Γράφοντας στη μητρική γλώσσα. Μ’αφορμή την έκδοση των ποιημάτων του «Κιόλιαλη»

Georgiadis0016

Κυκλοφόρησε μια πολύ ενδιαφέρουσα ποιητική συλλογή του Νικόλα Γεωργιάδη, ενός αυθεντικού λαϊκού καλλιτέχνη, Πόντιου από την πρώην Σοβιετική Ένωση, που γράφει στίχους, τους μελοποιεί και τους τραγουδά.  Στην έκδοση της ποιητικής συλλογής έγραψα τον Πρόλογο, ο οποίος παρατίθεται στη συνέχεια.  Μετά τον Πρόλογο, αναρτώνται οι σελίδες της βιβλιοπαρουσίασης στην εφημερίδα «Εύξεινος Πόντος»

Η ποιητική συλλογή επιγράφεται: «Πατρίδα μ’ αραεύω σε» δηλαδή «Πατρίδα μου σε ψάχνω» και αποτυπώνει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο τις υπαρξιακές αγωνίες των νέων Ποντίων προσφύγων της σοβιετικής κατάρρευσης από τη στιγμή που βρέθηκαν σε μια όχι και τόσο φιλόξενη πατρίδα,εδώ στο Νότο της βαλκανικής χερσονήσου… 

Georgiadis0003-1

O Nικόλας Γεωργιάδης (Κιόλαλης) γεννήθηκε το 1948 στην περιοχή του Κρασνοντάρ της Νότιας Ρωσίας. Οι γονείς του μεγάλωσαν στο περιβάλλον της Αυτόνομης Ελληνικής Περιοχής (Gretsiski Rayion), που δημιουργήθηκε ως αποτέλεσμα της Georgiadis0001προοδευτικής εθνικής πολιτικής που χαρακτήρισε τα πρώτα χρόνια της Σοβιετικής Ένωσης – για να λάβει τέλος με την επικράτηση του σταλινισμού. Οι παππούδες του είχαν φτάσει στην περιοχή αυτή ως πρόσφυγες από την Κιόλια της περιοχής του Καρς, που εκχωρήθηκε στη νεοτουρκική Οθωμανική Αυτοκρατορία από τον Λένιν τον Μάρτιο του 1918 με τη Συνθήκη του Μπρεστ Λιτόφσκ.

Eνός έτους ο Νικόλας θα βρεθεί εξόριστος μαζί με την οικογένειά του ως «εχθρός του λαού» στην Κεντρική  Ασία, στο πλαίσιο της σταλινικής αντιμειονοτικής πολιτικής. Το 1985 επέστρεψαν οικογενειακώς στη Νότια Ρωσία και το 1993 μετανάστευσαν οριστικά για την Ελλάδα, κλείνοντας έτσι τον κύκλο της αρχικής προσφυγιάς, μιας και υπάγονταν στη Συνθήκη Ανταλλαγής των πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας που υπογράφτηκε στη Λωζάννη το 1923.

Ο Γεωργιάδης είναι ένας αυθεντικός λαϊκός ποιητής και τραγουδιστής, που γράφει και τραγουδά στη μητρική του γλώσσα, δηλαδή στην ποντιακή μορφή της ελληνικής, όπως διατηρείται ακόμα εν ζωή στους Πόντιους πρόσφυγες από την πρώην Σοβιετική Ένωση. Στο έργο του περιγράφει αυτό που ενσαρκώνει βιωματικά: την κοινωνική και πολιτική εμπειρία του ποντιακού ελληνισμού και ειδικά εκείνου του τμήματος που κατέφυγε στην ΕΣΣΔ με τη Μικρασιατική Καταστροφή, υπέστη από το 1937-38 τη βία του σταλινισμού και εν τέλει –μετά τη σοβιετική κατάρρευση- προσέφυγε ικέτης στην άξενη «μητέρα-πατρίδα».

Georgiadis0007

Είναι ένας από τους λίγους λαϊκούς ποιητές της προσφυγικής σοβιετικής ποντιακής διασποράς. Το έργο του αποτελεί τη γνησιότερη έκφραση του πολιτισμού της κοινωνίας από την οποία προέρχεται και για την οποία έχει πολύ  περιορισμένη γνώση το ελληνικό κοινό, ακόμα και οι ελλαδικοί Πόντιοι, δηλαδή οι απόγονοι των προσφύγων που εγκαταστάθηκαν την περίοδο του Μεσοπολέμου στην Ελλάδα.

 Η λαϊκή του ποίηση γίνεται τραγούδι με τη συνοδεία της λύρας, δημιουργώντας ένα νέο σύνολο όπου ο στίχος και η μουσική συνταιριάζουν αρμονικά. Η μουσική της ποντιακής λύρας που συνοδεύει τους στίχους του παίζεται  από τον αδελφό του Γιάννη. Οι ρυθμοί της κατάγονται από τη λαϊκή μουσική ποντιακή παράδοση του Βόρειου Καυκάσου, όπως αυτή μετεξελίχθηκε στις περιοχές του Καρς βασιζόμενη σε μια παλιότερη αργυρουπολίτικη εκδοχή. Η μουσική του είναι άλλοτε χαρούμενη, άλλοτε  μελαγχολική, άλλοτε στιβαρή και άλλοτε αποπνέει χάρη. Τα τραγούδια του, από την εποχή που ζούσε στην Κεντρική Ασία (Καζαχστάν) και στη συνέχεια στον Καύκασο λειτουργούσαν αυθεντικά και λυτρωτικά μέσα στις εκτοπισμένες κοινότητες. Βοηθούσαν τον καταπιεσμένο λαό να αντέξει τις καθημερινές δυσκολίες και δημιουργούσαν ευφρόσυνη διάθεση τις ώρες της ξεκούρασης, του γλεντιού, αλλά και των ιδιαίτερων κοινωνικών εκδηλώσεων.

Georgiadis0004

 Για να κατανοηθεί πλήρως το έργο του Νικόλα Γεωργιάδη θα πρέπει να είναι γνωστή η οικογενειακή περιπέτεια και η προσωπική περιπλάνηση μεταξύ Βόρειου Καυκάσου (Νότια Ρωσία), Κεντρικής Ασίας και Βαλκανίων (Ελλάδα) σε διαφορετικές ιστορικές εποχές (σοβιετική κοινωνία, περεστρόϊκα, κατάρρευση, προσφυγιά, εγκατάσταση στην Ελλάδα, αγώνας για την επιβίωση).

Η λαϊκή παράδοση δεν είναι στατική, διαρκώς εξελίσσεται και αλλάζει. Και αυτό το αποδεικνύει η λαϊκή στιχουργική δημιουργία. Ποιητές αυτού του είδους που διαμορφώνουν μια προσωπική λαϊκή ποίηση αποτελούν συνέχεια της μεγάλης δημώδους ποίησης και των κοινωνικών αναζητήσεων που εμπεριέχει. Από τις μικροϊστορίες που αναδύονται στο λαϊκό ποιητικό έργο του Γεωργιάδη  αναδεικνύεται ένα σημαντικό ανεκδοτολογικό υλικό για τις ιδιαίτερες συνθήκες ζωής αυτής της ομάδας του προσφυγικού ελληνισμού. Η ποίηση του Νικόλα Γεωργιάδη διατηρεί σαφέστατα τον εθνικοτοπικό της χαρακτήρα. Με την ανόθευτη γλώσσα μεταφέρει τον αναγνώστη σε μια άλλη αισθητική που βαθμιαία ξεθωριάζει και χάνεται μέσα στη νεοελληνική ελλαδική χοάνη.

Georgiadis0010

Ο Γεωργιάδης δεν στοχεύει στην ποιητική μεταφορά μιας απλής εμπειρίας. Τα ποιήματά του έχουν ένα ξεκάθαρο μήνυμα, που ο ποιητής θέλει να μεταδώσει. Χρησιμοποιεί τα γλωσσικά στοιχεία, ώστε να μεταφέρεται ξεκάθαρα το μήνυμα στον αναγνώστη και μέσω των εικόνων που δημιουργεί τον κατευθύνει προς το νόημα που θέλει να δώσει. Ο δημιουργίες του, λαϊκές στη φόρμα, είναι δημιουργίες καρδιάς. Ο κόσμος του είναι μια διαρκής υπόμνηση της παρουσίας, ή της απουσίας, του ζητούμενου.  Τα ποιήματά του υποστασιοποιούνται αβίαστα. Είναι κομμάτι της προσωπικότητάς του, άρρηκτα δεμένα με την συνολική του έκφραση είτε στο γραπτό λόγο είτε στο τραγούδι, τις στιγμές της διασκέδασης ή και του θρήνου.

Georgiadis0008-1

H αξία της διαλεκτικής ποίησης του Γεωργιάδη, όπως και κάθε άλλη προσπάθεια να δημιουργηθεί πολιτιστικό αποτέλεσμα στις διαλέκτους, έγκειται και στο γεγονός ότι αποτελεί αντίσταση στις κυρίαρχες επιλογές του συστήματος. Η αξία της διατήρησης των διαλέκτων είναι μεγάλης σημασίας για την πληρότητα σε μια κοινωνία. Μέσω αυτών, παρέχονται στο μελετητή γλωσσολόγο πολλά στοιχεία για την ιστορική πορεία της γλώσσας. Αλλά οι διάλεκτοι έχουν και κοινωνιολογική σημασία. Μέσα από αυτές γνωρίζουμε καλύτερα τον τρόπο ζωής ενός πληθυσμού, τις δεδομένες στάσεις ζωής, τις αξίες του, τον τρόπο που τα μέλη της κοινότητας αντιμετωπίζουν τον περιβάλλοντα κόσμο. Την αξία των διαλέκτων και των διαλεκτικών κειμένων διατύπωσε εξαιρετικά ο Κώστας Ντίνας: «Οι διάλεκτοι είναι φορείς και εκφραστές της ετερότητας των πολιτισμικών ομάδων που τις χρησιμοποιούν. Η συρρίκνωση και τελικά η εξαφάνισή τους έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια, όχι μόνο των εκφραστικών μέσων, αλλά και αυτής της διαφορετικότητας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τον πλούτο ενός πολιτισμού σε όλους τους τομείς».

Georgiadis0012-1

Η λαϊκή ποίηση του Νικόλα Γεωργιάδη αποτελεί ένα σημαντικό κεφάλαιο του ποντιακού πολιτισμικού γίγνεσθαι, η οποία έρχεται να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τη σύγχρονη λόγια ποντιακή ποιητική παραγωγή, που βρίσκει την κορύφωσή της στο ποιητικό έργο του Κώστα Διαμαντίδη.  Ποια όμως είναι η θεώρηση του ίδιου του ποιητή για το έργο του;

«…Θα έλεγα για τον λαό μ’ τον πονεμένον,

Θα πάλευα για τον βασανισμένο.

Και ατώρα ποίος εμάς εγροικά;

Όλ’ καλατζεύνε νέα ελλενικά.

Και αφού ντο λέγω ‘κ’ εγροικούν

Ίσως εμέν και να γελούν.

Ίσως πριν να εγεννέθα επέθανα εγώ ο καημένος.

Ε, όχι και αποθαμένος!»

————————————————————–

Η παρακάτω βιβλιοπαρουσίαση δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Εύξεινος Πόντος», αριθμ. 198-199, Αύγουστος-Σεπτέμβριος 2013, σελ. 14-16.   Για να διαβάσετε, πατήστε ΚΛΙΚ επί των σελίδων.

Georgiadis0002

Georgiadis0003 Georgiadis0005 Georgiadis0006 Georgiadis0009

Georgiadis0012

———————————————————–

Για να προμηθευτείτε την ποιητική συλλογή πρέπει να επικοινωνήσετε με τον συγγραφέα Νικόλα Γεωργιάδη στο τηλ: 6980427955

————————————————————–

«Έρθανε ασή Ρουσίαν», στίχοι: Νίκος Γεωργιάδης, μουσική: παράδοση,
ερμηνεία – κεμεντζέ: Γιάννης Γεωργιάδης, ντέφι: Νίκος Γεωργιάδης

Από την εκπομπή «Οι παρέες γράφουν ιστορία, 12/6/2011, ΝΕΤ»

Παρακάτω μπορείτε να ακούσετε στη ρωσική γλώσσα, το ίδιο τραγούδι – σε ένα γλέντι σε κάποιο μπαλκόνι στη Θεσσαλονίκη- με περισσότερους στίχους για τους Έλληνες της Ρωσίας και της ΕΣΣΔ, τον Στάλιν, τις εξορίες, τον Καύκασο , το Καζαχστάν και τη Σιβηρία, την περεστρόικα, την προσφυγιά, τη μετανάστευση στην Ελλάδα

«Pontos-Kavkaz-Kazakhstan»

Κι άλλο ένα τραγούδι που παρουσιάζει με την ποντιακή λύρα (κεμεντζέ) στη ρωσική γλώσσα και σε ρυθμούς του Καυκάσου
την Οδύσσεια του παρευξείνιου σοβιετικού ελληνισμού

«ΑΝΑΘΕΜΑ ΣΕ ΚΑΖΑΚΣΤΑΝ»
Ένα τραγούδι-θρήνος για τις σταλινικές εξορίες των Ελλήνων (Ρωμαίων, ήτοι Ρωμιών) στην Κεντρική Ασία

Τραγουδώντας τις σταλινικές διώξεις του ’37 και του ’49

(Στης Σιβηρίας τα ορμάνια/ εχάθαν τα παιδία/
και κανείς ακόμα ‘κι ξερ’/ που είναι τα ταφία….)

ΠΟΝΤΙΑΚΑ στη  ΣΟΒΙΕΤΙΚΗ ΚΡΑΤΙΚΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ (Ε.Σ.Σ.Δ) 1989

Μια εξαιρετικά σπάνια και σημαντική εμφάνιση του Νικόλα και του αδελφού του Γιάννη στο πλαίσιο ενός συνεδρίου στην Μόσχα για τους «τιμωρημένους λαούς», δηλαδή τις εθνικές μειονότητες της ΕΣΣΔ που είχαν υποστεί τη σταλινική καταστολή. Συμμετέχει ελληνικό χορευτικό συγκρότημα από την Σταυρούπολη (Stavropol) του Βόρειου Καυκάσου (Νότια Ρωσία). Η εμφάνιση αυτή στη σοβιετική κρατική τηλεόραση έγινε την εποχή της περεστρόικα, πριν ξεκινήσουν οι επαφές με την Ελλάδα και πριν αρχίσει να υπάρχει η πολιτισμική επιρροή  από τους ελλαδίτες Πόντιους.  Με τη δημόσια παρουσία τους -για πρώτη φορά εμφανίζονταν Έλληνες της ΕΣΣΔ στο σοβιετικό κοινό μετά από δεκαετίες σταλινικής καταστολής- επιβεβαιώνεται η παράδοση που ξεκίνησε από το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα να θεωρείται η φουστανέλλα και από τους Πόντιους, ως το αδιαμφισβήτητο «εθνικό ένδυμα» των απανταχού Ελλήνων.  Η παράδοση αυτή θα εγκαταλειφθεί μετά την διάλυση της ΕΣΣΔ, όταν θα υιοθετηθούν τα πολιτισμικά πρότυπα που είχαν επικρατήσει πλέον στον ποντιακό πληθυσμό της Ελλάδας. 

3 comments so far

  1. […] 1) Παρουσίαση της ποιητικής συλλογής του Νίκου Γεωργιάδη με τίτλο “Πατρίδα μ’ αραεύω σε“ την Τετάρτη 16-10-2013. 7.30.μ.μ. στην Πολιτιστική Αίθουσα της Στέγης Ποντίων στα Άνω Λιόσια ( https://kars1918.wordpress.com/2013/10/11/kiolalis/) […]

  2. […] πρωτοεμφανιστεί στο χώρο της ποντιακής λαογραφίας με την ποιητική συλλογή που είχε τον τίτλο: «Πατρίδα μ’ […]

  3. […] πρωτοεμφανιστεί στο χώρο της ποντιακής λαογραφίας μετην ποιητική συλλογή που είχε τον τίτλο: «Πατρίδα μ’ […]


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: