Παρουσιάζοντας τον «Χουρμούζη», ένα βιβλίο του Κώστα Βαλέτα

hourmouzis1a

Παρουσίαση του βιβλίου 


Τη Δευτέρα 4 Ιουνίου παρουσιάστηκε στο βιβλιοπωλείο  «Free Thinking Zone»  (Σκουφά 64 και Γριβαίων, Αθήνα)  το βιβλίο του Κώστα Βαλέτα.  Στη παρουσίαση εκτός μένα, συμμετείχε επίσης  η  συγγραφέας Λήδα Ιστικοπούλου, η οποία αναφέρθηκε ιδιαίτερα στο  θεατρικό έργο του Χουρμούζη, ενώ ο γνωστός ηθοποιός Τάκης Χρυσικάκος διάβασε αποσπάσματα από το έργο  του μεγάλου συγγραφέα  Χαρτοπαίκτης. Την ευθύνη της οργάνωσης της εκδήλωσης είχε η Ντ. Βακιρτζή.

Πολύπλευρη και παραγνωρισμένη  προσωπικότητα ο Μιχαήλ  Χουρμούζης.  Τον Μάη του 1821 εγκαταλείπει τη γενέτειρα του Κωνσταντινούπολη  για να αγωνιστεί στην επαναστατημένη Ελλάδα. Θα διακριθεί στα πεδία των μαχών και το 1834 θα γίνει αξιωματικός του στρατού. Αργότερα το 1844 ως αστυνομικός θα πολεμήσει τη ληστοκρατία ενώ στη συνέχεια θα διακριθεί στο πολιτικό στίβο και θα φθάσει μέχρι τη θέση του Αντιπροέδρου της βουλής το 1854. Ως πολιτικός θα αγωνιστεί για την εφαρμογή των νόμων και θα πολεμήσει τη διαφθορά. Θα στιγματίσει τη Βαυαροκρατία αλλά και τον πιθηκίστικο μιμητισμό ξενόφερτων και νεοπλουτίστικων  ηθών.


Το 1854 θα εισβάλει στη Θεσσαλία επικεφαλής σώματος 150 ανδρών για να στηρίξει την επανάσταση της. Το 1856 ύστερα από δυσφημιστική εκστρατεία εναντίον του  και απειλές κατά της ζωής του θα καταφύγει στη Κωνσταντινούπολη, όπου και θα παραμείνει μέχρι το θάνατο  του το 1882. ‘Όμως ο Χουρμούζης εκτός από επαναστάτης και πρωτοπόρος πολιτικός υπήρξε και μεγάλος θεατρικός συγγραφέας . Με τη πένα του θα πολεμήσει εξίσου αποτελεσματικά την ξενοκρατία, το ραγιαδισμό και τη πολιτιστική αλλοτρίωση.

Τον αγνοημένο και συκοφαντημένο Χουρμούζη ανέλαβε να μας συστήσει ο διακεκριμένος συγγραφέας , εκδότης και αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης Συγγραφέων,  Κώστας Βαλέτας στο νέο του ομώνυμο βιβλίο (εκδόσεις Αιολικά Γράμματα,2013). Η μαχητική και μεστή γραφή του Βαλέτα, μας δίνουν μία πλήρη εικόνα της πολυδιάστατης αυτής προσωπικότητας. Βάζει τον αναγνώστη στο κλίμα μιας εποχής τόσο μακρινής αλλά δυστυχώς και τόσο επίκαιρης , αποκαλύπτει  τη διαχρονικότητα της κακοπάθειας του ελληνικού κράτους από τα πρώτα βήματα της.

 

Στην παρακάτω ηλεκτρονική διεύθυνση μπορείτε να ακούσετε το έργο του Χουρμούζη «Τυχοδιώκτης» σε ζωντανή ηχογράφηση της παράστασης του Ελεύθερου Θεάτρου. Η ηχογράφηση έγινε από τον Γιώργο Παπαδάκη, στο Δημοτικο Θέατρο της Πάτρας, την Άνοιξη του 1975.

http://www.orp.gr/isobitis/theatro/theatro407.mp3

Ακούγονται οι Ηθοποιοί Κώστας Αρζόγλου, Νίκος Σκυλοδήμος, Μηνάς Χατζησάββας, Υβόνη Μαλτέζου, Άννα Παναγιωτοπούλου, Σταμάτης Φασουλής, Γιώργος Κοτανίδης, Ντίνος Λύρας. Σμαράγδα Σμυρναίου.

Στον Τυχοδιώκτη, ένας νεαρός γόνος μεγαλοαστών, που στη διάρκεια του Αγώνα «σπούδαζε» στην Ιταλία και τώρα έρχεται να δώσει τα φώτα του στους αγράμματους πατριώτες του, αναζητώντας οποιαδήποτε δημόσια θέση, δωροδοκώντας τον Βαυαρό μεσάζοντα, εκθέτοντας τα οργανωτικά του προσόντα στην περίπτωση που θα διοριζόταν αστυνομικός διοικητής, καταθέτει το σύστημα των μέτρων του και ουσιαστικά αντιγράφει την τρομοκρατική αστυνομοκρατία του καθεστώτος του Μέτερνιχ. Διορίζει παντού χαφιέδες, κρυφακούει ακόμη και τα συζυγικά ζευγάρια αποκρυπτογραφώντας τους ύποπτους αναστεναγμούς ακόμη και τις χειρονομίες των νηπίων στις κολυμπήθρες τους! Τιμωρεί με πρόστιμο όσους ξέρουν ανάγνωση και με φυλάκιση όσους γνωρίζουν γραφή!

«Ο αντιβαυαρισμός και ο αντιοθωνισμός του Χουρμούζη είναι απροκάλυπτος» στις κωμωδίες του.
Αξίζει να σημειώσουμε ότι Ο τυχοδιώκτης φέρει την τολμηρή αφιέρωση: Προς τον εξοχώτατον
 
Μιχαήλ Χουρμούζης
στρατηγόν κύριον κύριον Άιδεκ τον Τυχοδιώκτην αφιερώνει ευγνωμοσύνης ένεκα ο Χουρμούζης. Στον πρόλογο, εξάλλου, ο Χουρμούζης επεξηγεί ειρωνικά γιατί αφιερώνει την κωμωδία του στον Heideck («… εσύντεινε πολύ εις το να γίνη μέγα μέρος των στρατιωτών της πατρίδος ψωμοζήται, και εγώ Κωμωδοποιός»). Ενώ προσθέτει για τον ίδιο Βαυαρό αξιωματούχο: «…όταν εγίνη το μητρώον των υπέρ ελευθερίας στρατιωτικώς πρωταγωνισθέντων, και έμαθεν ότι η εξεταστική επιτροπή ανεγνώρισεν υπέρ τους εννεακοσίους, εταλάνισε την Ελλάδα, τι θα γίνη με τόσους ληστάς• αλλά το πιστεύεις αυτό ποτέ; Βέβαια όχι, διότι, και αυτός το εγνώριζεν ότι, αν έλειπον αυτοί οι λησταί, δεν εδημιουργούντο Στρατηγοί, Αντιβασιλείς, Άρχοντες και Δεσπόται».
Στην τρίτη σκηνή της πρώτης πράξης ο κεντρικός ήρωας του έργου -ο ετερόχθων «Τυχοδιώκτης»- μιλάει για την αχαριστία των αυτοχθόνων και λέγει: «… τι διάβολο! εχάλασεν ο κόσμος, πάει πλέον. Ανθρωπιά αυτοί οι άνθρωποι δεν έχουν. Ευγνωμοσύνη δεν γνωρίζουν, χαρακτήρας τι πράγμα είναι, δεν το ξεύρουν, τι ανόητος οπού ήμουν! ν’ αφήσω την πατρίδα μου (…), και να έλθω εδώ εις αυτό το βάρβαρον και αχάριστον έθνος διά να τους μεταδώσω τα φώτα και τας μαθήσεις μου, και αυτοί να φωνάζουν και να παραπονούνται (…)•και να περιφέρονται και με τόσην απάθειαν, ζητούντες ελεημοσύνην με τον δίσκον.
Χθες ακόμη έδωσα εις ένα εξ αυτών πέντε λεπτά, διότι με είπεν ότι είχε πέντε πληγάς εις το σώμα του. Αν με έλεγεν ότι είχε δέκα πληγάς, ήθελα του δώσει και δέκα λεπτά. (…)».
Αυτός περίπου είναι ο «Τυχοδιώκτης». Και, όπως σημειώνει νεώτερος κριτικός: «…είναι ένα καλό έργο. Έχει πιάσει σωστά το φαινόμενο της εποχής. Περιγράφει με ακρίβεια το περιβάλλον της ξενοκρατίας, προβάλλοντας τις αιχμές του. Αυτός ο ‘Τυχοδιώκτης’, ο ανίδεος, ηλίθιος, αγράμματος μικροαπατεώνας, εικόνα και ομοίωση της Βαυαρικής λαίλαπας, είναι πιστό και ‘φτυστό’ αντίγραφο όλων των «Κολαούζων» της εξάρτησης. Δειλός, γυμνοσάλιαγκας, κάλπης και κουτός, παράσιτος».
(Π. Μαστροδημήτρης: H μετεπαναστατική τύχη των αγωνιστών του ’21 σε λογοτεχνικά κείμενα του περασμένου αιώνα)
[Κείμενο ομιλίας που εκφωνήθηκε στην Αίθουσα Τελετών του Πανεπιστημίου Αθηνών, κατά τον επίσημο εορτασμό για την Εθνική Επέτειο (25.3.1984)]

No comments yet

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: