Kυριακή 16 Μαρτίου: επανακυκλοφορεί το βιβλίο για τους Έλληνες της τ. ΕΣΣΔ

katarefsi3

22 χρόνια μετά επανακυκλοφορεί με την «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία» (16-3-2014) το βιβλίο με τίτλο«Η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Οι συνέπειες για τον ελληνισμό«(1992). Η ουκρανική κρίση και το δημοψήφισμα της Κριμαίας το έκαναν και πάλι επίκαιρο. Να σημειωθεί ότι το βιβλίο αυτό δεν κυκλοφορεί στην αγορά. 

katarefsi2

Γράφτηκε τους τελευταίους μήνες της ΕΣΣΔ (φθινόπωρο του ’91) και εκδόθηκε μετά την κατάρρευση (Φεβρουάριος ’92) σε μια προσπάθεια ενημέρωσης της ελληνικής κοινής γνώμης, αλλά και των αρμοδίων που διαμόρφωναν την εξωτερική πολιτική, για τις κοσμογονικές αλλαγές που συνέβαιναν με την κατάρρευση της Σοβιετικής Αυτοκρατορίας. Το βιβλίο αυτό ανήκει στην εποχή που το γέννησε και με μια έννοια αποτελεί -εκτός από πηγή πληροφόρησης για τις εστίες της έντασης- και ντοκουμέντο των δεδομένων αντιλήψεων που υπήρχαν εκείνη την εποχή. 
.
Στο βιβλίο αυτό, γίνεται μια προσπάθεια περιγραφής των συνθηκών που γέννησαν τους σκληρούς πολέμους, αρχικά στον Καύκασο. Περιγράφονται από τότε αυτά που -άλλα σύντομα και άλλα πολύ αργότερα- ακολούθησαν και συμβαίνουν έως σήμερα.
  
Τα γεγονότα στην Κριμαία και στην Ουκρανία δεν θα τελειώσουν εύκολα και οι μετασοβιετικές ωδίνες θα συνεχίσουν να απασχολούν τόσο τον υπόλοιπο πλανήτη, όσο και τους Έλληνες που η μοίρα τους τοποθέτησε σ’ εκείνα τα εδάφη...

.
Το βιβλίο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία γιατί είναι ένα από τα πρώτα που γράφτηκαν για το θέμα αυτό. Εκείνη την εποχή δεν είχε ξεκινήσει η συστηματική έρευνα για τον ελληνισμό της Σοβιετικής  Ένωσης, οπότε αρκετά στοιχεία αντλήθηκαν από μαρτυρίες και υποθέσεις αυτοπτών μαρτύρων. Ένα από τα προβλήματα τότε, ήταν η έλλειψη ακριβών αριθμητικών στοιχείων για γεγονότα του παρελθόντος. Χαρακτηριστικό τέτοιο παράδειγμα είναι η υπερβολή επί του αριθμού των Ελλήνων της Κριμαίας που εκτοπίστηκαν το 1944. Τα λάθη αυτά διορθώθηκαν τα επόμενα χρόνια.
.
 Σημαντικό μέρος του υλικού που αξιοποιήθηκε προερχόταν από συζητήσεις και οι συνεντεύξεις με εκπροσώπους ελληνικών και μη σοβιετικών οργανώσεων για τα πολιτικά και κοινωνικά προβλήματα της ΕΣΣΔ εκείνης της στιγμής. Οι συζητήσεις και οι συνεντεύξεις έγιναν για ερευνητικούς λόγους και  στα πλαίσια μια τυπικής μεθόδου προσέγγισης ενός φαινομένου. Να σημειώσουμε ότι εκείνη την εποχή το ζήτημα της σοβιετικής κρίσης και της ύπαρξης ελληνικής μειονότητας ήταν ένα εντελώς άγνωστο ζήτημα…..

Στο βιβλίο περιγράφονται διάφορες πλευρές του φαινομένου «σοβιετικός ελληνισμός». Το φαινόμενο αυτό διαμορφώθηκε μέσα στις κοσμοϊστορικές αλλαγές που συνέβησαν στη Ρωσία με την Οκτωβριανή Επανάσταση, καθώς και στην Εγγύς Ανατολή. Τα γεγονότα των νότιων μικρασιατικών παραλίων της Μαύρης Θάλασσας -δηλαδή οι Γενοκτονίες των χριστιανικών πληθυσμών που διέπραξαν οι Νεότουρκοι και οι Κεμαλικοί- όπως και η Μικρασιατική Καταστροφή επηρέασαν τον ελληνισμό της Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Η πλήρης γνώση της ιστορίας του σοβιετικού ελληνισμού, προϋποθέτει καλή γνώση τόσο των εξελίξεων στη Ρωσία, όσο και στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Το  πρώτο μέρος του βιβλίου αναφέρεται στην κατάσταση της ελληνικής σοβιετικής εθνότητας το 1991.

Τα υπόλοιπα δύο μέρη  αναφέρονται σε ιστορικά γεγονότα, όπως Οκτωβριανή Επανάσταση, οι διάφορες απόψεις για το σοσιαλιστικό μετασχηματισμό, η Γενοκτονία στη Μικρά Ασία και στον Πόντο, οι σταλινικές διώξεις. Αλλά και στις σύγχρονες πολιτικές εξελίξεις όπως η Περεστρόικα, το Συνέδριο των σοβιετικών Ελλήνων στο Γελεντζίκ (Μάρτης του ’91), η εμφάνιση του νέου μεταναστευτικού κύματος προς την Ελλάδα.

Για την περιγραφή των ιδιαίτερων συνθηκών, που αγνοούσε απολύτως ο ελλαδικός κόσμος, ακόμα και διπλωματικές υπηρεσίες, χρησιμοποιήθηκε το σύνολο των συνεντεύξεων. Συγκεκριμένα χρησιμοποιήθηκαν οι συνεντεύξεις που είχα λάβει από τους παρακάτω ομογενείς:

-Γ. Φωτιάδης, από Κριμαία, πρόεδρος Ελλ. Συλλόγου Κοκκάντ, Ουζμπεκιστάν 

-Χαράλαμπος Πολιτίδης, Σοχούμι , Αμπχαζία 

-Ι. Α. Γιαλής, Μαριούπολη, Ουκρανία

-Ι. Τορτοπίδης, πρόεδρος Ελλ. Συλλ. Κρασνοντάρ 

-Κοσμάς Τσιμιάνοφ, Κριμσκ, Κουμπάν,  Ρωσία 

-Ιάκωβος Ματσουκάτοφ, Σταυρούπολη, πρόεδρος Κυβερνητικού Συμβουλίου Ελλ. ΕΣΣΔ 

-Μιχαήλ και Γεννάδιος Αθανάσοφ, επιχειρηματίες, Εσσεντουκί, Ρωσία

-Αχιλλέας Τσεπίδης, εκπαιδευτικός, πρόεδρος Ελλ. Συλλ. Ρουστάβι, Γεωργία 

-Μαρία Λαζαρίδου, Άκαπα, Σοχούμι

-Δημήτρης Χιονίδης, Αράλ, Καζαχστάν 

-Σπυρίδων Κοσμερίδης, πρόεδρος Ελλ. Συλλ. Καζαχστάν 

-Μαρία και Ίνα Κατσάλοβα, Γελετζίκ, Ρωσία

-Αναστασία Ταχματζίδου, Γελεντζίκ, 

-Ανατολή Κωσταντινίδου 

-Ελισάβετ Ντιμπίζοβα, Σπάρτα, Stavropol, Ρωσία 

-Γιώργος Τσαχιρίδης,  Σπάρτα, Stavropol 

-Θεοχάρης Κεσσίδης, Μόσχα 

-Αλπίνα Ακρίτα, Μόσχα 

-Γιώργος Πυροβολίδης, Σοχούμι, οργάνωση «Επιστροφή», 

Για τα προβλήματα των επί μέρους κοινωνιών και τους Έλληνες των διαφόρων περιοχών χρησιμοποιήθηκαν συνεντεύξεις και από μη Έλληνες, όπως αυτές των:

-Σεργκέι Ποπόφ, υπεύθυνος για τα εθνικά ζητήματα του «Δημοκρατικού Κόμματος» Stavropol, Ρωσία 

-Βασίλι Κρασούλια,  «Δημοκρατικό Κόμμα» Stavropol, 

-Μουαμάρ Σαλέχ πρόεδρος οργάνωση «Μπιρλίκ», Ουζμπεκιστάν 

-Σεραντζζιντίν Αχέτωφ, συγγραφέας, Τασκένδη, Ουζμπεκιστάν 

-Νουρσεϊτ Κενζεμπάγιεφ, ιστορικός, Καζαχστάν, 

-Ρ. Γκορντεζιάνι, ιστορικός, ελληνιστής, Τιφλίδα 

 

Για την παρουσίαση των πολιτικών συνθηκών και των ελληνικών αιτημάτων χρησιμοποιήθηκαν οι παρεμβάσεις στο Συνέδριο του Γελεντζίκ (Μάρτιος 1991) των παρακάτω εκπροσώπων των ελληνικών οργανώσεων:

-Γ. Μελανιφίδη, Μόσχα

-Γ. Χαραλαμπίδη, Σότσι, Ρωσία 

-Ξανθόπουλου, Σότσι,

-Λ. Χαρατσίδη, Αρμενία, 

-Γ. Λεβαντίδη, Βλαδικαυκάς, Ρωσία

-Σ Κουτσουράδη,  Εσεντουκί, Ρωσία

-Ηρ. Μπαγλάρωφ, Τιφλίδα, Γεωργία 

-Β. Κοτανίδη, Τσάλκα, Γεωργία

-Μασμανίδη, Βατούμι, Γεωργία 

-Κυριάκου Ιορδάνωφ Τιφλίδα 

Στην παρουσίαση των προβλημάτων των «παλιννοστούντων» χρησιμοποιήθηκε η μαρτυρία του  Λάζαρου Αναστασιάδη, μόλις «παλιννοστήσαντος» από το Καζαχστάν.

Επίσης στην παρουσίαση του Συνεδρίου του Γελεντζίκ χρησιμοποιήθηκαν εκτεταμένα αποσπάσματα από το λόγο του Γαβριήλ Ποπόφ. Στο βιβλίο περιλαμβάνεται και μια βιογραφία του Ποπόφ γραμμένη από μένα. 

 Στο κεφάλαιο για τις σταλινικές διώξεις χρησιμοποιήθηκαν οι συνεντεύξεις δύο συλληφθέντων το 1937. Των:

-Γιάννη Καραμανίδη, Ασπρόπυργος, συνελήφθη στο Άντλερ, 

-Παύλου  Κερδεμελίδη, Νέα Σμύρνη, συνελήφθη στην Κριμαία.

katarefsi1
0009

3 comments so far

  1. […] και οι συνέπειες για τον ελληνισμό» Αθήνα, 1992, σελ. 290 (επανεκδόθηκε από την […]

  2. Β on

    Τσαρική Ρωσία, το «χωνευτήρι» της Ευρώπης

    Πάβελ Κουζενκόφ

    Η δυναστεία των Ρομανόφ έκανε τη Ρωσία μια πολυπολιτισμική, πολυεθνική αυτοκρατορία στην ανατολική Ευρώπη, με το ίδιο τρόπο που το έκανε η Ρώμη στο νότο, καθώς και οι Ηνωμένες Πολιτείες, αργότερα, στην αμερικανική ήπειρο, θεωρεί ο ιστορικός Πάβελ Κουζενκόφ.

    Στα τριακόσια χρόνια της διακυβέρνησής τους οι Ρομανόφ κατέστησαν τη Ρωσία μια πραγματική ευρωπαϊκή υπερδύναμη. Στις αρχές του 17ου αιώνα, από την εποχή ακόμη του ταταρο-μογγολικού ζυγού, η χώρα έκλινε πιο πολύ προς την Ασία, παρά προς την Ευρώπη. Οι Ρομανόφ ωστόσο, παρέδωσαν μια ευρωπαϊκή χώρα με ευρωπαϊκό σύστημα αξιών. Αυτό ξεκίνησε από τον Μεγάλο Πέτρο (εξ ου και η διάσημη φράση, «άνοιξε το παράθυρο προς την Ευρώπη»), παρ’ ότι η διαδικασία είχε αρχίσει από τον πατέρα του, τσάρο Αλέξανδρο Μιχάιλοβιτς. Εξίσου σημαντική όμως, ήταν και η αντίστροφη διαδικασία, το γεγονός δηλαδή ότι επί Πέτρου δεν ήταν μόνο η Ρωσία που απέκτησε πρόσβαση στην Ευρώπη, αλλά και η Ευρώπη στη Ρωσία. Η Ρωσική αυτοκρατορία δεν θα είχε υπάρξει, αν τη χώρα δεν επισκέπτονταν εκατοντάδες χιλιάδες Ευρωπαίοι. Όλη η ευρωπαϊκή ελίτ είχε ταξιδέψει, επιστήμονες, αξιωματούχοι, μουσικοί, μηχανικοί.

    Χωνευτήρι πολιτισμών

    Θα πω μια ανατρεπτική φράση: Στη Ρωσία δεν υπήρξε ποτέ ρωσικό έθνος. Όποιος ήρθε και μόχθησε προς όφελος της χώρας, έγινε και Ρώσος. Πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό σημείο, κάνει τη Ρωσία να διαφέρει από τις άλλες χώρες, με εξαίρεση φυσικά τις ΗΠΑ. Μπορούμε να μιλάμε για μια πολυεθνική αυτοκρατορία, αλλά ορθότερο θα ήταν να την ονομάσει κανείς πολυπολιτισμική. Είναι ένα αληθινό melting pot (χωνευτήρι), η αμερικανική αρχή δόμησης της κοινωνίας. Στη Ρωσία όμως είχε εφαρμοστεί νωρίτερα, ενώ η προέλευσή του κρατά από τη Ρώμη, καθώς η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία είχε δομηθεί κατά τον ίδιο τρόπο. Στην Αμερική ήταν πολύ πιο εύκολο να οργανωθεί έτσι η κοινωνία. Η γη δεν ανήκε σε κανέναν, δεν ήταν κανείς αυτόχθονας, στην αρχή κανείς δεν αισθανόταν σαν στο σπίτι του. Υπό αυτές τις συνθήκες δεν προέκυπταν σοβαρές διαμάχες, εκτός από εκείνη με τους ινδιάνους, τους οποίους έβγαλαν γρήγορα έξω από το παιχνίδι. Ενώ η Ρωσία ήταν μια χώρα στην οποία υπήρχαν σπίτια με εθνικό χαρακτήρα, τοπικοί εθνικοί πολιτισμοί, φυλές έντονα αντιμαχόμενες μεταξύ τους…

    Η ισχύς συμφιλίωνε

    Η Ρωσία τους συμφιλίωσε όλους, όπως είχε κάνει και η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία στην εποχή της. Η στρατιωτική ισχύς της είχε ειρηνευτική επίδραση στα πάντα, δημιουργώντας ένα σταθερό κοινό πεδίο. Πρώτα απ’ όλα, χάρη στον οργανωμένο κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα στρατό. Το πρόγραμμα του Μ. Πέτρου για τον εξευρωπαϊσμό της Ρωσίας και η στρατιωτικοποιημένη αυτοκρατορία του, δημιούργησε τις προϋποθέσεις για συμφιλίωση. Ο επονομαζόμενος από τα τουρκμενικά και μογγολικά φύλα «Λευκός τσάρος», δέχτηκε όλα τα έθνη του κράτους του, για το καλό των ίδιων των λαών αυτών.

    Το μουσουλμανικό στοιχείο

    Η μεγάλη πρόκληση ήταν η ενσωμάτωση του μουσουλμανικού πληθυσμού, μια και επρόκειτο για κάτι χωρίς ιστορικό προηγούμενο. Η μοναδική ένταξη των μουσουλμάνων σε ένα χριστιανικό κράτος, ήταν κάτι το οποίο δεν είχε συμβεί πουθενά. Στη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία και στο Βυζάντιο δεν στάθηκε εφικτό, παρά τις ελπίδες που υπήρχαν. Δεν συνέβη ούτε στην Ισπανία, όπου τους μουσουλμάνους υποχρεώθηκαν να τους διώξουν από το κράτος. Στη Ρωσία επετεύχθη, αν και με μεγάλη δυσκολία. Η παγκόσμια πρακτική δείχνει ότι υπάρχουν δύο μόνο τρόποι: Είτε ο αποικισμός, και αν αυτός είναι ανέφικτος, τότε η συμφωνία για κατανομή του πληθυσμού και ξεχωριστή διαβίωση. Όμως η Ρωσία από την εποχή του Ιβάν του Τρομερού πήγε ένα μοναδικό πείραμα, την προσπάθεια για μια όχι μόνο πολυπολιτισμική, αλλά και πολυθρησκευτική συμβίωση. Μια συμβίωση που κατέστη αρκετά οργανική, καθώς μουσουλμάνοι βασιλόπουλα κατείχαν ιδιαίτερο κύρος στο ρωσικό κράτος. Πολλοί βέβαια από αυτούς βαπτίζονταν χριστιανοί. Ενώ όταν ο ρωσικός στρατός πολεμούσε, στο πλευρό του βρίσκονταν και οι ιερείς και μουλάδες και ραβίνοι και λουθηρανοί πάστορες. Μπορεί αυτοί να ήταν λίγοι, αλλά δεν έπαυε να αποτελεί γεγονός ότι το πείραμα πέτυχε. Κάτι που μαρτυρεί το γεγονός και μόνο, ότι στη Ρωσία δεν υπήρξαν ποτέ εσωτερικοί θρησκευτικοί πόλεμοι.

    Αλλαγή εποχής

    Το τέλος της αυτοκρατορίας ήταν τρομακτικό, αλλά οι αιτίες εδώ δεν ήταν εθνοτικές και θρησκευτικές. Το 1917 η Ρωσία μπορούσε να διασπαστεί σε ξεχωριστά κράτη, όπως η Σοβιετική Ένωση. Αυτό όμως δεν συνέβη, καθώς τα εθνοτικά και θρησκευτικά προβλήματα ήταν κατά πολύ ασθενέστερα από τα κοινωνικά και πολιτιστικά. Η Ρωσική αυτοκρατορία κατέρρευσε παντού, αλλά επρόκειτο για αλλαγή εποχών, αλλαγή προτύπου του κοινωνικοπολιτικού και οικονομικού συστήματος. Απλά, στη θέση της μιας χώρας, σχηματίστηκε κάποια άλλη. Όπως η Ιταλία στη θέση της Αρχαίας Ρώμης, όπως η Ελλάδα στη θέση των αρχαιοελληνικών πόλεων.

    *Ο συντάκτης του άρθρου είναι επιστημονικός διευθυντής της έκθεσης «Ορθόδοξη Ρωσία. Οι Ρομανόφ», η οποία πραγματοποιείται το παρόν διάστημα στην Αγία Πετρούπολη, στον εκθεσιακό χώρο «Lenexpo». Εκφράζουμε τις ευχαριστίες μας προς τους διοργανωτές της έκθεσης για τη βοήθειά τους στην παρούσα δημοσίευση.

    πηγή: http://rbth.gr/opinion/2014/03/09/tsariki_rosia_to_xoneytiri_ti_eyropi_28897.html

  3. […] του 1992, λίγους μήνες μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ και επανεκδόθηκε το Μάρτη του 2014 από την ‘Ελευθεροτυπία». Τα σχετικά κεφάλαια είχαν […]


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: