Ένα πολύ ενδιαφέρον συνέδριο στην Καλαμαριά

Από την Παρασκευή έως και την Κυριακή, 23-25 Νοεμβρίου πραγματοποιείται το συνέδριο «Θεσσαλονίκη, πρωτεύουσα των προσφύγων».  

H δική μου εισήγηση θα έχει ως τίτλο «Στη ‘Θεσσαλονίκη των προσφύγων’: Ιδεολογικές και πολιτικές συγκρούσεις κατά την περίοδο της Μεταπολίτευσης». Εντάσσεται στην 7η Συνεδρία που αναφέρεται στις ταυτότητες και στη Μνήμη (Κυριακή, 25 Νοεμβρίου).

Η ενότητα αυτή φαίνεται ότι θα έχει πολύ ενδιαφέρον εφόσον η αναφορά γίνεται για τρέχοντα φαινόμενα, διαδικασίες που βρίσκονται ακόμα σε εξέλιξη, για ταυτότητες που αναπροσαρμόζονται στη σύγχρονη εποχή και επιπλέον γιατί στη Συνεδρία αυτή  συμμετέχουν επιστήμονες πολύ διαφορετικών επιστημολογικών προσεγγίσεων.

     

Το συνολικό πρόγραμμα είναι το εξής: 

    

(πατήστε ΚΛΙΚ για μεγένθυνση)

—————————————————————————————————–

Περίληψη

Στη «Θεσσαλονίκη των προσφύγων»: ιδεολογικές και πολιτικές συγκρούσεις κατά την περίοδο της Μεταπολίτευσης

Με την κατάρρευση της Χούντας ξεκίνησε η αποδόμηση συγκεκριμένων στερεοτύπων, που είχαν διαμορφωθεί καθ’ όλη την περίοδο που ακολούθησε τη Μικρασιατική Καταστροφή. Στην περίοδο της Μεταπολίτευσης θα αμφισβητηθεί η μακρά πολιτική παράδοση των νεοελληνικών ελίτ (κυρίαρχων και μη), που παραγνώριζαν τα όσα είχαν διαδραματιστεί κατά την περίοδο του κοσμοϊστορικού μετασχηματισμού της Εγγύς Ανατολής (1908-1923). Μιας παράδοσης που είχε ενσωματώσει στη θεώρηση για την εθνική ιστορία και την κοινωνική συγκρότηση της νεοελληνικής κοινωνίας την παραθεώρηση και την υποβάθμιση της εμπειρίας του προσφυγικού ελληνισμού.

 Όμως το Τραύμα του ’22 ενυπήρχε και εκφραζόταν έως τότε με ποικίλους τρόπους. Ως «υπόγειο τραύμα» υπήρχε για δεκαετίες στις προσφυγικές κοινότητες, οι οποίες ζούσαν ιδεολογικά αποκλεισμένες όσον αφορά τη συγκεκριμένη ιστορική εμπειρία. Τόσο  εξαιτίας των κρατικών επιλογών τόσο της «μητέρας-πατρίδας», όσο και της ελλαδικής της αντιπολίτευσης. Ο μετασχηματισμός του από ψυχολογικό Τραύμα σε πολιτισμικό, η συνειδητοποίηση του Γεγονότος της Καταστροφής και η διαμόρφωση μιας συγκεκριμένης εξωσυστημικής ερμηνείας είχε ήδη συμβεί από τα χρόνια του Μεσοπολέμου. Τότε, σημαντικοί λογοτέχνες και ερευνητές, προσφυγικής καταγωγής, είχαν περιγράψει και αποτυπώσει με εξαιρετική ενάργεια και λεπτομέρεια τους μηχανισμούς μετάβασης από την πολυεθνική Αυτοκρατορία στη Νέα Εποχή του έθνους-κράτους και τις δραματικές επιπτώσεις τους στις ελληνικές κοινότητες της Ανατολής. Χαρακτηριστικά είναι τα κείμενα του Ηλία Βενέζη, της Διδώς Σωτηρίου, του Στρατή Δούκα, του Αντώνιου Γαβριηλίδη, του Χρύσανθου Τραπεζούντος, του Δημήτριου Κουτσογιαννόπουλου, του Χριστόφορου Τσέρτικ, του αρχ. Παν. Τοπαλίδη κ.ά. Τα κείμενα αυτά, λογοτεχνικά και ιστορικά, περιγράφουν με μεγάλη λεπτομέρεια τον πολύμορφου γεωγραφικό χώρο της καθ’ ημάς Ανατολής, όπου οι χριστιανικές ομάδες υπέστησαν την εθνική εκκαθάριση. Η αποτύπωση των γεγονότων θα συνεχιστεί και  μεταπολεμικά, όταν θα συνδεθούν ερμηνευτικά εκείνα τα  γεγονότα με τις νέες απόψεις που διαμορφώθηκαν στη διεθνή κοινότητα ως απόρροια της ναζιστικής φρίκης. Έτσι, ο Πολυχρόνης Ενεπεκίδης (1959), ο Χαρ. Λυσσαρίδης (1964), ο  Γεώργιος Λαμψίδης (1969) θα θέσουν τις βάσεις της ερμηνείας των γεγονότων σε σχέση με το διεθνές δίκαιο και την διατύπωση το 1948 ενός νέου εγκλήματος, αυτού της Γενοκτονίας. 

 Η Μεταπολίτευση και η ανάδυση της κοινωνίας των πολιτών θα επιτρέψει τη «δημόσια εμφάνιση» αυτού του τραύματος με τη μορφή ενός διεκδικητικού κινήματος. Για πρώτη φορά από το ΄22, το Τραύμα της καταστροφής διαμόρφωσε ένα κίνημα αμφισβήτησης και κατέθεσε πολιτικές προτάσεις. Το κύρια χαρακτηριστικό αυτού του αυτόνομου και ακηδεμόνευτου σε πρώτη φάση κινήματος ήταν η πολυμορφία και η διαμόρφωση των ενδοπροσφυγικών σχέσεων με βάση τις αντιλήψεις των πρωταγωνιστών. Εφόσον η ανασύσταση του παρελθόντος διαμορφωνόταν από τις παρούσες συνθήκες, η επιλογή των βασικών στοιχείων της ανασύστασης καθοριζόταν από τις πολιτικές και ιδεολογικές θεωρήσεις των δυνάμεων εκείνων προωθούσαν τη ριζοσπαστικοποίηση. Σε αρκετές περιπτώσεις οι σχέσεις αυτές έλαβαν συγκρουσιακές μορφές, τόσο ανάμεσα στην επιμέρους προσφυγική κοινότητα, όσο και μεταξύ των προσφυγικών υποομάδων. Παράλληλα διαμορφώθηκε μια διαδραστική σχέση με την περιβάλλουσα κοινωνία. Τάσεις αποδοχής αλλά και τάσεις απόρριψης των νέων προσεγγίσεων και των πολιτικών διεκδικήσεων θα χαρακτηρίσουν τη συζήτηση για όλα αυτά που θα ξεκινήσει στη Θεσσαλονίκη. Παλιές ιδεοληψίες και συντηρητικά στερεότυπα θα επανεμφανιστούν με νέο πρόσημο. Ο προβληματισμός για την παλιά πολυπολιτισμική Θεσσαλονίκη, για τις εθνοτικές ομάδες και τις διεθνοτικές σχέσεις θα συμπεριλάβει με διάφορους τρόπους και τους πρόσφυγες, τους οποίους θα αξιολογήσει και θα εντάξει με διαφορετικούς τρόπους στα νέα ιδεολογικά σχήματα που εμφανίζονται….  

6 comments so far

  1. Γ. Χ. on

    Συγχαρητήρια για την παρουσία σας. Απορώ πως διατηρήσατε την ψυχραιμία σας με τις προκλήσεις που δεχτήκατε. Ο έξαλλος Γαβριηλίδης στο τέλος έμοιαζε με νταβατζής βαρβάτος που επιδεικνύει το πράγμα στην κακοποιημένη παιδούλα.

  2. Μάλλον κάτι θα έγινε στο Συνέδριο. Να μας ενημερώσετε!

    Όπως ξέρετε, ο Γαβριηλίδης, όπως και διάφοροι άλλοι τέτοιοι εξυπνάκηδες, είναι η αδυναμία μας:

    1) –Περί Τριπολιτσάς, Πόντου, Γαβριηλίδη και Τριαρίδη….

    http://pontosandaristera.wordpress.com/2008/02/09/17-10-2007/

    2) ΠΟΕ: Είναι και οι 19 “ανωμαλιάρηδες”;

    http://pontosandaristera.wordpress.com/2011/06/09/gavriilidis/

    Ομέρ

  3. Βλάσης Αγτζίδης on

    Στο συνέδριο δεν έγινε κάτι το ιδιαίτερο. Οι μικροαψιμαχίες ήταν απολύτως λογικές και συμβαίνουν πάντα όταν συναντιούνται διαφορετικές σχολές σκέψης. Είναι μια δύσκολη διαδικασία το να συνδιαλέγεσαι με τον «άλλο», να προσπαθείς να βρεις κοινή γλώσσα για να εντοπίσεις τις κοινότητες. Πόσο μάλλον σ’ αυτό το Συνέδριο, όπου ο χρόνος των εισηγητών ήταν τόσο περιορισμένος. Ειδικά το δικό μου θέμα ήταν κυριολεκτικά αχανές και τα πραγματολογικά στοιχεία πάρα πολλά για να χωρέσουν στο διαθέσιμο 15λεπτο -και αυτό θα φανεί από την εισήγηση που θα δημοσιευτεί στα Πρακτικά.

    Οπότε αναγκαστικά επέλεξα να περιγράψω προφορικά τους κύριους άξονες -έτσι θεώρησα παραγωγικότερο . Όμως, στο χρόνο είχα στη διάθεσή μου μπόρεσα να παρουσιάσω κάποια εισαγωγικά θέματα που σχετίζονταν με το πλαίσιο εντός του οποίου εμφανίστηκαν οι διαφορές και πραγματοποιήθηκαν οι συγκρούσεις. Φαντάσου ότι από τους άξονες που ήθελα να παρουσιάσω, έφτασα μόνο στη μέση και δεν μπόρεσα να αναφέρω -πλην «συνθηματολογικών» αναφορών- συγκεκριμένες περιπτώσεις τέτοιων συγκρούσεων, είτε εντός του προσφυγικού χώρου, είτε με τους «αντιπρόσφυγες» αναθεωρητές.

    Η μικρή αντιπαράθεσή μου με τον Γαβριηλίδη (Α.Γ.) οφειλόταν αποκλειστικά και μόνο σε άκομψες, άκαιρες και αχρείαστες εν τέλει «προστατευτικές» παρεμβάσεις τόσο από τους συμμετέχοντες όσο και στη συνέχεια από τον ίδιο τον Α.Γ.

    Πάντως, όπως και νά’ναι, αναδείχθηκε το μεγάλο έλλειμμα που υπάρχει στη διεπιστημονική προσέγγιση των θεμάτων , αλλά και στην παθογένεια της νεοελληνικής επιστημονικής κοινότητας, που δεν είναι άλλη από την έλλειψη διαλόγου, τη μεταφυσική υπεροψία και την απουσία διάθεση να κατανοήσεις και ακούσεις τον «άλλο», τον φέροντα μια διαφορετική οπτική και μια άλλη άποψη….

  4. Βλάσης Αγτζίδης on

    Θέμα: Στη «Θεσσαλονίκη των προσφύγων»: ιδεολογικές και πολιτικές συγκρούσεις κατά την περίοδο της Μεταπολίτευσης

    Περίληψη

    Με την κατάρρευση της Χούντας ξεκίνησε η αποδόμηση συγκεκριμένων στερεοτύπων, που είχαν διαμορφωθεί καθ’ όλη την περίοδο που ακολούθησε τη Μικρασιατική Καταστροφή. Στην περίοδο της Μεταπολίτευσης θα αμφισβητηθεί η μακρά πολιτική παράδοση των νεοελληνικών ελίτ (κυρίαρχων και μη), που παραγνώριζαν τα όσα είχαν διαδραματιστεί κατά την περίοδο του κοσμοϊστορικού μετασχηματισμού της Εγγύς Ανατολής (1908-1923). Μιας παράδοσης που είχε ενσωματώσει στη θεώρηση για την εθνική ιστορία και την κοινωνική συγκρότηση της νεοελληνικής κοινωνίας την παραθεώρηση και την υποβάθμιση της εμπειρίας του προσφυγικού ελληνισμού.

    Όμως το Τραύμα του ’22 ενυπήρχε και εκφραζόταν έως τότε με ποικίλους τρόπους. Ως «υπόγειο τραύμα» υπήρχε για δεκαετίες στις προσφυγικές κοινότητες, οι οποίες ζούσαν ιδεολογικά αποκλεισμένες όσον αφορά τη συγκεκριμένη ιστορική εμπειρία. Τόσο εξαιτίας των κρατικών επιλογών τόσο της «μητέρας-πατρίδας», όσο και της ελλαδικής της αντιπολίτευσης. Ο μετασχηματισμός του από ψυχολογικό Τραύμα σε πολιτισμικό, η συνειδητοποίηση του Γεγονότος της Καταστροφής και η διαμόρφωση μιας συγκεκριμένης εξωσυστημικής ερμηνείας είχε ήδη συμβεί από τα χρόνια του Μεσοπολέμου. Τότε, σημαντικοί λογοτέχνες και ερευνητές, προσφυγικής καταγωγής, είχαν περιγράψει και αποτυπώσει με εξαιρετική ενάργεια και λεπτομέρεια τους μηχανισμούς μετάβασης από την πολυεθνική Αυτοκρατορία στη Νέα Εποχή του έθνους-κράτους και τις δραματικές επιπτώσεις τους στις ελληνικές κοινότητες της Ανατολής. Χαρακτηριστικά είναι τα κείμενα του Ηλία Βενέζη, της Διδώς Σωτηρίου, του Στρατή Δούκα, του Αντώνιου Γαβριηλίδη, του Χρύσανθου Τραπεζούντος, του Δημήτριου Κουτσογιαννόπουλου, του Χριστόφορου Τσέρτικ, του αρχ. Παν. Τοπαλίδη κ.ά. Τα κείμενα αυτά, λογοτεχνικά και ιστορικά, περιγράφουν με μεγάλη λεπτομέρεια τον πολύμορφου γεωγραφικό χώρο της καθ’ ημάς Ανατολής, όπου οι χριστιανικές ομάδες υπέστησαν την εθνική εκκαθάριση. Η αποτύπωση των γεγονότων θα συνεχιστεί και μεταπολεμικά, όταν θα συνδεθούν ερμηνευτικά εκείνα τα γεγονότα με τις νέες απόψεις που διαμορφώθηκαν στη διεθνή κοινότητα ως απόρροια της ναζιστικής φρίκης. Έτσι, ο Πολυχρόνης Ενεπεκίδης (1959), ο Χαρ. Λυσσαρίδης (1964), ο Γεώργιος Λαμψίδης (1969) θα θέσουν τις βάσεις της ερμηνείας των γεγονότων σε σχέση με το διεθνές δίκαιο και την διατύπωση το 1948 ενός νέου εγκλήματος, αυτού της Γενοκτονίας.

    Η Μεταπολίτευση και η ανάδυση της κοινωνίας των πολιτών θα επιτρέψει τη «δημόσια εμφάνιση» αυτού του τραύματος με τη μορφή ενός διεκδικητικού κινήματος. Για πρώτη φορά από το ΄22, το Τραύμα της καταστροφής διαμόρφωσε ένα κίνημα αμφισβήτησης και κατέθεσε πολιτικές προτάσεις. Το κύρια χαρακτηριστικό αυτού του αυτόνομου και ακηδεμόνευτου σε πρώτη φάση κινήματος ήταν η πολυμορφία και η διαμόρφωση των ενδοπροσφυγικών σχέσεων με βάση τις αντιλήψεις των πρωταγωνιστών. Εφόσον η ανασύσταση του παρελθόντος διαμορφωνόταν από τις παρούσες συνθήκες, η επιλογή των βασικών στοιχείων της ανασύστασης καθοριζόταν από τις πολιτικές και ιδεολογικές θεωρήσεις των δυνάμεων εκείνων προωθούσαν τη ριζοσπαστικοποίηση. Σε αρκετές περιπτώσεις οι σχέσεις αυτές έλαβαν συγκρουσιακές μορφές, τόσο ανάμεσα στην επιμέρους προσφυγική κοινότητα, όσο και μεταξύ των προσφυγικών υποομάδων. Παράλληλα διαμορφώθηκε μια διαδραστική σχέση με την περιβάλλουσα κοινωνία. Τάσεις αποδοχής αλλά και τάσεις απόρριψης των νέων προσεγγίσεων και των πολιτικών διεκδικήσεων θα χαρακτηρίσουν τη συζήτηση για όλα αυτά που θα ξεκινήσει στη Θεσσαλονίκη. Παλιές ιδεοληψίες και συντηρητικά στερεότυπα θα επανεμφανιστούν με νέο πρόσημο. Ο προβληματισμός για την παλιά πολυπολιτισμική Θεσσαλονίκη, για τις εθνοτικές ομάδες και τις διεθνοτικές σχέσεις θα συμπεριλάβει με διάφορους τρόπους και τους πρόσφυγες, τους οποίους θα αξιολογήσει και θα εντάξει με διαφορετικούς τρόπους στα νέα ιδεολογικά σχήματα που εμφανίζονται….

  5. apogonos on

    Κύριε Αγτζίδη γειά σας.

    Θα ήθελα να σας κάνω μια ερώτηση και να σας καταθέσω μια ενημερώση.

    Α) Γιατί δεν πήρατε μέρος στο Συνέδριο της Καισαριανής (http://mikrasiatis.gr/?p=11210) όπου περιμέναμε να ακούσουμε επιτέλους όλες τις απόψεις επί του μικρασιατικού ζητήματος

    Β) Γίνεται ήδη μια συζήτηση στου mikrasiatis.gr για το θέμα αυτό με έντονεςκαταγγελίες και αναφορές. Νομίζω ότι σας ενδιαφέρει: http://mikrasiatis.gr/?p=11361&cpage=1#comment-1241

    • Βλάσης Αγτζίδης on

      A) Δεν έλαβα μέρος γιατί δεν κλήθηκα από τους οργανωτές. Η αλήθεια είναι ότι ο κ. Βαρλάς, προσπάθησε να υπάρχει η μεγαλύτερη δυνατή εκπροσώπηση των διαφόρων ερμηνευτικών σχολών αλλά -απ’ότι μπόρεσα να καταλάβω- δεν κατάφερε να πείσει και τους υπόλοιπους της»επιστημονικής επιτροπής» οπότε για τα ζητήματα που ενοχλούν, όπως ο χαρακτηρισμός των εθνικών εκκαθαρίσεων που διέπραξε ο τουρκικός εθνικισμός ως Γενοκτονία, κλήθηκαν επιστήμονες που ανήκουν στο χώρο της Άρνησης του Ιστορικού Γεγονότος.

      Β) Η συζήτηση είναι όντως ενδιαφέρουσα και αποκαλυπτική


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: