Μια άγνωστη εκδοχή της Διεθνούς

Το 1990 είχα πρωτοδημοσιεύσει στο βιβλίο μου «Ποντιακός ελληνισμός. Από τη γενοκτονία και το σταλινισμό στην περεστρόϊκα« δύο άγνωστες εκδοχές του ύμνου της Διεθνούς (στα ποντιακά και στη δημοτική), όπως δημιουργήθηκαν στην ΕΣΣΔ.  Τα στοιχεία αυτά δημοσιεύτηκαν με πληρέστερη τεκμηρίωση και το 1997 στο βιβλίο μου με τίτλο «Παρευξείνιος Διασπορά. Οι ελληνικές εγκαταστάσεις στις βορειοανατολικές περιοχές του Εύξεινου Πόντου«.

Mε αφορμή την παρουσίαση στις 18 Σεπτεμβρίου του νέου μου βιβλίου «Κόκινος Καπνας και ο ελληνισμός του Καυκάσου» στο «Στέκι Πολιτών” στην Κατερίνη , ο φιλόλογος Νίκος Αποστολίδης ανέλαβε να παρουσιάσει τα άγνωστα πολιτικά ποντιακά τραγούδια με πρώτη την Κομμουνιστική Διεθνή, όπως τραγουδήθηκε από τους σοβιετικούς Πόντιους.

Η εκτέλεση του ύμνου της Διεθνούς από τον Αποστολίδη βασίστηκε στους στίχους που είχα εντοπίσει και δημοσιεύσει, σε μια προσπάθεια να παρουσιαστούν ενιαία οι δύο ελληνικές σοβιετικές εκδοχές της Διεθνούς: στα ποντιακά και στη δημοτική.

Από το βιβλίο «Παρευξείνιος Διασπορά» αντλήθηκαν τα παρακάτω ιστορικά στοιχεία:

Οι στίχοι της Διεθνούς στα ποντιακά μεταφράστηκαν από έναν Πόντιο κομμουνιστή του Καυκάσου τον Η. Κ. Χιώτη. Ο Χιώτης ήταν μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος Ρωσίας από το 1904 και είχε σημαντική δράση κατά την κατάληψη της Αμπχαζίας απ’ τους μπολσεβίκους. Εκτελέστηκε από τους οπαδούς του Μπέρια κατά την έναρξη των σταλινικών διώξεων (1937) μαζί με όλη την κομματική ηγεσία των Ελλήνων της Αμπχαζίας:

Σκωθέστεν σεις που ως ατώρα
ημέραν ‘κ’ είδετε καλόν
σα ντέρτια πάντα και σα πόνια,
σκωθέστεν έρθεν ο καιρόν.

Εμάς κανείς ‘κι θα γλυτών’ μας
νε βασιλιάντ και νε θεοί.
Αν θέλουμε ελευθερίαν
ας ψαλαφούμε μαναχοί.

(‘κ’=’κι=ουκί, νε=ούτε, ψαλαφούμε=ψάχνουμε, ζητάμε)
—————————————–

Επίσης, η Διεθνής τραγουδιόταν στην ΕΣΣΔ και στη δημοτική, σε μετάφραση του Γιάγκου Κανονίδη. Αυτή η μορφή της Διεθνούς, τραγουδιόταν κάθε πρωί στα ελληνικά σοβιετικά σχολεία πριν την έναρξη των μαθημάτων:

Ξυπνάτε απόκληροι του κόσμου
της πείνας δούλοι, της σκλαβιάς,
το κράτος ρίξτε των τυράννων
εσείς οι γιοί της εργατιάς.

Κανείς εμάς δεν θα γλυτώσει
θεοί, ήρωες ή βασιλείς
τη λευτεριά δε θα μας δώσει
αν δεν αγωνιστούμε μεις

Πίσω να πάρετε το βιός σας
και να σωθείτε απ’ το ζυγό
με το σφυρί εμπρός στο έργο
οπού το σίδερο ζεστό.

Κι είναι αυτός μας ο αγώνας
κρίσιμος μα και σκληρός
στην Ιντερνασιονάλε
παιδιά ο λυτρωμός

Ο Ευγένιος Ποτιέ έγραψε στα γαλλικά το 1871
τους στίχους  της Διεθνούς

Ο Γιάγκος Κανονίδης ήταν ένας σημαντικός διανοούμενος του σοβιετικού ελληνισμού. Γεννημένος στον Πόντο, ήταν απ’ αυτούς που εξέφρασαν τις νέες ιδεολογικές αναζητήσεις και συγκρούστηκαν με την παραδοσιακή ελληνική διανόηση της Τραπεζούντας στις αρχές του 20 αιώνα. Με αφορμή τη συγγραφή ενός σκληρού άρθρου κατά του μητροπολίτη Χρύσανθου με τον τίτλο “Οι χουλιγκάνοι του Χλωμού Άστεως”, αναγκάστηκε να καταφύγει στη Ρωσία και να αναζητήσει δουλειά ως δάσκαλος στο κοινοτικό ελληνικό σχολείο της Ανάπα.

Ο Γιάγκος Κανονίδης, εντάχθηκε νωρίς στο ρωσικό κομμουνιστικό κίνημα και δραστηριοποιήθηκε πολιτικά εντός των ελληνικών κομματικών οργανώσεων. Ήταν αδελφός του Κώστα Τοπχαρά (Κανονίδη), εκπαιδευτικού, συγγραφέα, παλιού δημοτικιστή και ηγετικό στέλεχος στην τάση των ποντιιστών (δηλαδή αυτών που επιθυμούσαν την ανάδειξη της ποντιακής διαλέκτους ως της επίσημης ελληνικής γλώσσας στην ΕΣΣΔ). Ο Γιάγκος Κανονίδης ήταν γνωστός με τα λογοτεχνικά ψευδώνυμα “Δάμων Εριστέας”, “Γιάννης Ανατολίτης” και “Μασχαράνον”. Μετέφρασε Ρώσους συγγραφείς στην ποντιακή. Από τις σημαντικότερες απόπειρες χρησιμοποίησης της ποντιακής ήταν η μεταγραφή των έργων του Ομήρου στη γλώσσα αυτή. Οι πρώιμοι στίχοι του ήταν ο οδηγός για τις μετέπειτα δημιουργίες:

Θεός, νόμος, πατρίδα, θρησκεία
Ατά ψέματα είναι ατά,
Ατά είν’ τη τρανού η κοιλία
τ’ αργαστέρια τ’αγά, τη ποππά…

Ο Γιάγκος Κανονίδης εκτελέστηκε κατά τη διάρκεια των σταλινικών διώξεων 1937-38.

(Βλάσης Αγτζίδης, Παρευξείνιος Διασπορά. Οι ελληνικές εγκαταστάσεις στις βορειοανατολικές ακτές του Εύξεινου Πόντου, Θεσσαλονίκη, 1997, σελ. 388-391, 418).

Την ηλεκτρονική επεξεργασία της εκτέλεσης της Διεθνούς για το μπλογκ Πόντος και Αριστερά έκανε ο Καναλιώτης, ο οποίος και ανέβασε πρώτος τη συγκεκριμένη εκτέλεση…

Η δημοσίευση των στίχων της Διεθνούς και κυρίως η ζωντανή εκτέλεσή της. προκάλεσε μεγάλο ενδιαφέρον. Σχετικά κείμενα αναρτήθηκαν στο Tvxs, PontosWorld, TaXalia,  το γλέντι κ.ά.

Στην Ελευθεροτυπία, ο δημοσιογράφος Γ. Κιούσης το έκανε κεντρικό θέμα στη σελίδα του:

Παράλληλα, ο Νίκος Σαραντάκοςδημοσίευσε μια άγνωστη εκδοχή της Διεθνούς που τραγουδήθηκε στην Αθήνα (Μοσχάτο) κατά το γιορτασμό της Εργατικής Πρωτομαγιάς το 1925 και ανέδειξε μια άγνωστη σύγκρουση δια επιφυλλίδων της Καθημερινής με το Ριζοσπάστη για τη συγκεκριμένη εκτέλεση.:

Γνεφίστεν σεις που ους ατώρα
Ημέραν ‘κ’ είδατεν καλόν
Σα τέρτια πάντα και σα πείνας
Σκωθέστεν έρτεν ο καιρός

Σον παλαιόν κόσμον φωτίαν βάλτεν
Ας γίνεται σαχτάρ και νέον
Ας χτίζουμεν με καρδίαν
Εργάτ’ σκωθέστεν σο ποδάρ

Κανείς εμάς ‘κι θα γλυτών’ μας
Νια βασιλιάντ κι νια θεοί
Αν θέλωμεν ελευθερίαν
Ας πολεμούμεν μοναχοί

Αμόν ανθρώπ’ και μεις ας ζούμε
και ας πατούμε το ζυγόν
Ας αρχινέβομεν σο έργον
Ως που ’ν το σίδερον ζεστόν

Μόνον εμείς η εργατία
Οι δουλευτάν κι οι προκομέν
Θα βασιλεύομεν σον κόσμον
Αγάς κανείς ‘κι θ’ απομέν’

Κι οντάς θα ρούζνε τα γιουλτουρούμια
Χαραμοφάγοι για τε σας
Δευτέρα θα έρτε παρουσία
Και ο παράδεισον σε μας

ΕΠΩΔΟΣ

Κ’ εν αούτον η μάχη
Όλων το υστερνόν
H iντερνασιονάλ’ εν
Εμάς που θα γλυτών’

Η εκδοχή αυτή δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Ριζοσπάστης στις 2 Μαϊου 1925,  στη δεξιά στήλη:

Με αφορμή τη δημοσίευση αυτή, η Καθημερινή έγραψε ένα ειρωνικό σχόλιο:

Την επόμενη ημέρα (4 Μαϊου 1925)ο Ριζοσπάστης σχολιάζει:

Μια πολύ ενδιαφέρουσα πληροφορία στα σχόλια του Τvxs,  μας οδήγησε σε μια μεγάλη έκπληξη: στην άγνωστη απαγγελία της Διεθνούς απ’ τον  μπαρμπα Γιάννη Ταμτάκο και την εξαιρετική διασκευή από το συγκρότημα  «Ωχρά Σπειροχαίτη«. [ http://wxra.squat.gr/files/2010/03/8.Tou_mparmpaGiannh_T.mp3 ]

Ολάν παιδία:

Γνεφίστεν σεις που ως τα τώρα
ημέραν ‘κ’ είδατεν καλόν
Σε ντέρτια πάντα και σε πείναν
γνεφίστεν, έρτεν ο καιρόν!

Στον παλαιόν τον κόσμον βάλετε φωτίαν,
βάλτε κι ας γίνεται σαχτάρ
κι ας χτίζομεν όλοι με καρδίαν
Εργάτ’ σκωθέστεν σο ποδάρ’

Μόνον εμείς η εργατίαν
οι δουλευτάνς
κι οι προκομένς
θα κουμαντάρομεν τον κόσμον
αγάς κανείς
κι θ’ απομένειν…

 

Επίσης, υπάρχει και η  “Διεθνής” σε χορευτική διασκευή (industrial trance remix) και dance performance:   “The Internationale” Trance Remix for Dancing (industrial style) 


 

Διεθνής ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΝΑΣΤΑΣΗ 1913 αρχ. Ν. Χατζηδημητράκος

Από εφημερίδα ΑΝΑΣΤΑΣΗ 1913
(αρχείο Νίκος Χατζηδημητράκος)

 

——————————————————–

Επίσης το 2012 είδε το φώς και άλλη μια εκτέλεση της Διεθνούς ως σύνθεση των διαφόρων παραλλαγών που είδαν το φως:

 

 

 

 

 

 

 

5 Σχόλια

  1. Βλάσης Αγτζίδης on

    Φέτος τραγουδήθηκε η Διεθνής, ως μια σύνθεση των διαφορετικών παραλλαγών με τον εξής σχολιασμό:

    «Published on Sep 7, 2012 by Ilias Sidiropoylos
    Το CD με την κομμουνιστική διεθνή στα ποντιακά, η οποία τραγουδιόταν από τους ποντιο-καυκάσιους κατά την μπολσεβίκικη επανάσταση του 1917, ιδιαίτερα στην περιοχή Καρς, Βατούμ, Σοχούμ κ.λπ. Μεταφέρθηκε στην Ελλάδα κύρια από τους Καρσλήδες πρόσφυγες και ζωντάνεψε και τραγουδιόταν κατά την Κατοχή στις περιοχές Κιλκίς, Κοζάνη, Βέροια, Κατερίνη κ.λπ΄,. μπορείτε να το βρείτε στο περίπτερο της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ στο 38 φεστιβάλ της ΚΝΕ και του Οδηγητή στην θεσσαλονίκη.
    θα διατίθεται και στο περίπτερο της Κεντρικής Διοίκησης της ΠΕΑΕΑ – ΔΣΕ, στο Φεστιβάλ της ΚΝΕ στην Αθήνα.
    Στο CD περιλαμβάνονται ακόμα 15 αντάρτικα ποντιακά τραγούδια.»

  2. […] -στου Αγτζίδη με τίτλο: “Μια άγνωστη εκδοχή της Διεθνούς“ […]

  3. […] όπου ο μπαρμπα Γιάννης Ταμτάκος τραγουδά τον Ύμνο της Διεθνούς στα ποντιακά: . . Το παρακάτω έγγραφο είναι το […]

  4. […] Ο Ζαχάροφ υπήρξε κορυφαίος φυσικός επιστήμονας που συνέβαλε στην ανάπτυξη της ατομικής τεχνολογίας στην ΕΣΣΔ και στην αποκατάσταση της πυρηνικής ισορροπίας μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων. Η βαθύτατη επιστημονική του γνώση για τις συνέπειες που δυνητικά θα είχε ένας ατομικός πόλεμος, τον οδηγεί στο να υποστηρίξει τη θέση για κατάργηση των ατομικών όπλων. Γι αυτό και στήριξε τη συνθήκη του 1963 περί απαγόρευσης των πυρηνικών δοκιμών, παροτρύνοντας την ηγεσία της ΕΣΣΔ να συνεργαστεί με τις ΗΠΑ για την απόρριψη της αντιπυραυλικής άμυνας. Παρόλη την πρώιμη εκείνη συμφωνία ο ανταγωνισμός των υπερδυνάμεων θα οδηγήσει στην κλιμάκωση της κρίσης  που κορυφώθηκε τη δεκαετία του 1980 με την ανάπτυξη των σοβιετικών SS-20 οι οποίοι στόχευαν τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.  Η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης και η συνειδητοποίηση από τις ηγεσίες των υπερδυνάμεων των συνεπειών που ήδη είχε η ανεξέλεγκτη αντιπαράθεση οδήγησε στη συμφωνία του 1987 για  την απαγόρευση της χρήσης μιας σειράς πυραύλων που αφορούσε κυρίως τα πυρηνικά όπλα μέσου βεληνεκούς (Intermediate-Range Nuclear Forces Treaty, INF). Με τη συμφωνία αυτή απαγορευόταν η παραγωγή και η ανάπτυξη πυραύλων ικανών να φέρουν συμβατικές ή πυρηνικές κεφαλές με δραστικό βεληνεκές από 500 ως 5.500 χιλιόμετρα, καθώς και των εκτοξευτήρων τους. Η πολιτική αυτή αμφισβητήθηκε μονομερώς στις μέρες μας από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντ. Τραμπ, με πρωτοβουλία του οποίου η χώρα του αποχώρησε από τη  συνθήκη του 1987, ανοίγοντας για άλλη μια φορά το πεδίο σκληρής αντιπαράθεσης των υπερδυνάμεων, που σήμερα είναι περισσότερες των δύο… . Πάντως, η  ιστορία δικαίωσε και τους δύο. Και  την Λούξεμπουργκ και τον Ζαχάροφ! ———————————- —————— Ας ακούσουμε ως επίλογο αυτής της αναφοράς ένα τραγούδι που βγήκε μέσα από τις ευρωπαϊκές επαναστάσεις:  Την Διεθνή, που γράφτηκε μετά την καταστολή της Παρισινής Κομμούνας και ως Διεθνή αναφέρεται στην Α’. Γράφτηκε μετά τη «Ματωμένη Βδομάδα» (22–28 Μαΐου 1871) που σημάδεψε το τέλος της Κομμούνας των Παρισίων. Η μουσική της Διεθνούς έχει γραφτεί από τον Πιερ Ντε Γκεϋτέρ (Pierre De Geyter) και οι αρχικοί στίχοι, στα γαλλικά, από τον Eugène Pottier. Επίσης πουθενά δεν υπάρχει η έννοια του Κόμματος. Οπότε -άλλο ένα από τα σοβιετικά παράδοξα, είναι ότι είναι μάλλον είναι περίεργο το πώς αυτός ο ύμνος των εργατών και των κοινωνικά απόκληρων, υιοθετήθηκε από τη νέα κυρίαρχη σοβιετική νομενκλατούρα. Οπότε για να ξεπεράσουμε κάπως αυτή την αντίφαση, σας προτείνουμε να τον ακούσετε στην ποντιακή του εκδοχή, ενώ περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε εδώ: https://kars1918.wordpress.com/2010/10/06/internationalle/ […]

  5. «Από την ανθοφορούσα στην εργατική Πρωτομαγιά μέσα από την ποίηση»: της Σμαράγδας Μιχαλιτσιάνου
    Μάιος 1, 2018

    Share
    145
    Tweet
    Pin
    Share
    145SHARES
    Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου
    Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου
    smaragdamichalitsianou@gmail.com

    «Ο Μάϊος μας έφθασε εμπρός βήμα ταχύ να τον προϋπαντήσουμε παιδιά στην εξοχή…»

    Καλό μήνα να έχουμε!

    Η πρωτομαγιά γιορτάζεται σε όλο τον κόσμο από αρχαιοτάτων χρόνων, επειδή τοποθετείται στην αρχή της άνοιξης.

    Σημαντική γιορτή του μήνα των αρχαίων, του Θαργηλιώνος, που αντιστοιχούσε περίπου χρονικά στο Μάιο, περιελάμβανε στα δρώμενά της την κατασκευή ενός κλαδιού ανάλογου με το μαγιάτικο. Το κλαδί αυτό δεν το έφτιαχναν με άνθη, αλλά με κλαδιά οπωροφόρων δέντρων, στα οποία τοποθετούσαν επίσης κρεμμύδι και σκόρδο.

    Από τότε το μαγιάτικο λεγόμενο στεφάνι στολίζει απαραίτητα τις εξώπορτες των σπιτιών την πρώτη μέρα του Μάη, γιατί «χαρίζει» στους ενοίκους σύμφωνα με το πανάρχαιο έθιμο υγεία, καλή τύχη, ειρήνη, ευτυχία και ευφορία. Τα στεφάνια παρέμεναν κρεμασμένα στις θύρες των κατοικιών μέχρι τις 24 Ιουνίου, αφού την ίδια μέρα το βράδυ κατά την παράδοση έπρεπε να καούν στις φωτιές του Αϊ-Γιάννη του Κλήδονα.

    Για την ιστορία ο «Kλήδονας» σχετίζεται με μια λαϊκή μαντική διαδικασία, η οποία λέγεται ότι αποκαλύπτει στις άγαμες κοπέλες την ταυτότητα του μελλοντικού τους συζύγου.

    Σε πολλές πόλεις και σε χωριά της Ελλάδας στις γειτονιές και στις πλατείες την ημέρα αυτή ανάβουν μια μεγάλη φωτιά πάνω από την οποία πηδάνε όλοι οι κάτοικοι του χωριού και απαλλάσσονται από το κακό.

    Επιστρέφοντας στην Πρωτομαγιά την υποδεχόμαστε με τους στίχους του Κωστή Παλαμά από το ποίημά του με τον τίτλο:

    Μπήκε ο Μάης

    «Και τώρα μπήκε ο Μάης ο μήνας μπήκε

    με την Πρωτομαγιά του,

    τη χαροκόπα θυγατέρα,

    και να στ’ απλόχωρο λιβάδι,

    στ’ ολόχλωρο, στ’ ολανθισμένο,

    μεθάει και σκούζει και φρενιάζει

    της γυφτουριάς το πανηγύρι,

    το πανηγύρι της Κακάβας.

    Κ’ η ρεματιά που το χωρίζει

    το ένα τ’ απλόχωρο λιβάδι

    σε δυο αδερφάκια λιβαδάκια,

    βλέπει απ’ το μια της άκρη, βλέπει

    κι από την άκρη της την άλλη,

    σε μια τριγύρω νερομάννα,

    γιορτή παράξενη μεγάλη

    το χρόνο μια φορά,

    στο έμπα του Μάη του μήνα,

    στ’ άνθια του Μάη και τη χαρά.»

    Το μαγιάτικο στεφάνι είναι το μόνο που μας συνδέει πια με την ανοιξιάτικη αυτή γιορτή, αφού στην πορεία η Πρωτομαγιά εξελίχθηκε σε γιορτή ορόσημο για τους απανταχού εργάτες.

    Η Εργατική λεγόμενη πρωτομαγιά έχει τις ρίζες της στο Σικάγο, όπου το 1886 κατά τη διάρκεια μιας συγκέντρωσης για την καθιέρωση του 8ώρου, η αστυνομία πυροβόλησε και σκότωσε 12 διαδηλωτές. Η εργατική πρωτομαγιά καθιερώθηκε σαν παγκόσμια ημέρα το 1891 για την ανάμνηση της καθιέρωσης του 8ώρου στην εργασία και των θανάτων των εργατών στο Σικάγο.

    Το 1892 έγινε η πρώτη πρωτομαγιάτικη συγκέντρωση στην Ελλάδα, από το Σοσιαλιστικό Σύλλογο του Καλλέργη. Το 1893, 2.000 εργάτες διαδήλωσαν απαιτώντας οκτάωρο, Κυριακή αργία και κρατική ασφάλιση στα θύματα εργατικών ατυχημάτων. Το 1894, πραγματοποιείται μια μεγάλη συγκέντρωση με τα ίδια αιτήματα που καταλήγει σε 10 συλλήψεις με κορυφαία αυτή του σοσιαλιστή Σταύρου Καλλέργη.

    Το 1936 έχουμε την εξέγερση των καπνεργατών της της Θεσσαλονίκης. Τα γεγονότα ξεκίνησαν γύρω στο Φεβρουάριο, με κατάληψη ενός εργοστασίου, ύστερα από την απόρριψη των αιτημάτων των εργατών και συνεχίστηκε με συμπαράσταση καπνεργατών από άλλα εργοστάσια.

    Ο πρώτος νεκρός τον Μάη του 1936 στη Θεσσαλονίκη ήταν ο 25χρονος αυτοκινητιστής Τάσος Τούσης από το Ασβεστοχώρι, που συμμετείχε στην παλλαϊκή απεργία των Θεσσαλονικιών εργατών. Η κυβέρνηση Μεταξά που ήταν στην εξουσία, διέταξε τη χωροφυλακή να εξουδετερώσει με κάθε μέσο τους διαδηλωτές. Σε μια συγκέντρωση στη διασταύρωση στη συμβολή των οδών Εγνατίας και Βενιζέλου, χωροφύλακες πυροβόλησαν και σκότωσαν 8 εργάτες. Με πυροβολισμούς προσπάθησαν να διαλύσουν και τις άλλες συγκεντρώσεις και συνολικά θρηνήσαμε τουλάχιστον 12 νεκρούς, ενώ υπήρχαν και 300 τραυματίες.

    Η εργατική Πρωτομαγιά στο Σικάγο

    Η εργατική Πρωτομαγιά στη θεσσαλονίκη

    Σταύρος Καλλέργης
    Συγκλονιστική είναι η φωτογραφία της μάνας του Τάσου Τούση που μοιρολογεί τον νεκρό της γιο καταμεσής του δρόμου. Από αυτή τη θλιβερή εικόνα , που έκανε το γύρο του κόσμου εμπνεύστηκε ο Γιάννης Ρίτσος την ποιητική του συλλογή «Επιτάφιος». Το βιβλίο του Ρίτσου έκανε τρελές πωλήσεις, πράγμα σπάνιο για ποιητικές συλλογές γι’ αυτό η κυβέρνηση Μεταξά το έριξε στην πυρά για παραδειγματισμό το 1938 μπροστά στους στύλους του Ολυμπίου Διός. Ο ποιητής το επανέκδωσε το 1958 και έστειλε ένα αντίτυπο στο Μίκη Θεοδωράκη, ο οποίος μέσα σε μια νύχτα μελοποίησε τα οκτώ αποσπάσματα του έργου…

    «Μέρα Μαγιού μού μίσεψες, μέρα Μαγιού σε χάνω,

    άνοιξη, γιε, που αγάπαγες κι ανέβαινες απάνω

    Στο λιακωτό και κοίταζες και δίχως να χορταίνεις

    άρμεγες με τα μάτια σου το φως της οικουμένης

    Και με το δάχτυλο απλωτό μου τά ‘δειχνες ένα-ένα

    τα όσα γλυκά, τα όσα καλά κι αχνά και ροδισμένα

    Και μού ’δειχνες τη θάλασσα να φέγγει πέρα, λάδι,

    και τα δεντρά και τα βουνά στο γαλανό μαγνάδι

    Και τα μικρά και τα φτωχά, πουλιά, μερμήγκια, θάμνα,

    κι αυτές τις διαμαντόπετρες που ίδρωνε δίπλα η στάμνα.

    Μα, γιόκα μου, κι αν μού ‘δειχνες τα αστέρια και τα πλάτια,

    τά ‘βλεπα εγώ πιο λαμπερά στα θαλασσιά σου μάτια.

    Και μου ιστορούσες με φωνή γλυκιά, ζεστή κι αντρίκια

    τόσα όσα μήτε του γιαλού δε φτάνουν τα χαλίκια»

    Την «Πρωτομαγιά του 1944 , όταν οι δυνάμεις κατοχής σκότωσαν 200 κομμουνιστές στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής ως αντίποινα για τον φόνο ενός Γερμανού στρατηγού και των τριών συνοδών του, που έγινε στις 27 Απριλίου 1944 σε τοποθεσία κοντά στους Μολάους Λακωνίας έγραψε ο Κώστας Βάρναλης:

    «Πέσε στα γόνατα , προσκύνα το πανάγιο χώμα

    με τη ψυχή κατάκορφα στον ουρανό υψωμένη

    όποιος και νά ‘σαι, όθε και νά ‘σαι, κι ό,τι άνθρωπος νά ‘σαι.

    Πιότερο, αν είσαι του λαού ξωμάχος, χειρομάχος ,

    φτωχόπαιδο, που αθέλητα σε βάλαν να καρφώσεις,

    τον αδερφό σου αντίκρα σου, με μάνα εσύ κι εκείνος.

    Από την ταινία του Κώστα Βούλγαρη Το Τελευεταίο Σημείωμα

    Ετούτη η μάντρα αντίκρυ σου, το σύνορο του κόσμου.

    Σ’ αυτήν επάνω βρόντηξαν ο Διγενής κι ο Χάρος.

    Ήτανε πρώτη του Μαγιού, φως όλα μέσα κι έξω

    (έξω τα χρυσολούλουδα και μέσα η καλοσύνη)

    που αράδιασε πα στο σοβά πισθάγκωνα δεμένους

    και θέρισε με μπαταριές, οχτρός ελληνομάχος,

    όχι έναν, δυο, ή τρεις ….διακόσια παλληκάρια.

    Δεν ήρθαν μελλοθάνατοι με κλάμα και λαχτάρα,

    μον’ ήρθανε μελλόγαμπροι με χορό και τραγούδι.

    Και πρώτος άρχος του χορού, δυο μπόγια πάνω απ’ όλους ,

    κι από το Χάρο τρεις φορές πιο πάνου ο Ναπολέος»

    Για την ίδια ματωμένη Πρωτομαγιά ο Ηλίας Σιμόπουλος συνέθεσε τους παρακάτω στίχους:

    «Διακόσια παλικάρια τραγουδήσαν σαν σήμερα τον ερχομό του Μάη.

    Το τραγούδι τους πυρπόλησε τους ορίζοντες της Καισαριανής.

    Τ’ ακούσαν οι γερόντισσες και στήσαν όλες το χορό

    κι ανάστησαν το Ζάλογγο κι αγκάλιασαν τον κόσμον όλο.

    Τ’ ακούσανε και οι δήμιοι και πισωπάτησαν

    τρομαγμένοι με μια πελώρια σιωπή στο στόμα»

    Στα διακόσια παλικάρια αφιέρωσε το ομότιλο ποίημά της η Ρίτα Μπούμη – Παπά

    «Για ποιο βαρύ σας κρίμα σας θερίζουνε

    Πρωτομαγιά σαν χλωρά στάχυα

    πίσω από ‘να μαντρότοιχο γεμάτο χαμομήλια;

    Για την πατρίδα εσείς στενάζατε

    κι ονειρευόσαστε τη λευτεριά της.

    Τέσσερις ώρες γάζωναν οι σφαίρες την καρδιά σας

    (… ) και πέφτοντας αμίλητοι κατά οκτάδες

    αγκάθινο στεφάνι μας φορέσατε

    χαλκά ζεματιστό στην εποχή μας

    να ντρέπεται αιώνια για τη φρίκη της

    και τα εγκλήματά της.

    Η οδός Φορμίωνος, οδός του Γολγοθά σας

    σπάρθηκε όλη με κόκκινα λουλούδια

    από το πλούσιο αίμα σας τ’ αψύ

    που τα μαζεύομε μεσ’ σε λευκά μαντήλια

    τη Λευτεριά να ράνομε που αργεί (… )».

    Για τη μεγάλη συμφορά πήρε φωτιά κι η πένα του Φώτη Αγγουλέ σοκάροντας τους σύγχρονους…

    «Τόσοι σταυροί που στήθηκαν

    τόσοι σταυροί που θα στηθούνε,

    εμάς μονάχα με σταυρούς

    μπορούν να μας μετρούνε.

    Σταυροί, παντού σταυροί.

    Είμαστε «οι αδάκρυτοι κι οι αγέλαστοι

    Δεν κλαίμε, ούτε γελούμε.

    Τα σπίτια μας καπνίζουνε

    πεινούνε τα παιδιά μας, δεν λυγούμε

    ήρθαμε να χαράξομε του πόνου μας τα σύνορα

    και στήνουμε σημάδια και περνούμε»

    Στο ποίημά του «Παρασκευή 1 Μ» αγκάλιασε τον ανοιξάτικο μήνα ο Οδυσσέας Ελύτης: «Η Πρωτομαγιά»

    «Πιάνω την άνοιξη με προσοχή και την ανοίγω

    Με χτυπάει μια ζέστη αραχνοΰφαντη

    ένα μπλε που μυρίζει ανάσα πεταλούδας

    οι αστερισμοί της μαργαρίτας όλοι αλλά

    και μαζί πολλά σερνόμενα ή πετούμενα

    ζουζούνια, φίδια, σαύρες, κάμπιες και άλλα

    τέρατα παρδαλά με κεραίες συρμάτινες

    λέπια χρυσά λαμέ και πούλιες κόκκινες

    Θα ‘λεγες, έτοιμα όλα τους να παν

    στο χορό των μεταμφιεσμένων του Άδη»

    Ο Κωστής Παλαμάς γράφει τον ύμνο της εργατιάς, «Εμείς οι εργάτες» και απογειώνει τον εορτασμό.

    «Εμείς οι εργάτες είμαστε που με τον ίδρωτά μας

    ποτίζουμε τη γη για να γεννά

    καρπούς, λουλούδια, τ’ αγαθά του κόσμου ολόγυρά μας

    φτωχή, αλουλούδιαστη, άκαρπη, μονάχα η αργατιά.

    Εμείς οι εργάτες είμαστε που με τον ίδρωτά μας

    ζυμώνουμε του κόσμου το ψωμί.

    Πιο δυνατά κι απ’ τα σπαθιά τα χέρια τα δικά μας,

    και μ’ όλο το αλυσόδεμα, σκάφτουν, και η γη πλουτεί.

    Στου κόσμου τους θησαυριστές το βιός σου, εργάτη, νόμοι

    στο τρώνε αδικητές χωρίς ντροπή.

    Αγκαλιαστείτε, αδέρφια, ορθοί! Με μια καρδιά, μια γνώμη.

    Δικαιοσύνη, βρόντηξε, και λάμψε, Προκοπή!

    Ο Τάσος Λειβαδίτης αφήνει το δικό του «Μοιρολόι για ένα νεκρό»

    «Φεγγάρι, ερημοφέγγαρο, κριθάρινο φεγγάρι των φτωχών

    αγέρα, πικραγέρα πολύλαλε αγέρα των μουγγών

    σ’ ένα σταυροδρόμι απόψε μήνα Μάη

    σταυρώσανε το νιο, μήνα Μάη

    σταυρώσαν το ροδόσταμο και το λεμονανθό

    ροδιά, δος του το αίμα σου

    δος του το φέγγος σου, στερνό του ηλιοβασίλεμα,

    μήνα Μάη, σταυρώσαν τον αυγερινό

    αχ, το πρωί ήταν ήλιος και δροσιά

    το μεσημέρι λάμψη κι όνειρα

    το βράδυ ήρθε πικρό κι ολόμαυρο,

    σ’ ένα σταυροδρόμι απόψε

    μήνα Μάη σταυρώσανε το Μάη»

    Για μια «Παράξενη Πρωτομαγιά» μας μίλησε ο Νίκος Γκάτσος:

    «Παράξενη πρωτομαγιά

    μ’ αγκάθια πλέκουν σήμερα στεφάνια

    ηρθ’ ο καιρός του «έχε γεια»

    τι να την κάνεις πια την περηφάνια.

    Στα δυο σου μάτια τα χρυσαφιά

    σκοτάδι πέφτει και συννεφιά

    ποιες μπόρες φέρνεις και ποιες βροχές

    σε κουρασμένες νεκρές ψυχές

    Πρωτομαγιά

    με το σουγιά

    χαράξαν το φεγγίτη

    και μια βραδιά

    σαν τα θεριά

    σε πήραν απ’ το σπίτι.

    Κι ένα πρωί σε μια γωνιά στην Κοκκινιά

    είδα το μπόγια να περνά και το φονιά

    γύρευα χρόνια μες στον κόσμο να τον βρω

    μα περπατούσε με το χάρο στο πλευρό»

    Την Πρώτη Μαΐου τραγούδησε και ο Μάνος Λοϊζος

    σε δικούς του στίχους:

    «Πρώτη Μαΐου κι απ’ τη Βαστίλη

    ξεκινάνε οι καρδιές των φοιτητών

    χίλιες σημαίες κόκκινες μαύρες

    Ο Φρεδερίκο η Κατρίν και η Σιμόν

    Μέσα στους δρόμους μέσα στο πλήθος

    τρέχω στους δρόμους ψάχνω στο πλήθος

    πού ειν’ το κορίτσι το κορίτσι που αγαπώ

    Πες μου Μαρία μήπως θυμάσαι

    κείνο το βράδυ που σε πήρα αγκαλιά

    Πρώτη Μαΐου, όπως και τώρα

    κι εγώ φιλούσα τα μακριά σου τα μαλλιά

    Μέσα στους δρόμους μέσα στο πλήθος

    τρέχω στους δρόμους ψάχνω στο πλήθος

    πού ειν’ το κορίτσι το κορίτσι που αγαπώ

    Πρώτη Μαΐου μαύρα τα ξένα

    κλείσε το τζάμι μην κρυώσει το παιδί.

    Η Πρωτομαγιά ενέπνευσε και τον Άρη Αλεξάνδρου.

    Στα τζάμια σου μπουμπουκιάζει η χτεσινή βροχή

    τώρα που η παραλία ανάβει τα φανάρια της.

    Ένα καΐκι στάθηκε καταμεσής στο πέλαγο. Γαλήνη.

    Περίμενε δω με το βλέμμα στις σταγόνες

    (δυο ανθισμένες γαλάζιες σταγόνες τα μάτια σου).

    Περίμενε. Θα ξημερώσει.

    Θέλω να σε ξέρω στο παράθυρο

    αγναντεύοντας κατά τον τόπο της χαραυγής

    νοσταλγώντας το περσινό καλοκαίρι.

    (Τα νερά ν” ανασαίνουν ζεστασιά

    το γυμνό σώμα της ημέρας πλαγιάζει μες στα στάχυα

    κι ανάμεσα απ” τα δάχτυλα κρυφοκοιτάει μια παπαρούνα.)

    Θέλω να σου χαρίσω ένα τόσο δα ουράνιο τόξο

    τώρα στα γενέθλια της δεκαοχτάχρονης αυγής,

    ένα λουλουδένιο δαχτυλίδι

    μια υπόσχεση ελπίδας»


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: