-Πίσω από το «τραύμα» και τις λέξεις…

Κάποια από τα ενδιαφέροντα, αλλά και δυσκολότερο ομολογημένα συναισθήματα κάποιου που θέλει να δημιουργήσει κάτι -οτιδήποτε- είναι αυτά που προκύπτουν κατά την προετοιμασία, το ψάξιμο, την αναζήτηση της δομής, το ξεκαθάρισμα της μορφής. Πολλές φορές τα συναισθήματα είναι απλά, όταν ο στόχος είναι ξεκάθαρος και τα μέσα γνωστά. Άλλες φορές είναι περισσότερο έντονα και μπερδεμένα, ειδικά όταν για διάφορους λόγους, υποκειμενικούς ή αντικειμενικούς,  ο στόχος φαντάζει ασαφής και οι μέθοδοι δύσκολα προσδιορίσιμοι. Στην περίπτωση αυτή, η φύση η ίδια εφευρίσκει παράξενες ατραπούς, όπου οδηγεί τις σκέψεις και τις πράξεις, ώστε να φτάσουν στο ποθούμενο .

Δεν είναι εύκολα περιγράψιμη η κατάσταση αυτή, ούτε κάποιος που δεν την βίωσε μπορεί να την κατανοήσει με ακρίβεια.

Στη κατάσταση αυτή λοιπόν βρέθηκα πριν από ενάμιση περίπου χρόνο όταν ο καλός φίλος Γιώργος Κόκκινος μου πρότεινε να πάρω μέρος σ’ ένα συλλογικό εγχείρημα στο οποίο συμμετείχε και η Έλλη Λεμονίδου –που διαπραγματευόταν τις έννοιες Τραύμα και Μνήμη, τόσο θεωρητικά όσο και πραγματολογικά- και να μελετήσω την περίπτωση των Ποντίων.

Φυσικά μου άρεσε πολύ η ιδέα να συγκεντρώσω όλα αυτά τα σπαράγματα ιστορίας που συνάντησα μέσα σε μια αναζήτηση -που κρατά ήδη εικοσιπέντε χρόνια- σε ένα ενιαίο κείμενο που να περιγράφει:
-το σύνολο του φαινομένου,
-τις ιστορικές στιγμές που το καθόρισαν,
-την ταυτότητα του πληθυσμού αλλά και
-τις μεταμορφώσεις της μέσα στις διάφορες φάσεις του ιστορικού χρόνου.

Τελικά αυτό που σήμερα φαίνεται εξαιρετικά απλό, εμένα με ταλαιπώρησε πολύ μέχρι να ξεκαθαρίσω το τι θα έπρεπε να γραφεί και πώς.  Και ακριβώς στο σημείο αυτό και μέχρι το ξεκαθάρισμα,  βίωσα αυτό που περιέγραψα παραπάνω ως: «η φύση η ίδια εφευρίσκει παράξενες ατραπούς, που οδηγεί τις σκέψεις και τις πράξεις ώστε να φτάσουν στο ποθούμενο

Έτσι λοιπόν η «φύση» με οδήγησε στη φυγή μέσα από κυριολεκτικά άσχετες ενασχολήσεις. Αδυνατώντας να απαντήσω εκείνη τη στιγμή στο τι ψάχνω και τι ακριβώς πρέπει να γράψω, άρχισα να δραπετεύω μέσα από ιδιόχειρες κατασκευές. Και συγκεκριμένα άρχισα να κατασκευάζω διακοσμητικές πλάκες διαφόρων ειδών. Κατ’  αρχάς πλάκες 0.50Χ0.50  με ένθεση ψηφιδωτών στοιχείων. Τέτοιες πλάκες είναι αυτές που αναρτήθηκαν στην αρχή του κειμένου. Στη συνέχεια έκανα διαφόρων ειδών και χρωμάτων  ανάγλυφα πλακίδια με διαστάσεις περί το 0.20Χ0.20  όπως τα παραπλεύρως και τα παρακάτω:

Επίσης, ένα βασικό διακοσμητικό στοιχείο ήταν τα λουλούδια σε διάφορα χρώματα. Το υλικό που χρησιμοποιήθηκε ήταν λευκό τσιμέντο που χρωματίστηκε με χρώματα αγιογραφίας και «χύθηκε» σε ειδικές μήτρες που κατασκεύασα από γύψο.

Το στοιχείο όμως που παρήγαγα σε ποσότητα ήταν ένα ανάγλυφο πλακίδιο σε cotto αποχρώσεις, διαστάσεων 0.10Χ0.20. Το πλακίδιο αυτό χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία μιας μπορντούρας 25 μέτρων στην τελική κατασκευή :

Μετά από την παραγωγή ουκ ευκαταφρόνητης ποσότητας από τα παραπάνω διακοσμητικά στοιχεία, μου ήρθε η «έμπνευση» και στρώθηκα για τα καλά στο γράψιμο.

Από τότε  έως και σήμερα δεν ξανακατασκεύασα ούτε ένα κομμάτι.

Τα στοιχεία που παράχθηκαν στην περίοδο της προετοιμασίας για τη συγγραφή δεν πήγαν χαμένα. Το καλοκαίρι που μας πέρασε, χρησιμοποιήθηκαν  (μαζί με τις δημιουργίες των μικρών, του Ανδρέα, του Αλέξη και του Γιώργου) και με τη χρήση λευκού μάρμαρου στη κατασκευή ενός υπαίθριου δάπεδου γύρω στα 37 τετρ. μ. κάτω από μια μεγάλη καρυδιά σ’ ένα κτήμα κάπου στους πρόποδες του Ολύμπου. Το τελικό αποτέλεσμα ήταν το εξής:

 

Παρακάτω κάποιες λεπτομέρειες της κατασκευής:

Μετά τη φυγή, μέσω της εργασιοθεραπείας που οδήγησε στο παραπάνω αποτέλεσμα αφενός και στην «ωρίμανσή» μου απ’ την άλλη, πέρασα ομαλά στην επόμενη φάση. Αυτή της συγγραφής!  Το αποτέλεσμα, ήταν η μελέτη με τίτλο: «Mνήμη, ταυτότητα και ιδεολογία στον ποντιακό ελληνισμό» που περιέχεται στην έκδοση: Γιώργος Κόκκινος–Έλλη Λεμονίδου-Βλάσης ΑγτζίδηςTο τραύμα και οι πολιτικές της Μνήμης. Ενδεικτικές όψεις των συμβολικών πολέμων για την Ιστορία και τη Μνήμη, που μόλις κυκλοφόρησε απ’ τις εκδόσεις Ταξιδευτής και την οποία έκδοση θα παρουσιάσω σε μια απ’ τις επόμενες αναρτήσεις….

 

5 comments so far

  1. Γεωργία on

    «Κάποια από τα ενδιαφέροντα, αλλά και δυσκολότερα ομολογημένα συναισθήματα … ώστε να φτάσουν στο ποθούμενο».

    Μερικές ἀπό τίς προσωπικές μου ἀναζητήσεις πολύ κοντά βρίσκονται, νομίζω, στίς ἔννοιες αὐτές. Ἀπό τίς «βουτιές» πού κάνω μέσα στό πέλαγος τοῦ Μικρασιατικοῦ πολιτισμοῦ καί τῆς βιωτῆς, νομίζω, μποροῦν νά δοθοῦν ὅλες οἱ ἀπαντήσεις. Στό χῶρο τῆς τεχνικῆς, ὁπωσδήποτε, λόγῳ τοῦ πλήθους τῶν ὑλικῶν τῆς Μικρασιατικῆς γῆς. Στό χῶρο τῆς ἔκφρασης, «τίς δύναται χωρῖσαι ἡμᾶς» ἀπό τά σχήματα, τά χρώματα, τίς συνθέσεις, τήν λεπτότητα, τόν σεβασμό, τό μέτρο ἐν ὁλίγοις πού ἀποπνέουν τά ἔργα τῶν χειρῶν τους; (Δέν θέλω νά μιλήσω γιά τήν λεγόμενη «τεχνογνωσία», διότι δέν θέλω νά πιστέψω πῶς ἐμεῖς, οἱ κλῶνοι, βρισκόμαστε, ξεροί, πεταμένοι στό ἔδαφος, ἀποκομμένοι τελείως ἀπό τη ρίζα μας τή Μικρασία).

    Γεωργία Χριστοδούλου-Τερζῆ

  2. για το τραυμα (ως δίνη ) και τον Εντγκαρ Αλαν Ποε

    «Η ζωή μας, η ζωή όλων μας είναι σαν ένα ποτάμι. Τα ρεύματα των βιωμάτων μας ρέουν μέσα στο χρόνο σχηματίζοντας περιοδικούς κύκλους ηρεμίας αναστάτωσης και ολοκλήρωσης. Τα σώματα μας είναι οι όχθες του ποταμού που περικλείει την ενέργεια της ζωής μας και την κρατά μέσα σε όρια ενώ ταυτόχρονα της επιτρέπει να κυλά ελευθέρα μέσα στις όχθες του. Το προστατευτικό εμπόδιο που δημιουργούν οι όχθες είναι αυτό που μας επιτρέπει να βιώνουμε με ασφάλεια την αίσθηση της εσωτερικής μας κίνησης και αλλαγής.

    Ο Freud στο έργο του Πέρα από την Αρχή της Ηδονής , έδωσε τον ορισμό του τραύματος «…σαν ένα ρήγμα στο προστατευτικό εμπόδιο το οποίο μας προφυλάσσει από ερεθίσματα που οδηγούν σε συναισθήματα συντριπτικής ανημποριάς»

    Για να χρησιμοποιήσουμε την αναλογία του ρεύματος, το σοκ από το τραύμα μπορεί να γίνει αντιληπτό ως μια εξωτερική δύναμη που προκαλεί ρήξη στο φράγμα, ή στις όχθες του ποταμού που προστατεύει και συγκρατεί τις εμπειρίες μας. Αυτό το ρήγμα δημιουργεί τότε μια βίαιη δίνη. Με την δημιουργία του ρήγματος ξεχύνεται ορμητικά προς τα έξω η ενέργεια της ζωής και δημιουργεί μια τραυματική δίνη »

    Αυτή την τάση συγκράτησης και ανασυγκρότησης του εφήμερου, δηλαδή της ασταμάτητης ροής της πραγματικότητας, που ίσως εκφράζει και το άγχος μπροστά στη φθορά και στο θάνατο, αυτό δηλαδή το οιονεί μεταφυσικό στοιχείο (ή στοιχειό)του εθνικισμού θυμίζει και το τέλος εκείνου του περίφημου μυθιστορήματος του Εντγαρ Αλλαν Ποε « Η αφήγηση του Άρθουρ Γκόρντον Πυμ Από το Ναντακετ » :« Τώρα η δύναμη του ρεύματος μας σπρώχνει σα βολίδα στην αγκαλιά του καταρράκτη όπου μια άβυσσος ανοιχτή καρτερεί να μας δεχτεί. Να όμως που μπροστά στο διάβα μας, ορθώνεται κάποια σαβανωμένη πανύψηλη ανθρώπινη μορφή , πιο ψηλή και πιο μεγάλη απ’ οποιονδήποτε κάτοικο τούτης της γης και που έχει για χρώμα στο δέρμα της, την τέλεια ασπράδα του χιονιού

    [Απο το κειμενο του Πετρου Θεοδωριδη: «Η Αισθητική ουτοπία του Εθνους» (ΕΝΕΚΕΝ τεύχ. 1 ) ]

  3. theo Angel on

    Τέτοια λουλούδια,ρόδακες..είχε πολλά στήν μετώπη του σπιτιού μου..Ουτσκούνη 3..όπως διακοσμούσαν οι τεμετέρ με αυτόν τόν φτωχικό τους τρόπο..όπου πλαισίωναν τις ημερομηνίες κατασκευής τού σπιτιού,διάφορα επιγράμματα,καθώς κ τα αρχικά των ονομάτων τους επάνω στην μετώπη του προσφυγικού σπιτιού..ώς σημάδι στό χρόνο κ στα καινούργια χώματα πού πάλευαν να ριζώσουν..Συμφωνώ πως καλύτερα να περπατάμε επάνω στην Ιστορία,να της δίνουμε πραχτικό ρόλο στή ζωή μας(αντί μουσειακού,είτε αδιέξοδης νοσταλγίας μετά τιμών κ επαίνων),ίσως έτσι απαλύνουμε κ τα τραύματά..Οπερ Βλάση ωραίο δάπεδο έφτιαξες.

    (υδρία) Δ.Γ.Α (ρόδακας) 1926 (υδρία)

  4. Βλάσης Αγτζίδης on

    «Ουτσκούνη 3»

    Μάλλον πρέπει να είναι οδός στο Κιλκίς!

    • theo Angel on

      ο Ουτσκούνης εξ Στενημάχου..έπλυνε χιλιάδες πιάτα στο Αμέρικα αλλά δεν του αμβλύνθηκε ούτε η μνήμη,ούτε το τραύμα προφανώς..έτσι πρέπει να έγινε κ όταν τον ρώτησαν στην επιτροπή-στη διαλογή στην νήσο Ελις..με τι ασχολείσθε?..απάντησε φυσικώτατα αμπελουργός..κ τον δώσανε κατι παλιοχώραφα στο Μανχάταν..εδέβανε τα χρόνια..μπηκαν τα χωράφια στο κόλπο με τους ουρανοξύστες..κ το στενημαχιωτάκι εγινε αρχηγος με παλτό μακρυ,γάντια κ ημίψηλο(εχω τις φωτογραφίες)..Ελα όμως που αυτό έγινε αντιληπτό απο τον Ευθύμη τον Μαγλουσίδη τον ποτοποιό(τον ήξερες νομίζω)..όπου ο αθεόφοβος εκτός των αλλων,του είπε πως έχομεν ανάγκη κ απο ένα πιάνο!!! ετσι τα έστειλε όλα ο Ουτσκούνης,φτιάχτηκε η χορωδία του Μεγάλου Αλεξάνδρου,ο ναός του Αη Δημήτρη κ ο Ουτσκούνης πρέπει να ξεμπέρδεψε με το τραύμα του μια κ καλή..Σε αυτήν την Ιστορία σήμερα κατοικώ εγώ(εχω μερος της αλληλογραφίας τους)..κατοικίαν οδός!


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: