Η εξιδανίκευση του αναθεωρητισμού (Και πάλι για το βιβλίο της κ. Ρεπούση)

Κάποιες εκδηλώσεις της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση ήρθαν να ξαναταράξουν μετά από καιρό τα νερά. Ειδικά μια απ’ αυτές που έγινε στις 11/1/2012 -και περήφανα φιλοξενούσε στην πρόσκληση το εξώφυλλο του αλήστου μνήμης βιβλίου της Στ’ Δημοτικού που αποσύρθηκε- είχε δεχτεί τα πυρά από πολλές και διαφορετικές πλευρές.  Μια πολύ ενδιαφέρουσα κριτική ήταν αυτή που ασκήθηκε από το μπλογκ Π&Α.  Δείτε την…
.
Την εκδήλωση αυτή της Στέγης Γραμμάτων, είχα σχολιάσει με δύο σχόλια σε συζήτηση που ήδη είχε αρχίσει στην ηλεκτρονική λίστα του Hellenic Electronic Center  (HEC).  Είναι αλήθεια ότι είχα λάβει την πρόσκληση με τη φωτογραφία του βιβλίου της κ. Ρεπούση και με τον τίτλο «κομμένα βιβλία», οπότε  και οι συνειρμοί έγιναν αυτόματα.
.
Το δεύτερο σχόλιο γράφτηκε με αφορμή την επιστολή ενός πανεπιστημιακού που ζητούσε να συντάξω ένα κείμενο διαμαρτυρίας για  συλλογή υπογραφών και αποστολή στο Ίδρυμα Ωνάση:
.
1ο σχόλιο

Το εντυπωσιακό με την εκδήλωση της Στέγης Γραμμάτων… του Ωνασείου  δεν είναι η προσπάθεια εξιδανίκευσης της κ. Ρεπούση και μέσω αυτής όλης της αναθεωρητικής και αρνητιστικής (negationnisme) φιλολογίας, αλλά είναι το γεγονός ότι ένα Ίδρυμα που δημιουργήθηκε με τα κεφάλαια ενός Μικρασιάτη (του Ωνάση, του οποίου ο πατέρας ο Σωκράτης τυχαία γλύτωσε από τη μαζικη σφαγή της Σμύρνης που επιφύλαξαν για τους άμαχους οι κεμαλικοί μετά τη νίκη τους), θύμα της Γενοκτονίας που συνέβη στην Ανατολή από τον τουρκικό εθνικισμό, γίνεται χώρος προβολής της πλέον αντιμικρασιατικής, αντιδραστικής και φιλοκεμαλικής ερμηνείας των ιστορικών γεγονότων.  

Όπως βλέπετε, το εξώφυλλο του βιβλίου της κ. Ρεπούση κοσμεί την Πρόσκληση της Στεγης, δείχνοντας εύγλωττα στην πρόθεση των οργανωτών. Οι οποίοι σαφέστατα θα καλλιεργησουν το πλαστό σχήμα: από τη μια οι συντηρητικοί εθνικιστές και από την άλλη οι σοβαροί ιστορικοί.
Και όλα αυτά τη στιγμή  που η ιστορική μνήμη  ενός τεράστιου τμήματος του σύγχρονου ελλαδικού ελληνισμού (οι προερχόμενοι από τους πρόσφυγες του ’22) στερούνται έως και σήμερα του δικαιώματος πλήρους συμμετοχής στο κοινό αφήγημα…..Αποκρύπτουν όμως εντέχνως ότι το βιβλίο αυτό έτυχε της αποδοκιμασίας ΚΑΙ του μεγαλύτερου μέρους  της Αριστεράς ΚΑΙ του συνόλου των προσφύγων του ’22. Μιας και είμαι και εγώ ένας απ’ τους «κακούς» που αμφισβήτησαν τότε την οπτική της κ. Ρεπούση και του ρεύματος στο οποίο εντάσσεται σας κοινοποιώ  κάποια δικα μου κείμενα εκείνης της εποχής των ρήξεων:

O αντιπροσφυγικός αναθεωρητισμός σε μέρη τρία 

Δείτε επίσης:

μια προσέγγιση του Κώστα Παλούκη από τον διάλογο του ΟΜΙΚ:

και ένα κείμενο του Βένιου Αγγελόπουλου υπό τον τίτλο: 
 

—————————–

2ο σχόλιο

Δε νομίζω ότι απαιτείται δράση μεγαλύτερη από την ανοιχτή συζήτηση για τα ζητήματα αυτά. 

Οσον αφορά το συγκεκριμένο γεγονός, νομίζω ότι η ευθύνη ανήκει αποκλειστικά στους οργανωτές, οι οποίοι χρησιμοποίησαν τις προσωπικές τους ιδεολογικές και αισθητικές επιλογές, διαμορφώνοντας αντίστοιχα την πρόσκληση και τον τίτλο της εκδήλωσης, τα οποία με τη σειρά τους συνειρμικά προκάλεσαν τις αντιδράσεις.

Επίσης, νομίζω ότι και οι προσκεκλημένοι επιστήμονες ουσιαστικά εκτέθηκαν από τις επιλογές των οργανωτών. 

Να σημειώσουμε ότι πρέπει να ξεχωρίσουμε την συζήτηση και τη σύγκρουση ακόμα που γίνεται με κανόνες ευπρέπειας και αλληλοσεβασμού στον χώρο των επιστημόνων ιστορικών, από τη δημόσια αρένα όπου τα πάντα παρουσιάζονται μέσα από μια ασπρόμαυρη οπτική, όπου χάνεται η απόχρωση, η διαφοροποίηση και η ποικιλία για τις ανάγκες ενός αδηφάγου κοινού.

Νομίζω ότι οι ιστορικοί που παρακολουθούν τη λίστα του HEC έχουν την ίδια άποψη.

Θα έπρεπε να συμφωνήσουμε ακόμα ότι τέτοιες εμπλοκές και συγκρούσεις θα λαμβάνουν χώρα συνεχώς, όσο η συζήτηση για τα ιστορικά  εκείνα γεγονότα που αποτελούν την αιτία μεγάλων σύγχρονων ιδεολογικών ρήξεων (συνωστισμός, μετάβαση από την Αυτοκρατορία στο έθνος-κράτος) δεν ολοκληρώνεται και δεν διαμορφώνονται συνθήκες που θα επιτρέψουν τη συνάντηση των ασύμβατων έως τώρα σχολών σκέψης και ερμηνείας, και όσο κάποιες κυρίαρχες ιστοριογραφικές ομάδες θα αποκλείουν τους έχοντες διαφορετική άποψη.. 

Κάποιες μεταγενέστερες σκέψεις
.
Η εκδήλωση αυτή στη Στέγη δεν είχε σίγουρα ως αποδέκτες «μάγειρους και νοικοκυρές»!!! Από άποψη κοινωνικού στάτους  το ακροατήριό της βρίσκεται στον αντίποδα.  Προσπαθεί να δημιουργήσει κάποιες θεματικές  κατηγορίες και να εδραιώσει την ύπαρξη μοντέλων περιχαρακώνοντας έτσι την σκέψη των νέων ερευνητών. Και στην προσπάθεια αυτή αναμιγνύονται διαφορετικά πράγματα, όπως η περίπτωση του βιβλίου του Γ. Κόκκινου μ’ αυτό της κ. Ρεπούση.
.
Όμως αυτές είναι δυό διαφορετικές ιστορίες!.
.

Η απόσυρση του βιβλίου του Κόκκινου όντως απηχούσε τις αντιλήψεις που εκείνη τη στιγμή κυριαρχούσαν στις πολιτικές ηγεσίες της Κύπρου και της Ελλάδας και απεσύρθη μετά από προσωπική παρέμβαση του τότε υπουργού Παιδείας του ΠΑΣΟΚ Ευθυμίου…  γιατί περιείχε μη αρεστές θέσεις για την ΕΟΚΑ.  Αντιθέτως, το βιβλίο της κ. Ρεπούση υπήρξε καθεστωτική επιλογή (επί Γιαννάκου της Ν.Δ.) με νύχια και με δόντια. Και η ανάκλησή του (επί Στυλιανίδη με την κάλυψη του Μίκη Θεοδωράκη) υπήρξε αναγκαστική προσαρμογη της εξουσίας στις επιταγές μιας κοινωνίας που διεκδικούσε.
.
Το βιβλίο της κ. Ρεπούση δεν αποσύρθηκε γιατί η τότε υπουργός Παιδείας της ΝΔ αποφάσισε να ενδώσει σε κριτικές που έγιναν. Αποσύρθηκε αναγκαστικά γιατί όντως υπήρξε έναν  εντυπωσιακό κίνημα  από τα κάτω. Όπου βεβαίως, η προσφυγική παρέμβαση δημιούργησε το νέο στοιχείο στην αμφισβήτηση μιας μεροληπτικής καθεστωτικής ερμηνείας των γεγoνότων που σχετίζονταν με την ιστορική εμπειρία του ελληνισμού της Ανατολής.
.
Έχει απόλυτο δίκιο ο Κώστας Παλούκης όταν γράφει: διεκδικούσαν και διεκδικούν το ρόλο που τους αξίζει και τους ανήκει στην ιστορία, αλλά και σε αυτήν εδώ τελικά την κοινωνία. Είναι η άρνηση και η αντίσταση σε συμβολικό και ιδεολογικό επίπεδο, σε επίπεδο ιστορίας, της εξαφάνισης τους από το ιστορικό γίγνεσθαι. Είναι η διεκδίκηση του παρελθόντος τους και του «πόνου» τους. Είναι η διεκδίκηση του δικαιώματός τους να έχουν άποψη για τη δική τους συλλογική ιστορική μνήμη….” 
.
Το θέμα του βιβλίο αυτού σχετίζεται με την επανάληψη, σε λάθος χρονική στιγμή, της από παλιά υποτίμησης του ελληνισμού της Ανατολής από τις καθεστωτικές (και όχι μόνο) δυνάμεις του ελληνικού κράτους που διαμόρφωναν τόσο τη σχολική ιστορία, όσο και την επίσημη και δυστυχώς καθόριζαν και την «ακαδημαϊκή».
..
 Το ζήτημα λοιπόν προέκυψε από τον τρόπο πρόσληψης των γεγονότων στην Ελλάδα και τη συνειδητή υποβάθμιση του ελληνισμού της Ανατολής, τόσο ως ιστορική εμπειρία όσο και ως κοινωνική παρουσία.
.
Λαμβάνοντας υπ’ όψη ότι  από τη δεκαετία του ’80 άρχισαν οι συστηματικές προσπάθειες των προσφυγικών οργανώσεων για να συμπεριληφθεί και η δική τους ιστορική εμπειρία στην «επίσημη» και κατ’ επέκτασιν στη «σχολική» , μπορούμε να καταλάβουμε γιατί το κίνημα αμφισβήτησης του βιβλίου της ΣΤ΄ δημοτικού έλαβε αυτή την έκταση.  Ας θυμηθούμε τα  άπειρα ψηφίσματα και επιστολές των ποντιακών οργανώσεων  από το 1981 και εντεύθεν για το θέμα αυτό. Δεν υπάρχει Παγκόσμιο Ποντιακό Συνέδριο (από το 1985) που να μην κάνει ειδική μνεία στο ζήτημα της έλλειψης σχετικών αναφορών στα σχολικά βιβλία. Το ίδιο γινόταν και με την δυτικομικρασιατικές οργανώσεις.
.
Αν άλλαξε στη συνέχεια το κλίμα και η δυνατότητα πιο κεντρικής παρέμβασης, οφείλεται απλώς στο γεγονός ότι οι προσφυγικές οργανώσεις δυνάμωσαν βαθμιαία μέσα στη δεκαετία του ’80 και πέτυχαν ως κοινωνία των πολιτών κάποιους από τους πολιτικούς τους στόχους.
.
Έχει επίσης σημειολογική αξία ότι η αντίδραση προς προς το βιβλίο της κ. Ρεπούση ξεκίνησε με Ψήφισμα από το Παγκόσμιο Ποντιακό Συνέδριο  (Ίούλιος 1996) και η επιτυχία αυτού του κινήματος αμφισβήτησης οφείλεται στην έντονη κινητοποίηση του συνολικού προσφυγικού χώρου:  «Το νέο βιβλίο Ιστορίας της 6ης δημοτικού, που βρίσκεται στη διαδικασία έκδοσης, έρχεται σε αντίθεση με ομόφωνες αποφάσεις της Βουλής των Ελλήνων, παραποιεί την Ιστορία, απενοχοποιεί τον τουρκικό εθνικισμό, αποσιωπά τις διώξεις των χριστιανικών πληθυσμών και προσβάλλει ιδιαίτερα τον ποντιακό ελληνισμό που υπέστη Γενοκτονία. Ζητάμε να επανεξεταστεί η σχετική έκδοση, ώστε να είναι συμβατή και με τις αποφάσεις του ελληνικού Κοινοβουλίου, αλλά και με τη συλλογική ιστορική μνήμη του ποντιακού ελληνισμού και του συνόλου του ελληνικού λαού»
.
.
Ο «συνωστισμός» και όχι το «κρυφό σχολειό» υπηρξε η αχίλλειος πτέρνα του βιβλίου της κ. Ρεπούση...
.
Όσον αφορά την μερική και προκατειλημμένη διδασκαλία της ιστορίας το πρόβλημα βεβαίως και υπάρχει!
Αλλά είναι αλλού.
.
Είναι στη μερική αντίληψη της ιστορίας, στην υποβάθμιση και την παράκαμψη μιας ολόκληρης ιστορικής εμπειρίας των «συνωστισμένων».  Είναι στον αγνωστικισμό για την καταστροφή και τη σφαγή της Σμύρνης που διέδωσαν «καθωσπρέπει» γνωστοί ιστορικοί, είναι στην υποβάθμιση της βίας που άσκησε ο τουρκικός εθνικισμός κατά του μικρασιατικού ελληνισμού, είναι στην Άρνηση των γενοκτονιών που διαπράχτηκαν, είναι στην παραμόρφωση του ιστορικού πλαισίου εντός του οποίου διαδραματίστηκαν τα γεγονότα, είναι στην υποβάθμιση της σημασίας του ελληννισμού της Ανατολής, είναι στην καταξίωση μιας πλήρους παλαιοελλαδοκεντρικής ιστορικής αντίληψης, εξυπηρετικής απολύτως των συμφερόντων του κράτους. 
.
Αν θέλουμε να σαρκάσουμε τα όσα συμβαίνουν σήμερα με τη σχολική ιστορία και τις επιλογές της όποιας εξουσίας, μπορούμε να ισχυριστούμε ότι η απόσυρση του βιβλίου της κ. Ρεπούση ήταν η μοναδική φορά που οι φορολογούμενοι είχαν άποψη -που την διατύπωσαν εμπράκτως- για το που πηγαίνουν τα λεφτά τους! Και αυτή ήταν η μόνη φορά -δυστυχώς- που διατύπωσαν ευθαρσώς το λόγο τους και κατάφεραν να κάμψουν τις αντιστάσεις του διαχειριστή των φόρων….
.
——————–

2 comments so far


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: