Tο 1821 ακόμα προκαλεί εμφυλίους!

Το παρακάτω κείμενο το είχα γράψει πριν από ένα περίπου χρόνο για την εφημερίδα «Δρόμος», χωρίς τελικά να δημοσιευτεί. Βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο σχόλιο που είχα κάνει με αφορμή την εκπομπή του Σκάι
 
 
 
«H Ελλάδα έγινε η πηγή έμπνευσης του διεθνούς φιλελευθερισμού και ο φιλελληνισμός… στη συσπείρωση της ευρωπαϊκής Αριστεράς στη δεκαετία του 1820, έπαιξε ρόλο ανάλογο με αυτόν που θα έπαιζε στο τέλος της δεκαετίας του 1930 η υποστήριξη στην Ισπανική Δημοκρατία»
 
Eric Hobsbawm, H Εποχή των επαναστάσεων 1789 – 1848
 
 
Η παραγωγή του Σκάι για το 1821 έχει ήδη προκαλέσει μια πρωτοφανή ιδεολογική συζήτηση, έχει υποκινήσει εντυπωσιακές εντάσεις και έχει μετατρέψει όλους τους Έλληνες σε ιστορικούς. Για άλλη μια φορά διαμορφώθηκε ένα κλίμα που λίγο απέχει από το να χαρακτηριστεί κλίμα εμφυλίου πολέμου. Απ’ ότι φαίνεται ο εμφύλιος σπαραγμός, που συνδέεται αδιάσπαστα με εκείνες τις ιστορικές διεργασίες που συνέβησαν πριν από 190 χρόνια, ακολουθεί απερίσπαστος την όποια συζήτηση για το ίδιο το γεγονός. 
 
Η συμβολική ημερομηνία της 25ης Μαρτίου, το «κρυφό σχολειό», τα ατυχή ευφυολογήματα, αναδείχθηκαν σε πρώτιστα ζητήματα στη δημόσια συζήτηση. Το κύριο χαρακτηριστικό της πλειονότητας των όσων ασκούν κριτική είναι ο επιφανειακός φανατικός λόγος, που αναδεικνύει κάποιο στοιχείο που θεωρήθηκε ότι «προσβάλλει το έθνος.» Αυτό που λείπει παντελώς από τη δημόσια συζήτηση είναι ο ψύχραιμος λόγος για τα θετικά και τα αρνητικά της προσέγγισης. Επί της ουσία, η συγκεκριμένη σειρά έδωσε την αφορμή να διατυπωθεί για άλλη μια φορά η αυθαίρετη παραδοχή ότι ο κόσμος μας είναι ασπρόμαυρος, ότι μοιράζεται απ’ τους κακούς και τους καλούς. 
 

Έτσι ξαφνικά, ακόμα και οι απολογητές των μεγαλύτερων εθνικών προδοσιών που συνέβησαν ποτέ στην ελληνική ιστορία -όπως  η Μικρασιατική Καταστροφή, το ξεπούλημα των Κωσταντινουπολιτών και των Ποντίων της ΕΣΣΔ και η Κυπριακή Προδοσία- θα καθαρθούν αντιπαρατιθέμενοι στους νέους δαίμονες του «εθνοαποδομιτισμού» και του «νεοοθωμανισμού». Γι άλλη μια φορά αποδεικνύεται ότι η άκριτη και ανορθολογική απόρριψη των σταθερών αυτής της κοινωνίας, μαζί με την επίσης απόπειρα αυθαίρετης κατασκευής ενός νέου ανθρώπινου χυλού χωρίς εθνική ταυτότητα και παρελθόν, ενισχύει ακριβώς τον «εθνολαϊκιστικό» ανορθολογικό αντίπαλο. Δυστυχώς για άλλη μια φορά η ψύχραιμη συζήτηση, η επιστημονική διαπραγμάτευση μεγάλων ζητημάτων και η κοινή λογική έχουν αποδράσει από τη «μικρά πλην έντιμο» πατρίδα μας.  
 
Η Επανάσταση του 1821 υπήρξε ένα μεγαλειώδες γεγονός, που τη σπουδαιότητά της κανείς δεν τόλμησε να  αμφισβητήσει. Ιδιαίτερα εγκωμιαστικός γι αυτήν είναι ο γκουρού των «νέων ιστορικών», ο  Eric Hobsbawm. Κατά συνέπεια, οι τελευταίοι που θα αμφισβητούσαν τη σπουδαιότητά της είναι αυτή η κατηγορία των ιστορικών. Eκτός βέβαια εάν έχουν κατανοήσει τον Hobsbawm κατά το δοκούν, με το γνωστό επιλεκτικό τρόπο που συνηθίζεται…. 
 
Ας επιστρέψουμε όμως στην τηλεοπτική σειρά
 
Εάν αντιμετωπίζουμε την Επανάσταση του 1821 όχι ως ένα τοπικό γεγονός αλλά ως πανελλήνιας και παγκόσμιας σημασίας,  η μόνη σωστή και έγκυρη ημερομηνία είναι η 22α Φεβρουαρίου του 1821 και όχι η συμβολική 25η Μαρτίου. Είναι η πραγματική ημέρα, που ο Αλ. Υψηλάντης πέρασε τον Προύθο, ύψωσε στη σημαία της Επανάστασης και δύο μέρες μετά εξέδωσε την προκήρυξη-κάλεσμα «Μάχου υπέρ πίστεως και πατρίδος». Αυτό ήταν το γεγονός που πυροδότησε τις ελληνικές εξεγέρσεις σε διάφορα μέρη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, με πιο πετυχημένη απ’ όλες αυτή του Μωριά.
 
Στις αδυναμίες της σειράς μπορεί να θεωρηθεί ότι δεν ξεκαθαρίζει εξ αρχής τις έννοιες «έθνος», «εθνότητα», «νεωτερικό έθνος», «γένος» και η σχέση του «ελληνικού έθνους» με το «ρωμαίικο γένος». Αν θέλουμε να χαρακτηρίσουμε την εκπομπή, μιας και συνηθίζεται η σχηματοποίηση, θα λέγαμε ότι η  κατεύθυνση της σειράς είναι παλαιοελλαδοκεντρική, φιλοεθνικιστική και ενάντια στην ρωμιοσύνη. Τοποθετείται εξ αρχής στο πλευρό του νεαρού, εκ Δύσεως εκπορευόμενου εθνικού κινήματος και δυσφημεί την παραδοσιακή ρωμαίικη κοινωνική δομή  και τη λειτουργία των κοινοτήτων εντός του ελληνορθόδοξου μιλέτ, χωρίς να παρουσιάσει την πολλαπλότητα των επιλογών που είχε τότε η Ρωμιοσύνη.  Έτσι, υπερτονίζει κάποια στοιχεία και υποβαθμίζει κάποια άλλα. Με μια έννοια, η εκπομπή συνεχίζει τη παραδοσιακή γραμμή που επικράτησε τόσο στην  επίσημη αλλά και στην μη επίσημη ιστοριογραφία. Δηλαδή αναπαράγει ένα σύστημα ερμηνείας, στο οποίο σημαντικές παράμετροι υποβαθμίζονται. 
 
Στη «παραδοσιακή γραμμή» είχε εμπεδωθεί μια αντίληψη που είχε οδηγήσει στην υποβάθμιση της συμβολής των εξωελλαδικών Ελλήνων στην Επανάσταση. Κομβικό σημείο της υποβάθμισης του ρόλου του εκτός των κρατικών ορίων ελληνισμού, μπορεί να ανιχνευτεί στην σύγκρουση “αυτοχθόνων” με τους “ετερόχθονες”, κατά τη δεκαετία του ’40 του 19ου αιώνα. Η περιθωριοποίηση των “ετεροχθόνων”, η εσωστρέφεια του νεαρού Βασιλείου, ανάπτυξη των Ελλήνων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία μετά τις μεταρρυθμίσεις του Τανζιμάτ ευνόησε τελικά αυτό το ερμηνευτικό σχήμα, που συμβολικά και μόνο περιγράφεται ως“παλαιοελλαδοκεντρικό“.
 
Ένα από τα προφανή λάθη της σειράς είναι ότι προσεγγίζει με σύγχρονα κριτήρια και όρους -με κάποια ελευθεριότητα είναι αλήθεια- εποχές που είναι πολύ διαφορετικές σε επίπεδο αντίληψης των φορέων των ιστορικών διεργασιών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η διαρκής εθνική σημασιοδότηση του όρου «Τούρκος». Είναι γνωστό στους παροικούντες την Ιερουσαλήμ ότι εκείνη την εποχή η λέξη «Τούρκος» για τους Οθωμανούς ήταν επίθετο που σήμαινε μόνο τον απόβλητο αγροίκο, ενώ για τους Ρωμιούς, ακόμα και για τους διαφωτιστές, σήμαινε αποκλειστικά και μόνο τον Μουσουλμάνο.  Χαρακτηριστικός είναι ο στίχος στο Θούριο που αναφέρει για την οθωμανική απολυταρχία ότι «Χριστιανούς και Τούρκους, σκληρά τους τιμωρεί»…. Και το ίδιο κάνει και με τον όρο «Έλληνας», τον οποίο τον προβάλλει φυσιολογικά στους εξεγερμένους Ρωμιούς.  Σ’ εκείνη την εποχή οι Ρωμιοί (Έλληνες) θα μπορούσε να είναι ελληνόφωνοι, τουρκόφωνοι, αλβανόφωνοι, λατινόφωνοι, σλαβόφωνοι καθώς και οι μουσουλμάνοι (Τούρκοι) θα μπορούσε να είναι επίσης ελληνόφωνοι, τουρκόφωνοι, αλβανόφωνοι, λατινόφωνοι, σλαβόφωνοι… Εξάλλου, οι “Τούρκοι” της Πελοποννήσου ήταν ελληνόφωνοι και αλβανόφωνοι, όπως ακριβώς και οι Επαναστάστες!
 
 Η διαφορά αυτοαντίληψης των νεαρών διανοούμενων ηγετών της Φιλικής από τους απλούς χριστιανούς αγωνιστές -ελληνόφωνους ή αλβανόφωνους ή βλαχόφωνους ή σλαβόφωνους, ακόμα και τουρκόφωνους- φαίνεται από το ορισμό του Καραϊσκάκη, όπως μας τον παραδίδει ο Κασομούλης στα “Ενθυμήματά” του, για το τι είναι Έλληνας: «Έλληνας είναι ο καθένας, είτε  Τούρκος είτε Εβραίος, που πολεμά ενάντια στην Πύλη». Να σημειωθεί ότι ο Καραϊσκάκης έμεινε ουδέτερος δύο χρόνια στο αρματολίκι που του το είχε παραχωρήσει ο Χουρσίτ Πασάς, και συνεργάστηκε με τους επαναστάτες απ΄ το Φεβρουάριο του 1823 και μετά τη μάχη με τους τουρκαλβανούς στον Άη Βλάση, για να γίνει τότε ο Καραϊσκάκης που γνωρίζουμε .
 
Περί της Επανάστασεως
 
Κανείς δεν μπορεί να μην αποδεχτεί ότι η Επανάσταση του 1821 που χαρακτηριζόταν από πολλές αδυναμίες και αντιφάσεις υπήρξε ένα κορυφαίο γεγονός. Γεγονός  που είχε κυρίως αντι-απολυταρχικά χαρακτηριστικά, και ως περιεχόμενο ήταν:
ταξική των απόκληρων, πολύμορφων από άποψη καταγωγής, Ρωμιών-γιατί οι Ρωμιοί ήταν οι οικονομικά δυναστευόμενοι μέσα από την απλοϊκή μουσουλμανική δομή που καθόριζε τις ενδοοθωμανικές σχέσεις,
θρησκευτική -των χριστιανών κατά των κυρίαρχων μουσουλμάνων γιατί ήταν δεύτερης και τρίτης κατηγορίας πολίτες, υφιστάμενοι πλείστες όσες διακρίσεις ένεκα του θρησκεύματός τους και 
εθνική, ώς έχουσα ηγεσία εμπνευσμένη από τη Γαλλική Επανάσταση που κατάφερε να μετεξελίξει σε κυρίαρχη ιδεολογία την από την εποχή της Άλωσης αντίληψη, περιωρισμένη έως τότε σε κύκλους διανοουμένων -της διασποράς αλλά και του Φαναρίου- ότι «εμείς που ανήκουμε στο θρησκευτικό γένος των Ρωμαίων, είμαστε εθνικά Έλληνες». Μια άποψη που στις εποχές πριν την Άλωση είχε οδηγήσει σε μια παράδοξη εμφάνιση των Ελλήνων ως έθνος με τη νεωτερική σημασία του όρου (δηλαδή με σαφές πολιτικό πρόγραμμα)  αιώνες πριν τη νεωτερικότητα.  Αυτό το γεγονός μαζί με κάποια άλλα εξ ίσου παράδοξα για τους ιστορικούς και κοινωνικούς επιστήμονες που ασχολούνται με το φαινόμενο του έθνους, οδήγησε τον ίδιο τον Εrnest Gelner, να μιλήσει για εξαιρέσεις απ’ τον κανόνα και για έθνη που συγκροτήθηκαν «χωρίς τις ευλογίες του δικού τους κράτους».
 
 
————
Κάποια δημοσιευμένα κείμενά μου που περιέχουν αναφορές στο 1821 είναι:
Ποιά Ελλάδα καταρρέει;
1821 και Έλληνες της Ανατολής
Mικρασιάτες και ΄21. Μια βιβλιοπαρουσίαση στην “Ένωση Σμυρναίων”
Οι Έλληνες της Ανατολής στην Επανάσταση του 1821
Οι άγνωστες πλευρές του 1821
Μια συνέντευξη μ’ αφορμή το “νεο-οθωμανισμό”
Turk-le-sh-tir-e-me-dik-ler-im-iz-den-mi-sin-iz?

13 comments so far

  1. Mega on

    Μέρες που είναι, ας φανταστούμε τι θα γινόταν αν υπήρχε … MEGA τον καιρό του ΄21
    (ας πoύμε π.χ. βραδινό δελτίο μετά την εισβολή του Ιμπραήμ στον Μωριά):

    ————————————

    Τρέμη. «Και ενώ η παγκόσμια κατάσταση είναι τόσο δύσκολη, υπάρχουν ακόμα κάποιοι αμετανόητοι που εξακολουθούν να στεναχωρούν τον πολυχρονεμένο μας σουλτάνο, που ο γιαραμπής να μας κόβει χρόνια και να του δίνει μέρες».

    Πρετεντέρης. «Όχι μόνο αυτό Όλγα. Ενώ όλες οι υγιείς δυνάμεις του τόπου, κοτζαμπάσηδες-καραβοκύρηδες έχουν πλέον αντιληφθεί πως η χώρα χρειάζεται ηρεμία και ανάπτυξη γιατί αλλιώς οι Οθωμανοί θα σηκωθούν να φύγουν και θα μας αφήσουν μόνους μας, αυτοί οι αλητήριοι κατσαπλιάδες, αυτές οι μειοψηφίες έχουν το θράσος να απειλούν τους νοικοκυραίους».

    Τσίμας. «Έχεις δίκιο Γιάννη. Μάλιστα έμαθα πως αυτές οι περιθωριακές ομάδες κουκουλοφόρων – φουστανελοφόρων έχουν επικεφαλής έναν τύπο Κολοκοτρώνη, κάπως έτσι, που έχει το θράσος να απειλεί με βία, φωτιά και τσεκούρι, την φιλήσυχη πλειοψηφία που την αποκαλεί προσκυνημένη».

    Καψής. «Πραγματικά δεν καταλαβαίνω τι λέτε τόση ώρα, όμως το αδελφάκι μου που είναι μέγας δραγουμάνος του Μεγάλου Βεζίρη στην Ιστανμπούλ μου είπε πως αυτός ο …κοτρώνης και τα άλλα μπουμπούκια εξτρεμιστές Παπαφλέσσας και λοιποί είναι η αιτία που η Υψηλή Πύλη μας έχει στην μπούκα».

    Τρέμη. «Σωστά Μανώλη. Όμως έχουμε τον ίδιο τον τρομοκράτη στο τηλέφωνο να τον ανακρίνουμε. Κύριε Κολοκοτρώνη με ακούτε ; (Στα παράθυρα γύρω από την Τρέμη οι άλλοι τρεις κάνουν μορφασμούς απέχθειας).

    Κολοκοτρώνης. «Συμπαθάτε με, δεν σας γρικώ καλά γιατί εδώ είμαστε έξω στον αέρα και το αγιάζι, και πέφτουν και κουμπουριές πότε – πότε».

    Τρέμη. «Πείτε μας κ. Κολοκοτρώνη, που βρήκατε το θράσος να αναστατώνετε τον τόπο και να παραβιάζετε την νομιμότητα ; Αφού οι προύχοντες που μας κυβερνούν έχουν κάνει μνημόνιο με τον Ιμπραήμ, εσείς τώρα τι θέλετε ;»

    Κολοκοτρώνης. (Μόλις πάει να πει μια συλλαβή, τον διακόπτει ο Πρετεντέρης).
    Πρετεντέρης. «Όλγα, για ρώτα τον κύριο σε παρακαλώ … γιατί εμείς όλοι είμαστε αναγκασμένοι να πληρώνουμε σήμερα τους συνδικαλισμούς και τις μαγκιές που έκανε στα Δερβενάκια και την Τριπολιτσά».

    Κολοκοτρώνης. (Πάει πάλι να μιλήσει, αλλά τον ξαναδιακόπτουν).

    Τρέμη. «Μην μιλάτε κύριε, ο Γιάννης είπε να σας ρωτήσω, δεν σας ρώτησα ακόμα. Για απαντήστε λοιπόν, πως τολμάτε να σηκώνετε κεφάλι όχι μόνο στους οθωμανούς αλλά και στους ευρωπαίους. Η ιερά συμμαχία Αγγλία – Γαλλία – Αυστροουγγαρία – Ρωσία μας είπε να κάτσουμε στα αυγά μας και να λέμε σφάξε μας αγά μου ν’ αγιάσουμε. Εσείς τι παριστάνετε, ξέρετε καλύτερα από όλους αυτούς;»

    Κολοκοτρώνης. (Πριν προλάβει να αρθρώσει λέξη, τον διακόπτει ο Καψής αυτή τη φορά).

    Καψής. «Εγώ ακόμα δεν έχω καταλάβει ποιο είναι το θέμα, όμως τώρα θυμήθηκα πως το αδελφάκι μού έγραψε τις προάλλες πως στο σεράϊ συζητιέται πολύ ότι πίσω από τις ταραχές είναι μια ύποπτη περιθωριακή οργάνωση που λέγεται φιλική εταιρεία. Αυτοί δεν σέβονται τίποτα, έχουν διώξει όλους τους επενδυτές … φανταστείτε πως είχε έρθει ένας σοβαρός λόρδος ονόματι Έλγιν που έδωσε μια ολόκληρη φούχτα λίρες για να πάρει κάτι παλιομάρμαρα ο κουτόφραγκος, και αυτοί οι αμετανόητοι προσπάθησαν να τον εμποδίσουν μαζί με κάτι ψευτοκουλτουριάρηδες κοραήδες και λοιπούς. Πάλι καλά που δεν τα κατάφεραν, γιατί η επένδυση αυτή δημιούργησε και θέσεις εργασίας, αυτούς που βοήθησαν να ξηλωθούν τα παλιομάρμαρα και αυτούς που τα φόρτωσαν στα καράβια του λόρδου».

    Τσίμας. «Να προσθέσω, Μανώλη, πως αυτοί οι περιθωριακοί κουρελήδες έχουν εκθέσει ανεπανόρθωτα τη χώρα στα ευρωπαϊκά ανακτοβούλια. Κύριε Κολοκοτρώνη, το ξέρετε πως εξαιτίας σας ολόκληρος κόμης Μέτερνιχ έχει βάλει την Ελλάδα στο στόχαστρο ;»

    Κολοκοτρώνης. (Μόλις ανοίγει το στόμα του, τον διακόπτουν άλλη μια φορά).

    Πρετεντέρης. «Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά Παύλο, έχουμε τώρα και καινούριο φρούτο – τον επαναστατικό τουρισμό. Έχουν πλακώσει και αναρχικοί από το εξωτερικό, σαν να μην έφταναν οι δικοί μας. Κάτι Σανταρόζα, κάτι Μπάϊρον και άλλα αποβράσματα. Μπάτε σκύλοι αλέστε γίναμε, κάνουμε και εισαγωγή ταραχοποιών.»

    Τρέμη. «Μάλιστα, Γιάννη, όλοι αυτοί μαζί με τους δικούς μας κάνουν και καταλήψεις σε δημόσια κτίρια. Δες τι έγινε στα κάστρα απ’ όπου πέταξαν έξω τις νόμιμες αρχές, δες τι έγινε στο Μεσολόγγι και αλλού. Πως θα προκόψει μετά από αυτά ο τόπος ; Αν μας πετάξουν έξω από το γρόσι, ποιος θα φταίει μετά ;»

    Κολοκοτρώνης. (Έχει βαρεθεί που δεν τον αφήνουν να μιλήσει και έχει φύγει από την γραμμή, ακούγεται του-του).

    Τρέμη. «Ορίστε θράσος. Μας έκλεισε το τηλέφωνο στα μούτρα μας. Εδώ του κάναμε την τιμή να τον ακούσουμε στο φιλόξενο δελτίο μας, να εκθέσει τις απόψεις του ελεύθερα και δημοκρατικά. Αλλά τι ξέρουν από δημοκρατία αυτοί οι τρομοκράτες.

  2. X on

  3. Karl on

    Ο Κ.Μαρξ (1854) για τους Έλληνες κληρικούς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας

    Διάλεξα από δυο κείμενα του Καρλ Μαρξ τα σημεία που αναφέρονται στα προνόμια του ελληνικού κλήρου κάτω από το καθεστώς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, το οποίο διαδέχθηκε το Ορθόδοξο Ανατολικό ρωμαϊκό Κράτος. Ο Μαρξ δείχνει ιδιαίτερα ενήμερος και κάνει εύστοχες παρατηρήσεις ακόμη δε και αστεία πάνω στο θεοκρατικό τραγέλαφο των ιερατικών προνομίων της «Τουρκοκρατίας», ως συνέχειας του βυζαντινού καθεστώτος, ο οποίος στην Ελλάδα έχει εξωραϊστεί σε βαθμό ιστορικής παραχάραξης, για να διευκολυνθεί η ιδεολογική χρήση της Ιστορίας. Η μετάφραση είναι δική μου και η μόνη δάφνη που διεκδικεί είναι η ειλικρινής (αλλά ομολογώ πολύ βιαστική) προσπάθεια να αποδοθεί το γράμμα και το πνεύμα του κειμένου. Δίνω πάντως τους συνδέσμους για να οδηγηθεί ο αναγνώστης στα αγγλικά κείμενα.

    Α) Ο Karl Marx στη «New-York Herald Tribune» (άρθρο γραμμένο 28 Μαρτίου 1854).

    « ‘Κήρυξη πολέμου –Πάνω στην Ιστορία του Ανατολικού ζητήματος’.…….Η Κωνσταντινούπολη έχοντας παραδοθεί με συνθηκολόγηση όπως και το μέγιστο μέρος της ευρωπαϊκής Τουρκίας (Σημ.Λασκ.: Ο Μαρξ δέχεται ως αληθινό αυτό που και το πατριαρχείο ισχυριζόταν κάθε φορά που διεκδικούσε χατίρια από το Σουλτάνο, πως δηλαδή η Νέα Ρώμη δεν ήταν δορυάλωτη, γιατί δεν αντιστάθηκε σύσσωμη προδόθηκε από τα μέσα, με υπόγεια συνεννόηση ανθενωτικών κληρικών και αρχόντων με τον Πορθητή), επιτρέπει να απολαμβάνουν οι χριστιανοί εκεί το προνόμιο να ζουν ως ραγιάδες κάτω από την τουρκική κυβέρνηση. Αυτό το προνόμιο το έχουν μόνο όσοι αποδέχονται την προστασία των Μουσουλμάνων. Αποτέλεσμα αυτού είναι το γεγονός ότι ο πατριάρχης της Κωνσταντινούπολης, πνευματικός αρχηγό τους, είναι την ίδια στιγμή πολιτικός εκπρόσωπος τους και Δικαστής τους. Όπου, στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, θα βρείτε μια κοινότητα Ελλήνων οι αρχιεπίσκοποι και οι επίσκοποί τους είναι κατά το νόμο μέλη στα Δημοτικά Συμβούλια, και υπό την καθοδήγηση του πατριάρχη, ελέγχουν την κατανομή των φόρων που επιβάλλονται στους Έλληνες. Ο πατριάρχης είναι υπεύθυνος έναντι της Πύλης ως προς τη καθοδήγηση των ομοθρήσκων του. Περιβεβλημένος με το δικαίωμα της δικαστικής κρίσης των ραγιάδων της Εκκλησίας του, έχει αναθέσει αυτό το δικαίωμα στους μητροπολίτες και επισκόπους, στα όρια των επισκοπών τους, με τις ποινές τους να είναι υποχρεωτικές για τους αξιωματούχους της Πύλης, τον Καδή κλπ. να τις εκτελέσουν. Οι τιμωρίες που έχουν το δικαίωμα να επιβάλλουν είναι πρόστιμα, φυλάκιση, ραβδισμοί στις φτέρνες και εξορία. Εκτός αυτού, η Εκκλησία τους δίνει τη δύναμη του αφορισμού. Πέρα από το όφελος των προστίμων, εισπράττουν ποικιλία φόρων για τις αστικές και εμπορικές δικαστικές πράξεις. Κάθε ιεραρχική κλίμακα μεταξύ των κληρικών έχει την χρηματική τιμή της. Ο πατριάρχης πληρώνει στο Διβάνι ένα βαρύ φόρο για την απόκτηση της θέσης του, αλλά πουλάει, με τη σειρά του, τις αρχιεπισκοπές και επισκοπές προς τους κληρικούς του. Οι τελευταίοι αποζημιώνονται με την πώληση των κατώτερων αξιωμάτων και με τις εισφορές των παπάδων τους. Αυτοί, πάλι, πουλούν τη δύναμη που έχουν αγοράσει από τους ανωτέρους τους, με πράξεις όπως βαφτίσια, γάμους, διαζύγια και διαθήκες.

    Είναι προφανές από τα εκτεθέντα ότι αυτό το ρούχο του θεοκρατικού καθεστώτος πάνω στους Έλληνες χριστιανούς της Τουρκίας, και όλη η δομή της κοινωνίας τους, έχει θεμέλιο λίθο την υποταγή του ραγιά κάτω από το Κοράνι, γεγονός το οποίο, με τη σειρά του, οδηγεί στην αντιμετώπισή τους ως απίστων – δηλαδή, ως έθνος μόνο από θρησκευτική άποψη – επικυρώνοντας έτσι τη συνδυασμένη πνευματική και κοσμική εξουσία των ιερέων τους. Στη συνέχεια, εάν καταργήσεις την υπαγωγή τους κάτω από το Κοράνι με μια αστική χειραφέτηση, θα ακυρώσεις την ίδια στιγμή την υποταγή τους προς τους κληρικούς, και θα προκαλέσεις μια επανάσταση στις κοινωνικές, πολιτικές και θρησκευτικές τους σχέσεις, η οποία σε πρώτη φάση, αναπόφευκτα θα τους παραδώσει στην επιρροή της Ρωσίας. Αν υποκαταστήσεις το Κοράνι με έναν αστικό κώδικα, θα πρέπει να εκδυτικοποιήσεις ολόκληρη τη δομή της βυζαντινής κοινωνίας».

    http://www.marxists.org/archive/marx/works/1854/03/28.htm

    Β) «Η Ελληνική Εξέγερση», Karl Heinrich Marx, in Karl Marx, Frederick Engels: Collected Works, vol. 13, Marx and Engels, 1854-1855, translated by Susanne Flatauer and Barrie Selman. (International Publishers, New York, NY, 1980). σελ. 70-72.

    […]

    «Έλληνας παπάς με Τούρκο» του Louis Dupré (1825)

    «Από την άλλη πλευρά, το κύριο χαρακτηριστικό που διακρίνει την ελληνική ομολογία από όλους τους άλλους κλάδους της χριστιανικής πίστης, είναι η ταύτιση του κράτους και Εκκλησίας, της πολιτικής και της εκκλησιαστικής ζωής. Έτσι στενά συνυφασμένα ήταν Κράτος και Εκκλησία στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, που είναι αδύνατο να γράψετε την ιστορία του ενός, χωρίς να γράψετε την ιστορία της άλλης.Στη Ρωσία η ίδια ταυτότητα επικρατεί, αν και σε αντιδιαστολή με τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, η Εκκλησία έχει μετατραπεί σε απλό εργαλείο του κράτους, το όργανο της υποταγής στο εσωτερικό και της επιθετικότητάς του στο εξωτερικό. Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, σύμφωνα με τις ασιατικές παραδόσεις των Τούρκων, η βυζαντινή θεοκρατία έχει τη δυνατότητα να αναπτυχθεί και η ίδια σε τέτοιο βαθμό, ώστε ο παπάς της ενορίας ένα είναι την ίδια στιγμή ο δικαστής, ο δήμαρχος, ο δάσκαλος, ο εκτελεστής των διαθηκών, ο αξιολογητής των φόρων, ο πανταχού παρών ρυθμιστής της ζωής των πολιτών, όχι ο υπηρέτης της, αλλά το αφεντικό της.Η βασική προσέγγιση για να στηθεί από τους Τούρκους το θέμα αυτό, δεν είναι η ακύρωση των προνομίων του κλήρου, αλλά αντίθετα, η θεώρηση πως κάτω από την ηγεμονία του ιερατείου και από την επί παντός καταπιεστική κηδεμονία του, ο έλεγχος και η παρέμβαση της Εκκλησίας έδωσαν τη δυνατότητα να απορροφηθεί το σύνολο του πεδίου της κοινωνικής ύπαρξης.5 Ο κ. Φαλμεράυερ πολύ διασκεδαστικά μας λέει, στην «Orientalische Briefe» του, πώς ένας Έλληνας ιερέας εξεπλάγη όταν τον πληροφόρησε ότι οι Λατίνοι κληρικοί δεν απολαμβάνουν πολιτική εξουσία σε όλα, και δεν είχαν κοσμικές δουλειές να διεκπεραιώσουν. “Πώς», αναφώνησε ο ιερέας, «καταφέρνουν οι Λατίνοι αδελφοί μας να σκοτώσουν την ώρα τους;”».

    http://solomon.tinyurl.alexanderstreet.com/cgi-bin/asp/philo/soth/getdoc.pl?S10022553-D000012

  4. Βλάσης Αγτζίδης on

    Ένα πολύ ενημερωτικό κείμενο για τον δεύτερο εμφύλιο της Επανάστασης δημοσίευσε ο Νίκος Σαραντάκος:

    http://sarantakos.wordpress.com/2012/03/25/emfylios1824/

    ………. σήμερα παρουσιάζω μερικά στιγμιότυπα από μια άδοξη σελίδα του ξεσηκωμού, τον δεύτερο εμφύλιο -ή την εκστρατεία των Ρουμελιωτών για καθυπόταξη και λεηλάτηση του Μοριά. Η περίοδος αυτή φέρνει σε αμηχανία, πολύ περισσότερο που διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στις αγριότητες δυο προσωπικότητες που απολαμβάνουν μεγάλη εκτίμηση, ο Μακρυγιάννης και ο Καραϊσκάκης. Βρισκόμαστε στον Νοέμβριο του 1824. Παραθέτω έξι στιγμιότυπα από τις πηγές, χωρίς κανένα σχεδόν σχόλιο.

    1) Επιστολή του Κωλέττη προς ρουμελιώτες οπλαρχηγούς. Τη διασώζει ο Κανέλλος Δεληγιάννης, που βέβαια ήταν του αντίπαλου στρατοπέδου, αλλά δεν έχω δει να αμφισβητείται η γνησιότητά της. Περιλαμβάνεται (όχι ολόκληρη) και στο σχολικό βιβλίο της 3ης γυμνασίου. Παίρνω από τον Κόκκινο, τόμ. 4, σ. 509 αλλά γράφω με όμικρον τους Μοραΐτες.

    Αδελφέ,

    Οι Μοραΐτες ελύσσαξαν από τα πολλά πλούτη, τα οποία ήρπασαν από τους Τούρκους της Τριπολιτσάς, του Ναυπλίου, του Λάλα, της Κορίνθου, της Μονεμβασίας, του Νεοκάστρου και των λοιπών μερών κι έγιναν ντερμπεήδες, και προσπαθούν ν’ αντικαταστήσουν τον Κιαμήλμπεην και τους λοιπούς μπέηδες και αγάδες. Και σεις τρέχετε αυτού χωρίς ψωμί, χωρίς τσαρούχι, χωρίς φορέματα, με μίαν παλαιοκάπαν, καταβασανίζεσθε. Τι λοιπόν περιμένετε; Άλλην αρμοδιοτέραν και ευτυχεστέραν διά σας περίστασιν δεν θέλει εύρετε ποτέ, διά να πλουτίσετε μεγάλοι και μικροί. Τώρα άνοιξαν διά σας δύο πηγαί πλούτου, οι λίρες του δανείου και τα πλούσια λάφυρα του Μορέως. Τι άλλα πλέον επιθυμείτε;

    ντερμπεήδες ή ντερεμπεήδες (από τκ. derebeyi) ήταν οι Τούρκοι ημιανεξάρτητοι τοπάρχες.

    2) Μια υποσημείωση στην ιστορία του Αμβρόσιου Φραντζή (τόμ. 2, σελ. 296, δεν γκουγκλίζεται):

    Δεν δύναται ο αδέκαστος ιστορικός κάλαμος να σιωπήσει όσα εζήτουν οι των στερεοελλαδιτών στρατιώται, οι Μπουλουξήδες και οι ψυχοϋιοί των Καπιτάνων από τους κατοίκους των επαρχιών όπου κατέλυον, ώστε (κατά την παροιμίαν) έφθανον να ζητώσι γάλα εξηγμένον από τας όρνιθας, και τυρόν από λαγωούς· οσάκις δε οι δυστυχείς πολίται προσεκλαίοντο εις τους αρχηγούς των, οι αρχηγοί αφ’ ενός μέρους προσεποιούντο ότι τους επέπληττον, αφ’ ετέρου δε ερωτώντες την ηλικίαν των γυναικών, πόσων ετών ήτον η κάθε μία, ταις έλεγον «τόσα φύλλα πίτα να μας φκιάνει», δηλ. 30, 40, 50, 60, 70, ώστε όσων ετών έλεγεν ότι ήτον η οικοδέσποινα, από τόσα φύλλα εζήτουν να κατασκευαστεί η πίτα, την οποίαν έμελλον να φάγουν, κτλ. κτλ.

    Και συνεχίζει: «όσα εποίησαν εις τους αθώους κατοίκους είναι απερίγραπτα, τα οποία δεν ήσαν κατώτερα σχεδόν αφ’ όσα έπρατταν ποτέ οι των 1769 μακαρίται Αλβανοί».

    3) Ο Μακρυγιάννης διηγείται το πλιάτσικο της Κερπινής και της Γαστούνης αλλά προσπαθεί να διαχωρίσει τη θέση του

    Μπήκαν κι᾿ ο Καραϊσκάκης, Σαφάκας, Πανουργιάς, Καλτζοδήμος, Δυοβουνιώτης, Σουλιώτες αφού μάθαν ότι της Αθήνας τα στρατέματα μπήκαν μέσα, τότε μπήκαν κι᾿ αυτείνοι και πέρασαν την Βοστίτζα και πήγαν εις την Κερπινή, εις το σπίτι του κυρίου Ζαϊμη και ο Καραϊσκάκης το κυβέρνησε, οπού δεν του άφησαν οι άνθρωποί του ούτε στάχτη μέσα και οι άλλοι πήγαν εις τ᾿ άλλα σπίτια και χωριά. Ο Καρατάσιος έκαμε με το σώμα του κατά τα Λαγκάδια, κι᾿ ο Κωλέτης, ο Γκούρας κ᾿ εγώ κι᾿ ο Γκριτζώτης κατ᾿ το Γαστούνι. ᾿Σ τον δρόμον ανταμώσαμε τον Χρύσαντον Σισίνη με καμπόσους αξιωματικούς. Τους δώσαμε λόγον της τιμής ορκίστη ο Γκούρας ότι δεν θέλει τους πειράξωμε (ότι αυτός δεν συμμετέχεταν εις αυτά τα κινήματα ο πατέρας του ήταν και οι άλλοι. Αυτός ήταν εις τ᾿ ορδί της Πάτρας αναντίον των Τούρκων). Πρώτος πήγα εγώ και μπήκα με το σώμα μου εις το Γαστούνι πήγα εις το σπίτι του Σισίνη, είχε όλο του το βιον μέσα. Μά την πατρίδα, ένα κοντύλι πήρα να γράψω κ᾿ ένα μπάλωμα τζαρουχιών άφησα έναν στρατιώτη μου και πήρε. Σηκώθηκα και πήγα εις το παζάρι να ησυχάσω τους ανθρώπους και ν᾿ ανοίξουν τ᾿ αργαστήρια τους και βαστούσα την ησυχίαν. Μπήκε ο Γκούρας με τους ανθρώπους του εις το σπίτι του Σισίνη και του πήραν όλο του το βιον και τα ζωντανά του και τα πήγαν εις την Αθήνα. Και τα μαγαζειά με τα γεννήματα αυτεινών κι᾿ όλης της συντροφιάς τα πήραν όλα. ᾿Γγιχτήκαμε δι᾿ αυτά με τον Γκούρα -ήταν και συβουλές του Σοφιανόπουλου. Τότε γύρεψα ν᾿ αναχωρήσω με το σώμα μου, ότι τέτοιοι νόμοι δεν μ᾿ αρέσουνε, να γυμνώνουν τους ανθρώπους από πλούτη και τιμή. Εκρίθη εύλογον να πάγω και το Σισινόπουλον εις τ᾿ Ανάπλι εις την Κυβέρνηση, περνώντας το κι᾿ από τα Λαγκάδια, οπού ᾿ταν ο Κωλέτης. Με συβουλεύει ο Σοφιανόπουλος κι᾿ ο Γκούρας ᾿σ τον δρόμον να γυμνώσω αυτό κι᾿ όλους τους αξιωματικούς του και να τα κάμωμε μερίδια, ένα ο Κωλέτης, ένα ο Φλέσιας, ένα ο Γκούρας, ένα ο Σοφιανόπουλος, ο συνβουλάτοράς του, κ᾿ ένα εγώ. Καλά, τους είπα, ό,τι θέλουν τα κάνω. Τον πήρα να φύγω δια-να ακολουθήσω ό,τι με συνβούλεψαν. Και ό,τι μο᾿ ᾿λεγαν τους υποσκόμουν. Ότι γύρευα να μην είμαι μ᾿ αυτούς ότι αυτά οπού έβλεπα με πείραζαν. Ότι την επανάστασίν μας θα την καταντήσουμε ληστεία και η πατρίς κατάντησε η παλιόψαθα των ατίμων. Πήρα το Σισινόπουλον με τους αξιωματικούς, καμμίαν τριανταριά όλοι, οπού αγωνίζονταν με τους Τούρκους να λευτερώσουν την πατρίδα κ᾿ εμείς να τους γυμνώσουμε αδίκως και παραλόγως! Θε, δώσε μας γνώση κι᾿ αρετή να σωθούμε, να μην χαθούμε παράωρα!

    4) Για τη λεηλασία του αρχοντικού του Ζαΐμη γράφει ο Φωτάκος (το παίρνω από τα Καπάκια του Κ. Παπαγιώργη, σ. 190):

    Οι δε στρατιώται του Καραϊσκάκη και οι Σουλιώται ελαφυραγώγησαν την οικίαν του Ζαΐμη, τα δε πράγματα και τα ενδύματα αυτού τα έβγαλαν εις δημοπρασίαν, και ο κήρυξ φωνάζων χλευαστικώς έλεγε· πωλείται το φουστάνι της Ζαΐμαινας, και άλλα τοιαύτα προς εμπαιγμόν έλεγε.

    5) Ο Γκούρας φοβάται για την τύχη του αν μεταστραφούν τα πράγματα και στέλνει στον Κουντουριώτη, πρόεδρο του Εκτελεστικού, την εξής επιστολή (δεν έχω το Αρχείο Κουντουριώτη, το παίρνω από τον Κόκκινο, τόμ. 4, σελ. 529· δεν γκουγκλίζεται)

    Εκλαμπρότατε,

    Ακούω ότι οι Ντεληγιανναίοι, ο Κολοκοτρώνης και άλλοι έρχονται αυτού να σε γελάσουν και να τους συγχωρέσεις ως αθώους. Αφού οι Έλληνες εξολόθρευσαν όλους τους τυράννους πιάνοντές τους και ρίχνοντές τους εις την θάλασσαν, βλέπω οπού ο κυρ Κολιόπουλος φέρνει ευτού σαν κι επέρσι τον Κολοκοτρώνην για να σε γελάσει. Αν ο Κολιόπουλος ήθελε να δουλεύσει την πατρίδα, ας ήρχετο εις τον Άγιον Γεώργιον, εις τα Τρίκαλα [Κορινθίας], εις την Κερπινήν και εις την Γαστούνην, όπου ήτον όλη η αληθινή δύναμις των αποστατών, και όχι μου κουβαλεί τον άδικον Κολοκοτρώνην εις Ναύπλιον, αφού εξεπατώθησαν οι τύραννοι.

    Γέρο Κουντουριώτη! εσύ με έβαλες εις τούτον τον χορόν! ξέροντας ότι υπερασπίζεσαι τους νόμους και παιδεύεις τους κακούς, και ότι κυνηγάς τους κακοπατριώτας. Κοίταξε καλά! Εσύ αύριον πηγαίνεις στο νησί σου, και δεν σε μέλει! Εμένα όμως, αφού άλλην μίαν φοράν ζήσει ο Κολοκοτρώνης, ο Ντεληγιάννης, ο Ζαΐμης και οι λοιποί, θα μου δώκουν το κεφάλι στο χέρι μου. Διά τούτο καρτερώ να μάθω, θα παιδευθούν, θα εξορισθούν, θα χάσουν το βιος τους όσοι εκίνησαν τον πόλεμον τούτον κατά της Διοικήσεως, διά ρέγουλάν μου; Ο κύριος Μαυροκορδάτος δίνει μαθήματα εις τους αποστάτας.

    Την 29ην Δεκεμβρίου 1824, Γλαρέντζα

    Ιωάν. Γκούρας

    6) Από την ιστορία του Φίνλεϊ απόσπασμα για τα ξαφνικά πλούτη που έφερε το αγγλικό δάνειο. Το παραθέτω σε μετάφραση Παπαδιαμάντη, αλλά επειδή ο Ππδ. παίρνει αρκετές ελευθερίες ως μεταφραστής βάζω και το αγγλικό πρωτότυπο.

    Τα πρώτα ποσά τα κομισθέντα εξ Αγγλίας τω 1824, απερροφήθησαν από καθυστερήσεις οφειλομένας εις δημόσια και ιδιωτικά χρέη. Αι γενόμεναι πληρωμαί δεν είχον σχέσιν προς τας ανάγκας της δημοσίας υπηρεσίας, αλλ’ απεφασίσθησαν διά της επιρροής ατόμων, μελών της κυβερνήσεως. Το μεγαλύτερον μέρος του πρώτου δανείου επληρώθη εις τους εφοπλιστάς και ναύτας του καλουμένου Ελληνικού στόλου· και η μερίς του λέοντος εδόθη εις τους Αλβανούς της Ύδρας και των Σπετσών. Μεγάλα ποσά κατεβαράθρωσαν οι εμφύλιοι πόλεμοι. Ρουμελιώται καπεταναίοι και στρατιώται έλαβον μεγάλας δωρεάς όπως πολεμήσωσι τους συμπατριώτας των. Ουχί ασήμαντον ποσόν διενεμήθη μεταξύ των μελών της νομοθετικής συνελεύσεως, και μεταξύ μεγάλου σώματος αχρήστων οπαδών, οίτινες εχαρακτηρίζοντο ως δημόσιοι υπάλληλοι. Πας άνθρωπος σημασίας τινός κατά την ιδίαν φαντασίαν του επεθύμει να τεθεί επί κεφαλής σπείρας ενόπλων ανδρών, και χιλιάδες αστών παρήλαυνον εις τας οδούς του Ναυπλίου μετά πομπής εστολισμένων δορυφόρων. Φαναριώται και διδάκτορες της ιατρικής, οίτινες κατά Απρίλιον του 1824 ήσαν ρακένδυτοι, και έζων με ανεπαρκή σιτηρέσια, απέρριψαν την πατριωτικήν ταύτην χρυσαλίδα πριν παρέλθει το θέρος, κι επρόβαλαν εν όλη τη λαμπρότητι του ληστρικού βίου, κυματούμενοι εντός πλουσίας φουστανέλας, στίλβοντες με ασυνήθη έκλαμπρα όπλα και ακολουθούμενοι από μικρά τσιμπουκόπαιδα και μεγαλοσώμους δορυφόρους. Το μικρόν ανάστημα, η εύστροφος γλώσσα, τα ισχνά σκέλη και αι εβραϊκαί φυσιογνωμίαι των μεταναστών τούτων του Βυζαντίου προεκάλουν την περιφρόνησιν, όπως και η αιφνιδία και δάνειος λαμπρότης των εκίνει τον φθόνον, των γηγενών Ελλήνων. Το Ναύπλιον βεβαίως παρείχε λαμπρόν θέαμα προς πάντα τον δυνάμενον να λησμονήσει ότι ήτο η πρωτεύουσα πτωχευμένου έθνους παλαίοντος εν μυρίαις στερήσεσι προς απόκτησιν της ελευθερίας. Αι οδοί έβριθον επί πολλούς μήνας από χιλιάδας φιλαρέσκων νέων με γραφικάς στολάς και πλουσίως κεκοσμημένα όπλα, οίτινες ώφειλον να είναι εις τα σύνορα της Ελλάδος. (τόμ. 1, σελ. 387-8)

  5. karavaki on

    Μόνον τυχαίο δεν μπορεί να είναι το ότι ψάχνουμε ακόμα “τι είδους επανάσταση έγινε το 1821”. “Ψάχνουμε” σημαίνει “δεν έχουμε ικανοποιηθεί ψυχικά, δεν έχουμε συμφωνήσει ως πλειοψηφία Ελλήνων”. Σημαίνει όμως και ότι συμφωνούμε ως προς το προβληματικό του κράτους μας, ως προς το “ανολοκλήρωτο” του 1821.

    Σεις επιμένετε στην 22α Φεβρουαρίου έναντι της 25ης Μαρτίου (όχι ως έναρξη, αλλά ως σήμανση αιτίου-αποτελέσματος), ταυτόχρονα μιλάτε για Επανάσταση τριπλού χαρακτήρα, χωρίς να διευκρινίζετε αν εννοείτε όσα προέκυψαν στο διάστημα 1821-33 ή την κινούσα αρχή. Το διάστημα 1770-1821 είναι καθοριστικό για την αποσαφήνιση του επαναστατικού στόχου, ενώ στις συνήθεις ιστορικές διαπραγματεύσεις υφίσταται μια αντιμετώπιση χαλαρής σχέσης με το 1821, υποβάθμισης, ή διαπραγμάτευσης αντίστοιχης με το ίδιο το 1821: “κρίνεται με βάση ένα αδικαίωτο παρόν και ένα ευκταίο μέλλον”. Δηλαδή, ξεκινώντας από το κάθε “σήμερα” δεν είναι και τόσο δύσκολο να δείξουμε ιστορικά ότι όντως συνέβη νεωτερική ή χριστιανική επανάσταση. Αρκεί να τονίσουμε κάποια στοιχεία, να απαλείψουμε ή να ερμηνεύσουμε κάποια άλλα.

    Ωστόσο ο Υψηλάντης που επικαλείστε δεν ανήκει σε αμφότερες τις πλευρές, δεν ξεκινά στις 22 Φεβρουαρίου ύστερα από προγραμματισμό, αντίθετα ο Παπαφλέσας αναρωτιέται γιατί δεν έχει φτάσει ακόμα στο προγραμματισμένο σημείο για να αρχίσει η Επανάσταση την 25η Μαρτίου με κέντρο βάρους την Πελοπόννησο.

    Είναι δυο οι πλευρές; Είναι δυο τα στρατόπεδα που συγκρούσθηκαν ως το 1833; Είναι δυο οι απόψεις που συνεχίζουν να στοιχειώνουν ως σήμερα προκαλώντας και τον “επιφανειακό, φανατικό” και τον “ψύχραιμο λόγο”;

  6. Α.Κ. on

    « Ἡ τωρινὴ ἑλληνικὴ φυλὴ δὲν εἶναι ἴδια μὲ τὴν ἀρχαία… Μήπως καὶ οἱ Ἕλληνες τῆς ἐποχῆς τῶν περσομάχων ἦταν ἡ ἴδια ράτσα μὲ τοὺς Ἕλληνες τοὺς προομηρικούς;… Τὴν ψυχὴ τὴν ἑλληνική, μ’ ὅλα τὰ σμιξίματα, τὴ διατήρησαν ἀρκετὰ ὅμοια μὲ τὴν πρωτινή της μορφὴ τὰ χώματα τὰ ἑλληνικὰ καὶ τὰ κλίματα… Καταλάβετε το τέλος πάντων ὦ Ρωμιοί, ἡ ράτσα σας εἶναι καινούργια… Τὸ ὅτι ἡ ράτσα σας εἶναι καινούργια δὲν σᾶς ἐγκαρδιώνει; Ἂν τὸ ἀνακάτωμά της μὲ ἄλλες φυλὲς δὲν τὸ βλέπετε σὰν καλὸ σημάδι γιὰ τὴν μελλούμενη προκοπή της, ποιὸς σᾶς φταίει; Ἂν σᾶς φταῖνε οἱ δάσκαλοι ποὺ σᾶς ἀποστραβώνουν καὶ σᾶς μαλακίζουν, πνίχτε τους καί ἀνοίχτε τά μάτια σας, ὦ τυφλοί, καί δεῖτε τί γίνεται στ’ ἀλή­θεια. »

    (Ίων Δραγούμης<, «Όσοι ζωντανοί»)

  7. «Ένας όψιμος, άδικος επικριτής
    του επαναστάτη Ρήγα Βελεστινλή»

    14-5-2015

    Μια εμπεριστατωμένη μελέτη του δρ. Δημ. Καραμπερόπουλου, προέδρου της Επιστημονικής Εταιρείας Μελέτης Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα, είδε το φως της δημοσιότητας με τίτλο «Ένας όψιμος, άδικος επικριτής του επαναστάτη Ρήγα Βελεστινλή». Στην εκ 102 σελίδων συστηματική αυτή μελέτη αναιρούνται μεθοδικά οι επικρίσεις που διατυπώθηκαν από τον κ. Γιώργο Τόλια στην έκδοση της «Χάρτας της Ελλάδος από το αντίτυπο των Γενικών Αρχείων του Κράτους, (εκδόσεις Μένανδρος, Αθήνα 2009) και περιλαμβάνονται στο συνοδευτικό κείμενο, στο οποίο υποστηρίζεται ότι ο Ρήγας δεν είχε «ενιαίο συγκροτημένο πολιτικό πρόγραμμα», δεν είχε «ενιαία σύλληψη, επιτελικό σχεδιασμό, ειδική στόχευση», ούτε «τη θεωρητική συγκρότηση».

    Με την παρούσα μελέτη τεκμηριώνεται ότι τις επικρίσεις αυτές τις διατύπωσε ο συντάκτης τους δίχως να έχει μελετήσει, ως θα όφειλε, το έργο του Ρήγα. Και χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η άποψή του πως με το λιοντάρι ο Ρήγας συμβολίζει τον σουλτάνο. Αν θα είχε και μόνο αναγνώσει τον Θούριο και τον ΄Υμνο Πατριωτικό, τότε θα έβλεπε, και δεν θα έκανε το σημαντικό αυτό λάθος, πως ο Ρήγας με το λιοντάρι συμβολίζει τα σκλαβωμένα παλληκάρια, «Ως πότε παλληκάρια θα ζούμεν στα στενά/μονάχοι σαν λιοντάρια στες ράχες στα βουνά;», όπως επίσης και τους Σουλιώτες και Μανιάτες, «Σουλιώτες και Μανιάτες λιοντάρια ξακουστά». Απεναντίας τον σουλτάνο τον αποκαλεί λύκο.

    Στο βιβλίο παρουσιάζεται πρώτα το συγγραφικό έργο του Ρήγα και στη συνέχεια αναπτύσσεται το στρατηγικό σχέδιο της επανάστασής του για την απελευθέρωση των σκλαβωμένων. Με αυτά τεκμηριώνεται ότι ο Ρήγας είχε «ενιαία σύλληψη, επιτελικό σχεδιασμό, ειδική στόχευση», και ακόμη είχε «τη θεωρητική συγκρότηση», αντίθετα από όσα ανέγραψε ο όψιμος επικριτής του.

    Συγκεκριμένα, τονίζεται ότι για πρώτη φορά στον σκλαβωμένο ελληνισμό αρθρώνεται ένα τόσο ολοκληρωμένο στρατηγικό σχέδιο επανάστασης, όπως αυτό του Ρήγα και το οποίο διακρίνεται σε τρία μέρη:

    •Πρώτα ήθελε ο Ρήγας να εμψυχώσει τους σκλαβωμένους με τον Θούριο και τον ΄Υμνο Πατριωτικό και να ενισχύσει την ιστορική μνήμη τους με τα Ολύμπια, τον Νέο Ανάχαρσι και με την εικόνα του Μεγάλου Αλεξάνδρου να τους δώσει πρότυπο αγωνιστικότητας και αποφασιστικότητας.

    •Το δεύτερο μέρος αναφέρεται στο στρατιωτικό σχέδιο της επανάστασής του. Πίστευε ο Ρήγας πως χωρίς στρατιωτική νίκη δεν αποκτιέται η ελευθερία. Είχε την πρόνοια να μεταφράσει το Στρατιωτικόν Εγκόλπιον για την εκπαίδευση των σκλαβωμένων, καθώς επίσης είχε ένα επιχειρησιακό σχέδιο έναρξης της επανάστασης από την Πελοπόννησο, όπως πράγματι εφαρμόστηκε αργότερα το 1821.

    • Και το τρίτο μέρος είναι το πολιτικό μέρος. Ενδιαφέρθηκε ο Ρήγας για τον τρόπο διοικήσεως του οραματιζόμενου ελεύθερου κράτους του, το οποίο θα δημιουργούνταν μετά τη νίκη της επανάστασής του, με σεβασμό στα Δίκαια του Ανθρώπου. Μετέφρασε και είχε έτοιμη τη Νέα πολιτική Διοίκηση, τον δημοκρατικό τρόπο λειτουργίας. Ηταν αντίθετος στον κληρονομικό και απολυταρχικό τρόπο διοίκησης. Εξέδωσε τους χάρτες του Βαλκανικού χώρου «… των κατοίκων της Ρούμελης, της Μ. Ασίας, των Μεσογείων νήσων και της Βλαχομπογδανίας». Οι χάρτες αυτοί του ήταν απαραίτητοι για να κάνει εκλογές. Ο Ρήγας δεν ήταν επαγγελματίας χαρτογράφος. Γι’ αυτό και δεν εξέδωσε χάρτες εκτός των χώρου που αναφέρεται η Νέα Πολιτική Διοίκηση. Οι χάρτες του τελικά, όπως τεκμηριώνεται, είναι πολιτικοί χάρτες του οραματιζόμενου κράτους του, που θα προέκυπτε μετά την επανάσταση, για να διοικηθεί δημοκρατικά ο διαιρημένος σε Τοπαρχίες και Επαρχίες βαλκανικός αυτός χώρος της Χάρτας της Ελλάδος και με σύνορα, τα οποία πρόσφατα έχουν επισημανθεί.

    Από τη διερεύνηση των έργων του και του στρατηγικού σχεδίου της επανάστασής του αποδεικνύεται ότι ο Ρήγας, αντίθετα με τα όσα υποστήριξε ο επικριτής του, είχε «ενιαίο συγκροτημένο πολιτικό πρόγραμμα», είχε «ενιαία σύλληψη, επιτελικό σχεδιασμό, ειδική στόχευση» και τη «θεωρητική συγκρότηση». Επί πλέον ανασκευάζονται ορισμένες λανθασμένες και ατεκμηρίωτες απόψεις, οι οποίες αναγράφονται στο κείμενο του επικριτή, για τον Ηθικό Τρίποδα, Τα Ολύμπια, τον Νέο Ανάχαρσι, για τα τοπωνύμια στο Βόσπορο.

    Τέλος με την κριτική αυτή παρουσίαση του κειμένου του Γ. Τόλια καταδεικνύεται ότι ήταν ελλιπής εκ μέρους του η μελέτη των έργων του Ρήγα καθώς και των τελευταίων περί αυτού ερευνών, οι οποίες έχουν εκδοθεί από την Επιστημονική Εταιρεία Μελέτης Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα, στοιχεία τα οποία δείχνουν το σοβαρό πρόβλημα των ιστορικών ερευνών στη χώρα μας με την ατελή διερεύνηση των σχετικών έργων και μελετών.

  8. Επειδή κάθε φαινόμενο εμφανίζεται με το αντίθετό του, καλό είναι να γνωρίζουμε και τη σκοτεινή πλευρά του στρατηγού Μακρυγιάννη. Ο οποίος είχε σημαντικό ρόλο στην περιθωριοποίηση των «ετεροχθόνων», δηλαδή των Ελλήνων, που έιχαν γεννηθεί στα εκτός βασιλείου εδάφη και ήρθαν στο ελεύθερα έδαφος είτε ως πρόσφυγες λόγω των οθωμανικών σφαγών, είτε ως εθελοντές στα επαναστατικά στρατεύματα, είτε απλώς ως μορφωμένοι Έλληνες του (τότε) εξωτερικού…

    Κατά την θλιβερή -και μοιραία για την εξέλιξη του εθνικού ζητήματος- σύγκρουση «αυτοχθόνων-ετεροχθόνων» ο στρατηγός Μακρυγιάννης υπήρξε σκληρός «αυτοχθονιστής».

    Χαρακτηριστική είναι η έκφραση που είπε:
    «Από τον πατριωτισμό μας εσαπίσαμεν το σπίτι μας. Φτάνει πλέον ο πατριωτισμός. Ας αγκαλιάσωμεν τον βασιλέα μας να φκιάσωμεν το σπίτι μας. Αυτοί (οι ετερόχθονες) εκάθησαν τόσα χρόνια και έτρωγαν ψωμί και έφεραν την πατρίδαν άνω κάτω. Ας καθίσωμεν τώρα και ημείς να φάγωμεν ψωμί.»

    Μεταξύ των «ετεροχθόνων» που έχασαν τη δουλειά τους στο δημόσιο ήταν και ο κωσταντινουπολίτης Κωσταντίνος Παπαρηγόπουλος, του οποίου ο πατέρας δολοφονήθκε από τους Οθωμανούς κατά τις μαζικές σφαγες των αθώων Ρωμιών, που έγιναν σ’ όλη την έκταση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ως αντίποινα για την Επανάσταση του 1821.

    Το απόσπασμα αυτό του Ιωάννη Μακρυγιάννη, πληρεξούσιου Αθηνών, προέρχεται από την εισήγησή του στη συνεδρίαση της εθνοσυνέλευσης της 8ης Ιανουρίου του 1844. Να σημειωθεί ότι ως απαίτηση των αυτοχθονιστών είχαν αποκλειστεί οι εκπρόσωποι εξωελλαδικών ομάδων που οι πόλεις τους είχαν καταστραφεί κατά τα αντίποινα των Οθωμανων, όπως οι Κυδωνίες (Αϊβαλί). Η πλήρης εισήγηση του Μακρυγιάννη, με μορφή γραπτού κειμένου του ιδίου, δημοσιεύτηκε αρχικά στην εφημερίδα «Φίλοι του Λαού» στις 16-1-1844 και στη συνέχεια στην εφημ. «Ανεξάρτητος¨στις 23-1-1844. Αναδημοσιεύτηκε από τον Ι. Βλαχογιάννη στο «Αρχείον του στρατηγού Ιωάννου Μακρυγιάννη», τόμ. 1ος, Αθήνα, 1907, σελ. 367-369. Περιέχεται επίσης στο: Ιωάννης Δημάκης, “Η πολιτειακή μεταβολή του 1843 και το Ζήτημα τωνα υτοχθόνων και ετεροχθόνων”, Αθήνα, εκδ. Θεμέλιο, 1991, σελ.33.

    Για το προσφυγικό ζήτημα στην Ελλάδα 19ος-20ος αιώνας βλέπε: http://my-book.gr/istoriakef3.pdf

    ———————————

    Όσον αφορά το φαινόμενο και την ιδεολογία του «αυτοχθονισμού», ως πολιτική στάση της κυρίαρχης ελίτ του νεοελληνικού κράτους, πρωτοανιχνεύεται κατά την δραματική εκείνη σύγκρουση του 1843-1844 – παρότι ο διχασμός «ντόπιοι-πρόσφυγες» θα εμφανίζεται ως κοινωνική συμπεριφορά, καθ’όλη τη διάρκεια του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα.

    Το ενδιαφέρον που παρουσιάζει αυτό το φαινόμενο, εκτός από την ιστορική του αξία, σχετίζεται με τις κοινωνικές αντιθέσεις που θα υπάρχουν εντός του ελληνικού εθνικού σώματος σε όλη την επόμενη περίοδο, άλλοτε ανοιχτά και άλλοτε συγκεκαλυμμένα. Θα το συναντήσουμε:
    -στη μεταχείριση των προσφύγων των κρητικών και μακεδονικών επαναστάσεων του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα,
    -στο πογκρόμ που έλαβε χώρα στα Νοεμβριανά του ’16 από τους «Επίστρατους» κατά των προσφύγων οι οποίοι είχαν καταφύγει στην ελεύθερη Ελλάδα γιατί οι Νεότουρκοι είχαν ξεκινήσει τη Γενοκτονία στη Μικρά Ασία και στην Αν. Θράκη,
    -στις προσπάθειες περιθωριοποίησης των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής μετά το ’22, που θα έχουν ως κάποια συμβολικά σημεία τα πογκρόμ κατά των προσφυγικών καταυλισμών [Κιούπκιοι-(Πρώτη Σερρών) 1923, Βόλος 1935]…..

    Η γνώση αυτών των φαινομένων και των αρνητικών συμπεριφορών αποτελεί προϋπόθεση για την υπέρβαση των διαχωρισμών και την κατάκτηση μιας ουσιαστικής ενότητας που να βασίζεται κυρίως στη γνώση και στην αυτοκριτική στάση…

    Το ερμηνευτικό σχήμα που χρησιμοποιώ για τη νεοελληνική κοινωνική και πολιτική συγκρότηση, το οποίο λαμβάνει υπόψη του ΚΑΙ το φαινόμενο του «αυτοχθονισμού» το παρουσίασα συνοπτικά :

    http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_2_18/12/2011_466592

    Aναγφέρεται στο θέμα ειδικά η παρακάτω παράγραφος:

    «…Ειδικά μετά την καθιέρωση του Συντάγματος του 1844, τα ισχυρά από την προεπαναστατική εποχή τοπικά συμφέροντα των προεστών και των φεουδαρχών θα καταλάβουν πλήρως και ολοκληρωτικά την εξουσία στο βασίλειο, θα επηρεάσουν αποφασιστικά τη μοναρχία, θα εδραιώσουν έναν πελατειακό κοινοβουλευτισμό και θα οδηγήσουν στην ανάπτυξη ενός παλαιοελλαδικού τοπικισμού, που στις κρίσιμες εποχές της Ιστορίας θα έχει μοιραία συμβολή στις εξελίξεις. Το γεγονός αυτό θα οδηγήσει σε υπερ–λειτουργία του κρατικού μηχανισμού, με αποτέλεσμα τη δημιουργία ισχυρών δεσμών μεταξύ ελεύθερης αγοράς και κρατικής–κομματικής λειτουργίας. Η πολιτισμική ενοποίηση του πληθυσμού και η δημιουργία μηχανισμών λειτουργίας που αντιστοιχούσαν στη νέα πολιτειακή μορφή απορρόφησαν τις δραστηριότητες των νέων ελίτ, κρατικοδίαιτων σε μεγάλο βαθμό, που αναπτύχθηκαν….»

  9. αντεπαναστάτης on

    Ζήτω η Επανάσταση του 1821! Κάτω η Αντεπανάσταση του 1824!

    24/03/2010

    Τα λάβαρα πρώτα απ’ όλα

    και πάνω απ’ όλα…

    για να την σπάνε

    στους αντεπαναστάτες

    Ακολουθούν σημειώσεις εργασίας του γραφέα υπηρεσίας.

    […]

    Η επανάσταση του 1821 απέτυχε. Και απέτυχε όχι γιατί δεν ολοκληρώθηκε, αλλά γιατί συντρίφτηκε, τρία μόλις χρόνια μετά το ξέσπασμά της.

    Ο όρος Αντεπανάσταση του 1824 χρησιμοποιείται για πρώτη φορά νομίζω εδώ.

    Τι συνέβη το 1824;

    Δύο εμφύλιοι και
    ένα δάνειο [της Αγγλίας ή της Ανεξαρτησίας]
    Δεν έχει καμιά σημασία να εξετάσουμε τους εμφύλιους του 1824 βάσει κάποιων παραδεκτών ή μη ιδεολογικών οματογυαλίων. Αρκεί να εξετάσουμε αμερόληπτα -στα πλαίσια του δυνατού, βέβαια- τα γεγονότα εκείνης της χρονιάς. Τα συμπεράσματα μετά βγαίνουν μόνα τους. Και είναι τα ίδια συμπεράσματα στα οποία κατέληξαν και οι πρωταγωνιστές εκείνης της περιόδου. Τα ίδια ακριβώς διδάγματα. Τα οποία δεν καταγράφηκαν ποτέ και από κανέναν τους.

    Τότε πώς ισχυρίζομαι ότι μπορούμε να καταλήξουμε στα ίδια συμπεράσματα μ’ εκείνους;

    Είναι απλό: μελετώντας την νεοελληνική ιστορία, υπάρχει πάντα ένα συνεχώς επαναλαμβανόμενο «μοτίβο». Όταν το βρεις, μετά είναι απλό. Με τον ίδιο τρόπο που προσεγγίζεις, ας πούμε, την «Επανάσταση» του 1843, μπορείς να προσεγγίσεις και τις βαρύγδουπες αναλύσεις για «το τέλος της μεταπολίτευσης».

    […]

    Κάτι τελειώνει, ρωτούσα τις προάλλες, αλλά τι;

    Καλό ερώτημα…

    Κάποιοι, επειδή εκείνο το ρημάδι «το τέλος της μεταπολίτευσης» δεν τους βγαίνει, το γύρισαν: μιλάνε για «το τέλος του συστήματος ΠΑΣΟΚ» [θαρρώ πως ο πρώτος που χρησιμοποίησε τον όρο ήταν ο Χ. Λαζαρίδης, σύμβουλος (;) του «la ultima esperanza de la patria» Αντώνη Σαμαρά]. Αλλά κι αυτό δεν τους βγαίνει.

    Διότι, αν πιάσουμε το ζήτημα απ’ την αρχή, θα ρωτήσουμε: τι είναι η μεταπολίτευση;

    Η μεταπολίτευση είναι η μοναδική περίοδος στη νεοελληνική ιστορία που [μέσες άκρες] εφαρμόζεται το Σύνταγμα, και δεν καταπατάται από κανέναν «μοναρχοφασίστα». Είναι η μόνη περίοδος, δηλαδή, που δεν υπάρχει κάποιος «αυταρχικός αυθέντης» που καταπατά τις αρχές του εκάστοτε Συντάγματος. Ούτε κάποιος αυταρχικός Κυβερνήτης [Καποδίστριας], ούτε κάποιος «αυταρχικός και απόλυτος μονάρχης» [Όθων], ούτε κάποιος «μοναρχοφασίστας» [Γλύξμπουργκ], ούτε… ούτε… ούτε…

    Επί δύο σχεδόν αιώνες, ολόκληρη η πολιτική ηγεσία του τόπου ισχυριζόταν ότι για την κακοδαιμονία του τόπου έφταιγε η καταπάτηση και η μη εφαρμογή του εκάστοτε Συντάγματος.

    Οπότε, ας επαναδιατυπώσουμε το ζήτημα: η μεταπολίτευση αν δείχνει κάτι, αυτό είναι το εξής: η κακοδαιμονία του τόπου δεν οφείλεται στην τήρηση ή μη του Συντάγματος. Αυτό το άλλοθι της πολιτικής τάξης στην Ελλάδα, είναι που τέλειωσε. Και όχι η μεταπολίτευση.

    Μαζί βέβαια τελειώνουν και διάφορα άλλα άλλοθι.

    Τα περί εξάρτησης και υποτέλειας, για παράδειγμα. [Όχι ότι δεν ήμασταν εξαρτημένοι και υποτελείς…]

    Ας πάρουμε το πρώτο δάνειο: από τις 800,000 λίρες του δανείου «κατέληξαν» στο γκουβέρνο γύρω στις 300.000. Μισό εκατομμύρια για τους «φιλέλληνες ξένους συμμάχους προστάτες» και τριακόσια χιλιάρικα για ποιους; Για τον ελληνικό λαό;

    Πού χρησιμοποιήθηκαν αυτά τα χρήματα;

    Όσα δεν «εξαερώθηκαν» στις τσέπες «ημών» και των «ημετέρων», σπαταλήθηκαν στον εμφύλιο των «Ρουμελιωτών» κατά των «Μοραϊτών». Ο Γιάννης Γκούρας, ο Τρότσκυ της εποχής, Κομισάριος των Στρατιωτικών επί εμφυλίου, πληρωνόταν τους «μιστούς» 12.000 παλληκαριών. Είχε δεν είχε 3.000… Το ίδιοι κι οι άλλοι καπετάνιοι…

    Έρρεαν οι λίρες απ’ τα μπατζάκια του «Λένιν» Κωλέτη, που είχε το γενικό πρόσταγμα της Αντεπανάστασης. Με σωματοφύλακα και θησαυροφύλακα τον Μακρυγιάννη. Ο Κωλέτης μοίραζε στρατιωτικά διπλώματα και λίρες. Γέμισε η Ελλάδα από αξιωματικούς: στρατηγούς, χιλίαρχους, ό,τι βάλει ο νους σας. Σε 12.000 ανεβάζουν τον αριθμό των αξιωματικών του στρατού. Όλος ο στρατός ήταν δεν ήταν 20.000 νοματαίοι… Τότε έγινε στρατηγός κι ο Μακρυγιάννης, αυτός ο μέγας πολιτειολόγος, που λέει κι ο Ζουράρις.

    […]

    Και τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξαν όλοι [ανεξάρτητα από το ποιος επικράτησε στον εμφύλιο – το αποτέλεσμα, κατά πάσα πιθανότητα θα ήταν το ίδιο, όποιος και να επικρατούσε] είναι το καλύτερα φυλλασσόμενο δημόσιο μυστικό της νεοελληνικής ιστορίας.

    Το γεγονός, δηλαδή, ότι η πατρίδα κάποιων [όλων!] ήταν η πάρτη τους. Για να φάνε, για να πιούνε, για να βάλουν και στο κεμέρι τους…

    Κι όποιος δεν το αντιλαμβάνεται αυτό, και ψάχνει για ήρωες και μύθους, σκάβει απλά τον τάφο του. Όχι γιατί κάνει μισές επαναστάσεις, αλλά γιατί -πολύ απλά!- η Επανάσταση του 1821 συντρίφτηκε μια και καλή απ’ την Αντεπανάσταση του 1824.

    […]

    Τα υποδέλοιπα προσεχώς… Κι όσοι την ψάχνετε και το ψάχνετε, «1824» είναι η χρονολογία κλειδί.

    […]

    Καλή αντάμωση στα γουναράδικα, σύντροφοι!

    Όσο για τους υπόλοιπους, τους «Άσ’ τα τα εικονίσματα στον τοίχο κρεμασμένα!», τι να είπω;

    https://theamapati.wordpress.com/2010/03/24/1824/

  10. Πό on

    Τό ᾽21 στά σχολικά βιβλία Γλώσσας: τό ὕπουλο παιδομάζωμα!
    Δημήτρης Νατσιός, Δάσκαλος -Κιλκίς
    Δυστυχισμένε μου λαέ, καλέ κ᾽ ἠγαπημένε πάντοτ’ εὐκολόπιστε καί πάντα προδομένε (Διονύσιος Σολωμός)
    Λίγο πρίν ἀπό την Ἐπανάσταση ὁ ἀπροσκύνητος Κλέφτης, Θεόδωρος Γρίβας, συλλαμβάνεται ἀπό τό «θηρίο» τῶν Ἰωαννίνων, τόν περιβόητο Ἀλῆ πασᾶ καί καταδικάζεται σέ θάνατο δι᾽ ἀπαγχονισμοῦ. Ὁ σπουδαῖος ἀθηναιογράφος Δημ. Καμπούρογλου, στό Βιογραφικόν Σχεδίασμα (ἐκδ. «Βεργίνα», Ἀθήνα, σ. 18) γιά τόν ἀγωνιστή τοῦ ᾽21 Θ. Γρίβα, διασώζει ἕνα χαρακτηριστικό ἐπεισόδιο: «Ὅταν ὁ δήμιος ἐπλησίασε κρατῶν τό σχοινίον, ὁ Γρίβας ἐκάλυψε τήν κεφαλήν του διά τοῦ ἐνδύματός του. Ὁ σατράπης διέταξε τότε τόν δήμιον νά σταθῇ, τόν δέ Θεόδωρον νά πλησιάσῃ· καί τῷ εἶπε: Γιατί σκέπασες τό κεφάλι σου, φοβήθηκες τόν θάνατον; Δέν ἤξερες ὅτι ἀφοῦ ἀκολούθησες τή δουλειά τοῦ πατέρα σου αὐτή θά ἦταν ἡ τύχη σου;

    Δέν φοβήθηκα τόν θάνατο, ἀπεκρίθη ὁ Θεόδωρος, τόν φόβο τόν ἄφησα στήν κοιλιά τῆς μάνας μου, οὔτε θά μείνω χωρίς ἐκδίκησι· καί πατέρα ἔχω καί τέσσερεις ἀδελφούς· μά ντρέπομαι τόν κόσμο πού θά μέ ἰδῇ νά πεθάνω ἔτσι καί ἀπό τά χέρια τέτοιων παληανθρώπων (καί ἔδειξε τούς Γύφτους, οἵτινες συνήθως μετήρχοντο τό ἐπάγγελμα τοῦ δημίου). Ἐζήτησα τόν θάνατο, ὅπου ἔπρεπε, ἀλλ᾽ αὐτός μέ ἀρνήθηκε. Ἡ ἀπάντησις αὕτη τόσην ἐντύπωσιν ἔκαμεν εἰς τόν Ἀλῆ, ὥστε διέταξε νά μήν τόν ἀπαγχονίσωσι, ἀλλά νά τόν ρίψωσιν εἰς τάς φυλακάς».
    Αὐτή εἶναι ἡ εἰκόνα τῆς σημερινῆς Πατρίδας. Ξακουστή, «ὄμορφη, πλούσια, κι ἄπαρτη καί σεβαστή κι ἁγία», στέκεται ἁλυσοδεμένη ἐνώπιον τῶν δημίων της καί κρύβει το πρόσωπό της, ὄχι ἀπό ντροπή -«τιμιωτέρα ἰδιότης στήν οἰκουμένη» δέν ὑπάρχει, Ἑλλάδα- ἀλλά γιά νά μή βλέπει τούς χα-μαίζηλους σατραπίσκους πού τήν «ἀπαγχονίζουν».
    Καί τό «ἰκρίωμα», ἡ ἀγχόνη, ἔχει στηθεῖ μές στίς σχολικές τάξεις, ὅπου γιά πρώτη φορά ἀπό ἱδρύσεως τοῦ ἑλληνικοῦ κράτους κυκλοφοροῦν «βιβλία» -πανέρια μέ ὀχιές- στα ὁποῖα εὐτελίζονται καί γελοιοποιοῦνται τά πολυτίμητα τζιβαϊρικά τοῦ Γένους, ἡ ἀμώμητος Πίστη, ἡ Πατρίδα, οἱ ἐθνικοί ἀγῶνες, ἡ ἐξαίσια Παράδοσή μας! «Γιατί καί κεῖνα πού σεβάστηκεν ὁ Τοῦρκος, τ’ ἄθεα γράμματα τά πατᾶνε καί πᾶνε νά τά ξεριζώσουνε…
    Τά ἄθεα γράμματα ὑφαίνουνε τό σάβανο τοῦ Γένους» μοιρολογεῖ ὁ Παπουλάκος (Ἰδιοπροσωπία τοῦ Νέου Ἑλληνισμοῦ, ἐκδ. «Ἵδρυμα Γουλανδρῆ-Χόρν», Ἀθήνα 1999, σ. 397).
    Θά περίμενε κανείς ὅτι τό ᾽21, τά γενέθλια τοῦ κράτους μας, τό ἄφραστον θαῦμα τῆς Θεοτόκου -γιατί θαῦμα τῆς Θεομάνας μας ἦταν ἡ λευτεριά- θά τό προσέγγιζαν «οἱ νάνοι καί οἱ ἀρλεκίνοι, οἱ τροπαιοῦχοι τοῦ ἄδειου λόγου» (Παλαμᾶς), θά τό ἀντιμετώπιζαν μέ τήν πρέπουσα ἱερότητα. Νά, ὅπως τά εὐλογημένα γιαταγάνια καί καριοφίλια τῶν κλεφταρματολῶν: Τοῦ ἀντρειωμένου τ᾽ ἅρματα δέν πρέπει νά πουλιῶνται μόν’ πρέπει τους στήν ἐκκλησιά ἐκεῖ νά λειτουργιῶνται.
    Γιατί τό ᾽21 εἶναι τό «ἅγιο Βῆμα» τῆς ἱστορίας μας!! «Ἡ ἑλληνική Ἐπανάσταση εἶναι ἡ πιό πνευματική ἐπανάσταση πού ἔγινε στόν κόσμο. Εἶναι ἁγιασμένη… Ἡ σκλαβιά πού ἔσπρωξε τούς Ἕλληνες νά ξεσηκωθοῦν καταπάνω στόν Τοῦρκο δέν ἤτανε μονάχα ἡ στέρηση κ’ ἡ κακοπάθηση τοῦ κορμιοῦ, ἀλλά, ἀπάνω ἀπ’ ὅλα, τό ὅτι ὁ τύραννος ἤθελε νά χαλάσει τήν πίστη τους, μποδίζοντάς τους ἀπό τά θρησκευτικά χρέη τους, ἀλλαξοπιστίζοντάς τους καί σφάζοντας ἤ κρεμάζοντάς τους, ἐπειδή δέν ἀρνιόντανε τήν πίστη τους γιά νά γίνουνε μωχαμετάνοι. Γιά τοῦτο πίστη καί πατρίδα εἴχανε γίνει ἕνα καί τό ἴδιο πρᾶγμα» (Φώτη Κόντογλου, Ἡ Πονεμένη Ρωμιοσύνη, ἐκδ. «Ἀστήρ», Ἀθήνα 71989, σ. 275). Γιά κάποιους ὅμως, πού κακῇ τῇ ὥρᾳ, γράφουν καί σχολικά βιβλία Γλώσσας, ἡ Ἐπανάσταση δέν εἶναι «ἁγιασμένη», ἀλλά εὐκαιρία γιά -ἄς μοῦ ἐπιτραπεῖ ἡ φράση- «χαβαλέ», γιά σαχλεπίσαχλες ἐπινοήσεις! Εἶναι δυνατόν νά διακωμωδεῖται τό ᾽21; Ἔχουν δικαίωμα κάποιοι νά γελοιοποιοῦν τά ὅσια καί τά ἱερά τοῦ Γένους;
    Στήν Νεοελληνική Γλῶσσα Α´ Γυμνασίου (σ. 82-83) περιέχεται κείμενο -ἀφιέρωμα στό ᾽21 μέ τίτλο «Ἡ παράσταση». Ἀντιγράφω ἕνα ἀπόσπασμα: «…τότε ὁ Βαγγελάκης πού ἔκανε τόν Μπότσαρη καί τόν στένευε ἡ στολή του, ἔσκυψε νά πάρει τά τσαρούχια μου νά μοῦ τά δώσει καί φάνηκε τό σώβρακό του καί τά κορίτσια ἔβαλαν τά γέλια κι ἐκεῖνος τά κλάματα…
    Καί ὁ κύριος διευθυντής… ἄρχισε νά φωνάζει:
    – Ζήτω ἡ 25η Μαρτίου! καί εἶπε «καί τοῦ χρόνου» κι ὅλοι σηκώσαμε τά χέρια μπροστά καί εἴπαμε καί ζήτω κι ἡ κυρία Οὐρανία φώναξε πάλι προσοχή! καί σταθήκαμε ὅλοι προσοχή καί τραγουδήσαμε τόν ἐθνικό ὕμνο καί γιατί χαίρεται ὁ κόσμος καί χαμογελάει πατέρα; καί φύγαμε νά πᾶμε σπίτι μας νά φᾶμε σκορδαλιά γιά τό καλό τῆς ἡμέρας, νά κοιμηθοῦμε, νά ξυπνήσουμε, νά βάλουμε τά καλά μας καί νά πᾶμε νά ποῦμε χρόνια πολλά τοῦ Βαγγελάκη πού εἶχε τήν ἐθνική ἑορτή του».
    (Σέ τέτοια ἀξιοθρήνητη γλῶσσα γραμμένο τό κείμενο – «σπασμένα ἑλληνικά»!! Και στήν ἴδια σελίδα, ἀντί νά μπεῖ μιά εἰκόνα τοῦ ᾽21, ὅπως γιά παράδειγμα ἡ «Ἔξοδος», παρεισέφρησε διαφήμιση γιά το ἐρεβοειδές κινηματογραφικό ἔργο «Ὁ ἄρχοντας τῶν δαχτυλιδιῶν»!!).
    Τό ἴδιο χλευαστικό καί ἀνίερο ὕφος συναντοῦμε καί στό «Τετράδιο Ἐργασιῶν» Νεοελληνικῆς Γλώσσας τῆς Β´ Γυμνασίου (σ. 35). Κείμενο μέ τίτλο «Ἀρχίζουμε πρόβες γιά τήν ἐθνική γιορτή». Ἀντιγράφω καί ἀπό αὐτό τό κουρελούργημα ἕνα ἀπόσπασμα (τά ἀποσπάσματα ἐνίοτε εἶναι καί… ἐκτελεστικά! «Ἐκτελοῦν» καί μαγαρίζουν ἀνυποψίαστες, ἀθῶες παιδικές ψυχές!).
    «Τέλεια! Σήμερα στό μάθημα τῆς μουσικῆς ἦταν τέλεια! Γιατί ἀπό αὔριο ἀρχίζουμε πρόβες γιά τή γιορτή τῆς 25ης Μαρτίου. Θά κάνουμε πρόβες μέ τή χορωδία, θά χάνουμε μαθήματα! Ἔχουμε μιά κάπως μικρή χορωδία στό σχολεῖο, καμιά τριανταριά ἄτομα καί ἔχει πλάκα. Τό ρεπερτόριο θά ‘ναι τό συνηθισμένο: Ἐλεύθεροι Πολιορκημένοι καί δῶσ᾽του… Ἀπό τώρα ὀνειρεύομαι τίς ὧρες μαθημάτων πού θά χαθοῦν στίς πρόβες. Καί ἡ καλλιτεχνικοῦ, ἡ Βαφιώτη, μᾶς λέει ὅτι θέλει μιά ὁμάδα νά σχεδιάσει κάτι σκηνικά καί κάτι Κολοκοτρώνηδες καί κάτι σημαῖες καί δάφνες. Μέσα! Ὑπολογίζω κι ἄλλες χαμένες ὧρες μαθημάτων…».
    Ἐρωτῶ: Πῶς θά μάθει ὁ ἄγουρος νέος μαθητής, πῶς θά τοῦ καλλιεργηθεῖ τό σέβας γιά τό ᾽21 καί ἡ ὑπερηφάνεια γιά τόν ἡρωισμό καί τήν αὐτοθυσία τῶν προγόνων του, ὅταν τοῦ «διδάσκουμε» τέτοιες ἀθλιότητες; Γιατί ὕστερα νά μήν καίουν τήν σημαία μας; Ποῦ εἶναι τά γραμμένα μέ αἷμα «ἀπομνημονεύματα» τῶν πολέμαρχων τοῦ Εἰκοσιένα; Τί ἀπέγιναν οἱ Ἐλεύθεροι Πολιορκημένοι τοῦ Σολωμοῦ, πού τιτλοφόρησε κατ᾽ ἀρχάς τό ἀριστούργημά του μέ τή λέξη Χρέος; Ὁ μεγάλος ἐθνικός ποιητής μας, τό 1842, στίς 25 Μαρτίου μάλιστα, σέ μιά ἐπιστολή του στόν Γ. Τερτσέτη γράφει τοῦτα τά ἐπικαιρότατα λόγια: «…Τί νά εἴπω διά τό παρόν; Ἡ διαφθορά εἶναι τόσον γενική καί ἔχει τόσας βαθείας ρίζας, ὥστε προξενεῖ κατάπληξιν. Ὅταν οἱ αἴτιοι αὐτῆς παταχθοῦν ἐντελῶς εἶναι δυνατή μία ἠθική ἀναγέννησις. Τότε τό μέλλον μας θά εἶναι μεγάλο, ἄν ὅλα στηριχθοῦν εἰς τήν ἠθικήν, ἄν ἡ δικαιοσύνη θριαμβεύσῃ, ἄν τά γράμματα καλλιεργηθοῦν, ὄχι πρός ματαίαν ἐπίδειξιν, ἀλλά πρός ὠφέλειαν τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀνάγκην ἀπό ἀνατροφήν καί ἀπό μόρφωσιν ὄχι σχολαστικήν. Θά ἔχωμεν -ἤ μᾶλλον θά ἔχουν τά παιδιά μας- μίαν ἠθικήν ἀναγέννησιν τότε καί τό μέλλον θά εἶναι μεγάλο» (Δ. Σολωμοῦ, Ἅπαντα, ἐκδ. «Μέρμηγκας», σ. 168). Γιά νά ἀνθίσουν τοῦτοι οἱ τόποι, μᾶς κανοναρχεῖ ὁ ποιητής, πρέπει νά «παταχθοῦν» οἱ αἴτιοι καί νά καλλιεργηθοῦν τά γράμματα «πού διαβάζουνε οἱ ἀγράμματοι κι ἁγιάζουνε» (Ἐλύτης). Μόνο ἡ Παιδεία, πού ἀρδεύεται ἀπό τήν Παράδοση τοῦ Γένους, μπορεῖ νά μᾶς σώσει!! Αὐτή ἡ Παιδεία θά ὁδηγήσει στον Ἐπαναγνισμό μας!! Νά ξαναγίνουμε ἁγνοί, ζώντας μέ τά δικά μας ἤθη καί ἔθιμα, μέ τά ρωμαίικα πλούτη καί ὄχι μέ τίς γουρουνοτροφές, τά ξυλοκέρατα τῶν Φράγκων καί τῶν ἡμετέρων Γραικύλων τῆς σήμερον!!
    Παραπέμπω καί σ᾽ ἕνα ἀκόμη πονήρευμά τους, στήν Στ´ Δημοτικοῦ αὐτή τήν φορά, στήν Γλῶσσα (β´ τεῦχος, σ. 105). Ἐδῶ λογοκρίθηκε ὁ περίφημος λόγος τοῦ Κολοκοτρώνη στήν Πνύκα. Λέει σέ μιά ἀποστροφή τοῦ λόγου ὁ Γέρος τοῦ Μοριᾶ: «Οἱ παλαιοί Ἕλληνες, οἱ πρόγονοί μας, ἔπεσαν εἰς τήν διχόνοιαν καί ἐτρώγονταν μεταξύ τους, καί ἔτσι ἔλαβαν καιρό πρῶτα οἱ Ρωμαῖοι, ἔπειτα ἄλλοι βάρβαροι καί τούς ὑπόταξαν. Ὕστερα ἦλθαν οἱ Μουσουλμάνοι. Οἱ ἔμποροι καί οἱ προκομμένοι…». Μετά τήν λέξη «Μουσουλμάνοι», ὁ ἥρωας εἶπε καί κάποια ἄλλα πράγματα: «Καί ἔκαμαν ὅ,τι ἠμποροῦσαν διά νά ἀλλάξῃ ὁ λαός την πίστιν του. Ἔκοψαν γλῶσσες εἰς πολλούς ἀνθρώπους, ἀλλ᾽ ἐστάθη ἀδύνατο νά το κατορθώσουν. Τόν ἕνα ἔκοπταν, ὁ ἄλλος τόν σταυρό του ἔκαμνε». Ἀλλά τό κομμάτι αὐτό λογοκρίθηκε, διότι θά πικραθεῖ ὁ ἀπέναντι «φίλος»…
    Στά δέ «Κείμενα Νεοελληνικῆς Λογοτεχνίας» τῆς Γ´ Γυμνασίου, στίς σ. 46-48, συμπεριέλαβαν καί ἕνα ἀπόσπασμα ἀπό τά Ἀπομνημονεύματα τοῦ στρατηγοῦ Μακρυγιάννη. Λές «δόξα σοι ὁ Θεός»! Ὅμως… ἀπό τό ἀκατέργαστο αὐτό διαμάντι, ἐντόπισαν -οἱ τυμπανιαῖοι ἀποφορᾶς πατριδομάχοι- τό σημεῖο ὅπου ὁ Μακρυγιάννης γράφει κάτι ἐναντίον τοῦ Κολοκοτρώνη: «Οἱ ἄρχοντές μας, οἱ ἀρχηγοί μας ἔγιναν “Ἐκλαμπρότατοι”… ἔγινε ὁ Κολοκοτρώνης καί οἱ ἄλλοι συγγενεῖς καί φίλοι, πλούσιοι ἀπό γές (χωράφια), ἀργαστήρια, μύλους… Ὅταν ὁ Κολοκοτρώνης καί οἱ σύντροφοί του ἦρθαν ἀπό τή Ζάκυνθο, δέν εἶχαν οὔτε πιθαμή γῆς…». Ὁ Μακρυγιάννης σέ ἄλλα πενήντα σημεῖα ἐπαινεῖ τόν Κολοκοτρώνη, ἀλλά αὐτό ἔπρεπε νά μπεῖ! Γιατί; Γιά νά μειώσουν τούς ἥρωες, νά τούς εὐτελίσουν! Ὁ ἥρωας, ὅπως καί ὁ ἅγιος, πού πολλές φορές στήν ἱστορία μας ταυτίζονται, εἶναι «ἐπικίνδυνα» πρότυπα γιά τούς νέους!! Ὁ δειλός καί πειθήνιος νεοραγιάς τῶν Μνημονίων εἶναι προτιμότερος. Μιλᾶμε σήμερα ὅλοι μας γιά Κρίση. Ὅμως ἡ πραγματική κρίση, αὐτή πού θά κρίνει καί τό μέλλον μας, ὡς λαοῦ ἱστορικοῦ, σοβεῖ μές στίς σχολικές αἴθουσες!! Ἄν συνεχιστεῖ τό κακό θά χαθεῖ μιά ὁλόκληρη γενιά!! Ἡ νέα Τουρκοκρατία, μέσῳ τῆς Ἐκπαίδευσης καί τῶν ἀδιάφορων δασκάλων καί καθηγητῶν -ὑπάρχει πάντοτε ἡ «μαγιά» τοῦ Μακρυγιάννη- ἀνδρεῖ τούς Γενίτσαρους τοῦ μέλλοντος, τοῦ πολύ κοντινοῦ μας!! Ἐσχάτη ὥρα ἐστί, «νά μιλήσουμε, νά ’νεργήσουμε κι ὅ,τι θέλουν ἄς μᾶς κάμουν».
    «Ἄν ἡ παροῦσα γενεά δέν ἐνδυναμωθεῖ ἀπό ἀνθρώπους μορφωμένους ἐν καλῇ διδασκαλίᾳ καί μάλιστα πρός τόν κανόνα τῆς ἁγίας ἡμῶν πίστεως καί τῶν ἠθῶν μας, θά εἶναι δυσοίωνο τό μέλλον τῆς Ἑλλάδος καί ἡ διακυβέρνησίς της ἀδύνατη» ἔγραφε σέ ἐπιστολή του πρός τόν Μισαήλ Ἀποστολίδη ὁ πρῶτος καί τελευταῖος Ὀρθόδοξος Ρωμιός Κυβερνήτης τῆς πατρίδας μας, Ἰωάννης Καποδίστριας (Ἰω. Τσάγκα, Ἡ ὀρθόδοξη χριστιανική ἀγωγή στό ἐκπαιδευτικό ἔργο τοῦ Ἰωάννη Καποδίστρια, ἐκδ. «Κυριακίδη», σ. 174). Καί μιά καί σήμερα τό ἔνδοξο τοῦτο ἁλωνάκι, ἡ κατασυκοφαντημένη πατρίδα μας, εἶναι ζωσμένη ἀπό τίς «ἀλώπεκες τοῦ σκότους» (Εὐ. Βούλγαρης), τούς Φράγκους, καί τό ἐξ ἀνατολῶν θηρίο πάλιν μαίνεται, νά κλείσω μέ τό ἡρωικότερο ἐπεισόδιο τοῦ Ἀγώνα, τήν Ἔξοδο τοῦ Μεσολογγίου, πού μᾶς διδάσκει πῶς σώζονται τά ἔθνη (τό κείμενο δημοσιεύτηκε στό θαυμάσιο περιοδικό «Χριστιανική Βιβλιογραφία», τοῦ πολυσέβαστου Στυλιανοῦ Λαγουροῦ. Εἶναι ἀπόσπασμα ἀπό τό βιβλίο τοῦ Ν. Βούλγαρη Τό Μεσολόγγι τῶν Ἰδεῶν, ἑρμηνεία τῆς ἀπόφασης τῆς Ἐξόδου):
    «Ἦταν πρωί, Σάββατο τοῦ Λαζάρου 10 Ἀπριλίου τοῦ 1826, ὅταν συγκροτήθηκε τό νεκροδόξαστο ἐκεῖνο συμβούλιο ἀποφάσεως. Ἦταν ἕνα συμβούλιο θανάτου. Οἱ καπεταναῖοι εἶχαν ἀναλάβει νά διερευνήσουν μέ ἀνιχνευτές τήν ὕπαρξη μυστικοῦ δρόμου – διόδου γιά ἀκίνδυνο πέρασμα τῶν Ἐλεύθερων Πολιορκημένων στήν ἐλευθερία. Κανένας ὅμως δέν ἔφερε ἐλπιδοφόρα πληροφορία. Οἱ λόχμες καί οἱ στενωποί φυλάγονταν ἄγρυπνα ἀπό τούς πολιορκητές σέ βάθος χώρου καί τόπου. Γενική ἦταν ἡ κατήφεια καί ἡ σιωπηλή θλίψη. Τή σιωπή τῆς στιγμῆς ἔσπασε ἡ βροντώδης καί σταθερή ἔκρηξη τοῦ τρανοδύναμου ἀρχηγοῦ τῆς Φρουρᾶς, τοῦ Θανάση Ραζη­Κότσικα:
    – Ὑπάρχει δρόμος ὠρέ!
    – Ποιός εἶναι, στρατηγέ, καί δέν τόν λές τόση ὥρα; διαμαρτυρήθηκαν ὅλοι οἱ παριστάμενοι.
    – Εἶναι ὁ δρόμος τοῦ Θεοῦ, φωνάζει».

    Μόνο ἄν ἀνεβοῦμε τόν δρόμο τοῦ Θεοῦ, τόν Γολγοθᾶ, θά ἀντισταθοῦμε ὡς λαός καί ὡς κράτος.
    Μάρτιος 2014

  11. Ο Pouqeuville στη Τριπολιτσά

    Απόσπασμα από τον τρίτο τόμο του Κυριάκου Σιμόπουλο “ Ξένοι ταξιδιώτες στην Ελλάδα 1800-1810 “

    Η Τριπολιτσά, γράφει ο Pouqueville, περιβαλλόταν από πέτρινο τείχος που χτίστηκε από τους Αλβανούς.

    Ο Άγγλος περιηγητής Leake, που βρισκόταν κατά την ίδια περίπου εποχή στην Ελλάδα, γράφει στο χρονικό του πως οι οχυρώσεις της Τριπολιτσάς ήταν ένα φτωχό τείχος με μικρούς πύργους σε μεγάλες αποστάσεις ο ένας από τον άλλον. Υπολογίζει ότι το κάστρο κτίστηκε το 1789. Η αλήθεια είναι ότι το κάστρο δεν κτίστηκε από Αλβανούς το 1770 η’ το 1789 αλλά το 1785 με αγγαρείες Ελλήνων. Οι σχετικές πληροφορίες υπάρχουν σε έγγραφο της Δημογεροντίας της Τριπολιτσάς (12 Ιουνίου 1833) προς τη Νομαρχία Αρκαδίας « Η χρονολογία κατασκευής του είναι κατά το τουρκικόν έτος 1201 . Αι πέτραι συνήχθησαν όλαι, αφ’ όσα ιδιόκτητα ερείπια των χριστιανών ήτον εις ταύτην πόλιν. Οι μαστόροι εχάλαττον ακωλύτως τα αγκωνάρια και μάνδρας των. Τα μάρμαρα όλα μετεκομίσθησαν αγγάρεια με τους κατοίκους της επαρχίας ταύτης και από τας Ελληνικάς ερειπίας αρχαιότητας. Ο ασβέστης και αι λοιπαί ύλαι, όλα και αυτά μετακομίσθησαν αγγάρεια από τους κατοίκους πολίτας και χωρικούς ». Κατά τον Leake, μέσα στο κάστρο υπήρχαν γυμνές εκτάσεις και βραχώδη υψώματα. Τα σπίτια 2500 , τα 1000 Ελληνικά ήταν χτισμένα με πλιθιά, όπως όλες οι πολιτείες του Μωριά. Οι δρόμοι ρυπαροί και κακοστρωμένοι. “”

    Συνεχίζει ο Pouqueville, έξη πύλες είχε η Τριπολιτσά και μια μικρή για την εξυπηρέτηση του σεραγιού. Η κυριότερη, επιχρυσωμένη και με υψωμένες ημισελήνους, ήταν η πόρτα του Αναπλιού, προς τ’ ανατολικά. Δεύτερη των Καλαβρύτων, στα βορεινά, τρίτη η πόρτα της Καρύταινας, στα βορειοδυτικά, τέταρτη, κοντά στο πύργο, ήταν η έξοδος προς τους αγρούς και τα δάση, πέμπτη η πόρτα του Λιονταριού η’ του Ναυαρίνου και έκτη η πόρτα του Μυστρά, προς τη πλευρά της Τεγέας.

    Η Τριπολιτσά είχε κρήνες με τρεχούμενο νερό από το υδραγωγείο. Το τροφοδοτούσαν πηγές από τα διπλανά βουνά. Ένα μικρό ποτάμι (το ποταμάκι της Συλίμνας) εφοδίαζε με νερό τα δημόσια λουτρά και τα βυρσοδεψία. Αλλά ξεραινόταν το καλοκαίρι. Ένα άλλο νεραύλακο ερχόταν από τα νότια. Ο πασάς, που φοβόταν εισβολή των Φράγκων, φρόντισε να υψωθεί εκεί ένα οχύρωμα για να εξασφαλίσει το κανάλι που ύδρευε όλο το χρόνο αυτή τη πλευρά της Τριπολιτσάς.

    Το σεράι του πασά, που βρισκόταν ανάμεσα στη Πόρτα του Αναπλιού και την Πόρτα των Καλαβρύτων, μπορούσε να στεγάση 1200 άτομα. Ήταν ένα πελώριο ξύλινο οίκημα, ένα μικρό κάστρο μέσα στη πόλη, με τα τείχη του και τις πύλες του. Ο κρατούμενος μπόρεσε να συγκεντρώσει πληροφορίες για το προσωπικό του σεραγιού. Υπήρχαν οι υπηρέτες που ετοίμαζαν και πρόσφεραν τον καφέ στο πασά, εκείνοι που φρόντιζαν για τα τσιμπούκια, για τα πιοτά (οι σερπετζήδες) , οι λουστράρηδες, οι ραφτάδες, οι μπαρμπέρηδες, οι τσαουσάδες, τα ίτσ-ογλάνια (τα παιδόπουλα που διασκέδαζαν τον πασά) , οι γελωτοποιοί, οι μουζικάντες, οι χορευτές, οι καραγκιοζοπαίχτες, οι παλαιστές (πεχλιβάνηδες) , ένας ιμάμης και ο απαραίτητος δήμιος (ο τζελάτης) , το δεξί χέρι του πασά, ο μόνος που είχε δικαίωμα να κάθεται μπροστά στον αυθέντη του. “ Το σεράι βρισκόταν στη σημερινή πλατεία Άρεως “.

    Στη μέση περίπου του κεντρικού δρόμου, που διαιρούσε τη πόλη σε δύο, από βορά σε νότο, βρισκόταν το παζάρι, χωρισμένο σε πολλά σοκάκια, καθένα με τη δική του πραμάτεια, γουναρικά, άρματα, εδώδιμα κτλ. Πλατάνια και άλλα πελώρια δέντρα ίσκιωναν το παζάρι. Παντού έβλεπε κανείς φωλιές πελαργών. Εκεί στο παζάρι γίνονταν οι εκτελέσεις. Οι Τούρκοι απαγχόνιζαν τους καταδίκους στο πλάτανο, σε κοινή θέα “ Διηγόταν ο Κολοκοτρώνης ύστερα από την απελευθέρωση της πόλης : Όταν εβγήκα εις την Τριπολιτσά, μου έδειξαν εις το παζάρι τον πλάτανο όπου εκρέμαγαν τους Έλληνας και είπα : Άντε, πόσοι από το σόγι μου και από το έθνος μου εκρεμάσθησαν εκεί και διέταξα και τον έκοψαν. “

    Παντού καλοδιατηρημένες κρήνες. Κάθε σπίτι είχε το πηγάδι του αλλά το νερό βρισκόταν σε μεγάλο βάθος και δεν ήταν καλό. Υπήρχαν στη πόλη τέσσερα μεγάλα τζαμιά και πέντε η’ έξη ερειπωμένες Ελληνικές εκκλησίες.
    Οι δρόμοι εκτός από τον κεντρικό, ήταν πλακοστρωμένοι μόνο στο μεσαίο τμήμα. Κάθε τόσο υπήρχαν γεφυρούλες που έδιναν διέξοδο στα νερά. Όλα τα βρωμόνερα των σπιτιών κατέληγαν στους δρόμους, που μεταβάλλονταν έτσι σε οχετούς. Μερικοί πλούσιοι Τούρκοι είχαν σπίτια πελώρια αλλά ακαλαίσθητα. Ανάμεσα τους ξεχώριζαν τα αρχοντικά του δεφτέρ-κιαγιά και του αδελφού του Αλή εφέντη, πρεσβευτή της Πύλης στο Παρίσι. Ο κοσμάκης κατοικούσε στους δρόμους κοντά στα τείχη. Τα σπίτια ήταν πανάθλιες καλύβες. Άναβαν φωτιά στη βάση ενός τοίχου και ο καπνός έφευγε από τα κεραμίδια.

    Το μόνο στέρεο κτίριο της Τριπολιτσάς ήταν το καραβάν σεράι, το χάνι, πέτρινο, με σιδερόπορτες που κάθε βράδυ ασφαλίζονταν με χοντρές αλυσίδες. Σ’ αυτό το χάνι υπήρχε ένα θαυμάσιο υπέρθυρο εντοιχισμένο στη ποτίστρα όπου ξεδιψούσαν τα άλογα των εμπόρων.

  12. “Ο ηγεμών της Γραικίας και το Γραικικόν κράτος υποχρεούνται, προ παντός άλλου εξόδου, να αφιερώσουν τας πρώτας εισπράξεις του δημοσίου ταμείου εις την πληρωμήν των τόκων και του χρεολυσίου του δανείου που εγγυήθηκαν οι τρεις δυνάμεις…”

    (Λονδίνο, Συνθήκη περί της Γραικικής μοναρχίας 7.5.1832, μεταξύ των τριών προστάτιδων δυνάμεων και της Βαυαρίας, άρθρο 12ο)

  13. Η Ελλάς ως μέτοχος της Ευρωπαϊκής Ιδέας #7
    Posted on 12/06/2016

    Στέργιος Π. Ζυγούρας

    ……………………….

    Επιγραμματικά: Το έθνος που σήμερα δικαιολογημένα ανησυχεί, βλέποντας τον κίνδυνο συρρίκνωσης, τεμαχισμού και αναδόμησής του, εξαρτάται και ετεροκαθορίζεται από την πρώτη στιγμή της κρατικής του υπόστασης. Η -μέσω Ελλάδος- οικουμενική προοπτική του χριστιανισμού παγιδεύτηκε οριστικά μετά τον Κριμαϊκό πόλεμο. Με την αναγκαστική συναίνεση των παραδοσιακών δυνάμεων, το κράτος έγινε και στην πράξη ένα έθνος-κράτος με το δεύτερο συνθετικό να κινείται ενάντια στο πρώτο. Επόμενο ήταν, να ενταθεί -αργά ή γρήγορα- η δυναμική της πλήρους υποκατάστασης της χριστιανικής εθνικής ταυτότητας από την αντίπαλή της. Αυτό συμβαίνει μετά την είσοδο της χώρας στην ΕΟΚ και μετά την υιοθέτηση του ευρώ. Ο εντοπισμός των ιστορικών κενών και η παρακολούθηση της συνισταμένης των ιστορικών ψεμάτων βοηθά στην διατύπωση κεντρικών ερωτημάτων, ίσως και απαντήσεων, στο περί ελληνικού έθνους ζήτημα. Η αντίδραση στην δράση παραμένει ένα ξεχωριστό θέμα.

    https://karavaki.wordpress.com/2016/06/12/greece-european-idea-7/


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: