Από το «Μπαράκι του Βασίλη» στη γειτονιά των αγγέλων……

Μ’ αφορμή το θάνατο ενός καλού φίλου   

Tsipidis1To Σάββατο 20 Ιουλίου (2013), έφυγε ξαφνικά από κοντά μας ένας φίλος, ο Βασίλης Τσιπίδης.  Μιας και τίποτα δεν προοιώνιζε το θλιβερό αυτό γεγονός, το άγγελμα του θανάτου του γεμισε με θλίψη τους πολλούς φίλους που είχε ο πολυτάλαντος αυτός άνθρωπος.

 Ο Βασίλης Τσιπίδης, ηθοποιός στο επάγγελμα, γεννήθηκε στο Βατούμι του Καυκάσου το 1946 από Πόντιους πρόσφυγες γονείς, φυγάδες εκεί από το μικρασιατικό Πόντο λόγω της Γενοκτονίας και της Μικρασιατικής Καταστροφής. 

Τον Ιούνη του 1949 ολόκληρη η ελληνική κοινότητα των παρευξείνιων (και των παρά την Κασπία) σοβιετικών περιοχών,  εκτοπίστηκε από τον σταλινισμό στην Κεντρική Ασία.  Έτσι, στα τρία του χρόνια ο Βασίλης θα είναι χαρακτηρισμένος ως “εχθρός του λαού” από τους σταλινικούς εξουσιαστές…. 

Εκεί, στις στέπες του Καζαχστάν έζησε μέχρι το 1956, οπότε με την αποσταλινοποίηση (20ο Συνέδριο ΚΚΣΕ) χαλάρωσαν τα απαγορευτικά μέτρα. Κάποιοι λίγοι εκτοπισμένοι κατάφεραν να έρθουν στην Ελλάδα. Μεταξύ τους και ο Βασίλης με τη μητέρα του, οι μόνοι που είχαν επιβιώσει από την οικογένειά τους. Ο Βασίλης βίωσε έντονα τις άσχημες συνθήκες και πάλεψε σκληρά για να επιβιώσει. Η εποχή της Χούντας άρχισε όταν ο Βασίλης ήταν 21 χρονών. Ευαίσθητος και προβληματισμένος για την κοινωνική αδικία θα ενταχθεί στην παράνομη αντίσταση, θα συλληφθεί, θα βασανιστεί και θα φυλακιστεί από τους ανθρωποφύλακες της ξενοδουλείας. 

Με την αποφυλάκισή του θα  σπουδάσει αυτό που αγαπούσε: ηθοποιός στη Σχολή Κατσέλη και θα το μετατρέψει σε αγαπημένο λειτούργημα. Στις αρχές της δεκαετίας του ’80 δημιούργησε  ένα εξαιρετικό μουσικό στέκι στη Ζωοδόχου Πηγής, με την ονομασία  ”Το μπαράκι του Βασίλη“, το οποίο θα το μεταφέρει στη συνέχεια στην  Διδότου 3. Ο «Καναλιώτης» (http://kanali.wordpress.com/2011/06/23/vasilistsipidis-telosepoxis/) έγραψε για το “Μπαράκι…”:

“….Το μπαράκι ήταν στέκι καλλιτεχνών και διανοουμένων. Εκδότες αριστερών περιοδικών, νέοι σκηνοθέτες, νέοι ηθοποιοί, νέοι μουσικοί που μίλαγαν για τα όνειρά τους για τα σχέδια τους για τον κόσμο που ήθελαν να δουν να κτίζεται. Εκεί μέσα υπήρχε συνεχής όσμωση της πολιτικής σκέψης όλων των τάσεων της πλατείας σε συνδιασμό με τα καλλιτεχνικά ρεύματα. Ήταν η περίοδος που τα διάφορα στέκια (Dada, Τουταγχαμών κλπ) μαράζωναν και ο κόσμος έψαχνε για κάτι άλλο.

Σιγά σιγά το μπαράκι έγινε σκηνή. Οι πελάτες άρχισαν να αυτενεργούν, άρχισαν  να παρουσιάζουν έργα τους. Έχω την εντύπωση ότι η αρχή έγινε όταν χρησιμοποιήθηκε το μπαράκι για να γυριστεί μια σκηνή μιας ταινίας που μάλιστα έπαιζε και ο Βασίλης. Ξαφνικά οι πελάτες ζήλεψαν. Ποιος είναι ο Βασίλης που μας το παίζει και ηθοποιός; Έτσι αρχίσαμε να βλέπουμε κουκλοθέατρο, μετά άλλο βράδυ μουσική χωρίς μικρόφωνα, άλλο βράδυ μια παράσταση και πάει λέγοντας.

Αυτό μέχρι που με τον σεισμό οι μηχανικοί το  έβγαλαν κόκκινο και ο Βασίλης αναγκάστηκε να μετακομίσει στην Διδότου λίγο πιο πάνω από τα πρώτα γραφεία της ΠΠΣΠ. Ο Βασίλης ήταν στις μαύρες του (μεγαλύτερο ενοίκιο, περισσότερα έξοδα κλπ), σε αντίθεση με μένα που είχα συγκινηθεί πάρα πολύ που δύο από τους αγαπημένους κόσμους μου πλησίασαν και τοπολογικά, αλλά δεν τολμούσα να του πω τίποτα γιατί …θα με έδερνε και με το δίκιο του.

Ό,τι έζησε, αξίζει και να πεθάνει. Το μπαράκι του Βασίλη όχι μόνο έζησε, αλλά χάρισε και ζωή. Μοίρασε απλόχερα όραμα, κουλτούρα, επίπεδο.”

Mε αφορμή το θάνατο του Βασίλη, έκανα τον παρακάτω χάρτη με τα σχόλια με τον συνοδεύουν:

Μια ”Οδύσσεια” σε δύο γενιές….
(όταν η ιστορία, με σάρκα και οστά, βρίσκεται μπροστά μας)

0008__2

-Οι γονείς του Βασίλη γεννήθηκαν στον Πόντο (βορειονατολική Μικρά Ασία)
Παιδιά εγκαταστάθηκαν ως πρόσφυγες στο Βατούμι του σοβιετικού Καυκάσου, με τη Μικρασιατική Κατ;στροφή,
κυνηγημένα από τον τουρκικό εθνικισμό. Γι αυτούς προέβλεψε η Διεθνής κοινότητα με τη Συνθήκη της Λωζάννης και χαρακτηρίστηκαν: μετανάστες Ανταλλάξιμοι. Μόνο που η “μητέρα-πατρίδα” τους απαγόρευσε την είσοδο, χαρακτηρίζοντάς τους “ύποπτους κομμουνιστικών ιδεών”.

-1946. Ο Βασίλης γεννήθηκε στο Βατούμι

-1949. Οι σταλινικές αρχές εκτοπίζουν τις ελληνικές κοινότητες στην Κεντρική Ασία.  Ο Βασίλης θα είναι ένας τρίχρονος ”εχθρός του λαού”, ύποπτος εξαιτίας της ελληνικής εθνικής του καταγωγής. Επτά χρόνια θα ζήσει στο Καζαχστάν, κάπου κοντά στα σινοσοβιετικά σύνορα.

-1956. Δέκα ετών,  θα έρθει με τη μητέρα του στην Ελλάδα μέσω Οδησού. Είναι οι μόνοι επιζήσαντες από την οικογένεια. Κανένα ενδιαφέρον στην αφιλόξενη “μητέρα-πατρίδα”, καμιά αποζημίωση (που προέβλεπε η Συνθήκη της Λωζάννης για τους “Ανταλλάξιμους” της Μικρασιατικής Καταστροφής)

-1967. Χούντα. Ο Βασίλης θα ενταχθεί στην Αντίσταση, θα συλληφθεί, θα βασανιστεί, θα φυλακιστεί.

-1974.  Μεταπολίτευση

-2013. Τέλος……….


______________________________________________
_________________________________
______________
_____

Η πρώτη εκδήλωση που κάναμε με τον Βασίλη ήταν το γύρω στο 1988, όταν τιμήσαμε δύο επιζώντες Πόντιους αντάρτες στην Καλλιθέα Αττικής. Οι αντάρτες αυτοί, με το τέλος των μικρασιατικών γεγονότων είχαν καταφύγει στην ΕΣΣΔ, όπου μετά το  1937 κυνηγήθηκαν σκληρά από τον αντιμειονοτικό σταλινισμό και τελικά μετά από μια εντυπωσιακή περιπέτεια έφτασαν στην αφιλόξενη Ελλάδα, στην οποία κανείς δεν νοιάστηκε ούτε για την τύχη τους ούτε για την επιβίωσή τους. 

Την ιστορία ενός από αυτούς τους αντάρτες που τιμήσαμε με τη συμβολή του Βασίλη (του Γιάννη Καραμανίδη, που κατέφυγε στην ΕΣΣΔ και κατέληξε κι αυτός στα γκουλάγκ της Καμτσάτκα και μετα στο Μαγκαντάν στη σοβιετική Άπω Ανατολή, όπως και χιλιάδες ομοεθνείς του), τη δημοσίευσα στην Ελευθεροτυπία στο πλαίσιο ενός δισέλιδου αφιερώματος με τίτλο: ”Από τον Πόντο στη Σιβηρία. Ενας Πόντιος Αφηγείται την Οδύσσειά του”, 3 Ιουλίου 1989. Κάποια στιγμή αργότερα θα ανεβάσω το συγκεκριμένο άρθρο το οποίο έχει πάρα πολύ ενδιαφέρον, μιας και βασίζεται στην αφήγηση ενός αληθινού ανθρώπου.

Ο χάρτης της απίστευτης πορείας του Καραμανίδη, όπως δημοσιεύτηκε στο αφιέρωμα είναι ο παρακάτω:  

4 comments so far

  1. […] Από το «Μπαράκι του Βασίλη» στη γειτονιά των αγγέλων…… https://kars1918.wordpress.com/2013/07/22/baraki-tsipidis/ […]

  2. Β on

    23.7.2013 | 14:28 Εις μνήμην Βασίλη Τσιπίδη Έσβησε δύο χρόνια μετά το περίφημο Μπαράκι του. ΣΧΟΛΙΑ (0) 360 Τον Ιούλιο του 2011 έκλεισε το Μπαράκι, που έφερε το όνομα του, μετά από 25 χρόνια. Δύο χρόνια αργότερα, έκλεισε και ο κύκλος της ζωής του, απροσδόκητα, από καρδιακή ανακοπή. Μιλάω για τον Πόντιο ηθοποιό Βασίλη Τσιπίδη, γνώριμη φάτσα από το »1922» του Νίκου Κούνδουρου, το »Happy Day» του Παντελή Βούλγαρη και τους »Κυνηγούς» του Θόδωρου Αγγελόπουλου. Τον θεατράνθρωπο, επίσης, αλλά και τη μορφή – σύμβολο της, εν Ελλάδι, σκληροπυρηνικής Επαναστατικής Αριστεράς. Οι παλαιότεροι τον θυμούνται έξω από την »Αλκυονίδα» αμέσως μετά τη Μεταπολίτευση να πουλάει την εφημερίδα του ΕΕΑΜ, όπου ανήκε τότε, διαλαλώντας με προκλητικό χιούμορ την πραμάτεια του ως εξής: »Καθαρόαιμη σταλινική εφημερίδααα»…(το περιστατικό αυτό το πήρα από σχόλιο στο facebook)! Εγώ τον θυμάμαι από τον »Πειναλέοντα», την εξαρχειώτικη ταβέρνα των φοιτητικών χρόνων, και φυσικά από το »Μπαράκι του Βασίλη» επί της Διδότου, λίγα μέτρα παραπάνω από την »Οδό Πανός» του Χρονά. Επρόκειτο για μια »τρύπα», ένα μαγαζί ογδόντα θέσεων όλες κι όλες, στο οποίο όμως κάτι σημαντικό γινόταν. Εκεί είχα δει πολλούς από τους καλλιτέχνες που βρίσκονταν στο ξεκίνημα τους και που λίγο αργότερα, καθ’ όλη τη δεκαετία του 1990, θα μεσουρανούσαν στη σκηνή του λεγόμενου »έντεχνου» τραγουδιού. Ποιον να πρωτοθυμηθώ; Τους Συνήθεις Υπόπτους με τον Χρήστο Θηβαίο λίγο πριν βγάλουν τις οριακές »Αδέσποτες μέρες» τους, το ΄95; Ήμουν εκεί το βράδυ που ο Αλκίνοος Ιωαννίδης, νεαρός κι αυτός αν και ήδη γνωστός, έκανε μια σύμπραξη μαζί τους και έγινε το σώσε! Λέγεται πως από εκείνη τη μίνι συναυλία στο »Μπαράκι του Βασίλη» και μετά, φάνηκε πως οι Συνήθεις Ύποπτοι θα κάνουν μεγάλη καριέρα. Ο Γιάννης Χαρούλης, ο Γιώργης Χριστοδούλου, ο Βασίλης Γισδάκης, η Δανάη Παναγιωτοπούλου, ο Δημήτρης Λάμπος, ο Λόλεκ κ.α. αποτέλεσαν κάποια στιγμή τη νεότερη φουρνιά καλλιτεχνών που πέρασαν από το »Μπαράκι του Βασίλη». Θυμάμαι ακόμη μία σειρά χριστουγεννιάτικων παραστάσεων της Αλίκης Καγιαλόγλου με διαφορετική θεματική (από fados μέχρι Χατζιδάκι) με την ερμηνεύτρια να ζητάει δικαίως περισσότερα καθίσματα, αφού γινόταν το αδιαχώρητο! Μόνο unplugged μπορούσαν να παίξουν εκεί οι καλλιτέχνες. Ο ήχος των drums ήταν απαγορευτικός για την υποδομή του κτηρίου και για την περιοχή. »Πότε θα κάνουμε το αφιέρωμα στη Φλέρυ;» και λίγα χρόνια μετά »Πότε θα κάνουμε το αφιέρωμα στο Κύτταρο και στο ελληνικό rock;» ήταν τα λόγια του Βασίλη όποτε πέρναγα απ’ το στέκι του για να πιω μια μπίρα και να δω live κάποιο απ’ τα καινούργια πρόσωπα που ανακάλυπτε. Αυτό ήταν και το κύριο χαρακτηριστικό του Βασίλη Τσιπίδη: η διαρκής αναζήτηση νέων καλλιτεχνών και η πρόσκληση να εμφανιστούν στο Μπαράκι του, όπου όλο και κάποιος σκηνοθέτης, ηθοποιός, παραγωγός, δισκογραφικός παράγοντας, θα τους έβλεπε και θα έφτιαχνε κατάσταση μαζί τους. Όταν πληροφορήθηκα το κλείσιμο του, ελέω κρίσης, σα να έσπασε κάτι μέσα μου. Ο ίδιος ο Βασίλης είχε δηλώσει τότε στις εφημερίδες πως αδυνατούσε να πληρώνει τους μαζεμένους λογαριασμούς, πως ο κόσμος σπανίως πια έβγαινε απ’ το σπίτι του και πως εκείνος αποσύρεται οριστικά από τον χώρο. Κατά προσωπική εκτίμηση, όντως, δε θα μπορούσε να επιβιώσει πλέον το στέκι αυτό. Και δεν το χρεώνω σε οικονομικούς μόνο λόγους, αλλά και σε αισθητικούς ή μάλλον σε πιο ρεαλιστικούς. Μεταξύ αυτών, θα συμπεριλάμβανα την καταρράκωση της δισκογραφίας, την επέλαση του internet, την παντοδυναμία των home studios, ακόμη και την παντελή έλλειψη συλλογικών οραμάτων σε πολιτικό και καλλιτεχνικό επίπεδο. Σημεία των καιρών… Περισσότερο στενοχωρήθηκα ωστόσο σαν έμαθα πως ο Βασίλης έπαθε την καρδιακή κρίση την περασμένη Παρασκευή και σε ολόκληρη τη βόρεια Αττική δεν υπήρχε ούτε ένα διανυκτερεύον νοσοκομείο. Ώσπου να τον πάνε στο Λαϊκό, ο άνθρωπος είχε εκπνεύσει. Ο μεσαίωνας του 21ου αι., όπως εύστοχα σχολίασε ο κοινός μας φίλος, μουσικός παραγωγός Ιλάν. Καλό σου ταξίδι και σένα, Βασίλη. Θα μας λείψεις και, νά’σαι σίγουρος, το όνομα σου θα μνημονεύεται από πολλούς καλλιτέχνες που οφείλουν την όποια καριέρα τους στα δικά σου συναισθήματα προσφοράς, αλληλλεγγύης και δοτικότητας. Η κηδεία του Βασίλη Τσιπίδη θα πραγματοποιηθεί αύριο, Τετάρτη 24 Ιουλίου, στις 6 το απόγευμα από το νεκροταφείο Αμαρουσίου. Στο βίντεο του post, το τραγούδι »Καλή σου νύχτα (και να μ’ αγαπάς)» των Συνήθεις Ύποπτοι από τις »Αδέσποτες μέρες», το ντεμπούτο άλμπουμ τους. Πηγή: http://www.lifo.gr

    http://www.lifo.gr/team/prosklitirio_nekron/40128

  3. Καναλιώτης on

    Τώρα που το ξαναδιάβασα νομίζω ότι λείπει η απίστευτη ιστορία με την υπηκοότητα και την ταυτότητα του Βασίλη από τότε που ήρθε Ελλάδα. Σίγουρα κάπου αλλού θα το έχεις γράψει και νομίζω ότι το έχω γράψει κάπου και εγώ αλλά ίσως θα έπρεπε να κάνεις ένα update σε αυτό το κείμενο γιατί είναι ενδεικτικό πως αντιμετωπίζουν οι εξουσίες αυτούς που θεωρούν περιττούς ανθρώπους.

    • Φαντάσου ότι την ελληνική υπηκοότητα την πήρε κάπου γύρω στο 2010… Είχα πάει ως μάρτυρας στο αστυνομικό τμήμα της Φιλοθέης.

      Μέχρι τότε ήταν σε ένα περίεργο καθεστώς, εφόσον είχαν από την ΕΣΣΔ ένα είδος αναγνώρισης με ελληνικά διαβατήρια.

      Νομίζω ότι και ο Βασίλης δεν επιδίωξε να ολοκληρώσει την πολιτογράφηση για πολιτικούς λόγους….

      Μάλλον, μετά από τη σύλληψή του και τον βασανισμό του επί χούντας, προτιμούσε να είναι υπό την προστασία του ΟΗΕ΅παρά υπό την απόλυτη εποπτεία του ελληνικού κράτους.


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: