Γιάννης Ταμτάκος: Μια ζωντανή μαρτυρία από τη σφαγή της ιωνικής Φώκαιας (13-6-1914)

Γράφοντας ένα αφιέρωμα για την επέτειο των 100 χρόνων από την καταστροφή της ιωνικής Φώκαιας (βόρεια της Σμύρνης) στις 13 Ιουνίου 1914 από τις νεοτουρκικές συμμορίες -στο πλαίσιο ένος προδιαγεγραμμένου σχεδίου εξόντωσης των χριστιανικών κοινοτήτων–  διάβασα 4 πολύ σημαντικά βιβλία: 2 σε επιμέλεια Χ. Γιακουμή (αρχείο Felix Sartiaux), του Νικόλαου Χόρμπου και του Παρασκευά Συργιανόγλου.
.
Το αφιέρωμα θα παρουσιαστεί στην «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία», 15-6-2014 μαζί με την εξαιρετική μαρτυρία του Γάλλου αρχαιολόγου Felix Sartiaux που έζησε το πογκρόμ και τη σφαγή του ’14 (http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=435173)
.
Στο βιβλίο του Ν. Χόρμπου βρήκα μια εξαιρετική φωτογραφία που την παραθέτω παρακάτω, όπου μεταξύ των μαθητών βρίσκεται και ο Γιάννης Ταμτάκος (σε κύκλο), που αργότερα ως πρόσφυγας θα παίξει πολύ σημαντικό ρόλο στο εργατικό κίνημα της Θεσσαλονίκης….  
.
Arxeio Nik. Hormpou 2a
.
.
Το παρακάτω έγγραφο είναι το ενδεικτικό του μαθητή της Δ’ τάξης του δημοτικού σχολείου Παλαιάς Φώκαιας  Ιωάννου Ταμτάκου κατά τη σχολική χρονιά 1920-21. Ο Ταμτάκος όπως και οι υπόλοιποι συμπολίτες του που διασώθηκαν από την σφαγή και την εκδίωξη του 1914 επέστρεψαν στην πατρίδα τους μετά την απελευθέρωσή της  το 1919, για να γίνουν και πάλι -οριστικά αυτή τη φορά- πρόσφυγες με τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922. 
Arxeio Nik. Hormpou 3
.
O Γιάννης Ταμτάκος πήρε μερος στην εργατική εξέγερση της Θεσσαλονίκης τον Μάιο του ’36, εντάχθηκε αρχικά στους αρχειομαρξιστές και στον αντισταλινικό χώρο για να ενστερνιστεί στη συνεχεια αντιεξουσιαστικές απόψεις επηρεασμένος από τον Κροπότκιν.
tamtakosfkex2e.jpg

Περισσότερα στοιχεία για τη βιογραφία του  και την πολιτική του δράση μπορείτε να διαβάσετε στο Καλό ταξίδι μπαρμπα-γιάννη… Επίσης μπορείτε να τον δείτε στο ντοκιμαντέρ «Κουρσάλ» του Νίκου Θεοδοσίου και να τον ακούσετε να τραγουδά τον Ύμνο της Διεθνούς στα ποντιακά από μια σπάνια ηχογράφιση…

.

Προσφυγόπουλα στη Θεσσαλονίκη το 1916

1916-%cf%80%cf%81%ce%bf%cf%83%cf%86%cf%85%ce%b3%cf%8c%cf%80%ce%bf%cf%85%ce%bb%ce%b1-%cf%86%cf%89%cf%84%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%b7%ce%bc%ce%ad%ce%bd%ce%b1-%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b1
1916 Προσφυγόπουλα φωτογραφημένα στην αυλή της Αχειροποιήτου.0
Σπουδαία φωτογραφία του Ariel Varges – Imperial War Museum.jpg
Advertisements

5 Σχόλια

  1. Ανακαλύπτοντας ένα σπάνιο φωτογραφικό αρχείο

    ο

    Σάββατο 05 Ιούλιος 2014 | Χάρης Γιακουμής |

    Τα 90 τόσα χρόνια που χωρίζουν τις φωτογραφικές μαρτυρίες αυτές με το σήμερα, είναι ακριβώς μία γενιά ολόκληρη. Αυτή η γενιά των τελευταίων Ελλήνων που έζησαν στις αρχές του 20ού αιώνα στα μικρασιατικά παράλια, είχε την ατυχία να ζήσει όχι ένα, αλλά δύο διωγμούς, το 1914 και 1922. Ο πρώτος διωγμός του Ιουνίου τού 1914 που τον έζησαν κυρίως οι κάτοικοι της περιοχής της Παλαιάς και της Νέας Φώκαιας, έμεινε άγνωστος στη συλλογική μνήμη λόγω απουσίας φωτογραφικών τεκμηρίων. Τα μόνα τεκμήρια που είχαμε, ήτανε μνήμες άυλες, αυτές που έφεραν μαζί τους οι Φωκιανοί πρόσφυγες, αυτές που μπόρεσαν και κράτησαν σα φυλακτά βαθιά μέσα στην ψυχή τους.

    Πολιτισμός

    3η Θερινή Ακαδημία Κιθάρας
    Το «ΙΙ» στο 37ο Φεστιβάλ Δράμας
    Αντάμωμα παραδοσιακών χορών Λέσβου
    «H παράσταση σατιρίζει τα κοινωνικοπολιτικά δρώμενα»
    Έκθεση Μάριου Πελώνη στη Μύρινα
    Με τις αφηγήσεις στα παιδιά και στα εγγόνια τους καταφέρανε όσο μπορούσαν να μεταφέρουν έως τις μέρες μας την εικόνα της χαμένης τους πατρίδας. Μια εικόνα, που όσο περνούσε ο καιρός και έφευγε ο ένας μετά τον άλλον από τη ζωή, χανότανε και αυτή σιγά – σιγά.

    Οι φωτογραφίες τού Σαρτιώ

    Η εύρεση των φωτογραφιών τού Φελίξ Σαρτιώ, όμως, έρχεται να συγκεκριμενοποιήσει μια για πάντα την ιστορία, αλλά και το δράμα αυτού του τόπου. Ενός τόπου με ιδιαίτερα ένδοξη ιστορία. Οι Φωκιανοί είναι αυτοί που στον 6ο αιώνα π.Χ. ίδρυσαν την πόλη της Μασσαλίας, αλλά και άλλες αποικίες, και έτσι διέδωσαν στα νότια παράλια της Γαλλίας και στη δυτική Μεσόγειο τον ελληνισμό.

    Στις φωτογραφίες διακρίνεται καπνός να βγαίνει από κάποια συνοικία στη Χερσόνησο, καμμένα και λεηλατημένα σπίτια, πτώματα στην παραλία, κόσμο στο γιαλό να επιβιβάζεται σε βάρκες και πλοιάρια για να μεταφερθεί στην απέναντι όχθη, στη Μυτιλήνη, στη Θεσσαλονίκη ή τον Πειραιά. Μερικές με γαλλικές λεζάντες «Φώκαια, γεγονότα 1914». Η ταυτοποίηση του φωτογράφου με το Γάλλο αρχαιολόγο Φελίξ Σαρτιώ έγινε με την ανακάλυψη ότι είχε γραφτεί το 1914 από αυτόν με το τίτλο «Le sac de Phocée et l’expulsion des Grecs ottomans d’Asie-Mineure» (Η λεηλασία της Φώκαιας και ο διωγμός των Ελλήνων Οθωμανών της Μικράς Ασίας).

    Έτσι, η Ιστορία μάς χτύπησε την πόρτα και μας ζήτησε να μεσολαβήσουμε για να παρουσιάσουμε τη «Μνήμη» στους νόμιμους κατόχους της. Βρήκε ότι ο χρόνος που πέρασε, ήταν αρκετός, αλλά έπρεπε να βιαστεί να προλάβει έστω και έναν που να έχει βιώσει το διωγμό και να είναι ακόμα εν ζωή.

    http://www.emprosnet.gr/article/61059-anakalyptontas-ena-spanio-fotografiko-arheio

  2. Οι εντολές για την έναρξη των διώξεων δόθηκαν με τη μορφή απορρήτων τηλεγραφημάτων προς όλους τους πολιτικούς και στρατιωτικούς διοικητές των διαφόρων νομών, έπειτα από μια σύσκεψη που είχε ο Ταλαάτ στις 8 Μαΐου του 1914 με τους συνεργάτες του, Εμβέρ, Τζεμάλ, Νουρεντίν και άλλους ηγέτες των Νεότουρκων.

    Ένα απ’ αυτά τα τηλεγραφήματα κατόρθωσε να το αποκτήσει έπειτα από δυο χρόνια η γαλλική εφημερίδα «Le Temps» και το δημοσίευσε στις 29 Ιουλίου 1916. Έλεγε τα εξής:

    «Γιλντίζ 14-5-1914.

    Προς τον διοικητή της Σμύρνης Ραχμή μπέη. Οι Έλληνες Οθωμανοί υπήκοοι της περιφέρειας σας αποτελούν πλειονότητα, η οποία δυνατόν να αποβεί επικίνδυνη. Γενικότερα, όλοι όσοι ζουν στα παράλια της Μικρασίας συμπεριλαμβανομένων και αυτών της Νομαρχίας σας πρέπει να εξαναγκαστούν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους και να μεταφερθούν στους νομούς Ερζερούμ, Ερζιγκιάν και αλλού. Τούτο επιβάλλουν πολιτικοί και στρατιωτικοί λόγοι. Αν αρνηθούν να εκκενώσουν τις περιοχές τους, δώστε οδηγίες στους Μουσουλμάνους αδελφούς μας να τους εξαναγκάσουν μεταχειριζόμενοι προς τούτο κάθε μέσον και κάθε είδους έκτροπα. Οι Έλληνες πρέπει ακόμα να υποχρεωθούν να υπογράψουν βεβαίωση, στην οποία να δηλώνουν ότι φεύγουν και εγκαταλείπουν τις εστίες τους με δική τους θέληση και πρωτοβουλία. Η βεβαίωση αυτή είναι αναγκαία για να μη δημιουργηθούν αργότερα πολιτικά ζητήματα. Υπογραφές: Υπουργός Εσωτερικών Ταλαάτ, Διευθυντής υπουργείου Εσωτερικών Χιλμή».

  3. ο Τζ. Χόρτον Αμερικανός Πρόξενος στην Σμύρνη το ’22, όπου γράφει ο ίδιος (Κεφ. Ε) :

    » Στα 1911 μετατέθηκα στη Σμύρνη, όπου και έμεινα μέχρι τον Μάιο του 1917 (…) Τους Ραγιάδες όμως, δηλ. τους Έλληνες Οθωμανούς υπηκόους, τους εκακομεταχειρίζοντο απαίσια (…)Εναντίον τους είχε κηρυχθεί γενικός αποκλεισμός και τοιχοκολλήσεις στα τζαμιά και στα σχολεία καλούσαν τους Μουσουλμάνους να τους εξοντώσουν. Οι Τουρκικές εφημερίδες δημοσίευαν επίσης βίαια άρθρα με τα οποία παρακινούσαν τους αναγνώστες τους για διωγμούς και σφαγές. Το προξενικό σώμα είχε μια συνεδρίαση και έλαβε την απόφαση να γίνει μια επίσκεψη στον Βαλή και να επιστηθεί η προσοχή της εξοχότητάς του σχετικά με τον κίνδυνο ότι τα άρθρα αυτά και η παρακίνηση αυτή θα μπορούσαν να διαταράξουν την ησυχία μιας ειρηνικής επαρχίας.

    Οι πρόξενοι επισκέφθηκαν τον Βαλή, με εξαίρεση τον Γερμανό αντιπρόσωπο, που προφασίσθηκε πως δεν μπορούσε να συμπράξει σε ένα τέτοιο διάβημα χωρίς τη ρητή εξουσιοδότηση της κυβερνήσεώς του. Η στάση αυτή του Γερμανού διπλωμάτη σχετικά με το ζήτημα αυτό αποτελεί μια ακόμα επιβεβαίωση της εκδοχής ότι η Γερμανία ήταν σε μεγάλο βαθμό συνένοχος της συμμάχου της Τουρκίας στην υπόθεση των εκτοπίσεων και των σφαγών των Χριστιανών. Πράγματι, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Γερμανία ενέπνευσε την εκδίωξη των Ελλήνων Οθωμανών υπηκόων της Μικράς Ασίας την εποχή εκείνη, σαν ένα απ’ τα προκαταρκτικά μέτρα για τον πόλεμο που προετοίμαζε. Η θηριώδης
    εκδίωξη και η τρομοκράτηση με βιαιότητες και δολοφονίες των ραγιάδων κατά μήκος των παραλίων της Μικράς Ασίας, οι όποιες δεν έλκυσαν την προσοχή που άξιζαν, έχουν την καθαρή σφραγίδα ενός πολεμικού μέτρου που επέβαλε δήθεν η «πολεμική ανάγκη» και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι Τούρκοι και Γερμανοί ήταν σύμμαχοι σ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου και βρίσκονταν σε πλήρη συνεργασία μεταξύ τους. Μια έρευνα του ζητήματος αυτού μπορεί να βρει κανείς στο υπ’ αριθμ. 3 δημοσίευμα της Ελληνοαμερικανικής Ενώσεως του 1918, μέσα στο οποίο αναφέρεται ότι ενάμισυ εκατομμύριο Έλληνες εκδιώχθηκαν απ’ τις εστίες τους στη Θράκη και Μικρά Ασία και ότι το μισό απ’ τους πληθυσμούς των περιοχών αυτών εξοντώθηκε απ’ τις εκτοπίσεις, τις βιαιοπραγίες και την πείνα.

    Τα βίαια και εμπρηστικά άρθρα των Τουρκικών εφημερίδων, που αναφέραμε παραπάνω, δημοσιεύτηκαν απροσδόκητα και χωρίς καμμιά αιτία. Είχαν «εμπνευστεί» τόσο πρόδηλα από τις Τουρκικές Αρχές ώστε είναι ν’ απορεί κανείς πώς ακόμα και οι αμαθείς Τούρκοι δεν το κατάλαβαν αυτό. Είχαν κυκλοφορήσει και φτηνές λιθογραφικές εικόνες ακόμα που είχαν γίνει με τον πιο αδέξιο και πρωτόγονο τρόπο και αποτελούσαν προφανώς τοπικά προϊόντα. Οι εικόνες αυτές παρίσταναν Έλληνες που κατατεμάχιζαν βρέφη Τούρκων ή έσχιζαν τις κοιλιές εγκύων γυναικών Μουσουλμανίδων και διάφορες άλλες εντελώς φανταστικές σκηνές που δεν στηρίζονταν σε κανένα πραγματικό γεγονός ή έστω σε οιαδήποτε κατηγορία. Οι εικόνες αυτές αναρτήθηκαν στα τζαμιά και στα σχολεία. Η εκστρατεία αυτή έφερε αμέσως τους καρπούς της και ώθησε τους Τούρκους σε σφαγές, πράγμα που δεν τους ήταν καθόλου δύσκολο να το κάμουν.

    Αμέσως άρχισαν να γίνωνται πολλές σποραδικές δολοφονίες στη Σμύρνη και στη Θεσ/νίκη».


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: