Eίκοσι χρόνια χωρίς τη Σοβιετική Ένωση (1991-2011)

Το 2011 μας αφήνει σ’ ένα ιδιαιτέρως θλιβερό πλαίσιο. Το 2012 έρχεται με τις χειρότερες προοπτικές. Όσοι από εμάς παρακολουθήσαμε -ως ερευνητές τότε- τα τελευταία χρόνια της περεστρόϊκα, την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και τις αξεπέραστες ωδίνες που δημιούργησε στους σοβιετικούς λαούς, νοιώθουμε πολύ περίεργα συνειδητοποιώντας ότι κάποια από τα στοιχεία της σοβιετικής κρίσης ενυπάρχουν και σε μας. Με μια έννοια  η επέτειος των 20 χρόνων από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης μας αφορά διπλά: πρώτα γιατί το ιστορικό αυτό γεγονός έβαλε τον πλανήτη σε μια νέα περίοδο αστάθειας και -περιφερειακού τουλάχιστον- χάους και έπειτα γιατί τα δύο βασικά στοιχεία που καθόρισαν τη σοβιετική κρίση (δημόσιο έλλειμμα και καταστραμμένη παραγωγική βάση) ενυπάρχουν και στην άτυχη Ελλάδα.  Ενθυμούμενος αυτή την επέτειο -η οποία «πέρασε» εντελώς σιωπηλά από τα φλύαρα ΜΜΕ-  έγραψα το παρακάτω κείμενο: 

Πέρασαν ήδη 20 χρόνια (25 Δεκεμβρίου 1991) από την οριστική διάλυση μιας μεγάλης Αυτοκρατορίας, που σφράγισε την ιστορία του 20ου αιώνα, καθόρισε τη μορφή της ευρύτερης περιοχής μας, απείλησε τις έως τότε κυρίαρχες δυνάμεις του κόσμου, προσπάθησε να αλλάξει τις καθιερωμένες νοοτροπίες και διακήρυξε τη δημιουργία μιας νέας κοινωνίας “απαλλαγμένης από την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο”.

Τελικά απέτυχε σ’ όλους τους στόχους που έθεσαν οι αρχικοί επαναστάτες του ’17, που πίστεψαν ότι μπορούν να υπερπηδηθούν κάποια στάδια της κοινωνικής εξέλιξης. Υλοποίησαν εν τέλει τα πιο τρελά όνειρα των μεταφυσικών φιλοσόφων που πίστευαν ότι το πνεύμα προηγείται του όντος και ότι αρκεί η βούληση για να αλλάξει τον ρου των πραγμάτων και να ανατρέψει τους νόμoυς της φύσης…. Μόνο που γι αυτό, απαραίτητη ήταν η σκληρή κυριαρχία μιας νέας τάξης ανθρώπων -συσπειρωμένων γύρω από το Κόμμα, απολαμβάνοντας τα  πλείστα όσα οφέλη από τη συσπείρωση αυτή-  που πίστευαν ότι αποτελούν την τελείωση του ανθρώπινου είδους, ότι οι ιδέες τους εκφράζουν την ενσάρκωση της έως τότε oυτοπίας  και ότι η πολιτική πρακτική τους εγγυάται το δρόμο για την κατάκτηση του επίγειου Παράδεισου.

Κατάφεραν εν τέλει να μετατρέψουν μια φιλοσοφική άποψη που προερχόταν από την καρδιά της νεωτερικότητας σε προνεωτερικό θρησκευτικό φαινόμενο.  Και ακριβώς γι αυτό ανταγωνίστηκαν τις προηγούμενες θρησκευτικές εκφράσεις, προσπαθώντας να αντικαταστήσουν το παλιό τελετουργικό με το νέο, όπως και τα σύμβολα και τις “Ιερές Γραφές” των παλαιότερων δοξασιών. Η πρόσφατη κηδεία του βορειοκορεάτη ηγέτη είχε την  ίδια ακριβώς γεύση αυτού του νέου κομμουνιστικού τελετουργικού, που εισήχθη στην ιστορία από τον Στάλιν και την ομάδα του. 

Οι τελευταίες μέρες

Η περίοδος διακυβέρνησης του Μπρέζνιεφ  (1964 μέχρι το 1982), που αποκλήθηκε «περίοδος της στασιμότητας»,  χαρακτηρίστηκε από τη διόγκωση των κρατικών ελλειμμάτων και την βαθμιαία κατάρρευση των παραγωγικών δυνατοτήτων. Στη συνέχεια και για 15 μήνες ανέλαβε την διακυβέρνηση της ΕΣΣΔ ο Γιούρι Αντρόποφ για να τον διαδεχθεί στη γενική γραμματεία του Κομμουνιστικού Κόμματος για 1 χρόνο και 15 μερες ο Τσερνέκο. Στη συνέχεια στην εξουσία θα ανέλθει ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ . Με την έναρξη των οικονομικών μεταρρυθμίσεων, που έγιναν γνωστές ως «περεστρόϊκα» και με την ελευθερία που δόθηκε στους πολίτες για άσκηση ιδιωτικής οικονομικής δραστηριότητας, η ηγετική ομάδα στόχευε στην επανεκκίνηση της χειμάζουσας σοβιετικής οικονομίας. Η διαδικασία αυτή της οικονομικής φιλελευθεροποίησης  δεν μπόρεσε να οδηγήσει στα αποτελέσματα που προσδοκούσαν. Η ύπαρξη πολλών κέντρων εξουσίας εντός του Κόμματος, αλλά και η ύπαρξη πολλών απωθημένων από δεκαετίες προβλημάτων, όπως το εθνικό ζήτημα, οδήγησαν στην αποσύνθεση και τελικά στην εσωτερική κατάρρευση της Αυτοκρατορίας.       

Στις 21 Δεκεμβρίου του 1991 συνήλθαν οι ηγέτες των δημοκρατιών και υπέγραψαν Πρωτοκόλλο διάλυσης στην Alma-Ata του Καζαχστάν. Λίγες μέρες πριν οι πρόεδροι της Ρωσίας, Ουκρανίας και Λευκορωσίας είχαν κηρύξει της Κοινοπολιτεία Ανεξάρτητων Κρατών. Μετά την υπογραφή του Πρωτοκόλλου, εκών άκων ο  Γκορμπατσόφ -Πρόεδρος του Πρεζίντιουμ (Presidium) του Ανώτατου Σοβιέτ και Αρχηγός του Κράτους- αποδέχτηκε το αποτέλεσμα. Στις 25 Δεκεμβρίου παραιτήθηκε από την προεδρεία της Ένωση. Την επόμενη ημέρα, το Ανώτατο Σοβιέτ, αναγνώρισε την πτώχευση και την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και αυτοδιαλύθηκε.

Ένα προδιαγεγραμμένο τέλος

Η εξέλιξη αυτή, που  μπορεί να εξέπληξε ακόμα και τους γνωρίζοντες στη Δύση, είχε ήδη προβλεφτεί από τους ηγέτες εκείνους της ευρωπαϊκής Αριστεράς, που διαφωνούσαν με τον ολοκληρωτισμό που εισήγαγε για πρώτη φορά στην ευρωπαϊκή σοσιαλιστική σκέψη ο Β.Ι.Λένιν. Διαφωνούσαν πλήρως με την αντίληψη της ύπαρξης ενός ιεραρχικά δομημένου, συγκεντρωτικού «κόμματος Νέου Τύπου», το οποίο θα λειτουργούσε ως μηχανισμός άσκησης εξουσίας, στο όνομα και ερήμην των «αφώτιστων» εργαζομένων.

Ο Πλεχάνωφ ήταν ένας από τους ηγέτες των μενσεβίκων (μειοψηφικών) του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Ρωσίας, που από το 1903 έκανε σκληρή κριτική στις απόψεις του Λένιν. Ο Πλεχάνωφ υποστήριζε ότι πρώτα θα γινόταν η αστική δημοκρατική επανάσταση, στην οποία θα οδηγούσε η φιλελεύθερη μεσαία τάξη. Διαφώνησε με την μπολσεβίκικη άποψη για το Κόμμα και κατηγόρησε τον Λένιν ότι με τις απόψεις του δημιουργεί “κατάσταση πολιορκίας και επιβάλλει στο σοσιαλισμό την πειθαρχία των στρατώνων“.  Αλλη σημαντική διαφωνία του Πλεχάνωφ με τον Λένιν ήταν η “δικτατορία του προλεταριάτου“. Ο Πλεχάνωφ κατηγόρησε τον Λένιν ότι κάνει σύγχυση μεταξύ της δικτατορίας του προλεταριάτου και της  δικτατορίας πάνω στο προλεταριάτο. Κατάγγειλε παράλληλα τις μεθόδους του Λένιν ως “κακέκτυπο της τραγικής αδιαλαξίας του γιακωβινισμού” και πρόβλεψε ότι οι απόψεις που εκφράζονται από τον Λένιν, ανοίγουν το δρόμο στους επίδοξους δικτάτορες.

     Με τις απόψεις του Πλεχάνωφ τάχθηκε και ο Τρότσκι, ο οποίος έγραψε: Η οργάνωση του Κόμματος θα πάρει τη θέση του ίδιου του Κόμματος, η Κεντρική Επιτροπή τη θέση της Οργάνωσης και τέλος ο δικτάτορας θα πάρει τη θέση της Κεντρικής Επιτροπής.”

     Ομως ο Τρότσκι, στα κρίσιμα χρόνια που ακολούθησαν το 1917, συντάχθηκε απόλυτα με τους επαγγελματίες επαναστάτες, επωμιζόμενος με αυτό τον τρόπο μεγάλο μερίδιο ευθύνης για τις εξελίξεις που οδήγησαν λίγο αργότερα στη σκληρή σταλινική τυραννία, στην εξόντωση της πλειοψηφίας των πρώτων μπολσεβίκων και τελικά στη δολοφονία του ίδιου. Συμφώνησε το Σεπτέμβριο του 1918  με τους Λένιν και Στάλιν για την απαγόρευση των αντιπολιτευτικών οργανώσεων. Ως αρχηγός του Κόκκινου Στρατού κατάστειλε την αντι-κομματική εξέγερση των ναυτών της Κρονστάνδης, καθώς και το μαχνοβίτικο αναρχικό κίνημα των φτωχών αγροτών της περιοχής της Μαριούπολης (Νότια Ουκρανία) και επέβαλε με τη βία τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις του “πολεμικού κομμουνισμού”, που κατέστρεψαν την αγροτική παραγωγή και οδήγησαν τη Ρωσία στο λιμό.

Δριμεία κριτική στην πολιτική αυτή άσκησε και ο Π. Α. Κροπότκιν. Εγραφε:  “…Εγιναν τεράστια λάθη, που πληρώθηκαν με το θάνατο χιλιάδων ανθρώπων και με την καταστροφή ολόκληρων περιοχών“  και αναρωτιόταν:  “Πως οι κήρυκες μιας νέας ζωής και μιας νέας κοινωνίας μπορεί να καταφεύγουν σε τέτοια όπλα για να αμυνθούν απέναντι στους εχθρούς τους;

 Ο Κροπότκιν προειδοποιούσε:  Η προσπάθεια να θεμελιώσετε μια καινούργια κοινωνία με μέσο τη δικτατορία είναι μοιραία καταδικασμένη σε αποτυχία… Αν συνεχιστεί η σημερινή κατάσταση, ακόμα και η λέξη “σοσιαλισμός” θα καταντήσει κατάρα…”

  Επίσης και η Ρόζα Λούξεμπουργκ κατάγγειλε “τον υπερσυγκεντρωτισμό που υπερασπίζει ο Λένιν” και παραλλήλιζε το πνεύμα που επικράτησε με το στείρο πνεύμα του νυχτοφύλακα.”  Εγραφε η Λούξεμπουργκ:  Χωρίς γενικές εκλογές, απεριόριστη ελευθερία του τύπου και των συγκεντρώσεων, ελεύθερη πάλη των ιδεών, γίνεται μια ζωή επιφανειακή, όπου η γραφειοκρατία είναι το μόνο ενεργό στοιχείο… Υπάρχει λοιπόν στο βάθος μια κυβέρνηση κλίκας, μια δικτατορία είναι αλήθεια, …η δικτατορία μιας χούφτας πολιτικών.”

Οι συνέπειες της κατάρρευσης         

O Πλεχάνωφ, ο Κροπότκιν, η Λούξεμπουργκ δικαιώθηκαν πολύ γρήγορα. Η δικτατορία των, ιδεαλιστών αρχικά, επαγγελματιών επαναστατών πάνω στην εργατική τάξη γρήγορα εξελίχθηκε σε στυγνή δικτατορία μιας γραφειοκρατικής τάξης πάνω στο λαό, που βρήκε την απόλυτη αποθέωσή της στα χρόνια της σταλινικής τρομοκρατίας.

Η νέα τάξη των γραφειοκρατών διαχειρίστηκε με ιδιαίτερο τρόπο την εξουσία, που χαρακτηριζόταν από την υπεροψία που της κληρονόμησε ο Λένιν με το Κόμμα Νέου Τύπου. Εν τέλει αποφάσισε την αυτοδιάλυση και τη νομιμοποίηση των κερδών που είχε ήδη συλλέξει από την «μαύρη οικονομία» κατά τις τελευταίες δεκαετίες σοβιετικής διακυβέρνησης. Το σοβιετικό οικοδόμημα διαλύθηκε στα εξ ων συνετέθη. Οι παλιές διαφορές εμφανίστηκαν και πάλι στο προσκήνιο με έναν ιδιαιτέρως σφοδρό τρόπο. Το εθνικό ζήτημα που ταλάνιζε την προσοβιετική Ρωσική Αυτοκρατορία και είχε απωθηθεί βιαίως κατά τη σοβιετική εποχή, επανήλθε με κατακλυσμιαίο τρόπο οδηγώντας σε αιματηρές συγκρούσεις τους κάποτε αδελφωμένους λαούς.

Ο Ψυχρός Πόλεμος –που η πρώτη του συνέπεια υπήρξε η Μικρασιατική Καταστροφή– τελείωσε με δραματικό τρόπο. Μαζί του τελείωσε και η ισορροπία των δύο παγκόσμιων πόλων που είχε έως τότε δημιουργηθεί.

Για τους Έλληνες –ειδικά τις πολυάνθρωπες κοινότητες που κατοικούσαν στην ΕΣΣΔ- η κατάρρευση είχε μοιραία αποτελέσματα. Πολλοί βρέθηκαν ανάμεσα στα πυρά των αντιμαχόμενων εθνών, στο Ναγκόρνο Καραμπάχ, στην Τσετσενία και στην Αμπχαζία, και αναγκάστηκαν να καταφύγουν ως πρόσφυγες πολέμου σε μια Ελλάδα που ελάχιστα κατανοούσε τις κοσμοϊστορικές αλλαγές.. Παράλληλα, ξεκίνησε και πάλι το παλιό –από το 1918- ρεύμα της μετανάστευσης των ομογενών προς την Ελλάδα. Περισσότεροι από 200.000 ομογενείς –κυρίως από τις περιοχές  όπου τους είχε εξορίσει ο σταλινισμόςκατέφυγαν στη «μητέρα-πατρίδα», που για άλλη μια φορά στάθηκε μάλλον αδιάφορη, αν όχι εχθρική, με τους ομοεθνείς πρόσφυγες.

Η νέα τάξη πραγμάτων απαιτούσε μια ευρύτερη αντίληψη των νέων γεωπολιτικών δεδομένων, ώστε να υπάρξει παραγωγική προσαρμογή και δημιουργική αξιοποίηση των νέων συνθηκών.  Το μέλλον θα αποδείξει εάν η Ελλάδα ως έθνος-κράτος διέθετε μια τέτοια αντίληψη στο εξαιρετικά σύνθετο μετασοβιετικό τοπίο.

Οι φωτογραφίες:

Οι φωτογραφίες της αρχής -όπως και το κείμενο που
βρίσκεται υπό τον τίτλο   » Ένα προδιαγεγραμμένο τέλος»-
προέρχονται από το

(εξαντλημένο εδώ και χρόνια) βιβλίο μου
 «Η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης.
Οι συνέπειες για τον ελληνισμό»
,

που γράφτηκε λίγο πριν την αυτοδιάλυση της   ΕΣΣΔ και εκδόθηκε ένα μήνα μετά
(Γενάρης του 1992).

Για να διαβάσετε τις λεζάντες   κάντε  ΚΛΙΚ επί των φωτογραφιών.

Στη δεύτερη φωτογραφία με τα συνθήματα, ο ζητιάνος της Οδού Αρμπάτ (1989)
που τα έχει γράψει, «παίζει» με έναν σαρκαστικό τρόπο

με τα πομπώδη κομματικά συνθήματα.
Έτσι,  στο παραδοσιακό «Κόμμα και Λαός είναι ένα«,
αφού έσβησε τη λέξη «Λαός» και την αντικατέστησε με τη λέξη «Μαφία»,
το σύνθημα έγινε
«Κόμμα και Μαφία είναι ένα«.

Όσον αφορά τις φωτογραφίες που υπάρχουν στην ενότητα » Ένα προδιαγεγραμμένο τέλος» 
η πρώτη  προέρχεται από την τελική επίθεση  του «Κόκκινου Στρατού» ενάντια στους επαναστατημένυς ναύτες της Κροστάνδης και η δεύτερη από την κηδεία στη Μόσχα  του Κροπότκιν.  

Επίσης, για να κατανοηθεί καλύτερα το σοβιετικό πείραμα και  η μεταφυσική του υπόσταση, ώστε να εξηγηθεί όσο γίνεται
η δραματική του κατάληξη, διαβάστε:  Tα αντιδραστικά κάλαντα.

Ένα ενδιαφέρον κείμενο είκαι και το :  “Σταλινισμός” πριν τον Στάλιν: Ξανακοιτάζοντας την ιστορία της Σοβιετικής Ένωσης

Μια ενδιαφέρουσα  δημοσκόπηση:  ΕΔΩ

Το χρονικό του τέλους:

-8/12/1991: Οι πρόεδροι της Ρωσίας, της Ουκρανίας και της Λευκορωσίας κήρυξαν τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης και σύστησαν την Κοινοπολιτεία των Ανεξάρτητων Κρατών (ΚΑΚ)

-21/12/991: Όλοι οι αντιπρόσωποι ων σοβιετικών δημοκρατιών (εκτός της Γεωργίας) υπέγραψαν το Πρωτόκολλο της Άλμα-Άτα, όπου Δήλωναν την οριστική και ομόφωνη συμφωνία τους με τη διάλυση της ΕΣΣΔ και τη δημιουργία της ΚΑΚ.

-25/12/199: Παραίτηση Γκορμπατσόβ.

-26/12/1991 : Το Ανώτατο Σοβιετ ψηφίζει υπέρ της Δήλωσης περί διάλυσης ΕΣΣΔ λόγω δημιουργίας της ΚΑΚ.

21 comments so far

  1. Η ΕΣΣΔ διαλύθηκε τον Δεκέμβριο του ’91 σε δύο φάσεις:
    -πρώτα στις 8 Δεκεμβρίου 1991, όταν οι πρόεδροι της Ρωσίας, της Ουκρανίας και της Λευκορωσίας κήρυξαν τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης και σύστησαν την Κοινοπολιτεία των Ανεξάρτητων Κρατών (ΚΑΚ) και
    -έπειτα στις 21 Δεκεμβρίου 1991, όταν όλοι οι αντιπρόσωποι ων σοβιετικών δημοκρατιών (εκτός της Γεωργίας) υπέγραψαν την οριστική και ομόφωνη διάλυση με το πρωτόκολλο της Άλμα-Άτα…

    […] του Βλάση Αγτζίδη […]

  2. Βλάσης Αγτζίδης on

  3. porist on

    ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ(DOC ON AIR) (E)

    THE LAST DAYS OF THE USSR

    Ντοκιμαντέρ συμπαραγωγής: ROCHE PRODUCTIONS, IBA Channel 1 ISRAEL TV, France 3, Planète, LCP Assemblée nationale, NRK, SVT, RDI/Radio-canada, Knowledge, RSI – Silvana Bezzola, LTV, Czech Television and ERR και ΕΡΤ Α.Ε.

    Η διάλυση της τεράστιας Σοβιετικής Ένωσης αποτελεί αναμφισβήτητα ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της σύγχρονης Ιστορίας. Είκοσι χρόνια αργότερα, το ντοκιμαντέρ ανακεφαλαιώνει τα κρίσιμα δύο χρόνια που οδήγησαν με ιλιγγιώδη ρυθμό στην πτώση της μεγαλύτερης αυτοκρατορίας του 20ού αιώνα.

    Το εντυπωσιακό αυτό χρονικό είναι εμπλουτισμένο με ένα μοναδικό αρχειακό υλικό με στιγμές της Ιστορίας που βλέπουν για πρώτη φορά το φως της δημοσιότητας, ενώ τα γεγονότα εξιστορούνται όχι από ιστορικούς και παρατηρητές της εποχής, αλλά τους ίδιους τους πρωταγωνιστές των γεγονότων.

    Στο επίκεντρο των γεγονότων βρίσκεται φυσικά ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, ο οποίος μιλάει στο ντοκιμαντέρ και μας μεταφέρει κάποιες απόψεις και εξομολογήσεις του, οι οποίες ήταν αδιανόητες να εκφραστούν ακόμα και πριν από μερικά, μόλις, χρόνια.

    Ακόμα, παρουσιάζονται συνεντεύξεις και άλλων πρωταγωνιστών της εποχής, όπως του Αλεξάντερ Γιάκοβλεφ, του Βαλεντίν Παβλόφ, οι οποίοι δεν βρίσκονται πλέον εν ζωή, ή του Έντβαρντ Σεβαρντνάτζε, που σπάνια δέχεται συνεντεύξεις, καθώς και των Βαλέρι Μπόλτιν και Γιατσεσλαβ Τζενεράλοφ που δεν είχαν εκφραστεί ποτέ μέχρι τώρα.

    Το ντοκιμαντέρ ξεκινά από την 4η Δεκεμβρίου 1989, όταν, εν μέσω καταιγίδας, οι Τζορτζ Μπους και Μιχαήλ Γκορμπατσόφ συναντώνται στην Μάλτα και δίνουν τέλος στον Ψυχρό Πόλεμο και τελειώνει στις 25 Δεκεμβρίου 1991 με την θριαμβευτική νίκη του Μπόρις Γιέλτσιν.

    Αφιέρωμα στην επέτειο της διάλυσης της Σοβιετικής Ένωσης

    ΑΦΙΕΡΩΜΑ – ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΠΤΩΣΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

    Σκηνοθέτης: Ζαν Σαρλ Ντενιό, Σεργκέι Κοστιν

  4. Georgia on

    Κύριε Αγτζίδη, καλή χρονιά

    Δεῖτε αὐτό τό βίντεο (http://www.youtube.com/watch?v=qTQburgRW-A).
    Θά ἤθελα τή γνώμη σας σχετικά μέ τούς διωγμούς πού ὑπέστη ἡ θρησκευτική πίστη στήν πρώην Σοβιετική Ἕνωση, ἄν δηλαδή ὑπῆρχε διαφορά στή μεταχείριση ἐθνικῶν ἤ θρησκευτικῶν μειονοτήτων καί ἄν σέ ὅλα αὐτά, σύμφωνα μέ πληροφορίες σας, ἔπαιξε κάποιο ρόλο τό Βατικανό.

    Εὔχομαι εὐλογημένο καί εἰρηνικό τό νέο ἔτος.

    Γεωργία Χριστοδούλου

  5. 20 χρόνια από τη διάλυση της ΕΣΣΔ

    Ημερομηνία δημοσίευσης: 06/01/2012
    Του Πάνου Τριγάζη*

    Ανήμερα Χριστούγεννα, πριν από 20 χρόνια, ο κόσμος συγκλονιζόταν από τη διάλυση της ΕΣΣΔ. Εκατομμύρια αγωνιστές της ειρήνης και της προόδου σ’ όλες τις ηπείρους ένιωσαν το έδαφος να χάνεται κάτω από τα πόδια τους όταν οι τηλεοράσεις σ’ όλες τις ηπείρους μετέδιδαν τη σκηνή της υποστολής από το Κρεμλίνο της κόκκινης σημαίας με το σφυροδρέπανο, καθώς και το διάγγελμα παραίτησης του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, τελευταίου σοβιετικού προέδρου. Είχε προηγηθεί, στις 21 Δεκεμβρίου 1991, η Διακήρυξη της Άλμα Άτα, με πρωταγωνιστή τον Μπορίς Γιέλτσιν, για την ίδρυση της Κοινοπολιτείας Ανεξάρτητων Κρατών (ΚΑΚ), που αποτέλεσε τη ληξιαρχική πράξη θανάτου της Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών.

    Έφθανε, έτσι, σε άδοξο τέλος όχι μόνο η πρώτη στην ιστορία απόπειρα οικοδόμησης του σοσιαλισμού, που άρχισε με τις «δέκα μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο» της μεγάλης Οκτωβριανής Επανάστασης, αλλά και η ύστατη προσπάθεια αναγέννησής της με την «Επανάσταση μέσα στην Επανάσταση», όπως είχε χαρακτηριστεί η περεστρόικα από τον πρωτεργάτη της Μ. Γκορμπατσόφ και τους συνεργάτες του στην ηγεσία του ΚΚΣΕ μετά το 1985.

    Το πραξικόπημα του Αυγούστου 1991

    Έχει συμβεί πολλές φορές στην ιστορία οι φερόμενοι ως αδιάλλακτοι υποστηρικτές μιας υπόθεσης να γίνονται νεκροθάφτες της (τέτοιες εμπειρίες έχει και η δική μας χώρα). Στην περίπτωση της ΕΣΣΔ τη «χαριστική βολή» έδωσαν οι επίδοξοι σωτήρες της, δηλαδή υψηλόβαθμα κομματικά και κρατικά στελέχη, που οργάνωσαν το αποτυχημένο πραξικόπημα εναντίον του Γκορμπατσόφ στις 19 Αυγούστου 1991, μια ημέρα πριν υπογραφεί η νέα ενωσιακή συνθήκη για τη δημοκρατική μετεξέλιξη της ΕΣΣΔ σε μια νέα Ένωση Ανεξάρτητων Κρατών, με τη συμμετοχή 9 Σοβιετικών Δημοκρατιών, που εκπροσωπούσαν το 93% του πληθυσμού της ΕΣΣΔ.

    Η νέα Ενωσιακή Συνθήκη στηριζόταν σε ένα πολύ ισχυρό ηθικό και πολιτικό θεμέλιο. Στις 17 Μαρτίου 1991 είχε γίνει δημοψήφισμα σ’ όλες τις σοβιετικές δημοκρατίες, με την εξαίρεση των τριών Βαλτικών, της Γεωργίας και της Μολδαβίας. Στο δημοψήφισμα είχε προσέλθει ελεύθερα το 80% των εγγεγραμμένων στους εκλογικούς καταλόγους σοβιετικών πολιτών και το 76% είχε ταχθεί υπέρ μιας νέας ομοσπονδιακής δομής.

    Το πραξικόπημα του Αυγούστου όχι μόνο ματαίωσε την υπογραφή της νέας Ενωσιακής Συνθήκης, αλλά άνοιξε και τον αποσχιστικό «ασκό του Αιόλου». Στη διάρκεια του πραξικοπήματος και μετά οι ανακηρύξεις ανεξαρτησίας Σοβιετικών Δημοκρατιών πήραν τη μορφή χιονοστιβάδας.

    Την ίδια περίοδο αποχώρησαν από το ΚΚΣΕ τα Κ.Κ. πολλών Δημοκρατιών και τελικά το ίδιο το ΚΚΣΕ απαγορεύτηκε από τον πρόεδρο της Ρωσικής Ομοσπονδίας Μπορίς Γιέλτσιν, ο οποίος είχε βγει πανίσχυρος από το πραξικόπημα και ελεύθερος να πραγματοποιήσει τα δικά του σχέδια, τα οποία συμπεριλάμβαναν την πολιτική εξουδετέρωση του Γκορμπατσόφ και τη δική του αναβάθμιση ως προέδρου της Ρωσίας, γνωρίζοντας ότι την ΕΣΣΔ ως υποκείμενο του Διεθνούς Δικαίου θα διαδεχόταν ή Ρωσική Ομοσπονδία, όπως και έγινε από τον Γενάρη του 1992. Στα χρόνια που ακολούθησαν η πολιτική Γιέλτσιν υπήρξε καταστροφική και για τη Ρωσία.

    Η διάλυση της ΕΣΣΔ σήμανε και το τέλος της γιγάντιας προσπάθειας της περεστρόικα, με της οποίας την επιτυχία ήταν συνυφασμένο και το μέλλον του ΚΚΣΕ, το οποίο από τις αρχές του 1991 επεξεργαζόταν ένα νέο πρόγραμμα που θα καθιστούσε το κόμμα ικανό να ανακάμψει και να ανταποκριθεί στα καθήκοντα της νέας περιόδου στο πλαίσιο της νέας Ένωσης.

    Στο σημείο αυτό πρέπει να επισημανθεί ότι μεγάλες ευθύνες φέρει και η ηγεσία Γκορμπατσόφ για την πορεία διάλυσης της ΕΣΣΔ. Γιατί, όπως και ο ίδιος παραδέχθηκε στο τελευταίο τηλεοπτικό του διάγγελμα ως πρόεδρος, «το παλιό σύστημα κατέρρευσε πριν το καινούργιο προλάβει να αρχίσει να λειτουργεί», ενώ αξίζει να αναφερθεί ότι στην «ατζέντα» της περεστρόικα δεν υπήρχε το εθνικό ζήτημα, του οποίου ο ρόλος αποδείχθηκε καταλυτικός για τη Σοβιετική Ένωση (και όχι μόνο).

    Όμως, θα ήταν σοβαρό λάθος να υποστηρίζει κανείς ότι οι αιτίες της διάλυσης της ΕΣΣΔ βρίσκονται στα τελευταία γεγονότα που σημάδεψαν την ύπαρξή της. Η ΕΣΣΔ υπονομεύτηκε εκ θεμελίων στη διάρκεια των δεκαετιών πριν από την περεστρόικα και η κρίση ήταν ήδη βαθιά στα χρόνια της στασιμότητας της περιόδου Μπρέζνιεφ. Μακριά από τον μαρξισμό και την επιστημονική θεώρηση των κοινωνικο-πολιτικών εξελίξεων είναι η άποψη «περί ανατροπής» των καθεστώτων του «υπαρκτού σοσιαλισμού» και διάλυσης της ΕΣΣΔ από έναν άνθρωπο, τον Γκορμπατσόφ. Ως απάντηση στη θεωρία αυτή θα μπορούσαμε να επικαλεστούμε το παράδειγμα της Κούβας, που συνέχισε τη σοσιαλιστική της πορεία, παρά τη διάλυση της ΕΣΣΔ και τον διαρκή αποκλεισμό της από τις ΗΠΑ. Ούτε φταίει η περεστρόικα.

    Οι αιτίες της κατάρρευσης

    Οι βαθύτερες αιτίες της κατάρρευσης και της διάλυσης της ΕΣΣΔ βρίσκονται στο ίδιο το ολοκληρωτικό – γραφειοκρατικό σύστημα: στην αποξένωσή του από τους εργαζόμενους, στο μονοπώλιο της εξουσίας από το Κόμμα – Κράτος, στην άρνηση της λαϊκής συμμετοχής, στον οικονομικό ισοπεδωτισμό, τα προνόμια της γραφειοκρατίας. Δυστυχώς επιβεβαιώθηκαν οι προειδοποιήσεις μεγάλων μορφών του κομμουνιστικού κινήματος, όπως η Ρόζα Λούξεμπουργκ και ο Αντόνιο Γκράμσι, για την αναγκαιότητα της δημοκρατίας στη σοσιαλιστική εξουσία που προέκυψε από την Οκτωβριανή Επανάσταση.

    Με αυτά τα μειονεκτήματα η ΕΣΣΔ δεν μπόρεσε να αντέξει τον ανταγωνισμό των εξοπλισμών της περιόδου του Ψυχρού Πολέμου, που τη γονάτισε οικονομικά με αποτέλεσμα οι πολίτες της πλούσιας σε πηγές αυτής χώρας να ζουν από πολλές απόψεις σε συνθήκες τριτοκοσμικής χώρας. Η σοβιετική κοινωνία παρέμεινε μακριά από τη βασική θέση του Μαρξ, που είδε τον σοσιαλισμό ως μια ποιοτικά ανώτερη μετακαπιταλιστική κοινωνία. Κανείς, βέβαια, αν δεν ακολουθεί τη μέθοδο του «άσπρο ή μαύρο», δεν μπορεί να μην αναγνωρίσει και τα θετικά στην πορεία της ΕΣΣΔ, που μόνο με την ύπαρξή της ενέπνευσε την ανάπτυξη κινημάτων σ’ όλο τον κόσμο και λειτούργησε ως αντίπαλο δέος στον καπιταλισμό, του οποίου οι ηγεσίες υποχρεώθηκαν σε σοβαρές παραχωρήσεις (κοινωνικό κράτος κ.λπ.) προς τους εργαζόμενους στις χώρες της Δύσης.

    Η διάλυση της ΕΣΣΔ αποτέλεσε άκρως αρνητική εξέλιξη για τις μεταψυχροπολεμικές εξελίξεις. Σήμανε το τέλος και της περεστρόικα, η οποία είχε δώσει τεράστιο ηθικό και πολιτικό κύρος στην ΕΣΣΔ παγκοσμίως και είχε βοηθήσει να πνεύσει ένας ισχυρός άνεμος ειρήνης στις διεθνείς σχέσεις. Να σημειωθεί στο σημείο αυτό ότι το ενδεχόμενο επιτυχίας της περεστρόικα ανησυχούσε έντονα τους ακραίους συντηρητικούς κύκλους της Δύσης, όπως προκύπτει από δήλωση του πρώην προέδρου των ΗΠΑ Ρ. Νίξον, ο οποίος είχε πει στους “Τimes” του Λονδίνου (29.4.1990): «Αντιμετωπίστε σκληρά τον Γκορμπατσόφ τώρα που έχει ανάγκη βοήθειας… Ο Γκορμπατσόφ είναι ένας αληθινά πιστός κομμουνιστής. Ο στόχος του δεν είναι να εγκαταλείψει τον κομμουνισμό, αλλά να τον σώσει».

    Επίσης η διάλυση της ΕΣΣΔ ευνόησε τα σχέδια της ηγεσίας των ΗΠΑ για τη μονοπολική διεύθυνση του κόσμου, που είχαν διακηρυχθεί από την επομένη του πολέμου του Κόλπου, με το δόγμα Μπους για τη λεγόμενη «νέα παγκόσμια τάξη». Ανέκοψε την πορεία προς τον πυρηνικό αφοπλισμό, που είχε αρχίσει με την ιστορική συμφωνία Ρέιγκαν – Γκορμπατσόφ του 1987 για την κατάργηση των πυραύλων μέσου βεληνεκούς και συνεχίστηκε με τις συμφωνίες START για τη δραστική μείωση των διηπειρωτικών πυραύλων.

    Το πλήγμα ήταν τεράστιο και για την υπόθεση της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Αν δεν είχε διαλυθεί η ΕΣΣΔ, ίσως να είχε αποτραπεί η γιουγκοσλαβική τραγωδία, όπως και η επέκταση του ΝΑΤΟ προς ανατολάς, και αν δεν είχε υπονομευτεί η διαδικασία της ΔΑΣΕ, ίσως μπορούσε να είχε οδηγήσει στην οικοδόμηση ενός πανευρωπαϊκού συστήματος ειρήνης και ασφάλειας, χωρίς στρατιωτικούς συνασπισμούς.

    Η επίδραση της διάλυσης της ΕΣΣΔ υπήρξε αρνητική και στο πολιτικοϊδεολογικό επίπεδο. Έδωσε έδαφος στις θεωρίες για το «τέλος της ιστορίας» και το «τέλος των ιδεολογιών». Στον απόηχό της διατυπώθηκε η περιβόητη ΤΙΝΑ (There Is No Alternative) από τη «σιδηρά κυρία» του νεοφιλελευθερισμού Μάργκαρετ Θάτσερ. Ξεκίνησε επίσης μια συντονισμένη προσπάθεια για ξαναγράψιμο της ιστορίας του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, ταύτισης του κομμουνισμού με το φασισμό και παραχάραξης του καθοριστικού ρόλου της ΕΣΣΔ στην αντιφασιστική νίκη, που έσωσε και τον νεοφιλελεύθερο καπιταλισμό από τον φασισμό.

    «Αν δεν υπήρχαν οι θυσίες της ΕΣΣΔ και των λαών της, επισημαίνει ο μεγάλος ιστορικός Έρικ Χομπσμπάουμ, ο δυτικός φιλελεύθερος καπιταλισμός θα είχε πιθανώς υποκύψει στην απειλή αυτή και ο σύγχρονος δυτικός κόσμος (με την εξαίρεση των ΗΠΑ, που θα ήταν σε απομόνωση) θα αποτελείτο τώρα από διάφορες παραλλαγές μάλλον αυταρχικών και φασιστικών, παρά φιλελεύθερων, καθεστώτων» (περιοδικό Marxism Today, Οκτώβρης 1990).

    Για τον σοσιαλισμό του 21ου αιώνα

    Οι θεωρίες για το «τέλος της αριστεράς» μετά την κατάρρευση του «υπαρκτού σοσιαλισμού» και τη διάλυση της ΕΣΣΔ δεν επιβεβαιώθηκαν από τις εξελίξεις. Αντιθέτως, πολύ γρήγορα οι δυνάμεις της αριστεράς βρήκαν τον δρόμο της ανασυγκρότησής της σε πολλές χώρες μέσα από μια αλληλοτροφοδοτούμενη σχέση με τα νέα κοινωνικά κινήματα και κόντρα στη νεοφιλελεύθερη μετάλλαξη της σοσιαλδημοκρατίας. Ιδιαίτερα στη Λατ. Αμερική, η είσοδος στον 21ο αιώνα σημαδεύτηκε από μεγάλες νίκες πλατιών αριστερών μετώπων στη βάση αντινεοφιλελεύθερων προγραμμάτων και νέων σοσιαλιστικών οραμάτων.

    Είκοσι χρόνια μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ ο παγκόσμιος καπιταλισμός ζει μια βαθιά και πολυδιάστατη κρίση στα ίδια τα προπύργιά του, την Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Και ο σοσιαλισμός γίνεται ξανά επίκαιρος στην πορεία της ανθρωπότητας στον 21ο αιώνα. Ένας σοσιαλισμός με δημοκρατία και ελευθερία. Γιατί, όπως έλεγε ο Ν. Πουλαντζάς, «ο σοσιαλισμός ή θα είναι δημοκρατικός ή δεν θα υπάρξει».

    http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=661947

    * Ο Πάνος Τριγάζης είναι υπεύθυνος του Τμήματος Εξωτερικής Πολιτικής του ΣΥΝ

  6. M.Ζ. on

    Eίναι σωστό αυτό που γράφετε, ότι δηλαδή η ελληνική κρίση έχει κάποια σοβιετικά χαρακτηριστικά και όχι αργεντίνικα ή ιρλανδέζικα.

    «Υπήρχαν ορισμένοι καθοριστικοί παράγοντες», θυμάται ο Ρομπέρτο Λαβάνια. «Αφενός επενδύσαμε στο ότι η κατανάλωση πρέπει να γίνει η κινητήριος δύναμη που θα επιφέρει την εξυγίανση της οικονομίας. Για περισσότερα από 20 χρόνια η Αργεντινή στηριζόταν μόνον σε εξαγωγές και επενδύσεις. Στην κατανάλωση δεν δίνονταν ιδιαίτερη σημασία. Δεύτερον, η Αργεντινή χρειαζόταν εμπορικό πλεόνασμα. Και τρίτον, έπρεπε να παραδεχθούμε ότι το χρέος είχε φτάσει σε τέτοια επίπεδα, που ήταν αδύνατο να αποπληρωθεί. Η αναδιάρθρωση, μια γενναία διαγραφή του χρέους, δηλαδή ένα haircut, ήταν αναπόφευκτο».

    http://www.dw-world.de/dw/article/0,,15654854,00.html?maca=gri-in_gr_feed-5400-html-cb

  7. Κ.Κ. on

    Τέλος της ιστορίας” : Τι σήμαινε η διάλυση της ΕΣΣΔ;

    Ματιές στην ιστορία και την προοπτική του Κομμουνιστικού κινήματος, με αφορμή τα είκοσι χρόνια από τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.

    του Σπύρου Μαρκέτου

    Θυμάμαι πολύ καθαρά τη μέρα που διαλύθηκε η ΕΣΣΔ. Τέτοιες ημέρες μένουν χαραγμένες στη μνήμη όλων. Κάνεις κάτι απλό, καθημερινό, και τυχαία προσέχεις ότι στην οθόνη του σαλονιού συμβαίνει κάτι ασυνήθιστο· κοιτάζεις λίγο καλύτερα, και διαπιστώνεις ότι ο κόσμος όπως τον ήξερες έχει χαθεί κάτω από τα πόδια σου. Η Σοβιετική Ένωση δεν υπάρχει πια. Η Νέα Υόρκη χτυπήθηκε από άγνωστους τρομοκράτες. Τίποτε δεν θα μείνει όπως ήταν μέχρι χτες, βεβαιώνουν έκθαμβοι οι τηλεσχολιαστές. Ο ιστορικός συνήθως είναι πιο επιφυλακτικός. Ξέρει ότι το νόημα τέτοιων γεγονότων δεν είναι εκείνο που μοιάζει σε πρώτη ανάγνωση.

    Τη μέρα που καρφωθήκαμε πάντως μπροστά στην τηλεόραση με τις εικόνες από το Κρεμλίνο, τρεις φίλοι με πολιτική παιδεία που κυμαινόταν από αναρχική ως τροτσκιστική, οι δυο μας ιστορικοί, δεν είχαμε αμφιβολία ότι ο κόσμος είχε αλλάξει. Κανείς μας δεν συμπαθούσε το σοβιετικό καθεστώς, αλλά όλοι νιώθαμε ότι άρχιζαν δύσκολοι καιροί για τα αριστερά κινήματα. Μερικά χρόνια αργότερα ο ένας από τους τρεις, που ήταν και ο πιο δραστήριος πολιτικά, αυτοκτόνησε. Καθυστερημένα αποδείχτηκε ότι εκείνη η μέρα των Χριστουγέννων του 1991 τον είχε πληγώσει πιο βαθειά απ’ όσο ήθελε να παραδεχτεί. Αμέτρητοι άλλοι λύγισαν για τον ίδιο λόγο. Ενώ αρκετά καθήκια που διαφεντεύουν έκτοτε Ελλάδα κι Ευρώπη, και είχαν δει την αριστερά σαν καριέρα κι όχι σαν αγώνα, αλλά ευνοούνταν από το εξουσιαστικό ήθος και τις οργανωτικές παραδόσεις του δήθεν δημοκρατικού συγκεντρωτισμού, βρήκαν την ίδια μέρα ευκαιρία να μεταμφιέσουν ιδεολογικά την κυνική ιδιοτέλειά τους σε ρεαλισμό, αν όχι σε γενναία αποδοχή μιας τραγικής μοίρας. Σήμερα τρέμουν βλέποντας τη βασιλεία τους να τελειώνει. Είκοσι χρόνια όμως έτρωγαν καλά.

    Η ελληνική διανόηση δεν άργησε να βγάλει τα απαραίτητα συμπεράσματα. Το πιο προικισμένο και ριζοσπαστικό της κομμάτι περιθωριοποιήθηκε· οι υπόλοιποι, τελειοποιώντας τις τεχνικές της προληπτικής συμμόρφωσης, μονώθηκαν αποτελεσματικά από τη σύγχρονη αριστερή σκέψη, εντελώς ανεδαφική πια για όσους δεν είχαν πρόβλημα επιβίωσης ή θεμελιώδεις διαφωνίες με το καθεστώς. Με τις ευλογίες της Αυγής (και τα ξορκίσματα του Ρίζου, που ποτέ του δεν καλόβλεπε τους κουλτουριάρηδες), φτωχοδιάβολοι που είχαν αναδειχθεί πασαλείβοντας Αλτουσέρ και Γκράμσι ανακάλυψαν τις αρετές του μεταμοντέρνου και τη γοητεία του εκσυγχρονισμού. Αυτοδικαιολογούνταν δείχνοντάς μας τους ημιάγριους: οι ταγοί του έθνους -η νταβραντισμένη Ακαδημία Αθηνών, η εκκλησία, οι κομματάρχες- έβαζαν κοπυράιτ σε ονόματα και πουλούσαν τσαμπουκά στις γειτόνισσες. Ο χειρότερος ανάμεσά τους όμως γίνεται όπου να ’ναι πρωθυπουργός, χάρη στην αφωνία των κάποτε λαλίστατων διανοούμενων και τη σύγχυση των αυτιστικών ηγεσιών της κοινοβουλευτικής αριστεράς.

    Ο κατήφορος δεν σταματούσε. Η ανεκδιήγητη θεωρία ενός νέο-συντηρητικού αμερικανού υπάλληλου, περί τέλους της ιστορίας, αναλύθηκε εμπεριστατωμένα και πανηγυρίστηκε από τους ίδιους πανεπιστημιακούς και δημοσιογράφους που επισείουν σήμερα τις εφτά πληγές του φαραώ αν τυχόν κλωτσήσουμε το ευρώ και σβήσουμε το χρέος. Σ’ όλο τον κόσμο των διανοούμενων, μονάχα κάποιοι προϊστορικοί δεινόσαυροι διατηρούσαν την ψυχραιμία και την οξυδέρκειά τους, εκείνες τις ημέρες των σκληρών πρακτικών διλημμάτων και της ιδεολογικής αναμπουμπούλας· δεν μνημονεύονταν συχνά από την επίσημη αριστερά, αλλά υπήρχαν.

    Ο Ντέηβιντ Χάρβεϋ, για παράδειγμα, τόνιζε πως ο καπιταλισμός παρέμενε ασταθής κι επιρρεπής σε κρίσεις. Ο Λήο Πάνιτς και ο Ραλφ Μίλιμπαντ επέμεναν, από τις σελίδες μιας ιστορικής επιθεώρησης της Νέας Αριστεράς, του Socialist Register, ότι ο καπιταλισμός μόνο βραχυπρόθεσμα θα ξεπερνούσε την κρίση του, και η εδραίωσή του στις χώρες του σοβιετικού συνασπισμού δεν θα γινόταν με δημοκρατικούς όρους. Αλλά πιο θρασύς απ’ όλους ήταν, όπως θα δούμε στη συνέχεια, ο Ιμμάνουελ Βαλλερστάιν.

    Ο Βαλλερστάιν ήταν περίφημος και θεσμικά ισχυρός ιστορικός κοινωνιολόγος (σύντομα θ’ αναλάμβανε πρόεδρος της Παγκόσμιας Κοινωνιολογικής Εταιρείας), και συνάμα ριζοσπάστης από τα γεννοφάσκια του. Στον ίδιο τόμο του Socialist Register δημοσίευσε ένα άρθρο, που για πολλούς επιβεβαίωσε τις υποψίες ότι είχε σαλτάρει από τη στεναχώρια του. Ο τίτλος ήταν προκλητικός: «Η κατάρρευση του φιλελευθερισμού». Ακόμη πιο εξοργιστικό ήταν το περιεχόμενό του.

    Η πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, δήλωνε ο Βαλλερστάιν, δεν σήμαινε το τέλος του σοσιαλισμού, αλλά το τέλος του φιλελευθερισμού. Στην περίοδο οξυμένων συγκρούσεων, που ερχόταν, ο καπιταλισμός θα στερούνταν το βασικό ιδεολογικό του εργαλείο, τον φιλελευθερισμό. Κεντρική ιδέα του άρθρου ήταν ότι το 1991 ολοκληρώθηκε η αποκαθήλωση του φιλελευθερισμού από τη θέση της ηγεμονικής ιδεολογίας, την οποία κατείχε από το 1848.

    Επί εκατόν είκοσι χρόνια, σχηματικά από το 1848 ως το 1968, τόσο οι αριστεροί ριζοσπάστες όσο και οι δεξιοί συντηρητικοί προσάρμοζαν τα πολιτικά τους σχέδια στις ιδέες του κεντρώου φιλελευθερισμού, βοηθώντας έτσι να στερεωθεί ο καπιταλισμός ως παγκόσμιο σύστημα. Μετά το 1991 όμως, προφήτευε ο Βαλλερστάιν, η αριστερά θα ξαναγινόταν αριστερά και η δεξιά θα ξαναγινόταν δεξιά, ενώ η έκβαση της σύγκρουσης που θ’ ακολουθούσε, μιας παγκόσμιας σύγκρουσης που θα διαρκούσε δεκαετίες, θα όριζε αν τον καπιταλισμό θα διαδεχόταν ένα νέο σύστημα που θα συγκέντρωνε τα δικά του κακά και τα κακά των προηγούμενων, ή ένα άλλο σύστημα δημοκρατικό κι εξισωτικό. Τούτη η απρόγνωστης έκβασης μάχη μεταξύ ριζοσπαστικής αριστεράς και αντιδραστικής δεξιάς θα ήταν το κεντρικό πολιτικό δεδομένο των ερχόμενων δεκαετιών.

    Ήταν σίγουρα αυθάδεια, να λες ότι ο Στάλιν και ο Μάο εφάρμοζαν στην πραγματικότητα το πρόγραμμα του φιλελευθερισμού, αλλά μήπως δεν ενίσχυε αυτή την ιδέα η τόσο εύκολη μετάλλαξη των καθεστώτων τους σε καπιταλιστικά; Σε κάθε περίπτωση, ο Βαλλερστάιν στήριζε τις απόψεις του σε μια συνολική ανάλυση του καπιταλιστικού κοσμοσυστήματος, όπως το λέει, από το 1500, όπου τοποθετούσε τη γέννησή του, ως τον ύστερο εικοστό αιώνα, που ήταν η εποχή της αποσταθεροποίησής του. Είχε ήδη δημοσιεύσει τους τρεις πρώτους τόμους του μεγάλου έργου του, Το καπιταλιστικό κοσμοσύστημα, ενώ ο τέταρτος, που κυκλοφόρησε μόλις το καλοκαίρι του 2011, αναλύει τη δημιουργία της φιλελεύθερης καπιταλιστικής γαιοκουλτούρας, όπως την ονομάζει, από τη Γαλλική Επανάσταση ως τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτής δηλαδή που εξαρθρώθηκε το 1968 και κατέρρευσε το 1991. Σ’ όλο το ενδιάμεσο διάστημα, «κάτω από το προσωπείο των τριών ιδεολογιών που συγκρούονταν μεταξύ τους, στην πραγματικότητα είχαμε μόνο μια, τη συντριπτικά κυρίαρχη ιδεολογία του φιλελευθερισμού» (Immanuel Wallerstein, «Η κατάρρευση του φιλελευθερισμού» [1992], συμπεριλαμβάνεται στο Immanuel Wallerstein, Σύγκρουση πολιτισμών; Η μεγάλη εικόνα και το μελλοντικό σύστημα, Θύραθεν, Θεσσαλονίκη 2011).

    Ποιά ήταν, τώρα, τα κύρια χαρακτηριστικά του φιλελευθερισμού που κατέρρευσε μαζί με την ΕΣΣΔ; Η ιδεολογία αυτή πρώτα πρώτα πίστευε στην Πρόοδο, με κεφαλαίο Π, η οποία θα ήταν πιο αργή βέβαια απ’ όσο ήθελε η αριστερά, αλλά αδήριτη. Πίστευε επίσης στη Μεταρρύθμιση, που θα γιάτρευε τις αρρώστιες της καπιταλιστικής συσσώρευσης, κι επίσης, ό,τι και αν έλεγε στη θεωρία, πρακτικά πίστευε στο Κράτος, που θα εφάρμοζε τις μεταρρυθμίσεις. Το θεμελιώδες κοινωνικό πρόβλημα στο οποίο απαντούσε ο φιλελευθερισμός ήταν η, απαραίτητη για τη σταθερότητα του όλου συστήματος, ενσωμάτωση της εργατικής τάξης. Η Μεταρρύθμιση θα νομιμοποιούσε την κυριαρχία που νωρίτερα εδραζόταν στη δύναμη. Πώς; Με δυο τρόπους. Δίνοντας στους εργάτες δικαίωμα ψήφου, αλλά προσέχοντας ώστε η ψήφος να μη μπορεί ν’ αλλάξει πολλά. Και παραχωρώντας τους κομμάτια της παγκόσμιας υπεραξίας, αλλά φροντίζοντας ώστε να συνεχίσουν να την καρπώνονται κυρίως οι καπιταλιστές, και να μη θίγεται το σύστημα της συσσώρευσης. Το 1991 φάνηκαν τα όρια τούτης της στρατηγικής.

    Στη δεξιά κυριάρχησαν λοιπόν μετά το 1848 οι ‘φωτισμένοι συντηρητικοί’, ενώ στους σοσιαλιστές η ‘μεταρρυθμιστική αριστερά’. Ως τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο στις βιομηχανικές κοινωνίες η διαμάχη είχε γίνει ‘φιλελεύθεροι συντηρητικοί εναντίον φιλελεύθερων σοσιαλιστών’, ενώ μετά τη Ρωσική Επανάσταση επιδιώχθηκε με ανάλογο τρόπο να ενσωματωθούν οι κυριότερες χώρες της περιφέρειας. Η αρχή της εθνικής αυτοδιάθεσης, που κήρυξαν το 1917 ο αμερικανός πρόεδρος Ουίλσον και ο Λένιν, αντιστοιχούσε δομικά, σε παγκόσμια κλίμακα, στην αρχή της καθολικής ψηφοφορίας σε εθνική κλίμακα. Το κράτος προνοίας και η οικονομική της ανάπτυξης συμπλήρωναν σ’ εθνική και παγκόσμια κλίμακα αυτές τις δυο αρχές.

    Το πρόγραμμα του Στάλιν, «Σοσιαλισμός σε μια μόνο χώρα», που ήταν βέβαια και πρόγραμμα των διαδόχων του μέχρι τον Γκορμπατσώφ, σήμαινε πρακτικά ενσωμάτωση στο κοσμοσύστημα της ΕΣΣΔ ως μεγάλης δύναμης. Την ίδια λογική ακολούθησαν, προτάσσοντας την εθνική οικονομική ανάπτυξη και τη γοργή εκβιομηχάνιση, τα αντιιμπεριαλιστικά κινήματα. Οι σοσιαλιστές, που είχαν νωρίτερα προωθήσει στις ζώνες του πυρήνα το φιλελεύθερο πρόγραμμα εξημέρωσης των εργατικών τάξεων μέσα από το δικαίωμα ψήφου και το κράτος προνοίας, προώθησαν και το φιλελεύθερο πρόγραμμα σε παγκόσμια κλίμακα, δηλαδή την εξημέρωση του Νότου.

    Η «δεύτερη παγκόσμια επανάσταση» όμως, του 1968, μεταμόρφωσε τις ιδεολογικές στρατηγικές της καπιταλιστικής κοσμοοικονομίας όπως και η πρώτη, του 1848. Αμφισβητώντας την ιστορική μεταμόρφωση του σοσιαλισμού σε φιλελεύθερο σοσιαλισμό, οι επαναστάτες κατέλυσαν τη φιλελεύθερη συναίνεση. Το 1968 η νέα αριστερά έπληξε την πολιτισμική ηγεμονία που τα κυρίαρχα στρώματα όλου του κόσμου είχαν, με μεγάλη επιμέλεια, στήσει μετά το 1848. Η αποσύνθεση των ‘φιλελεύθερων σοσιαλιστικών καθεστώτων’, όπως τα χαρακτηρίζει ο Βαλλερστάιν, αποτύπωνε λοιπόν τη διάβρωση της φιλελεύθερης συναίνεσης στ’ αριστερά. Το αληθινό νόημα της κατάρρευσής τους ήταν:

    «η οριστική κατάρρευση του φιλελευθερισμού ως ηγεμονικής ιδεολογίας. Αν δεν πιστεύει ο κόσμος στην υπόσχεσή της, τότε δεν μπορεί ν’ αποκτήσει ανθεκτική νομιμοποίηση το καπιταλιστικό κοσμοσύστημα. Οι τελευταίοι σοβαροί πιστοί της υπόσχεσης του φιλελευθερισμού ήταν τα παλιού τύπου κομμουνιστικά κόμματα στο τέως κομμουνιστικό μπλοκ. Χωρίς αυτά να συνεχίζουν τούτη τη λειτουργία τους, τα κυρίαρχα στρώματα όλου του κόσμου χάνουν την τελευταία τους δυνατότητα να ελέγχουν τις εργατικές τάξεις όλου του κόσμου με άλλο μέσο εκτός από τη βία. Η συναίνεση χάθηκε -και η συναίνεση χάθηκε επειδή η εξαγορά σταμάτησε. Αλλά με τη βία από μόνη της, όπως ξέρουμε τουλάχιστον από τον καιρό του Μακιαβέλι, δεν επιβιώνει πολύ καιρό μια πολιτική δομή».

    Εκτίμηση που μάλλον επαληθεύτηκε στην εικοσαετία που μεσολάβησε από το 1992.

    Ή μήπως όχι;

  8. dromous on

    Αλεξάντερ Μπέρκμαν: Ο Λένιν

    (απόσπασμα από το βιβλίο του The Bolshevik Myth – Ο Μπολσεβίκικος Μύθος, κεφ. 13)

    9 Μαρτίου.— Χθες ο Λένιν έστειλε το αυτοκίνητό του να με πάρει, και με πήγαν στο Κρεμλίνο. Οι καιροί έχουν αλλάξει, όντως: το παλιό οχυρό των Ρωμανώφ είναι τώρα το σπίτι του “Ίλιτς” (ΣτΜ: λαϊκό πατρώνυμο του Λένιν), του Τρότσκι, του Λουνατσάρσκι, και άλλων εξέχοντων Κομμουνιστών. Το μέρος φρουρείται όπως στις μέρες του Τσάρου, ένοπλοι στρατιώτες στις πύλες, σε κάθε κτίριο και είσοδο, ελέγχουν εξονυχιστικά αυτούς που μπαίνουν και εξετάζουν προσεκτικά τα “ντοκουμέντα” τους. Εξωτερικά όλα μοιάζουν όπως πριν, κι όμως ένιωθα κάτι διαφορετικό στην ατμόσφαιρα, κάτι που συμβολίζει τη μεγάλη αλλαγή που έχει λάβει χώρα. Αισθάνθηκα ένα νέο πνεύμα στη συμπεριφορά και το βλέμμα των ανθρώπων, μια νέα θέληση και τεράστια ενέργεια που ψάχνει ταραχωδώς μια έκφραση, κι όμως εξαντλείται σε ένα χαοτικό αγώνα ενάντια στον πολλαπλασιασμό των φραγμάτων.

    Όπως οι ζώντες φρουροί γύρω μου, οι σκέψεις έζωσαν το μυαλό μου καθώς η μηχανή επιτάχυνε προς το αρχηγείο του μεγάλου άνδρα της Ρωσίας. Με μια φοβερή ανακούφιση ξεπηδούν οι εμπειρίες στη χώρα της Επανάστασης: Είδα πολλά που ήταν λάθος και κακά, την επικίνδυνη τάση προς τη γραφειοκρατία, την ανισότητα και την αδικία. Αλλά η Ρωσία — είμαι πεπεισμένος — θα υπερπηδούσε αυτά τα κακά με την επιστροφή μιας πιο φυσιολογικής ζωής, αν οι Σύμμαχοι σταματούσαν την παρέμβασή τους και ήραν τον αποκλεισμό. Το σημαντικό είναι ότι η Επανάσταση δεν ήταν μόνο πολιτική, αλλά βαθιά κοινωνική και οικονομική. Κάποια ιδιωτική ιδιοκτησία υπάρχει ακόμα, είναι αλήθεια, αλλά ή έκτασή της είναι ασήμαντη. Σαν σύστημα, ο Καπιταλισμός έχει ξεριζωθεί — αυτή είναι η μεγάλη επίτευξη της Επανάστασης. Αλλά η Ρωσία πρέπει να μάθει να δουλεύει, να εφαρμόζει, να είναι αποτελεσματική. Δεν πρέπει να περιμένει κάποια θαυματουργή βοήθεια απ’ έξω, για επανάσταση στη Δύση: με τη δικιά της δύναμη πρέπει να οργανώσει τους πόρους της, να αυξήσει την παραγωγή, και να ικανοποιήσει τις βασικές ανάγκες του λαού της. Πάνω απ’ όλα, η ευκαιρία για εφαρμογή της λαϊκής πρωτοβουλίας και δημιουργικότητας θα είναι ζωτικά τονωτική.

    Ο Λένιν με χαιρέτησε θερμά. Είναι κάτω από το μέσο ύψος και φαλακρός, τα στενά μπλε του μάτια έχουν μια σταθερή ματιά, ένα πονηρό παιχνίδισμα στις γωνίες τους. Τυπικά ο Μεγάλος Ρώσος στην εμφάνιση, μιλάει με μια παράξενη, σχεδόν εβραϊκή, προφορά.

    Μιλήσαμε στα Ρωσικά, ο Λένιν έλεγε ότι μπορούσε να διαβάσει αλλά όχι να μιλήσει Αγγλικά, αν και άκουσα ότι συνομιλούσε με Αμερικανούς αντιπροσώπους χωρίς διερμηνέα. Μου άρεσε το πρόσωπό του — είναι ανοιχτό και τίμιο, και δεν υπάρχει η παραμικρή προσποίηση επάνω του. Ο τρόπος του είναι ελεύθερος και με πεποίθηση, μου έδωσε την εντύπωση ενός ανθρώπου τόσο πεπεισμένου για το δίκαιο του σκοπού του που δεν υπάρχει έδαφος για αμφιβολία στις αντιδράσεις του. Αν υπάρχει κάποιο ίχνος του Άμλετ μέσα του, αυτό εξαφανίζεται στην παθητικότητα, από τη λογική και την ψυχρή αιτιολόγηση.

    H δύναμη του Λένιν είναι διανοητική, αυτή της βαθιάς πεποίθησης μιας μη-δημιουργικής φύσης. Ο Τρότσκι είναι διαφορετικός. Θυμάμαι την πρώτη μας συνάντηση στην Αμερική: ήταν στη Νέα Υόρκη, τις μέρες του καθεστώτος Κερένσκι. Με εντυπωσίασε σαν χαρακτήρας που είναι ισχυρός από τη φύση του παρά από πεποίθηση, κάποιος που θα παραμείνει άκαμπτος ακόμα κι αν νιώθει ότι κάνει λάθος.

    Η δικτατορία του προλεταριάτου είναι ζωτική, τόνισε ο Λένιν. Είναι τo sine qua non της επαναστατικής περιόδου, και πρέπει να επεκταθεί με όλα και κάθε μέσο. Στον ισχυρισμό μου ότι η λαϊκή πρωτοβουλία και το ενεργό ενδιαφέρον είναι σημαντικά για την επιτυχία της Επανάστασης, απάντησε ότι μόνο το Κομμουνιστικό Κόμμα θα μπορούσε να οδηγήσει τη Ρωσία έξω από το χάος των αντικρουόμενων τάσεων και συμφερόντων. Η ελευθερία, είπε, είναι μια πολυτέλεια που δεν μπορεί να επιτραπεί στην παρούσα φάση της ανάπτυξης. Όταν η Επανάσταση βρεθεί εκτός κινδύνου, εξωτερικού και εσωτερικού, η ελευθερία του λόγου μπορεί να υιοθετηθεί. Η παρούσα σύλληψη της ελευθερίας είναι μια αστική προκατάληψη, στην καλύτερη περίπτωση. Η μικρή ιδεολογία της μεσαίας τάξης μπερδεύει την επανάσταση με την ελευθερία, στην πραγματικότητα, η Επανάσταση είναι ζήτημα διασφάλισης της ανωτερότητας του προλεταριάτου. Οι εχθροί του πρέπει να συντριβούν, και όλη η εξουσία πρέπει να συγκεντρωθεί στο Κομμουνιστικό Κράτος. Σ’ αυτή τη διαδικασία η Κυβέρνηση υποχρεώνεται συχνά να καταφύγει σε δυσάρεστα μέσα, αλλά αυτή είναι η προσταγή της περίστασης, απ’ την οποία δεν μπορεί να υπάρχει παρέκκλιση. Στην πορεία του χρόνου αυτές οι μέθοδοι θα εξαφανιστούν, όταν δε θα είναι απαραίτητες.

    “Οι αγρότες δε μας γουστάρουν” είπε χαιρέκακα ο Λένιν, χαριτολογώντας. “Είναι οπισθοδρομικοί και βαθιά εμποτισμένοι με την έννοια της ιδιωτικής ιδιοκτησίας. Αυτό το πνεύμα πρέπει να εμποδιστεί και εξολοθρευτεί. Εξάλλου, η μεγάλη πλειοψηφία είναι αγράμματοι, αν και έχουμε κάνει εκπαιδευτική πρόοδο στο χωριό. Δεν μας καταλαβαίνουν. Όταν μπορέσουμε να ικανοποιήσουμε τις απαιτήσεις τους για αγροτικά εργαλεία, αλάτι, καρφιά, και άλλα απαραίτητα, τότε θα έρθουν με το μέρος μας. Περισσότερο δουλειά και μεγαλύτερη παραγωγή — αυτή είναι η επείγουσα ανάγκη”.

    Αναφερόμενος στην Απόφαση των Μοσχοβιτών Αναρχικών, ο Λένιν είπε ότι η Εκτελεστική Επιτροπή είχε συζητήσει το θέμα, και σύντομα θα έπαιρνε μέτρα γι’ αυτό. “Δε διώκουμε τους Αναρχικούς των ιδεών”, τόνισε, “αλλά δε θα ανεχτούμε την ένοπλη αντίσταση ή αγκιτάτσια αυτού του χαρακτήρα”.

    Πρότεινα την οργάνωση ενός γραφείου για την υποδοχή, ταξινόμηση, και διανομή των πολιτικών κρατούμενων που αναμένονταν από την Αμερική, και ο Λένιν ενέκρινε το σχέδιό μου και καλωσόρισε την υπηρεσίες μου στο θέμα. Η Έμμα Γκόλντμαν είχε προτείνει την ίδρυση μιας Λίγκας Ρώσων Φίλων της Αμερικανικής Ελευθερίας για να βοηθήσει το επαναστατικό κίνημα στην Αμερική, και έτσι να ανταποδώσει το χρέος που οφείλει η Ρωσία στους Αμερικανούς Φίλους της Ρωσικής Ελευθερίας, που τα παρελθόντα χρόνια είχε δώσει μεγάλη ηθική και υλική υποστήριξη στο Ρωσικό επαναστατικό σκοπό. Ο Λένιν είπε ότι μια τέτοια κοινότητα στη Ρωσία θα δούλευε υπό την προστασία της Τρίτης Διεθνούς.

    Η συνολική εντύπωση που μου μεταφέρθηκε ήταν ενός ανθρώπου με διαύγεια απόψεων και καθορισμένο σκοπό. Όχι απαραίτητα ένας μεγάλος άνθρωπος, αλλά ένας άνθρωπος ισχυρογνώμων και με αλύγιστη θέληση. Ένας μη-συναισθηματικός λογικός, διανοητικά προσαρμοστικός και με αρκετή τόλμη ώστε να διαμορφώσει τις μεθόδους του στην απαιτήσεις της στιγμής, αλλά κρατάει πάντα τον τελικό στόχο του καθαρό. “Ένας πρακτικός ιδεαλιστής” δοσμένος στην πραγματοποίηση του Κομμουνιστικού ονείρου του με όλα τα μέσα, που υποτάσσει σ’ αυτό κάθε ηθική και ανθρωπιστική αντίληψη. Ένας άνθρωπος ειλικρινά πεισμένος ότι οι οι κακές μέθοδοι μπορεί να υπηρετήσουν έναν καλό σκοπό και να δικαιολογηθούν απ’ αυτό. Ένας Ιησουίτης της Επανάστασης που θα υποχρέωνε την ανθρωπότητα να απελευθερωθεί σύμφωνα με την ερμηνεία του Μαρξ. Εν συντομία, ένας εμπεριστατωμένος επαναστατιστής με την έννοια του Νετσάγιεφ, κάποιος που θα θυσίαζε το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας — αν χρειάζεται — για να διασφαλίσει το θρίαμβο της Κοινωνικής Επανάστασης.

    Φανατικός; Σίγουρα. Τι είναι ένας φανατικός παρά ένας άνθρωπος του οποίου η πίστη είναι απρόσβλητη στην αμφιβολία; Είναι η πίστη που κινεί βουνά, η πίστη που κατορθώνει. Οι επαναστάσεις δε γίνονται από Άμλετ. Ο παραδοσιακός “υπεράνθρωπος” η “μεγάλη προσωπικότητα” της σύγχρονης σύλληψης, μπορει να δώσει στον κόσμο νέες σκέψεις, ευγενές όραμα, έμπνευση. Αλλά ο άνθρωπος που “βλέπει κάθε πλευρά” δε μπορεί να καθοδηγήσει, δεν μπορεί να ελέγξει. Έχει τόσο πολλή συνείδηση της σφαλερότητας όλων των θεωριών, ακόμα και της ίδιας της σκέψης, ώστε να είναι μαχητής για οποιοδήποτε σκοπό.

    Ο Λένιν είναι μαχητής — οι επαναστάτες ηγέτες πρέπει να είναι τέτοιοι. Μ’ αυτήν την έννοια ο Λένιν είναι σπουδαίος — στην ενότητα με τον εαυτό του, στη μονοπλευρικότητά του, στην ψυχική θετικότητά του που είναι τόσο αυτο-θυσιαστική όσο και ανελέητη στους άλλους, στην απόλυτη διαβεβαίωση ότι μόνο το σχέδιό του μπορεί να σώσει την ανθρωπότητα….

  9. dromous on

    Αλεξάντερ Μπέρκμαν: Μια Μπολσεβίκικη δίκη

    (απόσπασμα από το βιβλίο του
    The Bolshevik Myth –
    Ο Μπολσεβίκικος Μύθος, κεφ. 33)

    Έχοντας μάθει ότι η Έκτακτη Επιτροπή (ΣτΜ: Η Τσε-Κα) έχει στην κατοχή της παλιά αρχεία της αστυνομίας, επισκέφτηκα τον Μπούροβ, τον πρόεδρο (predsedatel) της Τσε-Κα. Πολύ ψηλός και φαρδύς, με τραχιά χαρακτηριστικά και κοφτή συμπεριφορά, μου έδωσε την εντύπωση ενός χωροφύλακα της εποχής των Ρωμανόφ. Μιλούσε με έναν απότομο, διατάζοντα τόνο, απέφευγε τη ματιά μου, και φαινόταν να ενδιαφέρεται πιο πολύ για το μεγάλο Σιβηριανό σκυλί που στεκόταν δίπλα του παρά για την αποστολή μου. Απέφυγε να μου δώσει άδεια να εξετάσω τα αρχεία του Τρίτου Τμήματος, αλλά υποσχέθηκε να επιλέξει κάποιο υλικό για το οποίο θα ενδιαφερόταν το Μουσείο, και μου ζήτησε να τον καλέσω την επόμενη μέρα.

    Ο τρόπος του δεν ήταν πειστικός, και δεν τον πίστεψα και πολύ όταν με διαβεβαίωνε ότι θα στηρίξει την προσπάθειά μου. Το ακόλουθο πρωινό η γραμματέας του με ενημέρωσε ότι ο Μπούροβ ήταν πολύ απασχολημένος για να υλοποιήσει το αίτημά μου, αλλά θα μπορούσα να τον δω στην Επαναστατική Ειδική Ανακριτική Επιτροπή, όπου μια δίκη ήταν σε εξέλιξη.

    Στην εξέδρα της Ειδικής Ανακριτικής Επιτροπής, τρεις άνδρες κάθονταν σε ένα πάγκο καλυμμένο με κόκκινο πανί, και ο τοίχος πίσω ήταν διακοσμημένος με λιθογραφίες του Λένιν και του Τρότσκυ. Σε ένα μικρό τραπέζι κάτω απ’ την εξέδρα βρίσκονταν ο κατηγορούμενος, ένας λιγνός νεαρός με μικροσκοπικό μουστάκι, και κοντά σ’ αυτόν ένας ηλικιωμένος, ο δικηγόρος του. Ο Μπούροβ, με το τεράστιο σκυλί στα πόδια του, λειτουργούσε σαν εισαγγελέας της κυβέρνησης. Στους πάγκους κάθονταν οι μάρτυρες, και στρατιώτες βρίσκονταν στους διαδρόμους για να διατηρούν την τάξη.
    Ο κρατούμενος κατηγορούνταν για “αντεπαναστατικές δραστηριότητες”, κατηγορία που του προσάπτει μια νεαρή γυναίκα επειδή την είχε “αποκηρύξει σαν Κομμουνίστρια στους Λευκούς”. Οι μάρτυρες ανακρίθηκαν πρώτα από την υπεράσπιση, μετά από τον εισαγγελέα και τους δικαστές. Φάνηκε απ’ τις καταθέσεις τους ότι ο κατηγορούμενος και η κοπέλα που τον κατηγορούσε είχαν ζήσει μαζί στο ίδιο σπίτι και είχαν στενές σχέσεις. Η διαδικασία τράβηξε μ’ ένα κοιμισμένο και αδιάφορο τρόπο μέχρι που ο εισαγγελέας της υπεράσπισης προσπάθησε να δείξει ότι η γυναίκα, τώρα μέλος της Τσε-Κα, είχε προηγουμένως μια ανυπόληπτη ζωή. Ο Μπούροβ σιγά-σιγά σηκώθηκε απ’ τη θέση του και δείχνοντας με το δάκτυλό του το δικηγόρο, φώναξε: “Τολμάτε να επιτίθεστε στη φήμη της Έκτακτης Επιτροπής;” Ο δικηγόρος κάλεσε συνεσταλμένα το δικαστήριο για προστασία. Ο προεδρεύων δικαστής, με ψηλές μπότες και κοτλέ σακάκι, που φαινόταν πολύ κουρασμένος καθώς έριχνε κρύο καφέ στην κούπα του, εξέφρασε την επαναστατική του συμπάθεια με τα κοινωνικά θύματα της καπιταλιστικής τάξης που είχε ανατραπεί και επέπληξε το δικηγόρο που επέμενε σε αστικές προκαταλήψεις.

    O Μπούροβ εξέτασε τους μάρτυρες της υπεράσπισης σε σχέση με την προηγούμενη ζωή τους και τις τωρινές πολιτικές τους πεποιθήσεις. Αναφέρθηκε στον κρατούμενο με το χαρακτηρισμό “αυτός ο αχρείος αντεπαναστάτης”, και συνέχισε αναφέροντας θετικές απαντήσεις σε ερωτήσεις που τέθηκαν από τους ίδιους μάρτυρες.

    Ένας απ’ τους τελευταίους, μια νεαρή γυναίκα, κατέθεσε για την καλή φήμη του κατηγορούμενου και το μη-κομματισμό του.

    Φαινόταν φοβισμένη καθώς ο Μπούροβ σηκωνόταν από πάνω της. Την πίεσε με ερωτήσεις, και βρέθηκε σε σύγχυση. Υπό τη διατάζουσα φωνή του Τσεκιστή παραδέχθηκε τελικά ότι ο κατηγορούμενος ήταν αδερφός της.

    Ένα ξέσπασμα αγανάκτησης ξέφυγε από το δικαστήριο. Στον πάγκο μπροστά από μένα ένας ηλικιωμένος φώναξε ταραγμένος: “Την τρομοκρατήσατε! Δεν είναι συγγενής του — είναι κόρη μου!” Ο προεδρεύων δικαστής φώναξε: “Σιωπή!” και διέταξε τη σύλληψη του ηλικιωμένου για “συμπεριφορά που προσβάλλει την ανώτατη ειδική ανακριτική επιτροπή”.

    Στη διάρκεια του μεσημεριανού διαλείμματος βρήκα την ευκαιρία να μιλήσω με τον Μπούροβ. Του επέστησα την προσοχή στο χαρακτήρα της κατάθεσης. Ήταν ανάξια, τόνισα. Οι μάρτυρες εκφοβίστηκαν. Ο Μπούροβ ευχαριστήθηκε. “Δεν μπορούν να παίξουν με μας, και το ξέρουν”, είπε, υποδεικνύοντας ότι όλοι οι μη-Κομμουνιστές θεωρούνται φυσικοί εχθροί του Μπολσεβίκικου καθεστώτος.

    “Οι καταθέσεις είναι αμφισβητούμενες” επέμεινα. “Θα καταδικαστεί ο κατηγορούμενος;”

    “Θα ζητήσω την υψηλότερη ποινή” απάντησε, χρησιμοποιώντας τον επίσημο όρο για τη θανατική ποινή.

    “Αλλά ο άνθρωπος μπορεί να είναι αθώος”, διαμαρτυρήθηκα.

    “Πώς μπορείς να μιλάς έτσι, tovarishtch;” με επέπληξε. “Μιλάς για αποδείξεις! Γιατί, ο θείος αυτού του τύπου ήταν μεγαλοαστός, μεγάλος τραπεζίτης. Διέφυγε με τους Λευκούς, και όλη του η οικογένεια είναι αντεπαναστάτες. Το καλύτερο πράγμα που έχουμε να κάνουμε μ’ αυτούς είναι να τους “razmenyat” (να τους “αλλάξουμε” — η έκφραση που χρησιμοποιείται στο Νότο για τη συνοπτική εκτέλεση).

    Φεύγοντας από την αίθουσα του δικαστηρίου, μπήκα απρόσκλητος σε μια μικρή αίθουσα, όπου δυο γυναίκες κάθονταν σε ένα πάγκο. “Ο Tovarishtch απ’ το κέντρο” μια απ’ αυτές με χαιρέτησε. “Σε είδα στου Μπούροβ χθες”.

    Προφανώς με πέρασε για κάποιο αξιωματούχο της Μοσχοβίτικης Τσε-Κα, και αμέσως μου μίλησε εμπιστευτικά. Αυτή ήταν που άσκησε την κατηγορία εναντίον του κρατούμενου, είπε. Είχαν συλληφθεί μαζί από τους Λευκούς, και όταν τους πήγαν στο αστυνομικό τμήμα ο κατηγορούμενος ψιθύρισε κάτι σε έναν αξιωματικό. Δεν μπορούσε να ακούσει τι του είπε, αλλά ήταν σίγουρη ότι έγνεψε προς την κατεύθυνσή της. Και οι δύο φυλακίστηκαν, αλλά μετά από λίγο ο άνδρας απελευθέρωθηκε ενώ αυτή θα εκτελούνταν.

    Πίστευε ότι ο άνδρας αυτός την είχε κατηγορήσει ότι ήταν Μπολσεβίκα — ενώ δεν ήταν εκείνο τον καιρό. Από τότε έγινε Κομμουνίστρια, και τώρα βοηθάει στην καταπολέμηση των αντεπαναστατών, “όπως κι εσύ, tovarishtch,” πρόσθεσε με νόημα.

    Το πρόσωπό της, με μια ενόχληση που διαγράφονταν μέχρι τα χείλη της, ήταν χονδροειδές και αισθαντικό. Τα μάτια της έλαμπαν με ένα εκδικητικό φως και τη συνείδηση της εξουσίας. Η συνοδός της, νεαρότερη και πιο χαριτωμένη, της έμοιαζε αξιοθαύμαστα.

    “Είστε αδερφές;” Ρώτησα.

    “Ξαδέρφες”, απάντησε η νεαρότερη κοπέλα. “Η Κάτια λέει ψέματα” ξέσπασε ορμητικά, “ζηλεύει — ο νεαρός την παράτησε — δε νοιαζόταν γι’ αυτή — θέλει να τον εκδικηθεί”.

    “Σιγά που νοιάζεται για σένα!” τη χλεύασε η άλλη. “Είσαι πιο νέα — αυτό είναι όλο. Και αυτός είναι ένας βρωμιάρης αντεπαναστάτης”.

    H πόρτα άνοιξε και μια γυναίκα μπήκε μέσα. Φαινόταν πολύ γριά, αλλά η όψη της ήταν εντυπωσιακή και το λυπημένο της πρόσωπο όμορφο μέσα σ’ ένα πλαίσιο χιονισμένου λευκού. “Είσαι μάρτυρας;” η κοπέλα της Τσε-Κα τη ρώτησε. “Έχεις καλεστεί;”

    “Όχι, αγαπητή μου” απάντησε χαμηλόφωνα η ηλικιωμένη κυρία. “Ήρθα μόνη μου”. Χαμογέλασε καλοπροαίρετα και συνέχισε με μια απαλή, μελωδική φωνή: “Άκουσε αγαπητή μου, είμαι γριά γυναίκα και σύντομα θα πεθάνω. Ήρθα να πω την αλήθεια. Γιατί να προκαλέσεις το θάνατο αυτού του αγοριού;” Κοιτούσε ευγενικά στην Τσεκίστρια. “Σκέψου, αγαπητή μου. Δεν σου έχει κάνει κανένα κακό”.

    “Δεν έχει;!” απάντησε θυμωμένα η άλλη.

    “Αγαπητή μου”, ισχυρίστηκε η ηλικιωμένη κυρία, βάζοντας το χέρι της στοργικά στον ώμο της κοπέλας, “περασμένα ξεχασμένα. Νοιαζόταν για σένα και έπαψε να νοιάζεται — αξίζει να πεθάνει, αγαπητή μου; Ε, είμαι γριά και έχω δει πολύ κακό στη ζωή μου. Πρέπει συνέχεια να μισούμε και να σκοτώνουμε—”

    “Στο δικαστήριο!” φώναξε ένας στρατιώτης στο δωμάτιο. Και τα δυο κορίτσια ορθώθηκαν ξαφνικά, έστρωσαν τα μαλλιά τους, και βγήκαν έξω.

    “Πρέπει πάντα να μισούμε και να σκοτώνουμε;” επανέλαβε η γριά καθώς τις ακολούθησε σιγά-σιγά.

  10. dromous on

    Αλεξάντερ Μπέργκμαν: Η ΤΣΕ-ΚΑ

    (απόσπασμα από το βιβλίο του: The Bolshevik Myth – Ο Μπολσεβίκικος Μύθος, κεφ. 31)

    Ένα σύννεφο πλανιέται πάνω από το σπίτι του φίλου μου Κόλυα, του ράφτη. Η γυναίκα του είναι άρρωστη, τα παιδιά παραμελημένα, βρώμικα, και πεινασμένα. Τα υδραυλικά έχουν χαλάσει, και το νερό πρέπει να κουβαληθεί από τον άλλο δρόμο, τέσσερις σειρές σκαλοπάτια πάνω. Ο Κόλυα έκανε πάντα τη δύσκολη δουλειά, η απουσία του πέφτει βαριά πάνω στη μικρή οικογένεια.

    Από καιρό σε καιρό οι γείτονες επισκέπτονται την άρρωστη γυναίκα. “Ο άνδρας σου θα επιστρέψει σύντομα” τη διαβεβαιώνουν χαρούμενα, αλλά ξέρω ότι όλες τους οι προσπάθειες να τον βρουν ήταν άκαρπες. Ο Κόλυα είναι στην Τσε-Κα

    [ΣτΜ: ΤσεΚα ή Β-ΤσεΚα: Η μυστική αστυνομία του Λένιν, Vserossiyskaya chrezvychaynaya komissiya po bor’bye s kontrrevolyutsiyei i sabotazhem, (παν-ρωσική έκτακτη επιτροπή για την καταπολέμηση της αντεπανάστασης και του σαμποτάζ)].

    Οι εργάτες του εργοστάσιου ενδυμάτων όπου εργάζεται ο φίλος μου τελευταία ήταν πολύ δυσαρεστημένοι. Το βασικό τους παράπονο αφορά τις δεσποτικές μεθόδους της yatcheika, της μικρής ομάδας Κομμουνιστών μέσα σε κάθε Σοβιετικό θεσμό. Η διένεξη μεταξύ τους και της επιτροπής του καταστήματος είχε ως αποτέλεσμα τη σύλληψη της τελευταίας. Σε ένδειξη διαμαρτυρίας οι εργάτες κήρυξαν απεργία. Τρεις αντιπρόσωποι στάλθηκαν στην Τσε-Κα με το αίτημα της απελευθέρωσης των κρατούμενων, αλλά οι άνδρες εξαφανίστηκαν, και ο Κόλυα ήταν ανάμεσά τους.

    ”Αποκαλούν τους απεργούς αντι-επαναστάτες”, είπε η αδερφή του Κόλυα. “Έχουν φτιάξει μια λίστα “αντιπολίτευσης” στο κατάστημα, και κάθε μέρα κάποιος εξαφανίζεται”.

    “Είναι οι παλιές μέθοδοι του Πιρό” παρατήρησε μια γειτόνισσα, μια νεαρή γυναίκα υπεύθυνη για το χώρο όπου δειπνούν τα παιδιά.

    “Οι μέθοδοι του Πιρό;” Ρώτησα έκπληκτος.

    “Δεν ξέρεις την υπόθεση Πιρό; Ήταν ένα κομμάτι των συνήθων μεθόδων του Λατσίς, τότε αρχηγού της Παν-Ουκρανικής Έκτακτης Επιτροπής. Ήταν το καλοκαίρι του 1919, και η ΤσεΚα του Κιέβου δούλευε —”

    “Δούλευε — αυτό είναι σωστό, ακριβώς η κατάλληλη λέξη”, πετάχτηκε ο αδερφός της.

    “Ναι, “δούλευε υπό πίεση”” συνέχισε, “υπό τις εντολές του Πήτερς, που ερχόταν από τη Μόσχα που και που. Η παρουσία του στην πόλη ήταν πάντα το σινιάλο για νέες συλλήψεις και εκτελέσεις. Καλά, μια μέρα οι Σοβιετικές εφημερίδες ανακοίνωσαν την άφιξη του Κόμη Πιρό, βραζιλιάνου πρεσβευτή. Εκείνο τον καιρό δούλευα στο Κινεζικό Προξενείο, που διοργάνωσε ένα γκαλά προς τιμή του Κόμη, και με την ευκαιρία τον γνώρισα. Έμεινα έκπληκτη όταν άκουσα τον βραζιλιάνο πρεσβευτή να μιλάει άπταιστα ρωσικά, αλλά μου εξήγησε ότι είχε ζήσει πολλά χρόνια στη χώρα πριν την Επανάσταση. Αναστέναξε για τις παλιές μέρες, και δεν έκρυψε ούτε μια στιγμή την εχθρικότητά του για το Μπολσεβικισμό και τις μεθόδους του.

    “Μέσα σε λίγες μέρες άρχισε να οργανώνει το προσωπικό του σε μεγάλη κλίμακα. Ζήτησε από μένα και τους φίλους μου να συστήσουμε άτομα για να δουλέψουν στο προξενείο του. “Εκτός από Μπολσεβίκους” είπε. “Θέλω μόνο αστούς και διανοούμενους που να μην έχουν καμία συμπάθεια για τους Κομμουνιστές. Θα είναι ασφαλείς μαζί μου”, μας είπε εμπιστευτικά, υπαινισσόμενος την ολική καταστροφή της ιντελιγκέντσιας από την ΤσεΚα. Πολλοί έσπευσαν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στον Κόμη, πρόθυμοι να λάβουν την προστασία που πρόσφερε. Ο Πιρό τους δέχτηκε όλους, τοποθετώντας κάποιους στα γραφεία του, ενώ άλλοι μπήκαν στη λίστα αναμονής, και τα ονόματά τους και οι διευθύνσεις τους καταγράφηκαν. Εν συντομία, μέσα σε λίγο καιρό συνελήφθησαν όλοι και οι περισσότεροι εκτελέστηκαν, ανάμεσά τους και η Μαντάμ Ποπλάντσκαγια, η προσωπική γραμματέας του Πιρό, την οποία αυτός υποκρινόταν ότι βοηθούσε να βρει τον άντρα της στο Παρίσι. Ο Πιρό εξαφανίστηκε, αλλά εθεάθη να φεύγει με το αυτοκίνητο του Πήτερς. Σύντομα έγινε γνωστό ότι ο υποτιθέμενος Βραζιλιάνος Κόμης ήταν πράκτορας της ΤσεΚα, ένας προβοκάτορας. Πολλοί άνθρωποι στο Κίεβο πιστεύουν ότι ήταν ο ίδιος ο Πήτερς”.

    Διηγήθηκα στο φίλο μου ένα περιστατικό που συνέβη λίγο μετά την άφιξη της Αποστολής μας στην πόλη. Νωρίς ένα πρωινό ένας επισκέπτης μας φώναξε στο αμάξι μας, ζητώντας να δει τον πρόεδρο (predsedatel). Με διοικητικό ανάστημα, καλές αναλογίες, ίσιος σαν πεύκο, ήταν ένα τέλειο δείγμα σωματικού ανδρισμού. Είχε μόλις γυρίσει από το μέτωπο, είπε, σαν να προσπαθούσε να εξηγήσει τη γελοιωδώς πολεμική του εμφάνιση: δύο βαριά όπλα κρέμονταν από τη ζώνη του, κι ένα Τσερκασιανό στιλέτο ανάμεσά τους. Στα πλευρά του κουβαλούσε ένα μακρύ σπαθί, και μια τεράστια σφυρίχτρα συναγερμού, ασημένια, κρεμόταν από το λαιμό του. Τα χαρακτηριστικά του ήταν έντονα, γαμψή μύτη, τα αισθησιακά του χείλη σκιάζονταν από μια μεγάλη γενιάδα. Αλλά το πιο χτυπητό χαρακτηριστικό ήταν τα μάτια του, στο χρώμα του ατσαλιού, κρύα, κοφτερά, διαπεραστικά.

    Συστήθηκε σα στρατιωτικός που είχε πολεμήσει σε κάθε μέτωπο της Ουκρανίας. Αλλά κουράστηκε από τον πόλεμο και τις αιματοχυσίες, είπε. Ήθελε να ξεκουραστεί ή τουλάχιστον να ασχοληθεί με κάτι πιο ειρηνικό. Η δουλειά της Αποστολής μας του άσκησε έλξη. Δε θα μπορούσε να προσφέρει υπηρεσίες σε μας; Σίγουρα δε θα μπορούσαμε στη σύντομη διαμονή μας να εξετάσουμε λεπτομερειακά μια μεγάλη πόλη σαν το Κίεβο. Έτσι, αυτός πρότεινε να διορίσουμε ένα ντόπιο σαν αντιπρόσωπό μας για να συνεχίσει τη δουλειά μας αφότου αναχωρούσε η Αποστολή μας. Θεωρούσε τιμή του να βοηθήσει τη σημαντική μας αποστολή.

    Δεν υπήρχε κάτι περίεργο στην πρότασή του, αφού είναι πρακτική μας να αφήνουμε ένα εξουσιοδοτημένο πρόσωπο στις μεγαλύτερες πόλεις για να παρέχει στο Μουσείο ντοκουμέντα σύγχρονης ιστορίας. Υποσχεθήκαμε να εξετάσουμε το αίτημά του, και μέσα σε λίγες κάλεσε πάλι. Νόμιζα ότι φαινόταν πολύ ζωηρός, ίσως ήταν υπό την επήρρεια αλκοόλ. Αμέσως διατύπωσε υπερβολικές διαβεβαιώσεις για το πόσο κατάλληλος ήταν σα συνεργάτης μας. Ήξερε κάθε σημαντικό Κομμουνιστή στην πόλη, διαβεβαίωσε. Μάλιστα ήταν και φίλος με αρκετούς απ’ αυτούς. Την προηγούμενη νύχτα, δήλωσε, ήτανε παρέα με υψηλόβαθμους κομισάριους, ανάμεσα στους οποίους ήταν και μέλη της Τσε-Κα. Μ’ αυτό άρχισε ένα ρεσιτάλ για τις δραστηριότητές του, αφηγούμενος εξωφρενικές λεπτομέρειες βασανιστηρίων και εκτελέσεων. Μιλούσε με εντεινόμενο πάθος, και αυξανόμενη διέγερση. Στο τέλος μας ανακοίνωσε ότι ήταν διοικητής. Είχε πυροβολήσει πολλούς αντι-επαναστάτες, καυχήθηκε, και ποτέ δεν ένιωσε τύψεις για το έργο του. Τα μάτια του έλαμψαν με μια μανιασμένη, άγρια φωτιά, και ξαφνικά τράβηξε το στιλέτο του από τη ζώνη. Σκύβοντας προς το μέρος μου και κραδαίνοντας έξαλλα το όπλο, έκλαψε, “Κοίτα το — είναι ματωμένο ως τα μπούνια”. Ύστερα έπεσε πίσω σε μια καρέκλα, εξουθενωμένος, και με μια δόση συναισθηματικότητας ψιθύρισε: “Πέρασα αρκετά — είμαι κουρασμένος — θέλω ξεκούραση”.

    ”Αν κρίνω απ’ την περιγραφή σου” παρατήρησε η νεαρή γυναίκα, “πρέπει να ήταν ο Χ—, ένας απ’ τους πιο διαβόητους εκτελεστές της επαρχιακής Τσε-Κα. Είναι επιρρεπής σε μεγάλες παρεκτροπές, ειδικά όταν είναι υπό την επήρρεια ναρκωτικών, αφού είναι εξαρτημένος από κοκαΐνη. Ένα από τα χόμπυ του είναι να φωτογραφίζεται — έτσι”.

    Σηκώθηκε, έψαξε μια στιγμή τα πράγματά της, και μου έδωσε μια μικρή φωτογραφία. Έδειχνε έναν άντρα τελείως γυμνό, με όπλο στο χέρι, ποζάροντας με το όπλο να σημαδεύει κάπου. Αναγνώρισα τον επισκέπτη μας.

    . . . . . .

    27 Αυγούστου 1920. — Φήμες για αναστροφές των Μπολσεβίκων καθυστερούν την αναχώρησή μας. Υπάρχουν επίμονες αναφορές για ήττες του Κόκκινου Στρατού: λέγεται ότι η Οδησσός εκκενώνεται, ένας εχθρικός στόλος στη Μαύρη Θάλασσα επιτίθεται στην πόλη, και ο Βράνγκελ πορεύεται εναντίον της από την Κριμαία.

    Τίποτα δεν είναι σίγουρο μέσα στη γενική σύγχυση, αλλά από εξουσιαστικούς κύκλους μάθαμε ότι οι Κόκκινες δυνάμεις συγκεντρώνονται στην περιοχή. Οι νέες εξελίξεις, με πληροφόρησε ο Γιοσίφ, υποχρεώσαν το Μάχνο να αποσυρθεί από την επαρχία. Προς μεγάλη μου απογοήτευση το σχέδιό μας να συναντήσουμε τον αρχηγό των povstantsi γίνεται απλησίαστο προς το παρόν. Με άγχος σκέφτομαι τη Γκαλίνα και την ασφάλειά της με τις νέες εξελίξεις των πραγμάτων.

    H Αποστολή μας σκέφτεται την εναλλακτική της επιστροφής στη Μόσχα ή τη συνέχιση πιο Νότια. Παρά τις επίμονες συμβουλές για το αντίθετο, αποφασίζουμε να συνεχίσουμε σύμφωνα με το πρόγραμμά μας, που περιλαμβάνει την Οδησσό και τον Καύκασο.

    http://dromous.wordpress.com/2012/03/16/%CE%B1%CE%BB%CE%B5%CE%BE%CE%AC%CE%BD%CF%84%CE%B5%CF%81-%CE%BC%CF%80%CE%AD%CF%81%CE%B3%CE%BA%CE%BC%CE%B1%CE%BD-%CE%B7-%CF%84%CF%83%CE%B5-%CE%BA%CE%B1/

  11. […] Όσον αφορά την παρέμβαση του αμερικανικού παράγοντα στα ελληνικά πολιτικά πράγματα με την επιβολή της δικτατορίας (1967) και το πραξικόπημα στην Κύπρο (1974), σας απάντησε υποδειγματικά ο κ. Δ. Κ.: “Also do not forget that a USA president did apologize for USA’s support of the Junta.” Επιπλέον να σας διαβεβαιώσω ότι είναι κοινός τόπος στους ερευνητές ότι: “Καθοριστικός ήταν ο ρόλος του αμερικανικού παράγοντα στο πραξικόπημα κατά του Μακαρίου και στην τουρκική εισβολή που ακολούθησε, καθώς η CΙΑ είχε αναλάβει την «καθοδήγηση» του Ιωαννίδη.”   Ακριβώς γι αυτό ο πρόεδρος των ΗΠΑ Μπιλ Κλίντον, ζήτησε συγγνώμη το 1999 από τον ελληνικό λαό για τη δικτατορία που επέβαλαν οι αμερικανικές ελίτ εκείνης της εποχής .   —-   Όσον αφορά τα περί ”οικονομίας της αγοράς” και τη βεβαιότητά  σας ότι τη θεωρώ “πηγή του κακού”, να σας θυμίσω απλώς ότι το αυθαίρετο αυτό συμπέρασμα προέκυψε από μια μοναδική αναφορά που έκανα στη συζήτησή μας για την χούντα και την πρόκληση που έγινε μέσω των σελίδων του “Εθνικού Κήρυκα”. Είχα γράψει: “Έως τώρα είχαμε συνηθίσει να υπάρχει ανάκληση των παλιότερων ολοκληρωτικών μορφών μόνο στις πρώην κομμουνιστικές χώρες, όπου αρκετοί αντιδρούν στην εξαθλίωση που επέφερε η οικονομία της αγοράς, με την εξιδανίκευση του σταλινικού καθεστώτος. Φαίνεται ότι τώρα ήρθε και η δική μας σειρά.“   [Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι σε πρόσφατη έρευνα στη Ρωσία για τον Στάλιν, το 36% των ερωτηθέντων πολιτών υποστήριξε "ο Στάλιν δυο φορές σε συντομότατο χρονικό διάστημα ανύψωσε τη χώρα από τα ερείπια σε μεγάλη δύναμη, ενώ οι σημερινοί δημοκράτες μετέτρεψαν σε ερείπια την υπερδύναμη…" Σε  αντίστοιχη έρευνα στην Ελλάδα, που δημοσιεύτηκε στην "Ελευθεροτυπία" προχθές, στις 21 Απριλίου, το 30%των ερωτηθέντων Ελλήνων θεωρεί πως  “στη δικτατορία ήταν καλύτερα τα πράγματα από ότι σήμερα”.    Όπως βλέπετε, η ζωή είναι πανούργα, έχει χιούμορ και ξαφνιάζει με εντυπωσιακές φάρσες!…]    Είκοσι χρόνια μετά τη σοβιετική κατάρρευση μπορούμε να κάνουμε ψύχραιμες εκτιμήσεις. Ο τρόπος μετάβασης από τη μια μορφή οικονομίας στην άλλη, υπήρξε τρομοκρατικός. Όχι μόνο γιατί η πρωταρχική συσσώρευση κεφαλαίου έγινε με τρόπους που θυμίζουν τις πιο κακές στιγμές της άγριας Δύσης, αλλά γιατί επέφερε μια ολοκληρωτική καταστροφή των κοινωνιών, που καλώς ή κακώς ήταν δομημένες με έναν ανεκτό τρόπο, όσον αφορά τη δυνατότητα επιβίωσης του πληθυσμού. Η παλιά κομμουνιστική νομενκλατούρα, η οποία επέλεξε τον βίαιο μετασχηματισμό,  οικονομικό και κοινωνικό, είχε ήδη συγκεντρώσει τον πλούτο στα χέρια της μέσω της μαύρης αγοράς, του γραφειοκρατικού συστήματος και του ανεξέλεγκτου που εξασφάλιζε η μονοκομματική κυριαρχία. Με τη διαδικασία της κατάρρευσης κατάφερε να νομιμοποιήσει τα παράνομα κέρδη που συσσώρευε για χρόνια.    Ειδικά στην εποχή του Γιέλτσιν η ληστεία του δημόσιου πλούτου ξεπέρασε κάθε τι που είχε γνωρίσει έως τότε η ανθρωπότητα -πλην των μεθόδων της αποικιοκρατίας βεβαίως, που βασιζόταν σε πολέμους και κατακτήσεις ξένων περιοχών. Υποδομές και πόροι τεράστιας αξίας της ΕΣΣΔ, δόθηκαν στους ημέτερους ανθρώπους του προέδρου με ελάχιστο αντίτιμο. Δεν σας ξαφνιάζει η εικόνα των Ρώσων  ολιγαρχών; Οι οποίοι την εποχή της κατάρρευσης ήταν μεταξύ 20-30 ετών.    Αν προσμετρήσουμε σ’αυτά, το γεγονός ότι οι πολυεθνικές κομμουνιστικές κοινωνίες (ΕΣΣΔ και Γιουγκοσλαβία) “επέστρεψαν” στον 19ο αιώνα, στην εποχή της διαμόρφωσης εθνών-κρατών και διαλύθηκαν μέσα σε ποταμούς αίματος, προσφυγιάς και ανταλλαγών των πληθυσμών, η διαδικασία εκείνη υπήρξε όντως “πηγή του κακού”. Και μη νομίσετε ότι όλα αυτά δεν αγγίζουν το Δυτικό κόσμο. Η εμφάνιση, π.χ. της τσετσενικής τρομοκρατίας και η μετεξέλιξη ενός λογικού αιτήματος αυτοδιάθεσης και απαλλαγής από τη ρωσική κυριαρχία ενός λαού του Καυκάσου, σε αρρωστημένο ισλαμικό φανατισμό, είναι τμήμα εκείνης της σκληρής διαδικασίας της δεκαετίας του  ’90, δηλαδή της μετάβασης από ένα ιδιότυπο αυταρχικό κομμουνιστικό καθεστώς στην οικονομία της αγοράς.    Η παραπάνω διαπίστωση δεν οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η αυταρχική δομή και η ολοκληρωτική πολιτική διαχείριση θα μπορούσε να διαιωνίζεται εσαεί, αλλά ότι η ομαλότερη μετάβαση σε άλλου τύπου οικονομία και πολιτική δεν έγινε, γιατί οι  κυρίαρχες σοβιετικές ελίτ συνειδητά επέλεξαν αυτόν τον τρόπο μετάβασης. Ένα αντίστοιχο πείραμα αποτελεί η Κίνα. Είδωμεν!!!     Η κριτική στάση, 20 χρόνια μετά, θα πρέπει να επιδιώκεται ώστε να κατανοηθούν όλες οι παράμετροι μιας ιστορικής διαδικασίας, που οι συνέπειές της ταλανίζουν και θα ταλανίζουν για πολλά ακόμα χρόνια τον πλανήτη μας.    Για το σοβιετικό πείραμα και την κατάρρευσή του, διαβάστε:  “Είκοσι χρόνια χωρίς τη Σοβιετική Ένωση“, […]

  12. Γιάννης on

    Clarence Parker
    24 Μαΐου, 2013 2:12 μμ

    Μια ακόμη περίοδος συλλογικής ηγεσίας ακολούθησε, έως ότου καθιερώθηκε ο Λεονίντ Μπρέζνιεφ στις αρχές της δεκαετίας του 1970 ως διαπρεπέστερος διάδοχος του Χρουστσόφ στη σοβιετική πολιτική ζωή. Ο Μπρέζνιεφ προήδρευσε σε μία περίοδο ύφεσης του Ψυχρού Πολέμου με τη δύση, ενισχύοντας συγχρόνως τη σοβιετική στρατιωτική δύναμη. Καθ’ όλη τη διάρκεια της νέας περιόδου, η Σοβιετική Ένωση διατήρησε την ισότητα με τις Ηνωμένες Πολιτείες στον τομέα της στρατιωτικής τεχνολογίας, αλλά αυτό εξουθένωσε την σοβιετική οικονομία. Σε αντίθεση με το επαναστατικό πνεύμα που συνόδευσε τη γέννηση της Σοβιετικής Ένωσης, η επικρατούσα διάθεση της σοβιετικής ηγεσίας κατά τη διάρκεια της θητείας του Μπρέζνιεφ ως το θάνατο του το 1982 ήταν αποστροφή στις μεγάλες αλλαγές. Μετά από κάποιο πειραματισμό με τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις στα μέσα της δεκαετίας του ’60, η σοβιετική ηγεσία επανήλθε στα καθιερωμένα μέτρα της οικονομικής διαχείρισης. Η βιομηχανία παρουσίασε αργά αλλά σταθερά κέρδη κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’70. Η γεωργική ανάπτυξη συνεχίστηκε, αλλά δεν μπορούσε να συμβαδίσει με την αυξανόμενη κατανάλωση και η ΕΣΣΔ έπρεπε να εισαγάγει τρόφιμα όπως το σιτάρι. Λόγω της χαμηλής επένδυσης στα καταναλωτικά αγαθά, η ΕΣΣΔ ήταν κατά ένα μεγάλο μέρος ικανή μόνο να εξαγάγει τις πρώτες ύλες, ειδικότερα πετρέλαιο, το οποίο την κατέστησε τρωτή στις σφαιρικές μετατοπίσεις τιμών. Επιπλέον, η ανθρώπινη ευημερία στη Σοβιετική Ένωση έμεινε πίσω από το δυτικό επίπεδο, μετά από αρχικά σημάδια σύγκλισης στις δεκαετίες του ’50 και του ’60.

  13. Η Ρωσία και η Δύση (με αφορμή τα γεγονότα της Ουκρανίας, τις ενέργειες της Δύσης, την στάση της Ρωσίας)
    6 Μαρτίου 2014 • 0 Comments

    3 Φεβρουαρίου 1945: Οι Ρούζβελτ, Τσόρτσιλ και Μολότοφ επιθεωρούν σοβιετικό άγημα στην Γιάλτα της Ουκρανίας.
    3 Φεβρουαρίου 1945: Οι Ρούζβελτ, Τσόρτσιλ και Μολότοφ επιθεωρούν σοβιετικό άγημα στην Γιάλτα της Ουκρανίας.
    Τα γεγονότα της Ουκρανίας, οι ενέργειες της Δύσης, η στάση της Ρωσίας ώθησαν στο προσκήνιο της διεθνούς ζωής την ασταμάτητη, επί δεκαετίες εξελισσόμενη διελκυστίνδα Δύσης-Ρωσίας, την οποία αντιλαμβανόμαστε οι πολλοί όταν έχομε ένα παγκοίνως ορατό αποτέλεσμά της – και είναι ένα τέτοιο για τους πολλούς τα γεγονότα της Ουκρανίας, οι ενέργειες της Δύσης, η στάση της Ρωσίας…

    Τον Ιούλιο του 1947 ένα δημοσίευμα στην επιθεώρηση «Foreign Affairs», διαπίστωνε ότι «η Σοβιετική δύναμη … φέρνει μέσα της τα σπέρματα της αποσύνθεσης κι ότι η ανάπτυξη των σπερμάτων αυτών έχει προχωρήσει αρκετά», πρόλεγε ότι αν «συμβή ποτέ κάτι που θα υποσκάψει την ενότητα και την αποτελεσματικότητα του Κόμματος σαν πολιτικού οργάνου, η Σοβιετική Ρωσία μπορεί να μεταβληθή σε μια νύχτα από μια από τις ισχυρότερες σε μια από τις πιο αδύνατες και αξιοθρήνητες κοινωνίες», και πρόσθετε ότι «η Σοβιετική κοινωνία μπορεί θαυμάσια να κλείνει μέσα της ανεπάρκειες που τελικά θα εξασθενίσουν το δυναμικό της».

    Αυτά έφεραν την υπογραφή Χ, πίσω από την υπογραφή αυτή κρυβόταν ο Τζορτζ Κέναν, ο οποίος υπηρέτησε στην Αμερικανική πρεσβεία της Μόσχας μέχρι το έτος 1946 και μετά ανέλαβε διευθυντής του επιτελείου σχεδιασμού πολιτικής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

    Σχολιάζοντας την πρόβλεψή του ο Χ (Τζορτζ Κέναν) σημείωνε ότι «δεν μπορεί ν” αποδειχθή αλλ” ούτε και μπορεί ν” αποκλεισθή», ενώ κατέληγε στο συμπέρασμα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έπρεπε να στηρίξουν την πολιτική τους στην υπόθεση ότι η Σοβιετική εξουσία είναι από την ίδια την φύση της αδύνατη και προσωρινή και να ακολουθήσουν »με εύλογη εμπιστοσύνη μια αποφασιστική πολιτική αναχαίτισης…».

    Επί αυτού του βάθρου θεμελιώθηκε ο ψυχρός πόλεμος των μεταπολεμικών του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου χρόνων, που συνεχίζεται αμείωτος μέχρι των ημερών μας, παρά τα δραματικά γεγονότα των χρόνων 1989-1991…

    Στην θεμελίωση της μεταπολεμικής πολιτικής του ψυχρού πολέμου προσέφερε την δική του συμβολή και ο Αγγλικός λέων στο πρόσωπο του Ουΐνστων Τσώρτσιλ, ο οποίος ομιλών στο Συνέδριο του Συντηρητικού Κόμματος τον Οκτώβριο του έτους 1948 είπε:

    «Οι δέκα τέσσερεις άνδρες του Κρεμλίνου, που κυβερνούν περίπου 300 εκατομμύρια ανθρώπινες ψυχές, με μια αυθαίρετη εξουσία που δεν είχε κανείς Τσάρος από την εποχή του Ιβάν του Τρομερού, και που τώρα ελέγχουν περίπου την μισή Ευρώπη με κομμουνιστικές μεθόδους, οι άνδρες αυτοί τρέμουν την φιλία του ελεύθερου πολιτισμένου Κόσμου, όσο και την εχθρότητά του. Αν το Σιδηρούν Παραπέτασμα σηκωθή, αν επιτραπή ελεύθερη επικοινωνία, εμπορική και πολιτιστική, ανάμεσα στους εκατοντάδες εκατομμύρια καλοπροαίρετους ανθρώπους κι από τις δυο πλευρές, η εξουσία αυτής της διεστραμμένης ολιγαρχίας στην Μόσχα γρήγορα θα υπονομευθή και η γοητεία των κομμουνιστικών δογμάτων της θα διαλυθή. Έτσι για να προστατέψουν τα συμφέροντα και το ίδιο τους το τομάρι δεν μπορούν να επιτρέψουν καμμιά επικοινωνία και συνάφεια» (Ουΐνστων Τσώρτσιλ, Ευρώπη ενώσου).

    Ο David Horowitz στο βιβλίο του «Από την Γιάλτα στο Βιετνάμ», μια ανατομία της διεθνούς ζωής τα χρόνια 1945-1967, που κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Κάλβος το 1971, σημειώνει σχετικά ότι η Αμερικανική πολιτική για την πολιτική και οικονομική απομόνωση της Ρωσίας, με την παράλληλη κύκλωση της Ρωσίας με στρατιωτικές βάσεις κι εχθρικές στρατιωτικές συμμαχίες είχε δύο σημαντικούς στόχους:

    «Ο πιο δευτερεύων από τους στόχους αυτούς – γράφει ο Horowitz – ήταν να στερήσουν από την Ρωσία την επιρροή που είχε κερδίσει στην Ευρώπη σαν αποτέλεσμα των πολεμικών επιτυχιών της (κατά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο). Για να το πετύχουν αυτό οι Ηνωμένες Πολιτείες αποδύθηκαν σε μια προσπάθεια να εξαναγκάσουν την Ρωσία να εγκαταλείψει τις θέσεις της στην Ανατολική Ευρώπη χωρίς κανένα αντάλλαγμα με την μορφή της αναγνώρισης των συμφερόντων για την ασφάλειά της στην περιοχή της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. … Ο πρώτιστος σκοπός της Αμερικανικής ηγεσίας, όπως μπορεί να συναχθή από τις δηλώσεις και τις ενέργειές της, απέβλεπε πέρα από την μονομερή αποχώρηση των Σοβιετικών δυνάμεων από την Ανατολική Ευρώπη, στην κατάρρευση της ίδιας της Σοβιετικής εξουσίας, κι ακόμη πιο πέρα στην κατάρρευση της Ρωσικής Επανάστασης. Στην πραγματικότητα οι σκοποί αυτοί ήσαν αλληλένδετοι μια και μονάχα η αποσύνθεση της Σοβιετικής εξουσίας θα υποχρέωνε τους Ρώσους ν” αποσυρθούν μονομερώς από τις θέσεις τους στην Ευρώπη».

    Εξετάζοντας τα συμβαίνοντα (γεγονότα της Ουκρανίας, ενέργειες της Δύσης, στάση της Ρωσίας), στο φως των παραπάνω εκτεθέντων, μπορεί θαρρώ κανείς να βγάλει το ασφαλές συμπέρασμα ότι ο ψυχρός πόλεμος καλά κρατεί, και ακόμη ότι ο κεφαλαιοκρατικός τυχοδιωκτισμός δεν αρκείται σε ό,τι ως τα τώρα έχει πετύχει, αλλά επιχειρεί να επιτύχει θανάσιμα εν τέλει πλήγματα κατά των αντιπάλων του.

    Εάν το επιτύχει και αυτό, γνώμη μου είναι πως οι απλοί άνθρωποι όπου Γης θα είναι κι αυτοί κι άλλο χαμένοι…

    Κώστας Π. Παντελόγλου

    http://www.kosmosnf.gr/2014/03/russia/?utm_source=%CE%9F+%CE%9A%CF%8C%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%82+%CF%84%CE%B7%CF%82+%CE%9D.+%CE%A6%CE%B9%CE%BB%CE%B1%CE%B4%CE%AD%CE%BB%CF%86%CE%B5%CE%B9%CE%B1%CF%82&utm_campaign=197bdd3b2e-kathysterimeno3_8_2014&utm_medium=email&utm_term=0_d74fbab33a-197bdd3b2e-415251477

  14. Ρolitis on

  15. ΓΙΑ ΤΗ ΣΙΝΟ-ΣΟΒΙΕΤΙΚΗ ΡΗΞΗ:
    ——————————————————————-

    29.09.2013

    Η κρίση της Ταϊβάν και η σινοσοβιετική ρήξη

    Του Λυκουργου Κουρκουβελα*

    Οι σχέσεις Κίνας – ΕΣΣΔ και η τελική ρήξη ανάμεσα στις δύο μεγάλες κομμουνιστικές δυνάμεις αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα και ταυτόχρονα αμφιλεγόμενα κεφάλαια της ψυχροπολεμικής ιστορίας. Οι διαφωνίες των ιστορικών εστιάζονται, κυρίως, γύρω από τις αιτίες που οδήγησαν στη σύγκρουση των δύο κρατών στα τέλη της δεκαετίας του 1960: Πώς και γιατί δύο χώρες με ταυτόσημες ιδεολογικές καταβολές έφθασαν στο σημείο της απόλυτης ρήξης σε μια ιστορική περίοδο κατά την οποία η ιδεολογία διαδραμάτιζε πρωτεύοντα ρόλο στη διαμόρφωση των διακρατικών σχέσεων; Οι απαντήσεις και ερμηνείες ποικίλλουν ανάλογα με την έμφαση που δίνουν οι ερευνητές στους πολιτικούς, στρατηγικούς, οικονομικούς, πολιτισμικούς ακόμη και ψυχολογικούς παράγοντες που επέδρασαν καίρια στην πορεία των σινοσοβιετικών σχέσεων. Από την άλλη πλευρά, συμφωνία υπάρχει ως προς τον χρονικό προσδιορισμό των απαρχών της ρήξης ανάμεσα στις δύο χώρες, ο οποίος εντοπίζεται στις δύο κρίσεις της Ταϊβάν το 1954 και το 1958.

    Η Κίνα βομβαρδίζει, οι ΗΠΑ παρεμβαίνουν

    Στις 3 Σεπτεμβρίου 1954 η κομμουνιστική Κίνα ξεκίνησε τον βομβαρδισμό των νήσων Quemoy, που βρίσκονταν στην κατοχή των Κινέζων «εθνικιστών», οι οποίοι μετά την τελική επικράτηση του Μάο Τσε Τουνγκ στον εμφύλιο, το 1949, ήλεγχαν την Ταϊβάν. Η έναρξη των κινεζικών επιχειρήσεων αποτελούσε στην ουσία συνέχεια του κινεζικού εμφυλίου, καθώς ο διακηρυγμένος στόχος του Μάο ήταν η «απελευθέρωση» της Ταϊβάν από τους Κινέζους «εθνικιστές». Η επέκταση των κινεζικών στρατιωτικών επιχειρήσεων στα νησιά Μάτσου και Ντάτσεν ανάγκασε τους Αμερικανούς να παρεμβάλουν τις ναυτικές δυνάμεις τους ανάμεσα στην Ταϊβάν και τη Λ.Δ. Κίνας. Οι ηγέτες της Λ.Δ. Κίνας, σε πρώτη φάση, ήλπιζαν ότι οι Αμερικανοί δεν θα παρέμβουν και έτσι θα προκαλείτο ρήγμα στις σχέσεις ΗΠΑ – Ταϊβάν. Ο Μάο πίστευε πως μία σύγκρουση με τον μεγάλο «καπιταλιστικό εχθρό» ήταν αναπόφευκτη και ότι ο μόνος τρόπος για να περιοριστούν οι Αμερικανοί ήταν η κλιμάκωση των συγκρούσεων.

    Οι εκτιμήσεις και τα σχέδια του Κινέζου ηγέτη οδήγησαν σε αντίθετα αποτελέσματα. Η κυβέρνηση Αϊζενχάουερ ανέλαβε την προάσπιση της Ταϊβάν και των παράκτιων νήσων, ενώ η αμερικανική στρατιωτική και πολιτική ηγεσία συζήτησε ακόμη και το ενδεχόμενο της χρήσης τακτικών πυρηνικών όπλων εναντίον της Κίνας. Η αποφασιστικότητα των Αμερικανών έγινε φανερή με την «απόφαση για τη Φορμόζα» (Formosa Resolution) της 28ης Ιανουαρίου 1955, που έλαβε το αμερικανικό Κογκρέσο, η οποία επέτρεπε στην κυβέρνηση Αϊζενχάουερ να χρησιμοποιήσει κάθε μέσο για την προάσπιση της Ταϊβάν. Παρά τις νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις που ανέλαβαν οι Κινέζοι την περίοδο του Μαρτίου – Απριλίου 1955, η αποφασιστικότητα που επεδείκνυαν οι Αμερικανοί οδήγησε στην απότομη αλλαγή της κινεζικής στάσης. Στις 23 Απριλίου 1955, στη διάσκεψη του Μπαντούνγκ, ο πρωθυπουργός της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας Τσου Εν Λάι ανακοίνωσε ότι το Πεκίνο ήταν πρόθυμο να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ για τη χαλάρωση της έντασης στην Απω Ανατολή γενικά και στα Στενά της Ταϊβάν ειδικότερα. Η πρώτη κρίση της Ταϊβάν είχε ουσιαστικά τερματιστεί.

    Η κρίση της Ταϊβάν σημειώθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις Κίνας – ΕΣΣΔ βρίσκονταν στο απόγειό τους. Παρά τις προηγούμενες διαφορές που είχαν ανακύψει ανάμεσα στον Μάο και τον Στάλιν, η Κίνα παρέμενε ο πιο πιστός σύμμαχος της ΕΣΣΔ και απόλυτα εξαρτημένη από την ηγέτιδα κομμουνιστική δύναμη. Η κατάσταση άρχισε να αλλάζει γύρω στα μέσα του 1954, κάτι που έγινε εμφανές με την κρίση στην Ταϊβάν. Νέες ερευνητικές προσπάθειες έχουν καταδείξει ότι από τον Ιούλιο του 1954 ο Μάο εγκατέλειψε ξαφνικά την πολιτική της «ειρηνικής συνύπαρξης», που είχαν ξεκινήσει οι Σοβιετικοί στη μετασταλινική εποχή, και άρχισε να προωθεί τη στρατηγική της ευθείας σύγκρουσης με τον καπιταλιστικό κόσμο και ιδίως με τις ΗΠΑ. Σε διεθνές επίπεδο, η πρώτη κίνηση του Κινέζου ηγέτη στο νέο αυτό πλαίσιο ήταν η πρόκληση της πρώτης κρίσης στην Ταϊβάν. Η λήψη της απόφασης για τον βομβαρδισμό των νήσων Quemoy ελήφθη από τον ίδιο τον Μάο χωρίς καμία προηγούμενη συνεννόηση με την ηγεσία του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος.

    Παρά το γεγονός ότι νέες μελέτες έχουν ρίξει το βάρος τους στην προσωπικότητα του Μάο για να ερμηνεύσουν τα στρατηγικά λάθη και την τελική αποτυχία του κινεζικού εγχειρήματος, και παρότι η σοβιετική ηγεσία στήριξε «δημοσίως» τη νέα σύμμαχό της, το σημαντικό ήταν ότι η κρίση του 1954 αποτέλεσε την πρώτη πράξη ανεξαρτητοποίησης του Μάο από αυτό που ο ίδιος προσλάμβανε ως τη «βαριά σκιά του σοβιετικού ηγεμονισμού».

    Τα σχέδια του Μάο, η ανεξαρτητοποίηση από την ΕΣΣΔ

    Από την πρώτη κρίση της Ταϊβάν και μετά, ο Μάο σταδιακά άρχισε μια συνειδητή προσπάθεια ανεξαρτητοποίησης από τον σοβιετικό έλεγχο, η οποία κινήθηκε σε διάφορα επίπεδα. Στο επίπεδο της διεθνούς πολιτικής ο πρόεδρος της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας άρχισε να αντιτίθεται στην πολιτική της «ειρηνικής συνύπαρξης» των Σοβιετικών, που ενείχε τη χαλάρωση των εντάσεων με τον δυτικό κόσμο, και να διακηρύττει το αναπόφευκτο της σύγκρουσης ανάμεσα στον καπιταλιστικό και τον κομμουνιστικό κόσμο. Εδώ βρίσκονταν και οι ρίζες της περίφημης ιδεολογικής ρήξης ανάμεσα στις δύο ηγέτιδες κομμουνιστικές δυνάμεις. Ο Μάο κατηγορούσε τους Σοβιετικούς και προσωπικά τον Χρουστσόφ για «ρεβιζιονισμό», καθώς διατεινόταν ότι η «ειρηνική συνύπαρξη» με τους καπιταλιστές διαστρέβλωνε το μαρξιστικό-λενινιστικό δόγμα και «δηλητηρίαζε» τον επαναστατικό χαρακτήρα του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος.

    Στο οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο, η αμφισβήτηση της ΕΣΣΔ έλαβε σάρκα και οστά με την έναρξη, το 1958, του κινήματος του «Μεγάλου Αλματος προς τα Εμπρός» (Great Leap Forward), που στόχο είχε την εντός πέντε ετών μετατροπή της Κίνας από μία αμιγώς αγροτική οικονομία σε μία κομμουνιστική κοινωνία μέσω της κολεκτιβοποίησης και της ταχείας εκβιομηχάνισης.

    Τα βήματα που έκανε ο Μάο ως προς την όσο το δυνατό μεγαλύτερη ανεξαρτητοποίηση από τη σοβιετική επιρροή δεν στόχευαν μόνο στην ανάκτηση της εθνικής κυριαρχίας του περήφανου και μακραίωνου κινεζικού έθνους, αλλά είχαν και άλλο ένα κίνητρο: την ισότιμη συμμετοχή στην ηγεσία του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος. Με άλλα λόγια, ο ίδιος ο Κινέζος ηγέτης, υποτιμώντας τις πολιτικές και διανοητικές ικανότητες του «χοντροκομμένου» Χρουστσόφ, αυτοπροβαλλόταν ως διάδοχος του Μαρξ και του Λένιν και ως ο ιδεολογικός και πολιτικός εκφραστής του κομμουνισμού στον Τρίτο Κόσμο. Αλλωστε, ο Μάο ήταν ο ηγέτης μιας νικηφόρου κομμουνιστικής επανάστασης. Απέναντι στον Στάλιν και τον δικό του επαναστατικό θρύλο, δεν θα μπορούσε να εγείρει τέτοιες απαιτήσεις. Αλλά ο Χρουστσόφ, προϊόν της σοβιετικής γραφειοκρατίας, δεν διέθετε το κύρος να περιορίσει τις φιλοδοξίες του μεγάλου Κινέζου ηγέτη.

    Στο επίπεδο της διεθνούς πολιτικής πρακτικής, οι αντιλήψεις του Μάο ως προς τις σχέσεις της Κίνας με την ΕΣΣΔ και τον ρόλο του ιδίου αναφορικά με το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα συνοψίστηκαν στη δεύτερη κρίση της Ταϊβάν, το 1958, κατά τη διάρκεια της οποίας οι Σοβιετικοί «σύμμαχοι» παρέμεναν διαρκώς στο σκοτάδι ως προς τα κίνητρα και τις στρατηγικές της κινεζικής ηγεσίας. Η σημασία της δεύτερης κρίσης της Ταϊβάν έγκειται στο ότι σηματοδότησε τη σταδιακή αντίδραση της ΕΣΣΔ στις «προκλήσεις» του Μάο. Από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 και μέσα σε λίγα χρόνια οι πρώην σύμμαχοι θα περάσουν μέσα από μια σειρά διμερών κρίσεων, πρώτα με την εκατέρωθεν ιδεολογική αποκήρυξη και κατόπιν στο στρατηγικό επίπεδο. Η «τριγωνική» διπλωματία των Νίξον και Κίσινγκερ –το ταυτόχρονο «άνοιγμα» δηλαδή των ΗΠΑ προς την ΕΣΣΔ και την Κίνα με στόχο την εκμετάλλευση των εχθρικών σχέσεων των δύο τελευταίων– θα επιδείνωνε περαιτέρω τις σχέσεις των δύο κομμουνιστικών δυνάμεων, οι οποίες θα παρέμεναν σε αυτό το επίπεδο μέχρι την επίσκεψη του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ στο Πεκίνο το 1989.

    * Ο κ. Λυκούργος Κουρκουβέλας είναι μέλος του Συνεργαζόμενου Εκπαιδευτικού Προσωπικού στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου.

    http://www.kathimerini.gr/499900/article/epikairothta/kosmos/h-krish-ths-taivan-kai-h-sinosovietikh-rh3h

  16. Ανατόλι Μάρτσενκο Η κατάθεση μου

    Ιδού λοιπόν μία από τις ιστορίες μου – το μόνο που τη διαφοροποιεί από τις άλλες είναι η επινόηση. Αυτή η ιστορία συνέβη μπροστά στα μάτια μου την άνοιξη του 1963.
    Ένας από τους συγκρατούμενους μου, ο Σεργκέι Κ, έχοντας φτάσει στην κατάσταση της απόλυτης απόγνωσης, εξαιτίας της αναποτελεσματικότητας όλων των απεργιών πείνας, της αυθαιρεσίας, της αδικίας, αποφάσισε ότι θα πρέπει οπωσδήποτε να σακατέψει τον εαυτό του. Από κάπου είχε περιμαζέψει ένα κομμάτι συρματόπλεγμα, έφτιαξε από αυτό ένα αγκίστρι και έδεσε μια πετονιά (που έφτιαξε ξηλώντας τις κάλτσες του). Νωρίτερα είχε φέρει δύο καρφιά που τα είχε κρύψει στην τσέπη του κι είχαν γλιτώσει από τις έρευνες. Το μικρότερο καρφί, το κάρφωσε στη γαβάθα – το κάρφωσε σιγά – σιγά, προσπαθώντας να μην κάνει θόρυβο και τον ακούσουν οι δεσμοφύλακες, σε αυτό το καρφί έδεσε την πετονιά με το αγκίστρι. Εμείς, οι υπόλοιποι κρατούμενοι μέσα στο κελί, σιωπηλοί τον βλέπαμε – δε ξέρω τι συναισθήματα είχαν οι άλλοι ∙ δεν προβλέπεται όμως να ανακατευτεί κανείς, ο καθένας έχει το δικαίωμα να κάνει ότι θέλει με τον εαυτό του και τη ζωή του.
    Ο Σεργκέι πλησίασε στο τραπέζι, ξεντύθηκε εντελώς, κάθισε σε ένα σκαμνί και κατάπιε το αγκίστρι του. Τώρα πια, αν οι δεσμοφύλακες ανοίξουν την πόρτα ή το άνοιγμα απ’ όπου μας έδιναν το φαγητό, εκείνον χωρίς να το θέλει θα το τραβήξουν προς την πόρτα, και θα μπορεί να κόψει την πετονιά μέσα από τη χαραμάδα του ανοίγματος που έδιναν το φαγητό. Για σιγουριά ο Σεργκέι πήρε το δεύτερο καρφί κι άρχισε να καρφώνει τον όσχεο του στο σκαμνί που καθόταν. Τώρα πια κάρφωνε το καρφί με θόρυβο, υπολογίζοντας και προσπαθώντας να προλάβει να το καρφώσει εντελώς πριν έρθει ο δεσμοφύλακας. Και πραγματικά, κατάφερε να το καρφώσει μέχρι τέλους.
    Ακούγοντας τα χτυπήματα και κουδουνίσματα εμφανίστηκε ο δεσμοφύλακας, παραμέρισε το κάλυμμα από το ματάκι της πόρτας και κοίταξε μέσα στο κελί. Προφανώς, αρχικά κατάλαβε μόνο ένα πράγμα: ο κρατούμενος έχει ένα καρφί, ο κρατούμενος καρφώνει ένα καρφί! Και η πρώτη αντίδραση, προφανώς, ήταν να του το πάρει! Άρχισε να ξεκλειδώνει την πόρτα. Τότε ο Σεργκέι του φώναξε εξηγώντας του πως έχουν τα πράγματα. Ο δεσμοφύλακας τα έχασε.
    Σύντομα στο διάδρομο, μπροστά στην πόρτα μας μαζεύτηκαν πολλοί δεσμοφύλακες. Κοιτούσαν από το ματάκι, φώναζαν στο Σεργκέι να κόψει τη πετονιά. Στη συνέχεια, όταν πείστηκαν ότι δεν σκοπεύει να το κάνει, οι δεσμοφύλακες απαίτησαν κάποιος από εμάς να κόψει τη πετονιά. Εμείς καθόμασταν στα κρεβάτια μας, χωρίς να σηκωνόμαστε από αυτά: κάποιες στιγμές κάποιος από εμάς πετούσε καμιά βρισιά ως απάντηση στις απαιτήσεις και τις απειλές. Να όμως που έφτασε η ώρα του μεσημεριανού φαγητού, στο διάδρομο ακούγαμε πως περπατούσαν οι τραπεζοκόμοι, στα γειτονικά κελιά άνοιγαν οι πορτούλες, κουδούνιζαν οι καραβάνες. Ένα παλικάρι από το κελί μας δεν άντεξε – για σκέψου, να μείνεις χωρίς φαγητό – κι έκοψε το σχοινάκι από την πορτούλα που έδιναν το φαγητό. Οι δεσμοφύλακες όρμησαν στο κελί. Μαζεύτηκαν γύρω από το Σεργκέι, αλλά δε μπορούσαν να κάνουν τίποτα: το καρφί είχε μπει βαθιά μέσα στο σκαμνί και ο Σεργκέι καθόταν από πάνω του, γυμνός όπως τον γέννησε η μάνα του, καρφωμένος στον όσχεο. Κάποιος από τους δεσμοφύλακες έτρεξε να δώσει εξηγήσεις στη διεύθυνση και να ζητήσει οδηγίες. Επέστρεψε και μας διέταξαν να μαζέψουμε τα πράγματα μας – μας μετέφεραν σε άλλο κελί.
    Δε ξέρω τι απέγινε ο Σεργκέι. Μάλλον τον έστειλαν στο νοσοκομείο της φυλακής – εκεί είναι πολλοί φυλακισμένοι – «που κάνουν κακό στον εαυτό τους»: και με σκισμένα στομάχια, και εκείνοι που ρίχνουν στα μάτια τους σκόνη από γυαλί, και εκείνοι που καταπίνουν διάφορα αντικείμενα – κουτάλια, οδοντόβουρτσες, σύρματα. Ορισμένοι τρίβουν τη ζάχαρη και την κάνουν σκόνη και μετά την αναπνέουν μέχρι να πάθουν απόστημα στους πνεύμονες . . . Τα ραμμένα με κλωστή κουμπιά σε δύο σειρές, πάνω στο γυμνό κορμί, – είναι λεπτομέρειες απλά, στις οποίες κανείς δε δίνει την παραμικρή σημασία.
    Η εμπειρία του χειρουργού του νοσοκομείου της φυλακής ήταν πλούσια ∙ το πιο συνηθισμένο είναι να ανοίγει το στομάχι και αν είχε φτιάξει ένα μουσείο με τα πράγματα που έβγαζε από εκεί, θα ήταν μάλλον μια από τις πιο θαυμαστές συλλογές στον κόσμο.
    Το ίδιο συχνές ήταν οι χειρουργικές επεμβάσεις για το σβήσιμο των τατουάζ. Δε ξέρω πως έχουν σήμερα τα πράγματα, αλλά τότε, τη διετία 1961 – 1963, οι επεμβάσεις αυτές γίνονταν πολύ πρωτόγονα: απλά έκοβαν ένα κομμάτι δέρματος και μετά οι άκρες τεντώνονταν και ράβονταν. Θυμάμαι έναν κρατούμενο που του έκαναν τρεις επεμβάσεις κατ’ αυτόν τον τρόπο. Την πρώτη φορά του έκοψαν από το μέτωπο μια λωρίδα δέρματος με τη συνήθη σε αυτές τις περιπτώσεις επιγραφή: «Δούλος του Χρουστσόφ». Το δέρμα στο μέτωπο το τέντωσαν με χοντρή ραφή. Πήρε εξιτήριο και ξανάγραψε στο μέτωπό του «Δούλος της ΕΣΣΔ». Τον έστειλαν ξανά στο νοσοκομείο, του έκαναν ξανά επέμβαση. Και πάλι, για τρίτη φορά, χάραξε στο μέτωπό του «Δούλος του ΚΚΣΕ». Και αυτή τη φορά τον έκοψαν στο νοσοκομείο. Μετά από τρεις επεμβάσεις το δέρμα στο μέτωπο του ήταν τόσο τεντωμένο που δεν μπορούσε να κλείσει τα μάτια του, τον αποκαλούσαμε «ο τα πάντα ορών». . .
    Εδώ πάλι, στη φυλακή Βλαντίμιροβκα, έτυχε να μείνω στο ίδιο κελί μερικές ημέρες με τον Σουμπόντι. Ήταν ένα παλικάρι συνομήλικός μου, ομοφυλόφιλος. Στη Βλαντίμιροβκα οι ομοφυλόφιλοι ήταν λίγοι, τους ήξεραν όλοι. Δεν έκαναν μεροκάματα εδώ. Την «πολιτική» ποινή την άρπαξε επειδή, όταν ήταν σε ένα συνηθισμένο στρατόπεδο, υπέβαλε τα παράπονα του – δεν άντεξε την «καλή συμπεριφορά». Μια φορά, μετά από 40 ή 50 παράπονα που υπέβαλε προς το Προεδρείο του Ανωτάτου Σοβιέτ, τον Μπρέζνιεφ και στην Κ.Ε. του Κ.Κ.Σ.Ε. του Χρουστσόφ, κατάπιε όλα τα πούλια από ένα ντόνιμο, 28 κομμάτια. Όταν επιστρέψαμε στο κελί μετά τον περίπατο (κατάπιε το ντόμιμο πριν τον περίπατο), χτύπησε το στομάχι του και είπε σε ένα παλικάρι που ήταν μπροστά του: «Βαλέρκα, άκου!» Δεν ξέρω, αν όντως ο Βαλέρι άκουσε το χτύπο από τα πούλια στο στομάχι του Σουμπότιν, μα τον ρώτησε: «Τι έχεις εκεί;» – «Ντό-μι-νό», – είπε προφέροντας αργά τη λέξη ο Σουμπότιν. Οι γιατροί δε χειρούργησαν το Σουμπότιν. Απλά τον διέταξαν να μετράει τα πούλια κατά τη διάρκεια των εκκενώσεων, λέγοντας πως θα βγουν μόνα τους. Ο Σουμπότιν φιλότιμα τα μετρούσε κάθε φορά, και, ερχόμενος στο κελί, σε ειδικό φύλλο χαρτιού σημείωνε με μολύβι πόσα βγήκαν. Όσο φιλότιμα κι αν μετρούσε όμως, τέσσερα κομμάτια του ξέφυγαν. Μετά από μερικές ημέρες καταθλιπτικής αναμονής βαρέθηκε να περιμένει: αν είχαν μείνει μέσα στο στομάχι του, τότε απλά δεν τον ενοχλούσαν, αν πάλι βγήκαν, δεν παν’ στο διάβολο.

    Μετάφραση από τα ρωσικά Δημήτρης Β. Τριανταφυλλίδης ©

    ο τίτλος του πρωτότυπου στα ρωσικά:Н.Карагужин Сталинская улыбка

    http://samizdatproject.blogspot.gr/2013/06/blog-post_5306.html

  17. Spiegel: Ιγκόρ Στρέλκοφ, ο άνθρωπος που άρχισε τον πόλεμο στην Ουκρανία

    Ο Ιγκόρ Στρέλκοφ, ο «άνθρωπος που άρχισε τον πόλεμο στην Ουκρανία», βρίσκεται στο επίκεντρο εκτενούς δημοσιεύματος – συνέντευξης του Der Spiegel.

    Ο Στρέλκοφ- το πραγματικό του όνομα είναι Ιγκόρ Γκίρκιν, αλλά είναι γνωστός στη Ρωσία με το nom de guerre του, Ιγκόρ Στρέλκοφ- ισχυρίζεται ότι ήταν αυτός που έπεισε τον Ρώσο πρόεδρο, Βλάντιμιρ Πούτιν, να «αρχίσει τον πόλεμο στην ανατολική Ουκρανία». Όπως σημειώνεται στο δημοσίευμα, αντιμετωπίζεται ως ήρωας από τη ρωσική ακροδεξιά, και «συνεχίζει τη μάχη για να φέρει πίσω στη χώρα του την παλιά της δόξα».

    Το μουστάκι και η στάση του παραπέμπουν σε αξιωματικό του τσαρικού στρατού, καθώς μιλά από το γραφείο του στα νότια της Μόσχας. «Αν και η Δύση τον αντιμετωπίζει ως μια τρομακτική φυσιογνωμία, ο Στρέλκοφ, γεννηθείς το 1970, έχει εξελιχθεί τρόπον τινά σε ήρωα της ρωσικής δεξιάς. Είναι μεταξύ αυτών που πιστεύουν ότι ο Πούτιν δεν ενεργεί αρκετά αποφασιστικά στην ανατολική Ουκρανία, και που μισούν βαθιά τους ακτιβιστές της αντιπολίτευσης όπως ο πρόσφατα δολοφονηθείς Μπόρις Νέμτσοφ».

    «Ονειρεύομαι μια Ρωσία με τα φυσικά της σύνορα, τουλάχιστον αυτά του 1939» αναφέρει ο ίδιος στο Spiegel. Ισχυρίζεται ότι ήταν αυτός που έπεισε τον Πούτιν να επέμβει στρατιωτικά στην Ουκρανία, εν μέσω μιας περιόδου κατά την οποία στο Κρεμλίνο ήταν υπό συζήτηση η πρέπουσα προσέγγιση στην κρίση. «Ήμουν αυτός που τράβηξε την σκανδάλη για τον πόλεμο» λέει ο ίδιος, συγκρίνοντας τον εαυτό του με τον Σερβοβόσνιο εθνικιστή Γκαβρίλο Πριντσίπ, ο οποίος δολοφόνησε τον αρχιδούκα Φραγκίσκο Φερδινάνδο, διάδοχο του θρόνου της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας, πυροδοτώντας τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο το 1914.
    Ο Στρέλκοφ υποστηρίζει ότι ήταν ήδη στην Κριμαία στις 21 Φεβρουαρίου του 2014, όταν ο Γιανουκόβιτς εγκατέλειψε το Κίεβο. Νωρίτερα, είχε περάσει καιρό στην Πλατεία Μεϊντάν στο Κίεβο, παρακολουθώντας τους μελλοντικούς αντιπάλους του. Τον Απρίλιο ο ίδιος, μαζί με ένοπλους ατάκτους από τη Ρωσία έφτασε από την Κριμαία στο Σλοβιάνσκ, που βρίσκεται ανάμεσα στο Ντόνετσκ και το Χάρκοβο. «Στην αρχή κανείς εκεί δεν ήθελε να πολεμήσει» λέει. Στη συνέχεια αυτός και οι άνδρες του επιτέθηκαν σε ένα αστυνομικό τμήμα στο Σλοβιάνσκ, δημιουργώντας προηγούμενο. Αργότερα ανέλαβε καθήκοντα «υπουργού Άμυνας» στη Λαϊκή Δημοκρατία του Ντόνετσκ. Τον Αύγουστο το Κρεμλίνο τον διέταξε να επιστρέψει στη Μόσχα από το Ντόνετσκ- μια εντολή την οποία ο ίδιος ακόμα δεν έχει «ξεπεράσει».

    strelkov

    Από το νέο του γραφείο, σημειώνεται στο δημοσίευμα, ο Στρέλκοφ συνεχίζει τη μάχη, με κάποιους από τους υφισταμένους του – κάποιοι εκ των οποίων φορούν ακόμα στολές παραλλαγής, ακόμα και αν κάθονται σε υπολογιστές – να στήνουν βίντεο και ανακοινώσεις.

    Ο Στρέλκοφ υποστηρίζει ότι οι νέοι του αντίπαλοι είναι οπαδοί της φιλελεύθερης αντιπολίτευσης, οι οποίοι, πιστεύει, σχεδιάζουν μια φιλοδυτική επανάσταση στη Ρωσία, στα πρότυπα της Ουκρανίας. Ερωτηθείς για το τι πιστεύει για τη δολοφονία του Νέμτσοφ, απαντά- προσπερνώντας τον εκπρόσωπο Τύπου του- ότι ο Νέμτσοφ «ήταν χωρίς ταλέντο και χωρίς επιτεύγματα. Ήταν εχθρός του ρωσικού κράτους, και όλου του ρωσικού λαού». Ωστόσο, διευκρινίζει ότι δεν εγκρίνει τη δολοφονία του, επειδή «κάνει ζημιά στον Πούτιν» (αν και πριν τον πόλεμο στην Ουκρανία θεωρούσε τον Πούτιν εχθρό). Αυτή τη στιγμή θεωρεί ότι ο Ρώσος πρόεδρος είναι πολύ φιλελεύθερος και πολύ αδύναμος. Ο Στρέλκοφ επιθυμεί να δει την αναστήλωση της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, υπό την ηγεσία ενός ολοκληρωτικού ηγέτη και ονειρεύεται έναν τσάρο στο πρότυπο του Στάλιν. Η ανθρωπότητα, λέει, έχει πολύ μικρή εμπειρία με τη δημοκρατία, και για αυτό ο ίδιος υποστηρίζει μια «ορθόδοξη μοναρχία».

    strelkov

    Ο «Ρωσικός Κόσμος» κατά τον Στρέλκοφ, θα έπρεπε να περιλαμβάνει τη Λευκορωσία, τη Γεωργία, την Αρμενία και ίσως και την Κεντρική Ασία. Η Ουκρανία αποτελεί σίγουρα τμήμα της, κατά τον ίδιο. «Οι πραγματικοί αποσχιστές είναι αυτοί στο Κίεβο, επειδή θέλουν να αποκόψουν την Ουκρανία από τη Μόσχα».
    Οι Ρώσοι εθνικιστές έχουν μια σχέση αγάπης- μίσους με το Κρεμλίνο, σημειώνεται στο δημοσίευμα. Τους αρέσει το «μαχητικό« στυλ του Πούτιν (με τις πολεμικές τέχνες κτλ), αλλά θεωρούν ότι διστάζει, ενώ κάποιοι πιστεύουν ότι δουλεύει για τη Δύση. «Γιατί δεν καταστρέψαμε τον ουκρανικό στρατό τον Σεπτέμβριο;» ρωτά ο Στρέλκοφ. Κάποια ΜΜΕ τον χαρακτήριζαν μέλος της ρωσικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών, GRU – ωστόσο, σύμφωνα με το Spiegel, τα πράγματα είναι πιο πολύπλοκα, καθώς ήταν στέλεχος της FSB (με δράση στην Τσετσενία, μεταξύ άλλων), αλλά παράλληλα δεν κρύβει τις πεποιθήσεις του. Η Ουκρανία δεν είναι ο πρώτος του πόλεμος, καθώς το 1992 ήταν στην Υπερδνειστερία και μετά βρέθηκε στην Τσετσενία και τη Βοσνία, πολεμώντας στο πλευρό των Σέρβων με Ρώσους εθελοντές, τους «Τσαρικούς Λύκους». Στην ανατολική Ουκρανία επέβαλε θανατικές ποινές, επικαλούμενος σοβιετικό διάταγμα του 1941.

    H «προδοσία» της περεστρόικα

    Το Spiegel κάνει λόγο για έναν χαρακτήρα από τα βάθη της μετασοβιετικής κοινωνίας- «εξτρεμιστή», αλλά αυτό δεν είναι κάτι ασυνήθιστο για άνδρες της γενιάς του, που είδαν το 1991 τη Σοβιετική Ένωση, όπου είχαν μεγαλώσει, να αποσυντίθεται γύρω τους. Δεν τους ενδιαφέρει το πολυτελές μοντέλο ζωής, με ακριβά αυτοκίνητα και ταξίδια στο εξωτερικό, και θεωρούν την περεστρόικα του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ προδοσία. Ο Στρέλκοφ πιστεύει ότι πολεμά στην πρώτη γραμμή ενός μεγάλου πολέμου, στον οποίο η Ρωσία θα ανακτήσει τη θέση που της αρμόζει στην παγκόσμια τάξη. Η κοσμοθεωρία αυτή περιλαμβάνει πολλούς εχθρούς, όπως η Ευρώπη, οι ΗΠΑ και οι Ρώσοι που σκέφτονται διαφορετικά. «Οι πιο υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι έχουν στενούς δεσμούς με τους ολιγάρχες και τη Δύση» υποστηρίζει.

    strelkov

    Η παρουσία του στην Ουκρανία ήταν αρχικά πλεονέκτημα για τη ρωσική προπαγάνδα, δίνοντας «πρόσωπο» στον πόλεμο, ενώ αποπνέει έναν αέρα εκκεντρικότητας, με τις παλιές στολές και τις αναπαραστάσεις παλαιών μαχών που αποτελούν ενδιαφέροντά του. Πολλοί Ρώσοι θεωρούν ότι ακολουθεί έναν λιτό, αυστηρό τρόπο ζωής, ότι διακατέχεται από «ιπποτικές» αντιλήψεις και, πάνω από όλα, ότι δεν είναι διεφθαρμένος. Εφημερίδες τον έχουν χαρακτηρίσει «Ρώσο Τσε Γκεβάρα».

    Ωστόσο, όπως σημειώνει το Spiegel, οι Ρώσοι ηγέτες δεν φαίνονται πλέον να τον ελέγχουν, και ο ίδιος έχει εξελιχθεί σε σύμβολο της ρωσικής ακροδεξιάς. Μακροπρόθεσμα, είναι άγνωστο το εάν αυτή η μερίδα της ρωσικής κοινωνίας θα συνεχίσει να θεωρεί ότι έχει δεσμούς με το Κρεμλίνο – ήδη πολλοί επικρίνουν τον Πούτιν επειδή δεν προσάρτησε το Ντόνετσκ και του Λουχάνσκ. Η Μόσχα αφήνει το Ντονμπάς να εξελιχθεί σε «καμμένη γη», λέει ο ίδιος, προσθέτοντας ότι ο πρόεδρος πρέπει να επιβάλει την τάξη στο Κρεμλίνο. Η λέξη που χρησιμοποιεί για αυτό είναι «κάθαρση», που παραπέμπει στις τακτικές του Στάλιν. Η συμφιλίωση με τη Δύση, υποστηρίζει ο ίδιος, δεν είναι πλέον δυνατή. «Ελπίζω να το καταλαβαίνει και ο Πούτιν αυτό», αναφέρει.

    http://www.spiegel.de/international/europe/the-ukraine-war-from-perspective-of-russian-nationalists-a-1023801.html

  18. «Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΛΙΜΟΣ (ΣΟΒΙΕΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ, 1932-1933)

    » Παρ’όλα αυτά, κάποιοι υψηλά ιστάμενοι πολιτικοί, ιδιαίτερα Γερμανοί και Ιταλοί, γνώριζαν και μάλιστα με αρκετές λεπτομέρειες τα σχετικά με τον λιμό του 1932-1933. Οι αναφορές των Ιταλών διπλωματών που ήταν διαπιστευμένοι στο Χαρκόφ, στην Οδησσό ή στο Νοβοροσίσκ και οι οποίες αποκαλύφθηκαν πρόσφατα και δημοσιεύτηκαν από τον Ιταλό ιστορικό Αντρέα Γκρατσιόζι [3] αποδεικνύουν ότι ο Μουσολίνι ήταν απολύτως εν γνώσει της καταστάσεως, ωστόσο δεν την χρησιμοποίησε για την αντικομμουνιστική του προπαγάνδα. Αντιθέτως, το καλοκαίρι του 1933 σημαδεύτηκε από την υπογραφή μιας ιταλοσοβιετικής εμπορικής συμφωνίας, που την ακολούθησε η υπογραφή ενός συμφώνου ειρήνης και μη επιθέσεως. Αποσιωπημένη ή θυσιασμένη στο βωμό του συμφέροντος του κράτους, η αλήθεια για τον μεγάλο λιμό, για την οποία γινόταν λόγος σε ουκρανικές εκδόσεις χαμηλής κυκλοφορίας στο εξωτερικό, άρχισε να επιβάλλεται μόνο μετά το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του ’80, αφού πρώτα δημοσιεύτηκε μια σειρά από εργασίες και έρευνες, τόσο από δυτικούς ιστορικούς όσο και από ερευνητές από την πρώην Σοβιετική Ένωση.

    Το 1930, το κράτος συνέλεξε το 30% της αγροτικής παραγωγής στην Ουκρανία, 38% στις πλούσιες πεδιάδες του Κουμπάν στον βόρειο Καύκασο, 33% της σοδειάς στο Καζακστάν. Το 1931, μολονότι η συγκομιδή ήταν αρκετά κατώτερη, τα αντίστοιχα ποσοστά έφτασαν στο 41,5%, 47% και 39.5%. Τέτοιας έκτασης παρακράτηση από την πλευρά του κράτους δεν γινόταν παρά για να αποδιοργανώσει πλήρως τον παραγωγικό κύκλο. Στο σημείο αυτό αρκεί να θυμηθούμε ότι με το καθεστώς της ΝΕΠ [4] οι αγρότες δεν παραχωρούσαν περισσότερο από το 15-20% της σοδειάς τους, κρατώντας το 12-15% για την επόμενη σπορά, το 25-30% για ζωοτροφές και το υπόλοιπο για την ιδιωτική τους κατανάλωση. Έτσι, η σύγκρουση ήταν αναπόφευκτη ανάμεσα στους αγρότες, που ήταν αποφασισμένοι να χρησιμοποιήσουν κάθε μορφής στρατήγημα προκειμένου να διατηρήσουν ένα τμήμα της σοδειάς τους, και τις τοπικές αρχές που ήταν υποχρεωμένες να εκπληρώσουν με κάθε τίμημα ένα ολοένα και πιο εξωπραγματικό πλάνο (το 1932, το πλάνο της παρακράτησης ήταν κατά 32% ανώτερο από το αντίστοιχο του 1931) [5].
    Η εκστρατεία συλλογής αγροτικών προϊόντων του 1932 άρχισε με πολύ βραδείς ρυθμούς. Από τη στιγμή που άρχισε ο θερισμός, οι αγρότες-μέλη των κολχόζ προσπαθούσαν να κρύψουν ή να «κλέψουν» στη διάρκεια της νύχτας ένα μέρος της σοδειάς. Παρά τα δρακόντεια μέτρα που πάρθηκαν [6], το σιτάρι δεν «απέδιδε». Στα μέσα Οκτωβρίου του 1932, το πλάνο συλλογής για τις βασικές σιτοπαραγωγικές περιοχές της χώρας δεν είχε εκπληρωθεί παρά στο 15-20%. Στις 22/10/1932, το Πολιτικό Γραφείο αποφάσισε να στείλει στην Ουκρανία και στον βόρειο Καύκασο δύο έκτακτες επιτροπές, με σκοπό «την επιτάχυνση της συλλογής των εισφορών» [7]. Στις 2 Νοεμβρίου 1932, η επιτροπή του Λάζαρ Καγκάνοβιτς, έφτασε στο Ροστόφ-Ντον. Συγκάλεσε αμέσως συνέλευση όλων των περιφερειακών γραμματέων του Κόμματος της περιοχής του βορείου Καυκάσου, η οποία υιοθέτησε την παρακάτω απόφαση: «Σε συνέχεια της ιδιαιτέρως ντροπιαστικής αποτυχίας του πλάνου συλλογής των σιτηρών, να υποχρεώσετε τις τοπικές οργανώσεις του Κόμματος να τσακίσουν το οργανωμένο από αντεπαναστατικά στοιχεία και κουλάκους σαμποτάζ και να εκμηδενίσουν την αντίσταση των αγροτοκομμουνιστών και των προέδρων των κολχόζ που τέθηκαν επικεφαλής αυτού του σαμποτάζ». Για έναν ορισμένο αριθμό περιφερειών που είχαν περιληφθεί στον «μαυροπίνακα» (σύμφωνα με την επίσημη ορολογία) πάρθηκαν τα ακόλουθα μέτρα: απόσυρση όλων των προϊόντων από τα καταστήματα, ολοκληρωτική παύση του εμπορίου, άμεση εξόφληση των τρεχόντων δανείων, επιβολή έκτακτης εισφοράς, σύλληψη όλων των «δολιοφθορέων», των «αλλοτριωμένων στοιχείων» και των «αντεπαναστατών», σύμφωνα με μια επιταχυνόμενη διαδικασία, υπό την αιγίδα της Γκεπεού. Σε περίπτωση εξακολούθησης του «σαμποτάζ», ο πληθυσμός υπόκειτο σε ομαδική εκτόπιση. Τον Δεκέμβριο, άρχισαν οι ομαδικές εκτοπίσεις όχι μονάχα των κουλάκων αλλά και ολόκληρων χωριών, ιδιαιτέρως των Κοζάκων stanitsy, που είχαν ήδη πληγεί το 1920 από παρόμοια μέτρα [8]. Ο αριθμός των ειδικών εποίκων εκτοξεύτηκε ραγδαία στα ύψη. Αν για το 1932 τα στοιχεία της διοίκησης του Γκουλάγκ έκαναν λόγο για άφιξη 71.236 εκτοπισμένων, το 1933 καταγράφηκε μια πλημμυρίδα 268.091 νέων ειδικών εποίκων [9]. Μπορούσαν αυτά τα κατασταλτικά μέτρα να επιτρέψουν στο κράτος να κερδίσει τον πόλεμο κατά των αγροτών; Όχι, υπογράμμιζε σε μια ιδιαιτέρως οξυδερκή αναφορά ο Ιταλός πρόξενος του Νοβοροσίσκ: «ο σοβιετικός κρατικός μηχανισμός, υπερβολικά εξοπλισμένος και ισχυρός, βρίσκεται πράγματι σε αδυναμία να νικήσει σε μία ή περισσότερες μάχες εν παρατάξει. Ο εχθρός δεν παρουσιάζεται μαζικός, είναι διάσπαρτος και οι σοβιετικοί εξαντλούνται σε μια ατελείωτη σειρά ατελείωτων επιχειρήσεων […] Τον εχθρό πρέπει να τον γυρεύεις από σπίτι σε σπίτι, από χωριό σε χωριό. Είναι σαν να κουβαλάς νερό με έναν τρύπιο κάδο!» [10].
    Συνεπώς, για να νικηθεί ο «εχθρός» δεν έμενε παρά μονάχα μια λύση: η πείνα. Τον Αύγουστο του 1932, ο Μολότοφ ανέφερε στο Πολιτικό Γραφείο ότι υφίστατο «πραγματική απειλή λιμού ακόμη και στις περιοχές όπου η συγκομιδή ήταν εξαιρετική». Ωστόσο, πρότεινε να εκπληρωθεί με κάθε τίμημα το πλάνο της συλλογής των εισφορών. Ακόμα και σκληροί σταλινικοί [11] ζήτησαν από τον Στάλιν και τον Μολότοφ να ελαφρύνουν το πλάνο συλλογής εισφορών [12]. «Η άποψή σας», αποκρίθηκε ο Μολότοφ, «είναι βαθύτατα λαθεμένη και διόλου μπολσεβίκικη. Εμείς οι μπολσεβίκοι δεν μπορούμε να βάζουμε τις ανάγκες του κράτους-ανάγκες που καθορίζονται επακριβώς με κομματικές αποφάσεις- στη δέκατη, ακόμη και στη δεύτερη θέση»[13].
    Μερικές ημέρες αργότερα, το Πολιτικό Γραφείο έστειλε στις τοπικές αρχές μια εγκύκλιο που διέταζε ότι, από τα κολχόζ τα οποία δεν είχαν ακόμη εκπληρώσει το πλάνο τους, έπρεπε αμέσως να αφαιρεθούν «όλα τα σιτηρά που είχαν στη διάθεσή τους, ακόμη και οι σπόροι που συνιστούν απόθεμα για την σπορά!».
    Υποχρεωμένοι να παραδώσουν κάτω από τις απειλές, ακόμη και τα βασανιστήρια, όλα τα ισχνά τους αποθέματα, μην έχοντας ούτε τα μέσα ούτε τη δυνατότητα να αγοράσουν οτιδήποτε, εκατομμύρια αγρότες των πιο πλούσιων αγροτικών περιοχών της Σοβιετικής Ένωσης αφέθηκαν έτσι στο έλεος του λιμού και δεν είχαν άλλη σωτηρία από το να φύγουν, με προορισμό τα μεγάλα αστικά κέντρα. Όμως, στις 27 Δεκεμβρίου 1932, η κυβέρνηση καθιέρωσε το εσωτερικό διαβατήριο και την υποχρεωτική απογραφή των κατοίκων των πόλεων, με στόχο να περιορίσει την έξοδο των αγροτών, να «εξολοθρεύσει τον κοινωνικό παρασιτισμό» και να «καταπολεμήσει τη διείσδυση των κουλάκων στις πόλεις». Μπροστά σε αυτή τη φυγή των αγροτών που προσπαθούσαν να επιβιώσουν, στις 22 Ιανουαρίου 1933, η κυβέρνηση δημοσίευσε μια εγκύκλιο που καταδίκαζε σε προγραμματισμένο θάνατο εκατομμύρια πεινασμένους. Με τις υπογραφές του Στάλιν και του Μολότοφ, διέταζε τις τοπικές αρχές, και ειδικότερα την Γκεπεού, να απαγορεύσουν «με κάθε μέσον τις ομαδικές αναχωρήσεις των αγροτών της Ουκρανίας και του βόρειου Καυκάσου προς τις πόλεις. Μετά τη σύλληψη των αντεπαναστατικών στοιχείων, οι υπόλοιποι φυγάδες θα επιστρέφουν δια της βίας στους τόπους διαμονής τους». Η εγκύκλιος ερμήνευε ως εξής την κατάσταση: «Η Κεντρική Επιτροπή και η κυβέρνηση έχουν αποδείξεις πως αυτή η μαζική έξοδος των αγροτών είναι οργανωμένη από τους εχθρούς της σοβιετικής εξουσίας, τους αντεπαναστάτες και τους Πολωνούς πράκτορες, με στόχο την προπαγάνδα κατά του συστήματος των κολχόζ ειδικότερα και της σοβιετικής εξουσίας γενικότερα» [14].
    Σε όλες τις περιοχές που επλήγησαν από τον λιμό, ανεστάλη πάραυτα η πώληση εισιτηρίων για τα τρένα. Οδοφράγματα ελεγχόμενα από τις ειδικές μονάδες της Γκεπεού στήθηκαν στους δρόμους για να εμποδίζονται οι αγρότες να εγκαταλείψουν την περιφέρειά τους.
    Στο σημείο αυτό παραθέτουμε την μαρτυρία του Ιταλού πρόξενου του Χαρκόφ, ο οποίος βρισκόταν στην καρδιά μας περιοχής που είχε πληγεί βαρύτατα από τον λιμό: «[…] Εκτός από τους αγρότες που συρρέουν στην πόλη, αφού δεν έχουν καμιά πιθανότητα επιβίωσης στην ύπαιθρο χώρα, υπάρχουν παιδιά που τα φέρνουν εδώ οι γονείς τους και στη συνέχεια τα εγκαταλείπουν, για να επιστρέψουν οι ίδιοι στα χωριά τους και να πεθάνουν εκεί. […] Τα άτομα που έχουν ήδη πρηστεί, μεταφέρονται με εμπορικές αμαξοστοιχίες στην ύπαιθρο και εγκαταλείπονται 50-60 χιλιόμετρα μακριά από την πόλη, ώστε να πεθάνουν απαρατήρητοι […] Όταν φτάνουν στους τόπους εκφόρτωσης, σκάβουν μεγάλους τάφρους και ρίχνουν μέσα τους νεκρούς από τα βαγόνια» [15]. .
    Στην ύπαιθρο, η θνησιμότητα φτάνει στα ύψη την άνοιξη του 1933. Στην πείνα προστίθεται ο τύφος. Σε κωμοπόλεις με αρκετές χιλιάδες κατοίκους, οι ζωντανοί μετριούνται σε μερικές δεκάδες. Περιπτώσεις κανιβαλισμού επισημαίνονται στις αναφορές της Γκεπεού, όπως και στις αντίστοιχες των Ιταλών διπλωματών που είναι διαπιστευμένοι στο Χαρκόφ: «Στο Χαρκόφ, κάθε βράδυ μαζεύουν 250 πτώματα ανθρώπων που πέθαναν από την πείνα ή από τον τύφο. Διαπιστώθηκε ότι ένας μεγάλος αριθμός πτωμάτων δεν είχε πια συκώτι: φαινόταν σαν να είχε αφαιρεθεί με μια μεγάλη τομή. Η αστυνομία τελικά συνέλαβε μερικούς από τους μυστηριώδεις «ακρωτηριαστές» που ομολόγησαν ότι με το κρέας αυτό κατασκεύαζαν τη γέμιση των πιροσκί, τα οποία πουλούσαν στη συνέχεια στην αγορά» [16].
    Τον Απρίλιο του 1933, ο συγγραφέας Μιχαήλ Σολόχοφ, που ήταν περαστικός από μια κωμόπολη στο Κουμπάν, έγραψε δύο γράμματα στον Στάλιν εκθέτοντας λεπτομερώς τον τρόπο με τον οποίο οι τοπικές αρχές είχαν αποσπάσει, με βασανιστήρια, όλα τα αποθέματα των κολχόζ, υποχρεώνοντας τους αγρότες να πεινάσουν. Ζητούσε από τον πρώτο γραμματέα να στείλει βοήθεια και τρόφιμα. Στην απάντησή του στον συγγραφέα, ο Στάλιν αποκάλυπτε χωρίς περιστροφές τη θέση του: οι αγρότες είχαν τιμωρηθεί δίκαια επειδή είχαν «απεργήσει» και είχαν «διαπράξει σαμποτάζ», επειδή είχαν «διεξαγάγει έναν υπονομευτικό πόλεμο κατά της σοβιετικής εξουσίας, έναν πόλεμο μέχρι θανάτου» [17]. Την ώρα που, το 1933, εκατομμύρια αγρότες πέθαιναν από την πείνα, η σοβιετική κυβέρνηση συνέχιζε τις εξαγωγές στο εξωτερικό 18.000.000 κανταριών (εκατόκιλων) σιτηρών για «τις ανάγκες της βιομηχανοποίησης». Τα δημογραφικά στοιχεία και οι απογραφές του 1937 και του 1939, που είχαν κρατηθεί μυστικές μέχρι πρόσφατα, επιτρέπουν την εκτίμηση της έκτασης του λιμού του 1933. Γεωγραφικά, η «ζώνη της πείνας» κάλυπτε ολόκληρη την Ουκρανία, ένα τμήμα της ζώνης των μαύρων γαιών, τις εύφορες πεδιάδες του Ντον, του Κουμπάν και του βόρειου Καυκάσου κι ένα μεγάλο μέρος του Καζακστάν. Ο λιμός και η σιτοδεία έπληξαν περίπου 40.000.000 άτομα. Στις περιοχές που επλήγησαν περισσότερο, όπως οι αγροτικές ζώνες γύρω από το Χαρκόφ, η θνησιμότητα μεταξύ Ιανουαρίου και Ιουνίου δεκαπλασιάστηκε σε σχέση με τον μέσο όρο των προηγούμενων ετών [18].

    Για το 1933 και για το σύνολο της χώρας, διαπιστώνεται αύξηση των θανάτων μεγαλύτερη από 6 εκατομμύρια. Αφού η τεράστια πλειονότητα αυτού του αριθμού οφειλόταν στο λιμό, μπορούμε να εκτιμήσουμε με ακρίβεια σε 6.000.000 περίπου τα θύματα αυτής της τραγωδίας. Η αγροτιά της Ουκρανίας πλήρωσε το βαρύτερο τίμημα, με τουλάχιστον 4.000.000 νεκρούς. Στο Καζακστάν, 1.000.000 νεκροί περίπου, ιδιαιτέρως μεταξύ των νομαδικών πληθυσμών που μετά την κολεκτιβοποίηση είχαν στερηθεί όλα τους τα κοπάδια κι είχαν εγκατασταθεί σε μόνιμους οικισμούς διά της βίας. Στον βόρειο Καύκασο και στην περιοχή των μαύρων γαιών, 1.000.000 νεκροί [19].

    _________________________________
    [1] A.Blum, Naître, vivre et mourir en URSS, 1917-1991, Παρίσι, Plon, σ.99. Αυτή η καταστροφή δεν υπήρξε, ωστόσο, παρόμοια με τις άλλες, στη σειρά των λιμών που αντιμετώπιζε, σε τακτικά διαστήματα, η τσαρική Ρωσία. Υπήρξε άμεση συνέπεια του καινούργιου συστήματος της «στρατιωτικο-φεουδαρχικής εκμετάλλευσης» της αγροτιάς –κατά την έκφραση του αντισταλινικού ηγέτη των μπολσεβίκων Νικολάι Μπουχάριν-, που συστάθηκε στη διάρκεια της αναγκαστικής κολεκτιβοποίησης και αποτέλεσε την τραγική απεικόνιση της τρομακτικής κοινωνικής καταπίεσης που συνόδευσε την έφοδο της σοβιετικής εξουσίας κατά της υπαίθρου, στα τέλη της δεκαετίας του ’20.
    [2] Μια προπαγάνδα που βοηθήθηκε τα μέγιστα από «μαρτυρίες» όπως αυτή του Γάλλου βουλευτή και αρχηγού του ριζοσπαστικού κόμματος Εντουάρ Ερριό, ο οποίος ταξιδεύοντας στην Ουκρανία το καλοκαίρι του 1933, διατυμπάνιζε πως δεν είδε παρά μονάχα «θαυμαστά αρδευόμενους και καλλιεργούμενους λαχανόκηπους» και «αληθινά αξιοθαύμαστες σοδειές», πριν καταλήξει κατηγορηματικά: «Διέσχισα την Ουκρανία και σας βεβαιώνω πως είναι ένας κήπος σε πλήρη άνθηση» (F.Kupferman, Au paus des Soviets. Le Voyage français en Union soviétique , 1917-1939, Παρίσι, Gallimard, 1979, σ.88). Αυτή η τύφλωση ήταν καταρχάς το αποτέλεσμα μιας θαυμαστής σκηνοθεσίας, οργανωμένης από την Γκεπεού για χάρη των ξένων προσκεκλημένων, των οποίων η διαδρομή ήταν σημαδεμένη από υποδειγματικά κολχόζ και παιδικές χαρές. Μια τύφλωση που ολοφάνερα ενισχυόταν από πολιτικές σκοπιμότητες, ιδιαιτέρως από την πλευρά των Γάλλων ιθυνόντων που εκείνη την εποχή βρισκόταν στην εξουσία, και οι οποίοι φρόντιζαν να μην διαταραχθεί η διαδικασία της σχεδιαζόμενης προσέγγισης με τη Σοβιετική ένωση, απέναντι σε μια Γερμανία που γινόταν ολοένα και πιο απειλητική μετά την πρόσφατη ανάρρηση στην εξουσία του Αδόλφου Χίτλερ.
    [3] A.Graziosi, “Letters de Kharkov. La famine en Ukraine et dans le Caucase du Nord a travers les rapports des diplomats italiens, 1932-1934”, Cahiers du Monde russe et soviétique , XXX (1-2), Ιανουάριος-Ιούνιος 1989, σσ.5-106.
    [4] Το 1919 ο Λένιν ίδρυσε την Τρίτη (ή Κομμουνιστική) Διεθνή, μέσω της οποίας, τα χρόνια που ακολούθησαν, το σοβιετικό κομμουνιστικό κόμμα, το μόνο που είχε κατακτήσει την εξουσία, επιβλήθηκε ως ιδεολογικό και πολιτικό πρότυπο στα άλλα κομμουνιστικά κόμματα.
    Ο εμφύλιος πόλεμος έληξε νικηφόρα για τον Κόκκινο Στρατό των Εργατών και των Αγροτών τον οποίο είχε δημιουργήσει ο Λένιν και διοικούσε ο Λέον Τρότσκι. H χώρα όμως βρισκόταν σε απελπιστική κατάσταση. Για να αντιμετωπίσει τις τεράστιες οικονομικές δυσκολίες και τη διογκούμενη δυσαρέσκεια του λαού, και ιδίως των αγροτών, που αυτές προκαλούσαν και που άρχιζε να γίνεται επικίνδυνη για το σοβιετικό καθεστώς, τον Μάρτιο του 1921 ο Λένιν εισήγαγε τη Νέα Οικονομική Πολιτική. H ΝΕΠ αποτελούσε ως έναν βαθμό παραχώρηση προς το καπιταλιστικό σύστημα καθ” ότι επέτρεπε, αν και σε περιορισμένη κλίμακα, την ιδιωτική οικονομική δραστηριότητα. Πρόσφερε όμως ανακούφιση στους αγρότες και βελτίωσε τον μηχανισμό διακίνησης των ειδών διατροφής. Το Βήμα, Κυριακή 4 Απριλίου 2004.
    [5] M.Lewin, La formation du systeme sovietique, Παρίσι, Gallimard, 1987, σσ.206-237.
    [6] Στο οπλοστάσιο της καταστολής, ένας περίφημος νόμος που δημοσιεύτηκε στις 7 Αυγούστου 1932, στο αποκορύφωμα του πολέμου ανάμεσα στην αγροτιά και στο καθεστώς, προέβλεπε καταδίκη 10χρονου εγκλεισμού σε στρατόπεδο ή την θανατική ποινή για «κάθε κλοπή ή κατασπατάληση της σοσιαλιστικής ιδιοκτησίας». Ο νόμος έγινε γνωστός με το προσωνύμιο «ο νόμος των σταχυών», γιατί οι περισσότεροι από όσους καταδικάζονταν βάσει αυτού είχαν κλέψει μερικά στάχυα σιταριού ή σίκαλης από τα κολχόζ. Αυτός ο άθλιος νόμος επέτρεψε από τον Αύγουστο του 1932 μέχρι τον Δεκέμβριο του 1933, την καταδίκη περισσότερων από 125.000 άτομα, εκ των οποίων 5.400 στην εσχάτη των ποινών (GARF- Κρατικά Αρχεία της Ομοσπονδίας της Ρωσίας, 3316/1254/4-7).
    [7] Ν.Α. Invitski, Κολεκτιβοποίηση και αποκουλακοποίηση (Kollektivizatsia i raskoulacivanie), Μόσχα, 1994, σσ.192-3.
    [8] Invitski, ό.π., σσ.198-206.
    [9] V.N. Zemskov, «Η εκτόπιση των κουλάκων την δεκαετία του 1930» (“Kulackaia ssylka v 30-ye gody”), Sotsiologiceskie issledovania, 1991, σσ.4-5.
    [10] Α.Graziosi, ό.π. σ.51.
    [11] Όπως ο Στανισλάς Κόσσιορ,πρώτος γραμματέας του κομμουνιστικού κόμματος της Ουκρανίας και ο Μιχαήλ Χαταγιέβιτς, πρώτος γραμματέας του κόμματος στην περιοχή του Ντιεπροπετρόφσκ.
    [12] «Για να μπορέσει στο μέλλον να αυξάνεται σύμφωνα με τις ανάγκες του προλεταριακού κράτους», έγραφε ο Χατάγιεβιτς στον Μολότοφ τον Νοέμβριο του 1932, «πρέπει να λάβουμε υπόψη μας τις ελάχιστες ανάγκες των μελών των κολχόζ, γιατί αλλιώς σε λίγο δεν θα υπάρχει κανένας για να σπείρει και να εξασφαλίσει την παραγωγή».
    [13] Invitski, ό.π., σσ.198-9.
    [14] στο ίδιο, σ.204.
    [15] Α. Graziozi, ό.π., σσ. 59-60.
    [16] στο ίδιο,σ.79. R.Conquest, Sanglantes moissons, Παρίσι, R.Laffont, σ.267-96.
    [17] Προεδρικά Αρχεία της Ομοσπονδίας της Ρωσίας, 45/1/827/7-22.
    [18] 100.000 θάνατοι τον Ιούνιο του 1933 στην περιοχή του Χαρκόφ έναντι 9.000 θανάτων τον Ιούνιο του 1932. Πρέπει επίσης να επισημάνουμε ότι πολλοί θάνατοι, δεν καταγράφονταν. Οι αγροτικές ζώνες φυσικά επλήγησαν πιο σκληρά από τις πόλεις, αλλά ούτε κι αυτές οι τελευταίες δεν γλίτωσαν. Το Χαρκόφ έχασε μέσα σε ένα χρόνο περισσότερους από 120.000 κατοίκους, το Κρασνοντάρ 40.000 και η Σταβροπόλ 20.000.
    [19] Ν.Aravoletz,”Poteri naselenia v 30-ye gody” («οι δημογραφικές απώλειες τα χρόνια του ‘30»), Οtecestvennaia Istoria, 1995, αρ.1, σσ.135-145. Ν.Ossokina, “Jertvy goloda 1933. Skol’ko ix?” (« ο αριθμός των θυμάτων του λιμού του 1933.Πόσα;»), Otecestvennaia Istoria, 1995, αρ.5, σ.18-26. V.Tsaplin, “Statistika jertv stalinisma” («Στατιστική των θυμάτων του σταλινισμού»), Voprosy Istorii, 1989, αρ.4, σσ.175-181.
    [20] Τίτλος πρωτοτύπου: Le livre noir du communisme, Συγγραφείς: Stephane Courtois, Nicolas Werth, Jean-Louis Panne, Andrzej Paczkowski, Karel Bartosed,Jean-Louis Margolin
    Εκδόσεις: Editions Poberf Laffont, S.A., 1η έκδοση: 1997. [21] «Η Μαύρη βίβλος του Κομμουνισμού», σ.31. Όλη την εισαγωγή στην ελληνική έκδοση μπορείτε να την διαβάσετε εδώ:http://www.in.gr/books/kourtoua/default.htm [22] Βλ. J.F.Revel (1976) La tentation totalitaire. Παρίσι, Robert Laffont και (2000) La grande parade. Παρίσι, Plon,σ.11. «Τόσο το χειρότερο για τα αντικειμενικά δεδομένα!». Αυτή είναι η φόρμουλα του G.Lukacs για την αντιμετώπιση της αντινομίας μεταξύ πραγματικότητας και προγράμματος δράσης υπαγορευμένης από την ιδεολογία, Βλ. L.Kowalowski (1978) Main Currents in Marxism. Νέα Υόρκη, Oxford University Press, τ.3, σ.265.
    [23] «Η Μαύρη βίβλος του Κομμουνισμού», Εισαγωγή στην ελληνική έκδοση, Δημ.Δημητράκος, σ.31.
    [24] στο ίδιο, σ.32.

    https://athens.indymedia.org/post/1554578/

  19. Η ΣΤΑΛΙΝΙΚΗ ΠΑΛΙΝΟΡΘΩΣΗ ΣΤΑ ΜΥΑΛΑ ΤΩΝ ΟΠΑΔΩΝ ΤΟΥ ΚΚΕ
    ———————————————————————————————-

    Η Σοβιετική Ένωση και ο 20ος αιώνας
    Γράφει ο Θανάσης Κανιάρης.

    Το άρθρο αυτό ήταν προγραμματισμένο να γραφεί το Δεκέμβρη του 2016, με αφορμή την μαύρη επέτειο των 25 χρόνων από τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης το Δεκέμβρη του 1991.

    Οι λόγοι που επέσπευσαν την γραφή του είναι κατά βάση δύο. Το πρόσφατο δημοψήφισμα (σημ. Κρίσεις, για δημοσκόπηση πρόκειται) στη Ρωσία, σύμφωνα με το οποίο περισσότερο από το 60% των πολιτών της χώρας, τάσσεται υπέρ της ανασύστασης της Σοβιετικής Ένωσης και οι αναζητήσεις της ελληνικής αριστεράς για τη σοσιαλιστική προοπτική, την κριτική που ασκείται –ενίοτε και αδυσώπητη πολεμική- στο σοσιαλισμό που γνωρίσαμε κλπ.

    Η ιδεολογική–πολιτική διαπάλη ανάμεσα στους οπαδούς του σοσιαλισμού–κομμουνισμού και του καπιταλισμού, ξεκίνησε μαζί με την εμφάνιση του εργατικού κινήματος στις αρχές του 19ου αιώνα, με κέντρα της αντιπαράθεσης αυτής την Ευρώπη –κυρίως την αναπτυγμένη- και τις ΗΠΑ.

    Το νεαρό, ανερχόμενο εργατικό κίνημα, ευτύχησε να έχει στις τάξεις του διανοούμενους –αστικής κατά βάση προέλευσης– του κύρους ενός Καρόλου Μαρξ, ενός Φρίντριχ Ένγκελς, του Γ. Πλεχάνοφ, του Κ. Κάουτσκι (άσχετα από τη μελλοντική τους πορεία) και φυσικά του Βλαδίμηρου Λένιν.

    Οι Μαρξ, Ένγκελς, ως θεμελιωτές της θεωρίας του διαλεκτικού και ιστορικού υλισμού και ο Λένιν με τις επεξεργασίες του για τον μονοπωλιακό καπιταλισμό- ιμπεριαλισμό, κυριολεκτικά άλλαξαν τον τρόπο σκέψης της ανθρωπότητας στη φιλοσοφία, την οικονομία, τις πολιτικές και κοινωνικές επιστήμες.

    Στην ιδεολογική αυτή επίθεση του εργατικού κινήματος, η αστική διανόηση δεν είχε να αντιτάξει σοβαρά επιχειρήματα. Ο καπιταλισμός από τον 19ο αιώνα, είχε εδραιωθεί σαν κοινωνικό–πολιτικό σύστημα και μοιραία είχε εξελιχθεί σε καθεστωτική δύναμη. Δύναμη, η οποία σταδιακά έχανε τα προοδευτικά της χαρακτηριστικά ενώ ενισχύονταν οι, εγγενείς σε κάθε εκμεταλλευτικό σύστημα, αντιδραστικές της τάσεις.

    Ό,τι θετικό είχε να εκφράσει η αστική διανόηση, το διατύπωσε τον 16ο, τον 17ο και τον 18ο αιώνα, την περίοδο που η αστική τάξη, σε συμμαχία με τις άλλες καταπιεζόμενες κοινωνικές τάξεις και ενδιάμεσα στρώματα, πάλευε για την κατάργηση των φεουδαρχικών προνομίων που λειτουργούσαν σαν τροχοπέδη στην περαιτέρω κοινωνική και οικονομική πρόοδο.

    Στην πάλη της αυτή βρέθηκε αντιμέτωπη με τα αντιδραστικά θρησκευτικά δόγματα της καθολικής εκκλησίας –την επίσημη ιδεολογία των φεουδαρχών- και ως επαναστατική δύναμη, απέναντι στον θρησκευτικό σκοταδισμό, επιστράτευσε τον ορθό λόγο (ορθολογισμός) και την αναζήτηση της επιστημονικής αλήθειας. Την περίοδο αυτή αναδείχθηκαν οι μεγάλοι διανοητές, όπως ο Ανταμ Σμιθ και ο Ντέιβιντ Ρικάρντο στις οικονομικές επιστήμες, ο Τζων Λοκ και ο Σπινόζα στη φιλοσοφία, άλλα και οι διαφωτιστές που με το έργο τους προετοίμασαν ιδεολογικά τη μεγάλη Γαλλική Επανάσταση.

    Σαν ανερχόμενη δύναμη στα σπλάγχνα της φεουδαρχικής κοινωνίας, η αστική τάξη ήταν επαναστατική, καθώς πάλευε για την κατάργηση των ξεπερασμένων φεουδαρχικών παραγωγικών σχέσεων και την αντικατάσταση τους με τις νέες παραγωγικές σχέσεις οι οποίες έδωσαν τεράστια ώθηση στις παραγωγικές δυνάμεις που είχαν ήδη ξυπνήσει από τον μεσαιωνικό τους λήθαργο.

    Σαν καθεστωτική τάξη, οι αστοί περάσανε στην πλήρη αντίδραση. Τα συνθήματα της ελευθερίας της ισότητας και της αδελφότητας που πυροδότησαν τη μεγάλη Γαλλική Επανάσταση του 1789, στο νέο αστικό περιβάλλον αποδείχτηκαν το φύλλο συκής, πίσω από το οποίο οι νέοι εξουσιαστές επιχείρησαν να κρύψουν τις νέες εκμεταλλευτικές σχέσεις που δημιουργήθηκαν με τη μορφή της μισθωτής εργασίας. Στην προσπάθεια τους να αντιμετωπίσουν το ανερχόμενο εργατικό κίνημα που στις σημαίες του πρόβαλε το αίτημα της κοινωνικής χειραφέτησης και την κατάργηση της ταξικής εκμετάλλευσης, οι αστοί συμμάχησαν με τα υπολείμματα της φεουδαρχίας και την καθολική εξουσία που είχαν στο παρελθόν πολεμήσει, ενώ η αστική διανόηση έπαψε να ενδιαφέρεται για τον «ορθό λόγο» και την επιστημονική αναζήτηση της αλήθειας, ειδικά στις κοινωνικές επιστήμες. Σκοπός πλέον των αστών διανοουμένων, ήταν η υπεράσπιση των θεσμών της αστικής εξουσίας. Έγιναν απολογητές του νέου εκμεταλλευτικού συστήματος.

    Σκληρή ιδεολογική – πολιτική αντιπαράθεση

    Η ρωσική Οκτωβριανή Επανάσταση, ήταν η κυριαρχία του νέου πάνω στο παλιό. Το ρωσικό προλεταριάτο, με την ενεργή πολιτική του δράση, ήλθε και έδωσε απάντηση στο ερώτημα: μετά τον καπιταλισμό τι; Και η απάντηση φυσικά ήταν ο σοσιαλισμός, η εργατική εξουσία, η οικοδόμηση μίας κοινωνίας χωρίς ταξική εκμετάλλευση.

    Από την άλλη όπως καλά γνωρίζουμε ο διεθνής ιμπεριαλισμός, δεν συμβιβάστηκε ποτέ με την ιδέα της αποδοχής του νέου σοσιαλιστικού κράτους. Και από την πρώτη στιγμή της ύπαρξης του, πέρασε στην αντεπίθεση, η οποία εκφράστηκε με στρατιωτικά, οικονομικά και πολιτικο–ιδεολογικά προπαγανδιστικά μέσα.

    Στην πάλη των ιδεών ο διεθνής ιμπεριαλισμός απέφυγε την απευθείας αντιπαράθεση με τις επαναστατικές δυνάμεις της εποχής, όπου από χέρι ήταν χαμένος. Τι αλήθεια θα μπορούσαν να πουν οι εκπρόσωποι της διεθνούς του κεφαλαίου στην κριτική που ασκούσε ο μαρξισμός στο καπιταλιστικό σύστημα; Τι θα μπορούσαν να αντιτάξουν στην ανάλυση του Λένιν για το ιμπεριαλιστικό στάδιο του καπιταλισμού, τη στιγμή μάλιστα που η ανθρωπότητα βίωνε τις δραματικές συνέπειες του πρώτου παγκόσμιου ιμπεριαλιστικού πολέμου;

    Με το ρεαλισμό που τους διακρίνει, οι αστοί απέφυγαν τις κακοτοπιές και επέλεξαν να μεταφέρουν την αντιπαράθεση στο δικό τους γήπεδο. Με τη βοήθεια ισχυρών προπαγανδιστικών μηχανισμών, στους οποίους πρωταγωνιστικό ρόλο έπαιξαν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, η κινηματογραφική «βιομηχανία», πολιτικοί, αθλητικοί παράγοντες, διανοούμενοι, δημοσιογράφοι, επιχείρησαν να δημιουργήσουν μια στρεβλή, ψευδή εικόνα για τον σύγχρονο κόσμο. Σύμφωνα με αυτή, η σύγκρουση αφορούσε την πάλη του ελεύθερου κόσμου (που εκπροσωπούσε ο καπιταλισμός) κατά του ολοκληρωτικού κομμουνισμού που στερούσε τους πολίτες από τα στοιχειώδη πολιτικά και ατομικά δικαιώματα. Δεν είχαμε επομένως ταξική σύγκρουση, αλλά σύγκρουση των ελεύθερων κατά των ολοκληρωτικών κοινωνιών.

    Οι έννοιες όμως της ελευθερίας και του καπιταλισμού είναι ασύμβατες μεταξύ τους κατά διπλή έννοια. Κατ’ αρχάς η επικράτηση του καπιταλισμού, προϋποθέσει την υποταγή της εργατικής τάξης στο κεφάλαιο. Οι άμεσοι παραγωγοί (εργάτες) σε συνθήκες κυριαρχίας των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής, βρίσκονται κάτω από την εξουσία του κεφαλαίου (δικτατορία της αστικής τάξης). Κατά δεύτερο, ο καπιταλισμός στο ιμπεριαλιστικό του στάδιο, προϋποθέτει την οικονομική, πολιτική, στρατιωτική, πολιτιστική εξάρτηση της συντριπτικής πλειοψηφίας των κρατών του πλανήτη από μία χούφτα ισχυρές ιμπεριαλιστικές χώρες, οι οποίες, αφού έχουν ολοκληρώσει το εδαφικό μοίρασμα, προχωρούν στη συνέχεια στο μοίρασμα της παγκόσμιας αγοράς.

    Υπό αυτές τις συνθήκες, σε περιβάλλον κυριαρχίας του κεφαλαίου, πως είναι δυνατό η εργατική τάξη, αλλά και η συντριπτική πλειοψηφία του λαού να είναι πραγματικά ελεύθερη;

    Τον ιμπεριαλισμό όμως δεν τον ενδιέφερε να δώσει πραγματικές απαντήσεις σε πραγματικά ερωτήματα. Αυτό που διακαώς επεδίωκε, ήταν να εξαφανίσει από προσώπου γης την εργατική, σοσιαλιστική εξουσία. Με κάθε μέσο και κάθε τρόπο. Και για το σκοπό αυτό, έθεσε σε κίνηση τεράστια υλικά μέσα.

    Για τις προσπάθειες της Δύσης να εξαγοράσει συνειδήσεις την περίοδο του αποκαλούμενου «ψυχρού πολέμου», λίγα πράγματα έχουν γραφεί ως σήμερα. Από την άποψη αυτή, είναι ενδεικτικό και συνάμα αποκαλυπτικό το άρθρο της ιστορικού και ερευνήτριας Μαρίνας Πετράκη που γράφηκε στη «Καθημερινή» το Μάη του 2012. Υπό τον τίτλο «ο πολιτιστικός ψυχρός πόλεμος» η αρθρογράφος αναφέρει μεταξύ άλλων: «Η επιτακτική ανάγκη να επαναπροσδιορισθεί η αμερικανική πολιτιστική ταυτότητα στην Ευρώπη και να υπονομευθεί πλήρως ο κομμουνιστικός κίνδυνος και οι προπαγανδιστικές πρακτικές της Σοβιετικής Ενωσης ενεργοποίησε μηχανισμούς ενός πολιτιστικού και ιδεολογικού πολέμου, που όμοιό του δεν είχε γνωρίσει ο κόσμος. Σύμφωνα με τις νεώτερες ιστορικές έρευνες (Saunders), κέντρο αυτής της τιτάνιας και μυστικής προσπάθειας ήταν η CIA (Central Ιntelligence Agency) που ιδρύθηκε το 1947 και αντικατέστησε το OSS (Office of Strategic Ser-vices) του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Το Γραφείο Πολιτικού Σχεδιασμού (OPC) της CIA, με επικεφαλής τον διπλωμάτη Τζορτζ Κέναν (George Kennan) επιδόθηκε άμεσα σε ένα συγκεκαλυμμένο ψυχολογικό πρόγραμμα με στόχο την «απεξάρτηση» της ευρωπαϊκής διανόησης από την παρατεταμένη γοητεία του μαρξισμού και του κομμουνισμού και την ανάδειξη αξιών, όπως η ελευθερία (The Crusade for Freedom), η αλήθεια (The Truth Campaign) και η δημοκρατία και η ειρήνη (Pax Americana) μέσα από μια νέα εποχή διαφωτισμού, που θα ονομαζόταν ο Αμερικανικός Αιώνας.

    Για να επιταχύνει την υλοποίηση των στόχων της, η CIA ίδρυσε το δικό της «υπουργείο Πολιτισμού» το Κογκρέσο της Πολιτιστικής Ελευθερίας CCF (Congress for Cultural Freedom), μια οργάνωση με δεκάδες γραφεία και οργανώσεις σε 35 χώρες και με απεριόριστες οικονομικές δυνατότητες. Χρηματοδότησε μυστικά εκατοντάδες συνέδρια, εκθέσεις ζωγραφικής, μουσικές και θεατρικές παραστάσεις σε όλο τον κόσμο και προέβη στην έκδοση και μυστική επιδότηση είκοσι περιοδικών με σημαντικότερο όλων το περιοδικό Encounter που εκδιδόταν στο Λονδίνο και αποτελούσε το «σπουδαιότερο κεφάλαιο» της CCF, καθώς μέσα από τη λογοτεχνική και πολιτιστική του ταυτότητα υπογράμμιζε τον ρόλο της Αμερικής στο κτίσιμο ενός νέου κόσμου. Ενα μεγάλο δίκτυο ανθρώπινου δυναμικού αποτελούμενο από προσωπικότητες των μέσων μαζικής ενημέρωσης, αστέρες του κινηματογράφου, μέλη συνδικάτων, οικονομικούς παράγοντες κινητοποιήθηκε να «κερδίσει τον Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο χωρίς να χρειαστεί να πολεμήσει γι’ αυτόν», την ώρα που ο πρόεδρος Αϊζενχάουερ δήλωνε ότι η διάδοση της αλήθειας και η πάταξη του κομμουνιστικού ψεύδους επιτάσσει έναν πόλεμο για το μυαλό και τη βούληση των ανθρώπων: τον «ψυχολογικό πόλεμο».

    Στο κέντρο αυτού του πολέμου και των πρακτικών του βρίσκονταν, όπως προκύπτει από την πρόσφατη ιστοριογραφία (Lukas, Saunders, Berghan), αμερικανικά ιδρύματα, όπως τα Rockefeller Foundation, Carnegie Institution και Fairfield Foundation, καθώς και πλήθος άλλων αμερικανικών ιδρυμάτων με σπουδαιότερο το Ford Foundation, που «διευκόλυναν» τη CIA να διακινεί τεράστια χρηματικά ποσά για τις προπαγανδιστικές της δραστηριότητες σε όλο τον κόσμο».

    Για τη δε επιχείρηση εξαγοράς συνειδήσεων από τους «ιππότες του ελεύθερου κόσμου» το άρθρο επισημαίνει:

    «Η πολιτιστική διαμάχη, αποτέλεσμα της ιδεολογικής σύγκρουσης των δύο υπερδυνάμεων δημιούργησαν εντάσεις, οι οποίες απετέλεσαν πρότυπα για κοινωνικές διεργασίες και δρομολόγησαν πολιτικές που άφησαν τη σφραγίδα τους σε πολλές χώρες.

    Ωστόσο, παρά τις γιγάντιες προσπάθειες των Ηνωμένων Πολιτειών να διαπεράσουν το «σιδηρούν παραπέτασμα» διά μέσου μιας τέλεια συντονισμένης προπαγανδιστικής μηχανής, οι περισσότεροι διαθέσιμοι οικονομικοί πόροι κατευθύνονταν στην πραγματικότητα στην άλλη πλευρά του παραπετάσματος, αυτήν του Ελεύθερου Κόσμου. Εκατομμύρια δολάρια ξοδεύτηκαν σε χώρες της Ευρώπης, της Ασίας, αλλά και της Νοτίου Αμερικής, στην προσπάθεια να καταπολεμηθεί ο πολιτιστικός αντιαμερικανισμός της ευρωπαϊκής διανόησης και να αλλάξει η παγιωμένη δυτική αντίληψη για την «απολίτιστη» Αμερική.

    Είναι αλήθεια ότι καμία άλλη ηγεμονική δύναμη στην Ιστορία δεν έχει επενδύσει τόσα πολλά σε όλο τον κόσμο για να προαγάγει την ιδεολογία της και να αναδείξει τον πολιτισμό της. Είναι επίσης αλήθεια ότι πολύ λίγες χώρες έμειναν ανεπηρέαστες από αυτήν την σταυροφορία της ψυχολογικής πειθούς και την επιχείρηση αμερικανοποίησης».

    Η περίπτωση της Ελλάδας

    Είναι αλήθεια ότι ο βρώμικός προπαγανδιστικός πόλεμος που κήρυξε ο δυτικός ιμπεριαλισμός κατά της Σοβιετικής Ενωσης και των άλλων σοσιαλιστικών χωρών, βρήκε πολλούς οπαδούς και στην Ελλάδα, όχι μόνο από το χώρο των πολιτικών εκπροσώπων της αστικής τάξης, αλλά και από τα «αριστερά» του πολιτικού φάσματος. Αντίθετα, τα λαϊκά στρώματα, παρά την αντισοβιετική προπαγάνδα, είχαν πάντα φιλικές διαθέσεις απέναντι στη χώρα αυτή.

    Η στάση των αστικών πολιτικών δυνάμεων απέναντι στις σοσιαλιστικές χώρες και τη Σοβιετική Ένωση, ήταν κοινή με αυτή της ιμπεριαλιστικής Δύσης. Κατηγορούσαν τις χώρες αυτές για την έλλειψη πολιτικών ελευθεριών, για την μονοκρατορία του κόμματος που οδηγούσε στον ολοκληρωτισμό, για στρατόπεδα συγκέντρωσης όπου έκλειναν τους αντιφρονούντες.

    Γεγονός πάντως είναι, ότι η κυβέρνηση της ΝΔ αρχικά και στη συνέχεια το ΠΑΣΟΚ –κάνοντας την ανάγκη φιλότιμο- ακολούθησαν πολιτική εξομάλυνσης των σχέσεων με τις σοσιαλιστικές χώρες της βαλκανικής χερσονήσου, αλλά και την ίδια τη Σοβιετική Ένωση. Είναι ενδεικτικό, ότι στην ελληνοτουρκική κρίση το 1987, ο Α. Παπανδρέου έστειλε τον Κ. Παπούλια -με την ιδιότητα του υπουργού Εξωτερικών- όχι σε κάποια χώρα της Δύσης, αλλά στη Σόφια του Τ. Ζίφκοφ… Ήταν από τα παράδοξα της εποχής, η απειλή πολεμικής σύγκρουσης ανάμεσα σε δύο χώρες μέλη του ΝΑΤΟ –με αφορμή τους τουρκικούς σχεδιασμούς για πραγματοποίηση ερευνών του ωκεανογραφικού «Χόρα» εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας- να εξωθήσει τη μία από αυτές να αναζητήσει συμμάχους και πολιτική στήριξη, όχι εντός της συμμαχίας, αλλά στο αντίπαλο στρατόπεδο, σε χώρα μέλος του Συμφώνου της Βαρσοβίας.

    Εκεί πάντως που επικρατούσε αντισοβιετικός παροξυσμός ήταν στην πέραν του ΚΚΕ Αριστερά, σε όλες τις εκφάνσεις και σε όλες τις αποχρώσεις. Οι πολιτικοί αυτοί χώροι, κυριολεκτικά έπασχαν από αντισοβιετική υστερία, η οποία εκφραζόταν στο γεμάτο χολή, πολιτικό τους λόγο. Πρωταθλητής στο αντισοβιετικό μένος το εκλιπόν σήμερα «ΚΚΕ εσ». Η εφημερίδα «Αυγή» μέσα από τις σελίδες της έσταζε δηλητήριο για τη Σοβιετική Ένωση και τις άλλες σοσιαλιστικές χώρες, τις οποίες κατηγορούσε για…έλλειψη πολιτικής δημοκρατίας. Οι ίδιοι, εμφανίζονταν ως οπαδοί του «δημοκρατικού σοσιαλισμού», σε αντίθεση βέβαια με τον «ολοκληρωτικό σοσιαλισμό» των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Η απορριπτική θέση των κρατών αυτών, ενσωματώθηκε σε μία και μόνο λέξη: «σταλινισμός». Δεν υπήρχε –και δεν υπάρχει και σήμερα– μεγαλύτερη κατηγορία κατά πολιτικού αντιπάλου από το να τον χαρακτηρίσεις σαν «σταλινικό».

    Από τα αγαπημένα τους θέματα, η εισβολή των σοβιετικών στην Ουγγαρία το 1956 και στη συνέχεια στη Τσεχοσλοβακία το 1968, η άνοιξη της Πράγας, η χάρτα των 77 διανοουμένων στην οποία πρωταγωνιστούσε ο πράκτορας των ΗΠΑ Β. Χάβελ -η τελευταία του πράξη ως Πρόεδρος της….ελεύθερης Τσεχίας, ήταν να υπογράψει την εμπλοκή της χώρας στην εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράκ το 2003– ο εκθειασμός της «Αλληλεγγύης» στην Πολωνία κλπ. Το γεγονός ότι με τη στάση τους αυτή συνέπλεαν με το δυτικό ιμπεριαλισμό στον πολύμορφο πόλεμο που είχε εξαπολύσει κατά των σοσιαλιστικών χωρών, ουδόλως έδειχνε να τους απασχολεί ή να τους ενοχλεί.

    Το που οδηγήθηκαν οι οπαδοί του «δημοκρατικού σοσιαλισμού» το βλέπουμε καθαρά σήμερα με τη κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και τα εγκλήματα που διαπράττει σε βάρος του ελληνικού λαού.

    Μοναδικές εξαιρέσεις από το κύμα μισαλλοδοξίας που επικρατούσε κατά της Σοβιετικής Ένωσης, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και διεθνώς, το ΚΚΕ και το Πορτογαλικό Κομμουνιστικό Κόμμα του αείμνηστου Αλβάρο Κουνιάλ. Κόντρα στο ρεύμα, τις ύβρεις, τη συκοφαντία, την προβοκάτσια και την λασπολογία της εποχής, τα δύο αυτά κόμματα στάθηκαν στο πλευρό της χώρας του Λένιν, ως το τέλος. Και αποτελεί τίτλο τιμής γι’ αυτά η συνεπής και βαθιά ταξική στάση που τήρησαν στη σύγκρουση του σοσιαλισμού με τον ιμπεριαλισμό.

    Δυστυχώς, η σημερινή ηγεσία του ΚΚΕ, άλλαξε το τροπάριο και προστέθηκε και η ίδια στους κατήγορους της Σοβιετικής Ένωσης. Για να νομιμοποιήσει μάλιστα τις νέες αντισοβιετικές θέσεις, πραγματοποίησε μέχρι και δημόσιο διάλογο στο 18ο συνέδριο για τις αιτίες που οδήγησαν στην πτώση του σοσιαλισμού. Ανεξάρτητα από τις απόψεις που διατύπωσαν τα απλά κομματικά μέλη, οι οπαδοί και φίλοι του κόμματος για τις σοσιαλιστικές χώρες, η ίδια, μέσα από τα κομματικά ντοκουμέντα, απλώς επικύρωσε τις δικές της απόψεις, οι οποίες ήταν απόρροια της γενικότερης αναθεωρητικής στροφής την οποία είχε επιβάλει στα ζητήματα της ιστορίας, της πολιτικής γραμμής και της ιδεολογίας του κόμματος. Σύμφωνα με τη σημερινή ηγεσία του ΚΚΕ, το πράγμα στράβωσε στη Σοβιετική Ένωση, από τα μέσα της δεκαετίας του 50, όταν επικράτησαν οι δεξιές δυνάμεις στο ΚΚΣΕ, και προώθησαν αλλαγές στην οικονομία που ενίσχυσαν τον καπιταλιστικό της χαρακτήρα.
    Ωραία. Ως το θάνατο του Στάλιν το 1953, η σοβιετική οικονομία αναπτύσσονταν πάνω στις αρχές της σοσιαλιστικής οικοδόμησης. Τότε γιατί περνάνε από γενιές δεκατέσσερεις το 7ο συνέδριο της Κομιντέρν το 1935, που επικύρωσε τις θέσεις για την αναγκαιότητα δημιουργίας πλατιάς αντιφασιστικής συμμαχίας – μετώπου και με αστικές δυνάμεις, προκειμένου να αντιμετωπίσουν τον κίνδυνο του επελαύνοντος φασισμού, ναζισμού; Γιατί κατηγορούν έμμεσα τον Στάλιν για ταξική προδοσία, επειδή συμμάχησε με τις ιμπεριαλιστικές χώρες της Αγγλίας και των ΗΠΑ στον κοινό αγώνα κατά του φασισμού–ναζισμού, αντί να καλέσει –άκουσον, άκουσον– την εργατική τάξη των εμπλεκόμενων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων να ανατρέψει τον καπιταλισμό και να κηρύξει σοσιαλιστική επανάσταση; Μύλος. Κυριολεκτικά μύλος.

    Το μικρόβιο της αντισοβιετικής υστερίας έχει εισχωρήσει στον οργανισμό και της σημερινής Αριστεράς, η οποία ούτε είδε ούτε κατάλαβε τίποτα για τα όσα τραγικά συμβαίνουν στην ανθρωπότητα τα 25 χρόνια που ακολούθησαν μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης. Απαντώντας μέσα από την «Ίσκρα» στην κριτική που άσκησε ο «Εργατικός Αγώνας» στις θέσεις της Λαϊκής Ενότητας ο κ. Θαλασσινός αναφέρει μεταξύ άλλων: «Με την ίδια σαφήνεια τονίζουμε ότι ο σοσιαλισμός του 21ου αιώνα, στον οποίο προσβλέπουμε, οφείλει να πάρει διαζύγιο από “τα εκφυλισμένα καθεστώτα και τις κυβερνήσεις” που μιλούσαν στο όνομά του, οδηγώντας “στο σφετερισμό των μέσων παραγωγής και των κοινωνικών λειτουργιών” από την κρατική γραφειοκρατία».

    Ώστε την πάλη επί 70 και πλέον χρόνια κατά του ιμπεριαλισμού την διεξήγαγαν εκφυλιστικά καθεστώτα. Αυτό κατάλαβαν οι κύριοι της ΛΑΕ για τον 20ο αιώνα και τις συγκρουσιακές αντιθέσεις του. Επειδή με τους χώρους αυτούς ο «Εργατικός Αγώνας» βρίσκεται σε μία, ας πούμε, κοινή αναζήτηση στα θέματα αντιμετώπισης της οικονομικής κρίσης, το ρόλο της Αριστεράς κλπ, αναρωτιέται κανείς, τι προοπτική μπορεί να έχει μία τέτοια συμπόρευση, όταν πάνω σε κρίσιμα θέματα, όπως ο ρόλο της Σοβιετικής Ένωσης τον 20ο αιώνα, διατυπώνονται τέτοιοι απαξιωτικοί και υβριστικοί χαρακτηρισμοί. Το θέμα δεν είναι φιλοσοβιετικοί–αντισοβιετικοί, αλλά τι εννοούν όταν μιλάνε για σοσιαλισμό, πως τον φαντάζονται; Ότι αυτός θα περπατάει σε εύφορα λιβάδια με χαμογελαστούς και ευτυχισμένους ανθρώπους; Αυτό θα ήθελε κάθε νοήμον άνθρωπος. Και οι ίδιοι οι σοβιετικοί αυτό θα ήθελαν. Αλλά, μετά την επανάσταση του 1917, ακολούθησε η ιμπεριαλιστική επέμβαση των 15 κρατών –και της Ελλάδας– στην Ουκρανία, η επώδυνη συνθήκη του Μπρες Λιτόφσκ, η λευκή τρομοκρατία, η ΝΕΠ, η τρομερή πείνα των πρώτων μετεπαναστατικών χρόνων, ο διεθνής ιμπεριαλιστικός αποκλεισμός, οι σχεδιασμοί από τη δεκαετία του 20 ακόμα, για την πραγματοποίηση και δεύτερης στρατιωτικής εισβολής κατά της Σοβιετικής Ένωσης, οι προσπάθειες των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων να στρέψουν τη δεκαετία του 30 τη ναζιστική Γερμανία κατά της ΕΣΣΔ, ο τρομερός δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος όπου κυριολεκτικά η χώρα ισοπεδώθηκε και καταστράφηκε, ο «ψυχρός πόλεμος», οι απειλές των ΗΠΑ για πυρηνικό αφανισμό στις αρχές της δεκαετίας του 50, το εξοντωτικό κυνήγι των εξοπλισμών που αφαίρεσε τεράστια ποσά από την ειρηνική οικονομία της χώρας, η απειλή των Πέρσιγκ και Κρουζ τη δεκαετία του 80, το επιχειρούμενο οικονομικό στραγγάλισμα της σοβιετικής οικονομίας (βυθίσαν τις τιμές του πετρελαίου για να πλήξουν τις σοβιετικές εξαγωγές). Και ο κατάλογος αυτός είναι αρκετά μακρύς. Έτσι αντιμετώπισε ο ιμπεριαλισμός τα, κατά τον αρθρογράφο της ΛΑΕ…εκφυλιστικά καθεστώτα. Το «σοσιαλισμό του 21ου αιώνα» που σκέφτονται να οικοδομήσουν αυτοί, τι νομίζουν, ότι ο δρόμος θα είναι στρωμένος με ροδοπέταλα και ο ουρανός γεμάτος με ροζ συννεφάκια;

    Όσο για εμάς, δεν υπάρχει σοσιαλισμός του 19ου, του 20ου και του 21ου αιώνα, παρά μόνο ο επιστημονικός σοσιαλισμός που διατύπωσαν οι Μαρξ, Ένγκελς, Λένιν. Σε αυτό το ζήτημα, παραμένουμε δογματικοί…

    Η συνεισφορά της Σοβιετικής Ένωσης στο επαναστατικό κίνημα

    Η Σοβιετική Ένωση υλοποίησε τα αιτήματα του εργατικού κινήματος για τη νέα θέση των εργαζομένων στον κόσμο. Μέχρι τότε ο καπιταλισμός αναπτύσσονταν μέσα σε εργασιακά κάτεργα που είχαν δημιουργηθεί στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ για την απόσπαση από τους εργοδότες, όσο το δυνατό μεγαλύτερης υπεραξίας. Η εξοντωτική εργασία η οποία έφτανε μέχρι και τις 18 συνεχόμενες ώρες, η απασχόληση παιδιών σε ορυχεία και λατομία –τα οποία μετά από λίγα χρόνια πέθαιναν– η άγρια εκμετάλλευση των γυναικών που αμείβονταν με εξευτελιστικά μεροκάματα, η καταπάτηση κάθε εργασιακής νομοθεσίας από τους εργοδότες, η κατάπνιξη κάθε εργατικής κινητοποίησης με καυτό μολύβι από την αστυνομία και τους μπράβους της εργοδοσίας, ήταν το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζούσε η εργατική τάξη στον αναπτυγμένο καπιταλισμό των αρχών του 20ου αιώνα.

    Η Οκτωβριανή Επανάσταση ήλθε να αλλάξει την εικόνα αυτή. Ο εργαζόμενος δεν είναι πλέον «το ομιλών εργαλείο δουλειάς» που αναλώνεται, μαζί με τις πρώτες ύλες και τα εργαλεία στη διάρκεια της καπιταλιστικής αναπαραγωγής. Είναι κατ΄ αρχάς άνθρωπος, ο οποίος έχει ανάγκη να εργαστεί για να αναπτύξει τις σωματικές και πνευματικές του δυνάμεις, αλλά όχι μόνο αυτό. Έχει δικαίωμα στον ελεύθερο χρόνο στην απόλαυση της πνευματικής–πολιτιστικής δημιουργίας και ικανό χρόνο για ξεκούραση. Η καθιέρωση του θεσμού των διακοπών, τον βγάζει από την εργασιακή ρουτίνα της καθημερινότητας και μπορεί να επισκεφτεί παραθεριστικούς προορισμούς για ηρεμία και χαλάρωση. Η γυναίκα έχει τα ίδια ακριβώς δικαιώματα με τους άνδρες συνάδελφούς της. Σπάει η πατροπαράδοτη αντίληψη, ότι οι γυναίκες είναι για να γεννούν παιδιά και να ασχολούνται με τις δουλείες του σπιτιού. Η παιδική εργασία απαγορεύεται. Όλοι οι εργαζόμενοι έχουν δικαίωμα στην εκπαίδευση, στην υγεία, την κοινωνική ασφάλιση και την πρόνοια.

    Η εργασιακή νομοθεσία του νεαρού σοβιετικού κράτους, έγινε η σημαία των εργατικών διεκδικήσεων σε όλες τις χώρες όπου αναπτύσσεται το εργατικό κίνημα.

    Η αλλαγή της αντίληψης για τον εργαζόμενο άνθρωπο, είναι εντυπωσιακή στην ίδια τη Σοβιετική Ένωση. Ο αγράμματος, άξεστος, γεμάτος προκαταλήψεις και δεισιδαιμονίες μουζίκος της προεπαναστατικής περιόδου, μορφώνεται, μπαίνει στα θέατρα, στους κινηματογράφους, σε χώρους εικαστικών τεχνών, παρακολουθεί παραστάσεις μπαλέτου. Ο αθλητισμός αποκτά μαζικά χαρακτηριστικά. Ο κάθε πολίτης, ανεξαρτήτου ηλικίας, μπορεί να πάει στο στάδιο και να αθληθεί. Στις αχανείς σοβιετικές δημοκρατίες της Ασίας, όπου επικρατούσε η θρησκοληψία και η μοιρολατρία αιώνων, δημιουργούνται εκπαιδευτικά ιδρύματα, μουσεία, θέατρα. Ο σοβιετικός πολίτης, δεν έχει καμία σχέση με τον αμόρφωτο και ακαλλιέργητο άνθρωπο της προεπαναστατικής περιόδου.

    Ακόμα και σήμερα, στην καπιταλιστική Ρωσία, ο τουρίστας βλέπει εκατοντάδες ανθρώπους στα πάρκα της Μόσχας να διαβάζουν ή να παίζουν σκάκι. Αν δεν είναι αυτό δείγμα πολιτισμού, τι άλλο θα μπορούσε να είναι;

    Βλέποντας και τη σημερινή μίζερη, ανασφαλή ζωή που βιώνουν οι εργαζόμενοι στον καπιταλιστικό κόσμο, μπορούμε πλέον να κάνουμε συγκρίσεις με το παρελθόν. Και η αλήθεια είναι, ότι η περίοδος 1950–1990, δεν έχει την παραμικρή σχέση με το σημερινό εφιαλτικό παρόν. Τα σαράντα αυτά χρόνια, σημειώθηκε μια απότομη έως και βίαιη άνοδος του βιοτικού επιπέδου των εργαζομένων, σε Ανατολή και Δύση, πρωτόγνωρη για την Ευρωπαϊκή και παγκόσμια ιστορία. Στην καπιταλιστική Ευρώπη τα μεροκάματα ανεβαίνουν, θεσπίζονται επιδόματα ανεργίας, παρέχονται χρηματικές διευκολύνσεις για την απόκτηση στέγης, αυξάνεται εντυπωσιακά ο αριθμός των ανθρώπων που σπουδάζουν, οι διακοπές μπαίνουν στη ζωή των εργαζομένων.

    Οι διακρατικές σχέσεις εξομαλύνονται. Το αίσθημα της ασφάλειας και της σταθερότητας εδραιώνεται στη γηραιά ήπειρο. Το δόγμα της ειρηνικής συνύπαρξης κρατών με διαφορετικό πολιτικό, κοινωνικό σύστημα, κερδίζει έδαφος. Ο τελευταίος παγκόσμιος πόλεμος που ισοπέδωσε την Ευρώπη και προκάλεσε δεκάδες εκατομμύρια νεκρούς, φαντάζει σαν μακρινό κακό όνειρο. Τη δεκαετία του 60 έχουμε την πολιτιστική έκρηξη που σηματοδότησε τις νέες τάσεις στο χώρο της μουσικής, ενώ ο ευρωπαϊκός κινηματογράφος μεσουρανεί. Δεκάδες μεγάλοι δημιουργοί της 7ης τέχνης, αφήνουν την σφραγίδα τους σε έργα που άφησαν εποχή. Την ίδια περίοδο η νεολαία σε Ευρώπη και Αμερική, διαδηλώνει ενάντια στον βρώμικό πόλεμο που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ στο Βιετνάμ.

    Ήταν μία αισιόδοξη εποχή, γεμάτη ελπίδες για ένα καλύτερο μέλλον σε ένα καλύτερο κόσμο, όπου άνθισε το πολιτικό κίνημα αμφισβήτησης του καπιταλισμού με αποκορύφωμα το Μάη του 68 στο Παρίσι.

    Η περίοδος 1950 – 1990, δικαία μπορεί να χαρακτηριστεί σαν ο χρυσός αιώνας, αν όχι ολόκληρου του πλανήτη, της Ευρώπης πάντως σίγουρα. Ποτέ άλλοτε η ευρωπαϊκή ήπειρος δεν ήταν πιο σίγουρη για τον εαυτό της, τόσο ειρηνική και τόσο αισιόδοξη για το μέλλον.

    Στη σφραγίδα αυτής της περιόδου, δύο ονόματα αποτυπωθεί: η αντιφασιστική νίκη των λαών κατά του ναζισμού και η Σοβιετική Ενωση, ο ρόλος της οποίας υπήρξε καταλυτικός προκειμένου να εμπεδωθεί ένα κλίμα εμπιστοσύνης, ασφάλειας και φιλίας ανάμεσα στους ευρωπαϊκούς λαούς.

    Η Σοβιετική Ένωση στήριξε όλα τα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα που εκδηλώθηκαν από τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα ως και το τέλος της φυσικής της ύπαρξης. Ήταν η μοναδική χώρα στην Ευρώπη που βοήθησε ενεργά τις δημοκρατικές δυνάμεις στον εμφύλιο πόλεμο της Ισπανίας το 1936. Τα κινήματα της Αγκόλας, της Μοζαμβίκης, της Υεμένης και της Αιθιοπίας στην Αφρική, όπως και τα επαναστατικά κινήματα των Σαντινίστας στη Νικαράγουα και του Φαραμπούτο Μαρτί στο Ελ Σαλβαδόρ στη Νότια Αμερική, είχαν την ενεργή της στήριξη και συμπαράσταση. Χρηματοδότησε και ενίσχυσε υλικά με κάθε μέσο τη σοσιαλιστική δημοκρατία του Βιετνάμ, στον πόλεμο ενάντια στην αμερικάνικη επέμβαση στη νοτιοανατολική Ασία. Υπήρξε σταθερός υπερασπιστής του αγώνα του παλαιστινιακού λαού ενάντια στην ισραηλινή κατοχή, ενώ κατάγγειλε από την πρώτη στιγμή την τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974.

    ΥΓ: Οι απόψεις που διατυπώνονται στο άρθρο είναι προσωπικές

    πηγή: ergatikosagwnas.gr

    http://krisseis.blogspot.gr/2016/05/20.html#more


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: