«Η Ελλάδα κάηκε, κατακάηκε…»

Τα τραγούδια της Καταστροφής

Η λαϊκή μούσα αποτύπωσε την ένταση των γεγονότων εκείνης της εποχής με πλήθος θρήνων για τη Μικρασιατική Καταστροφή και τη σφαγή της Σμύρνης.

Την εποχή που η επίσημη Ελλάδα επιζητούσε τη λήθη ακόμα και με τη βία, στις γειτονιές των προσφύγων -αλλά και στις περιοχές εκείνες που η ελληνική αποτυχία πληρώθηκε με αίμα- τα τραγούδια είχαν άλλο ρυθμό και διαφορετικό στίχο. Ενα από τα πρώτα τραγούδια για τη μεγάλη ανθρωποσφαγή που τραγουδήθηκε σε πολλές παραλλαγές, γράφτηκε μετά τις αιματηρές μάχες στο Εσκί Σεχίρ:

«Εσκί Σεχίρ έρημο με σύρματα πλεγμένο,
μας έχεις κάψει την καρδιά παναθεματισμένο.
Η Προύσα και η Αρετσού, δεν ήταν του Κεμάλη,
μόνο τα παραδώσαν οι Γερμανοί τσι Γάλλοι.

Εσκί Σεχίρ έρημο με τα πολλά κανόνια,
μας έχεις κάψει την καρδιά για όλα μας τα χρόνια.
Στην Προύσα σφάζονται αρνιά, στην Αρετσού κριάρια
και μέσα στην Ανατολή σφάζουν τα παληκάρια.»

(Από τον δίσκο «Τραγουδια της προσφυγιάς», έκδ. Δήμος Καλαμαριάς)

Μέχρι σήμερα στα ελληνικά χωριά της Μαύρης Θάλασσας, στις παλιές σοβιετικές περιοχές, οι πληθυσμοί που έχουν μικρασιατική προέλευση θυμούνται ακόμα τα τραγούδια των παππούδων τους. Το παρακάτω τραγούδι το τραγούδησε το ελληνικό γυναικείο συγκρότημα «Λύρα» από το Ντμανίσι της κεντρικής Γεωργίας το 1991, στο πανελλήνιο φεστιβάλ που οργάνωσε η «Πανσοβιετική Ομοσπονδία Ελληνικών Οργανώσεων ο Πόντος» στα ερείπια της αρχαίας ελληνικής πόλης Γοργιππία, στη σημερινή Ανάπα της νότιας Ρωσίας:

«Εντεστάθε’ μας Ευρώπη, και
εμείς είμες μοναχοί
εμείς κανέναν ‘κι φοβούμες
ο Θεός εμάς κρατεί.

Φωνάζει ο Κωνσταντίνον,
τα παιδία μου εμπρός,
α κρούγομε την Τουρκία,
εσώστεψεν ο καιρός.

Εσείς περήφανα πουλάκια που πετάτε υψηλά,
αν περάτεν α’ σην Ελλάδαν, χαιρετίσματα πολλά.
Εγώ εσκοτώθηκα ο καϋμένος στης Αγκύρας τα βουνά
και αφήκα τα παιδιά μου πεινασμένα και γυμνά.
Οσα χρήματα και αν έχω δώστε τα στο βασιλιά
ας τα κάνουνε κανόνια να χτυπούνε την Τουρκιά.»

Στα Ανώγεια της Κρήτης υπήρχε και μαντινάδα για την Καταστροφή:

«…Ζουμπούλια μην ανοίξετε, πουλιά μην κελαηδείτε
να κλαίτε τα στρατεύματα και να τα λυπηθείτε…

Νάχε μαυρίσει η μαύρη γη,
να μη βγάλει χορτάρι,
όταν εξεκινούσανε να πάνε στου Κεμάλη.
Και η Τουρκιά ήταν πολλή και πήρεν τζη ‘ποπίσω
και ο Κεμάλης είπενε κιανένα δε θ’ αφήσω.

Καθώς αστράφτει και βροντά και ρίχνει κοκοσάλι
επέφταν οι οβίδες του του σκύλου του Κεμάλη.
Και ρίχνει χάμαι τα παιδιά
τ’ αλαργοξορισμένα
κι άλλα εμένανε νεκρά, κι άλλα τραυματισμένα…»

(Από το βιβλίο: Γ. Σμπώκος, «Ανώγεια: Η ιστορία μέσα από τα τραγούδια τους»)

Ενας από τους πλέον συγκλονιστικούς θρήνους είναι αυτός των Ελλήνων της Πάφρας (ή Μπάφρα) στο βορρά της Μικράς Ασίας, οι οποίοι εξολοθρεύτηκαν σχεδόν ολοκληρωτικά την περίοδο της Γενοκτονίας

«Κοίταξε τις πέτρες
της Αγκυρας,
βλέπε και τα δακρυσμένα μου μάτια.
Μείναμε σκλάβοι των Τούρκων,
για δες της μοίρας τα γραμμένα!

Οι λόφοι της Αγκυρας είναι μονοκόμματοι.
Η Ελλάδα κάηκε, κατακάηκε.
Να τυφλωθείς καταραμένε Αγγλε,
στην Ελλάδα δεν απόμεινε
καμιά ελπίδα.

Ο στρατός που πήγε για
την Αγκυρα.
Εμεινε εκεί, πεσκέσι στους Τούρκους.
Οσοι μας βοήθαγαν έκαναν
πίσω
και τους Ελληνες τους
παρέσυρε το κύμα»

Γ. Θ. Αντωνιάδης, «Το τραγούδι των Ποντίων Παφραίων», περ. Ποντιακή Εστία, τεύχ. 76, 1-2-1989.

Από :  http://www.netschoolbook.gr/smyrna.html

Το παραπάνω κείμενο, με κάποια απ’ τα πολλά τραγούδια και θρήνους για τη Μικρασιατική Καταστροφή, δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου δημοσιεύματος για τη δυσκολία του νεοελληνικού κράτους, αλλά και της ελλαδικής ιστοριογραφίας να αποδεχτούν τα ιστορικά γεγονότα στις πραγματικές τους διαστάσεις και να αντιμετωπίσουν τη γενοκτονία εις βάρος των ελληνικών πληθυσμών της Ανατολής.

3 comments so far

  1. Fourokatos on

    Το τραγούδι των Ανωγείων που παρατίθεται νομίζω ότι αποτελεί δείγμα νοοτροπίας του «οίκαδε»: «Νάχε μαυρίσει η μαύρη γη, να μη βγάλει χορτάρι,όταν εξεκινούσανε να πάνε στου Κεμάλη», «τα παιδιά τ’ αλαργοξορισμένα», είναι δείγματα μιας προσέγγισης που θεωρεί τα μικρασιάτικα χώματα ως χώρα «του Κεμάλη» και τη Μικρασία τόπο ξένο στον οποίο η παρουσία των παιδιών μας είναι μακρινή εξορία, γιαυτό τα λέει «αλαργοξορισμένα». Πρόκειται δηλαδή για θρήνο που δεν αφορά στην Καταστροφή αλλά στο ότι κάποια «δικά μας παιδιά» πήγανε κάπου μακριά και χαθήκανε.
    Αυτή η στάση δε θα πρέπει να χρεωθεί στην Κρήτη συνολικά αλλά μόνο σ’ αυτούς που την εξέφρασαν. Η Κρήτη σύσσωμη στήριξε τη Μικρασιατική εκστρατεία, ενώ είναι χαρακτηριστικά απομνημονέυματα Σφακιανών αγωνιστών με μια συνολική εθνική οπτική, όπως του Μακεδονομάχου Καραβίτη, ο οποίος αναφέρει ότι στο σχολείο δεν ενδιαφερόταν παρά μόνο για τη γυμναστική και τη γεωγραφία, την πρώτη για να διατηρείται σε φυσική κατάσταση πολεμική και τη δεύτερη για να εντοπίζει τη Μακεδονία, την Πόλη, τους επόμενους εθνικούς μας στόχους την εποχή γύρω στο 1900.

  2. ΓΙΩΡΓΟΣ on

    Η ΝΕΤ μετέδωσε την είδηση πως αθωώθηκαν οι έξι πρωταίτιοι της Μικρασιατικής Καταστροφής.

    Κάντε κ.Αγτζίδη μια αναφορά.Οσοι είμαστε Πόντιοι , Μικρασιάτες Ανατολικοθρακιώτες ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΟΥΜΕ ΑΠΑΘΕΙΣ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΥΒΡΗ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟΥΣ ΠΡΟΓΟΝΟΥΣ ΜΑΣ ΚΑΙ ΣΕ ΕΜΑΣ

  3. Βλάσης Αγτζίδης on

    Γιώργο, νομίζω ότι από την περιπέτεια αυτή της προσβλητικής ιστορικής αναθεώρησης θα πρέπει να αποκομίσουμε τη γνώση ότι υπάρχει ακόμα ένα «βαθύ κράτος» μέσα στην ελληνική διοίκηση, που αντλεί την ισχύ του από τις αντιπροσφυγικές παραδόσεις του Λαϊκού Κόμματος και της Μοναρχίας.

    Επίσης, όσον αφορά την αντίδραση, θεωρώ ότι είναι αδιανόητο σε πόλεις, χωριά και συνοικισμούς που δημιούργησαν οι πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής να υπάρχουν ακόμα δρόμοι και πλατείες με τα ονόματα των υπευθύνων της Καταστροφής αυτής.

    Ονόματα όπως «Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης, «Νικόλαος Στράτος», «Νικόλαος Θεοτόκης», «Γεώργιος Μπαλτατζής», «Δημήτριος Γούναρης», αλλά και «Ιωάννης Μεταξάς», «Βασιλιάς Κωσταντίνος» ή «Βασίλισσα Σοφία» (η αδελφή του Κάιζερ), «Γ. Στρέιτ» (μαζί με τον Μεταξά πρακτόρευε τα γερμανικά συμφέροντα στην αυλή του Μονάρχη) κ.ά. θα έπρεπε να αντικατασταθούν με ονόματα που προέρχονται από τη Μνήμη των πατρίδων της καθ’ ημάς Ανατολής ή με ονόματα αξιωματικών και στρατιωτών που έπεσαν στο πεδίο της μάχης κατά τη Μικρασιατική Εκστρατεία.


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: