καθοριστικό brand name

    Του ΒΛΑΣΗ ΑΓΤΖΙΔΗ(*)

  • Ουσιαστικά, το όνομα «ΚΚΕ» είναι μια χρυσή σφραγίδα, που διαχειρίζεται και χρησιμοποιεί κατά το δοκούν η κάθε ηγετική ομάδα
  • Το μακροβιότερο κόμμα της σύγχρονης Ελλάδας είναι το Κομμουνιστικό Κόμμα (ΚΚΕ). Δημιουργήθηκε το 1918 ως Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα Ελλάδος (ΣΕΚΕ). Το ιδρυτικό συνέδριό του έγινε στις 4-10 Νοεμβρίου του 1918 στον Πειραιά, μια εβδομάδα μετά την ίδρυση της ΓΣΕΕ.

    Στις φυλακές Συγγρού το 1922. Εικονίζονται, πάνω αριστερά, ο Πετσόπουλος και, κάτω δεξιά, ο ΚορδάτοςΣτις φυλακές Συγγρού το 1922. Εικονίζονται, πάνω αριστερά, ο Πετσόπουλος και, κάτω δεξιά, ο Κορδάτος 

  • Συμμετείχαν περί τα χίλια άτομα, μεταξύ αυτών και κάποιοι εκπρόσωποι Μικρασιατών εργατών. Σκοπός του ήταν «να διαμορφώση τον αγώνα της εργατικής τάξεως εις αγώνα συνειδητόν και ενιαίον και να οδηγήση αυτήν εις την φυσικήν και αναγκαίαν αποστολήν της».

    Στο Β’ συνέδριο του ΣΕΚΕ, τον Απρίλιο του 1920, αποφασίζεται η προσθήκη της λέξης «Κομμουνιστικό» στον τίτλο και γίνεται έτσι ΣΕΚΚΕ, καθώς και η προσχώρηση στη Γ’ Κομμουνιστική Διεθνή, με μοιραία επίπτωση στις θέσεις του για το Ζήτημα της Ανατολής.

    Μετονομάστηκε τον Νοέμβρη του 1924 σε «ΚΚΕ (ΕΤΚΔ) (Ελληνικό Τμήμα Κομμουνιστικής Διεθνούς-Κομιντέρν)» στο Γ’ Εκτακτο Συνέδριο, αποδεχόμενο την πλήρη εξάρτηση από την ΚΔ (Κομιντέρν) και κατά συνέπεια από τις εξελίξεις στο εσωτερικό της νεαρής Σοβιετικής Ενωσης. Η νέα ομάδα (Πουλιόπουλος) που θα ηγηθεί στο κόμμα θα διαγράψει -για να έχει λίγο καιρό αργότερα και η ίδια την ίδια τύχη- τους περισσότερους ιδρυτές του ΣΕΚΕ (Μπεναρόγια, Δημητράτο, Γεωργιάδη, κ.ά.) με την κατηγορία του μικροαστικού καιροσκοπισμού, ήτοι του «οπορτουνισμού».

    Εκτοτε, στην πολυκύμαντη και ενδιαφέρουσα ιστορία του ΚΚΕ, η μέθοδος αυτή θα αποτελέσει το κύριο χαρακτηριστικό της διαρκούς εσωκομματικής αντιπαράθεσης, μαζί με το σύνδρομο της πρωτοπορίας και της υποκατάστασης της εργατικής τάξης από το Κόμμα. Ουσιαστικά το όνομα «ΚΚΕ» θα είναι ένα brand name και μια χρυσή σφραγίδα, που διαχειρίζεται και χρησιμοποιεί κατά το δοκούν η κάθε ηγετική ομάδα που είχε καταφέρει να εκτοπίσει με βίαιους τρόπους την αντίπαλη.

    Ως έκφραση της λαϊκής δυσαρέσκειας

    Το ΚΚΕ θα έχει την τύχη να απορροφήσει την κοινωνική δυσαρέσκεια που προκλήθηκε στον ελληνικό λαό τόσο με τη Μικρασιατική Καταστροφή όσο και με την οικονομική κρίση μετά το 1928.

    Εκτοτε θα είναι καθοριστική η σημασία του στις εξελίξεις. Το εντυπωσιακό εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα της Κατοχής, που αμφισβητούσε εν τοις πράγμασι την ξενοδουλεία -όπως και τον παρασιτικό χαρακτήρα των κυρίαρχων ελίτ- και βασίστηκε στην απελευθέρωση της δυναμικής του λαού, θα καταλήξει να κριθεί στο πεδίο της διαπραγμάτευσης της ηγετικής ομάδας του ΚΚΕ με το διεφθαρμένο προπολεμικό αστικό καθεστώς και τους Βρετανούς αποικιοκράτες. Παρόμοια θα συμβεί και με τον Εμφύλιο.

    Το σημερινό αφιέρωμα των Ιστορικών, με τη συνεργασία του Χρήστου Κεφαλή, μέλους της συντακτικής επιτροπής του περιοδικού «Μαρξιστική Σκέψη», αναδεικνύει τέσσερα χαρακτηριστικά πρόσωπα της ιστορίας του ΚΚΕ: τον Γιάννη Πετσόπουλο, τον Κώστα Σιαπέρα, ενώ παρουσιάζονται σε μια ενδιαφέρουσα ιστορική αντίστιξη οι μορφές του Νίκου Ζαχαριάδη και του Ασημίδη (ψευδώνυμο του Γιώργου ή Παντελή Κωνσταντινίδη).

    (*) διδάκτωρ Σύγχρονης Ιστορίας, μαθηματικός, https://kars1918.wordpress.com/

  •  

    cf83ceaccf81cf89cf83ceb70005-1

    Τέσσερα τραγικά πρόσωπα του κόμματος

    «Το δικό μας «θανάσιμο» λάθος είταν ότι τη διαλεχτική θέλαμε να την αποφτερώσουμε, να τη στριμώξουμε μέσα σε καλούπια, νόμους, περιθώρια. Αφτό για τη διαλεχτική αποτελεί σκότωμα, στραγγαλισμό. Και για τέτιο φέρσιμο η διαλεχτική, δηλ. η ζωή εκδικιέται γιατί μας αφήνει πίσω έκθετους, πελαγωμένους, έξω απ’ την πραγματικότητα»
    (Νίκος Ζαχαριάδης, 31 Ιουλίου 1973, Σουργκούτ, στη Σιβηρία)

    Ο Ασημίδης ήταν ο δεύτερος στην τάξη ηγέτης του ΚΚΕ μετά τον Ζαχαριάδη  το 1931Ο Ασημίδης ήταν ο δεύτερος στην τάξη ηγέτης του ΚΚΕ μετά τον Ζαχαριάδη το 1931

    Γιάννης Πετσόπουλος

    Ο Γιάννης Πετσόπουλος γεννήθηκε το 1891 στην Κωνσταντινούπολη. Το 1916 εξέδωσε τον «Ριζοσπάστη», που θα γινόταν η εφημερίδα του ΣΕΚΕ, με την ίδρυσή του το 1918. Ως εκδότης του «Ριζοσπάστη» φυλακίστηκε στα 1917-22 δεκατρείς φορές, κυρίως λόγω της θέσης του ΣΕΚΕ για τη Μικρασιατική Εκστρατεία. Στη συνέχεια απομακρύνθηκε από το ΚΚΕ και ασχολήθηκε με επιχειρήσεις χάρτου. Συμμετείχε στην Εθνική Αντίσταση, όταν αποκαταστάθηκε και η κομματική του ιδιότητα.

    Ασκεί κριτική στη γραμμή της ηγεσίας, με πολυσέλιδα τετράδια που αποστέλλει στο Πολιτικό Γραφείο. Αποτέλεσμα ήταν η διαγραφή του, και σε ανακοίνωση της Κ.Ε. Ελέγχου του ΚΚΕ, 29.4.1946, χαρακτηρίζεται «στοιχείο εχθρικό στο λαϊκό κίνημα φραξιονιστικό, συνειδητά διαλυτικό, όργανο ξένων αντιδραστικών συμφερόντων» και παραδίδεται «στη λαϊκή περιφρόνηση». Στην ανακοίνωση αυτή παρουσιάζεται, μάλιστα, εντελώς ατεκμηρίωτα σαν μέλος των ναζί…

    Το 1946 ο Πετσόπουλος δημοσιεύει το βιβλίο του «Τα Πραγματικά Αίτια της Διαγραφής μου από το ΚΚΕ», δημοσιοποιώντας έτσι τις κριτικές του. Θα κατηγορηθεί γι’ αυτό σαν «πράκτορας», της Ιντέλιτζενς τώρα, από τον Ζαχαριάδη στην 3η Συνδιάσκεψη του 1950. Το βιβλίο περιέχει ενδιαφέρουσες εκτιμήσεις για τις επιλογές της ηγεσίας του ΚΚΕ. Ακολουθούν χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

    Η Βάρκιζα

    Διαγραφή του Ασημίδη όπως δημοσιεύθηκε στον «Ριζοσπάστη», τον Ιανουάριο του 1934

    Διαγραφή του Ασημίδη όπως δημοσιεύθηκε στον «Ριζοσπάστη», τον Ιανουάριο του 1934

    Τι επιτύχατε με τη Βάρκιζα; Την αμνηστία του πολιτικού αδικήματος. Αυτή μας την έδωσε ο Τσόρτσιλ με τις σχετικές κατηγορηματικές δηλώσεις του στην Αγγλική Βουλή, πως κανένας δεν θα διωχθεί για την απλή συμμετοχή του στο κίνημα. […] Για να πάρουμε λοιπόν κάτι που το είχαμε, παραδεχθήκαμε με την υπογραφή μας, πως η αντίσταση κατά της ξένης επέμβασης ήταν αδίκημα πολιτικό που είχε ανάγκη αμνηστίας, και, το φοβερότερο, πως η εκτέλεση δοσιλόγων και προδοτών έγκλημα κοινό.

    Προσπαθώντας να βρείτε τη διάκριση μεταξύ του πολιτικού και του κοινού αδικήματος, βρήκατε μια διατύπωση, χάρις στην οποία κανένας φόνος δεν ξεφεύγει απ’ το χαρακτηρισμό του κοινού αδικήματος, εφόσον ένα συμβούλιο θ’ αποφαίνεται πως δεν ήταν αναγκαίος για να επιτύχει η στάση. Παραδώσατε έτσι όλους εκείνους που επάνω σε λανθασμένα συνθήματά σας έκαναν εκτελέσεις στο δήμιο, και, το χειρότερο, στην ατίμωση, που αυτή τη φορά κινδυνεύει να κολλήσει σαν ρετσινιά πάνω σ’ όλο μας το κίνημα (σελ. 115).

    Αρης Βελουχιώτης

    Ο Αρης ανέπτυξε θαυμαστά προσόντα οργανωτή, αρχηγού παρτιζάνων και στρατιωτικού. Αυτός ήταν το λαϊκό στρατιωτικό ταλέντο που έβγαλε ο αγώνας μας. […] Ο Αρης δε βγήκε τώρα ενάντια στη Βάρκιζα. Βγήκε αμέσως την επομένη της Βάρκιζας. Ηταν αυτό η διαμαρτυρία ολόκληρου του αντάρτικου ενάντια σ’ αυτή τη συνθηκολόγηση, που παράδινε το κίνημα της αντίστασης ολόκληρο στα χέρια των προδοτών. […] Βγήκε να πληρώσει με τη ζωή του το χρέος που είχε προς το κίνημα της εθνικής αντίστασης, σαν δημιουργός και ο πρώτος αρχηγός του. […]

    Το κεφάλι του Αρη του Βελουχιώτη, του αρχηγού της εθνικής αντίστασης, του ήρωα του Γοργοπόταμου, πριν κρεμαστεί από τους χθεσινούς συνεργάτες των Γερμανών στους φανοστάτες της πλατείας των Τρικάλων (της ίδιας πλατείας, όπου ο Παρτσαλίδης κι ο Σιάντος ανήγγειλαν τη συνθηκολόγηση της Βάρκιζας και τη διάλυση του ΕΛΑΣ) κυλίστηκε, μαζί με ολόκληρο το κίνημα της αντίστασης που συμβόλιζε, στο βόρβορο από την ίδια την ηγεσία του Κόμματος, που δε δίστασε να τον σπιλώσει με την κατηγορία της δειλίας (σελ. 225-226).

    Η αποχή στις εκλογές του 1946

    Ενα κόμμα κατεβαίνει στην αποχή όταν πεισθεί πως είναι η μόνη ενδεδειγμένη για την περίσταση μορφή εκλογικής πάλης. […] Εσείς κηρύττατε την αποχή πιστεύοντας όχι στην ωφελιμότητα της αποχής, παρά… στην αναβολή των εκλογών! […] Του κάκου ο γερο-Σοφούλης σας διαβεβαίωνε πως δεν μπορούσε και δε θ’ ανέβαλε τις εκλογές. […] Ετσι, την τελευταία στιγμή, όταν είδατε πως η μπλόφα σας δεν έπιασε, στείλατε το συν. Χατζήμπεη και άλλους να ζητήσουν από τον κ. Σοφούλη αναβολή των εκλογών. […]

    Μ’ άλλα λόγια, σαν οι πιο ριψοκίνδυνοι χαρτοπαίκτες, παίξατε τα ρέστα του κινήματός μας μπλοφάροντας πάνω στο πιο απίθανο χαρτί, στην αδικαιολόγητη ελπίδα αναβολής των εκλογών, με αποτέλεσμα το θρίαμβο του Μπέβιν, την «διαπίστωση» με τη σφραγίδα των Γάλλων και Αμερικανών παρατηρητών, πως είμαστε μια μειοψηφία από 9,75% και την απομόνωσή μας από την πολιτική ζωή (σελ. 421-422).

    Κώστας Σιαπέρας

    Ο Κώστας Σιαπέρας γεννήθηκε το 1914 στην Αγόριανη Δομοκού. Τελείωσε τη Σχολή Νομικών και Οικονομικών Επιστημών στη Θεσσαλονίκη. Συμμετείχε ενεργά στους κοινωνικούς αγώνες από το 1932 και στην Εθνική Αντίσταση. Μετά τον Εμφύλιο βρέθηκε πολιτικός πρόσφυγας στη Βουλγαρία, όπου τελείωσε την Παιδαγωγική Σχολή στη Σόφια. Δούλεψε στο Ραδιοφωνικό Σταθμό Σόφιας και αργότερα ως εισαγγελέας Εφετών στο δικαστικό κλάδο. Μετά το 1980 έπεσε σε δυσμένεια και το 1983, όταν επαναπατρίστηκε, το Κρατικό Συμβούλιο της Λ.Δ. Βουλγαρίας του αφαίρεσε την ιδιότητα του πολιτικού πρόσφυγα και του έκοψε τη σύνταξη.

    Ο Σιαπέρας είχε πάρει μέρος σε βασανιστήρια που διέτασσαν οι Ζαχαριάδης, Βλαντάς κ.ά. Αργότερα όμως αναγνώρισε ότι είχε παρασυρθεί από τις αθλιότητες της ηγεσίας. Στο βιβλίο του «Μυστικοί Δρόμοι του Δημοκρατικού Στρατού» (εκδ. Γλάρος, 1990) δίνει πολλά στοιχεία για τα παρασκήνια της περιόδου.

    Αρκετά είναι τραγικά, όπως η περίπτωση των 36 αγωνιστών που στάλθηκαν στο κάτεργο του Μπέλενε στον Δούναβη, από όπου δεν έβγαινε κανείς ζωντανός. Ο Σιαπέρας ήταν παρών όταν ο Ζαχαριάδης αποφάσιζε την τύχη τους: «Ο Ζαχαριάδης μου είπε να του διαβάζω με τη σειρά και προσεχτικά όλα τα στοιχεία για τον καθένα και όταν τελείωνα μου έλεγε: – Αυτό βάλτο εκεί! Εκείνο βάλτο εδώ! κ.λπ… Μέσα σε λίγη ώρα ο Ζαχαριάδης είχε αποφασίσει την τύχη 36 αγωνιστών!» (σελ. 125).

    Μια άλλη τέτοια περίπτωση ήταν τα γεγονότα στην 6η και 7η Μεραρχία του ΔΣΕ τον Σεπτέμβρη του 1949. Αρκετοί αγωνιστές, ανάμεσά τους και ο Βαγγέλης Κασάπης (Κρίτων), από τους διακεκριμένους αξιωματικούς του ΔΣΕ, κατηγορήθηκαν σαν πράκτορες, σε αναζήτηση αποδιοπομπαίων τράγων για την ήττα. Κατά την παραλαβή μιας τέτοιας ομάδας:

    «Ο Σιαπέρας δεν διστάζει να αναφερθεί και στη δική του συμμετοχή σε βασανισμούς, υπό τις διαταγές του Δ. Βλαντά, εκ των βασικών τότε ηγητόρων του ΚΚΕ. «Το έκανα με προθυμία και τυφλή υπακοή […] Και ήμουν έτοιμος να τους τουφεκίσω, αν μου έδινε εντολή το κόμμα, ο Βλαντάς δηλαδή! […] Ετσι μας είχε διαπαιδαγωγήσει το κόμμα, να σκοτώνει ο σύντροφος το σύντροφό του» (σελ. 155).

    Αφηγείται όμως και εύθυμα περιστατικά, όπως εκείνα στο γιουγκοσλαβικό χωριό Νόβι Σίβατς, όπου οι αντάρτες εγκαταστάθηκαν το 1945. Το χωριό κατοικούνταν μόνο από Γερμανίδες, καθώς οι άντρες τους είχαν πάει να πολεμήσουν στο πλευρό του Χίτλερ. Κατά την απουσία τους, οι… Πηνελόπες τους δεν έμεναν άπραγες:

    «Οταν… περνούσε κάποιος Ελληνας αγωνιστής μπροστά στις πόρτες, δυο και τρεις μαζί γυναίκες, που παραφύλαγαν με μισάνοιχτη την πόρτα, τον έσπρωχναν μέσα στο σπίτι και αμπάρωναν καλά τις πόρτες… Οπως είχε διαπιστωθεί, κάτι λίγοι «την είχαν πάθει» στ’ αλήθεια έτσι, με τη βία. Αλλοι, όμως, κατεργαραίοι, που είχαν μυριστεί τη δουλειά, πήγαιναν και «ξύνονταν» στις πόρτες και επιδίωκαν μόνοι τους να τους «αρπάξουν», για να δικαιολογούνται ύστερα στις συνελεύσεις» (σελ. 62-63).

    Ζαχαριάδης και Ασημίδης

    Οι μορφές του Ζαχαριάδη και του Ασημίδη κάνουν μια ενδιαφέρουσα ιστορική αντίστιξη.

    Ο Ασημίδης (ψευδώνυμο του Γιώργου ή Παντελή Κωνσταντινίδη) είναι σχεδόν άγνωστος σήμερα. Ηταν όμως ο δεύτερος στην τάξη ηγέτης του ΚΚΕ μετά την ανάληψη της ηγεσίας από τον Ζαχαριάδη το 1931. Θα διαγραφεί το 1934, επειδή θα κριτικάρει την υπερεπαναστατική φρασεολογία της ηγεσίας.

    «Η φασιστική διχτατορία δεν είναι ζήτημα του μέλλοντος, δεν είναι ζήτημα «θα», αλλά πριν απ’ όλα παρασκευής της και εφαρμογής της από σήμερα. Βλέπουμε μόνο τι θα γίνει και όχι τι σήμερα γίνεται. Δηλ. στην ουσία δεν βλέπουμε ούτε τι γίνεται ούτε τι θα γίνει», σημειώνει χαρακτηριστικά στην κριτική που θα προκαλέσει τη διαγραφή του.

    Η ανακοίνωση της διαγραφής με κείμενο του Π.Γ. του ΚΚΕ στην ΚΟΜΕΠ, 15 Αυγούστου 1934, θα αποτελέσει πρότυπο για πολλές μεταγενέστερες:

    «Γιατί διαγράφτηκε ο Ασημίδης (Ευσταθίου); Γιατί αγνόησε, γιατί περιφρόνησε και τσαλαπάτησε τη βασική υπόδειξη της έκκλησης της ΕΕ της ΚΔ προς τα μέλη του ΚΚΕ, του Νοέμβρη 1931, ότι πρώτος όρος της μπολσεβικοποίησης του κόμματος είναι το άμεσο και ολοκληρωτικό ξερίζωμα κάθε, και του πιο ελάχιστου, φραξιονιστικού υπολείμματος… Το ΚΚΕ θα συντρίψει αμείλιχτα τον οπορτουνιστή και τυχοδιώκτη Ασημίδη όπως κάθε άλλον παρόμοιό του ώς τα σήμερα».

    Με παρόμοια ορολογία θα διαγραφεί και ο Ζαχαριάδης στην 7η Ολομέλεια της Κ.Ε. του ΚΚΕ το 1957: «Ο Νίκος Ζαχαριάδης χτυπάει το Κόμμα από τις ίδιες θέσεις και απόψεις που το χτυπάει ο ταξικός εχθρός… Η 7η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ… τον διαγράφει από το Κόμμα σαν αντικομματικό φραξιονιστικό αντιδιεθνιστικό, εχθρικό στοιχείο».

    Ο Ασημίδης θα δολοφονηθεί από την ΟΠΛΑ τον Δεκέμβρη του 1944 σε ένα «συντροφικό» ξεκαθάρισμα λογαριασμών. Ο Ζαχαριάδης θα αυτοκτονήσει στο Σουργκούτ στη Σιβηρία την 1η Αυγούστου 1973, έπειτα από πολυετή εξορία.

    * Μέλος της Συντονιστικής Επιτροπής του περ. «Μαρξιστική Σκέψη». Το παραπάνω κείμενο αποτελεί περίληψη ενός εκτεταμένου κειμένου που δημοσιεύεται στο νέο τόμο 14 της «Μαρξιστικής Σκέψης», ο οποίος είναι αφιερωμένος εξ ολοκλήρου στην ιστορία του ΚΚΕ. Το αφιέρωμα καλύπτει την περίοδο 1918-1957, από την ίδρυση του ΣΕΚΕ και του ΚΚΕ ώς την απομάκρυνση του Ζαχαριάδη από την ηγεσία. Χωρίζεται σε δύο μέρη, ένα μέρος αναλύσεων και ένα ντοκουμέντων.

    cf83ceaccf81cf89cf83ceb70005-1

No comments yet

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: