-Οι άγνωστες πλευρές του 1821

Με αφορμή την επέτειο της 25ης Μαρτίου αναδημοσιεύω ένα παλιό μου κείμενο που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Καθημερινή» της Κυριακής, 25 Μαρτίου 2001  που διαπραγματεύεται το ‘21, τις ομάδες που συγκρούστηκαν τότε  και τα ζητήματα ταυτότητας, και φέρνει στο φως έναν άγνωστο θρήνο των ελληνόφωνων μουσουλμάνων της Καρύστου που εκπατρίστηκαν μετά την ενσωμάτωση της Εύβοιας στο νεαρό ελληνικό κράτος .

Μια άλλη εκδοχή για την Επανάσταση του 1821

Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι η μεγαλύτερη και σημαντικότερη επέτειος του νεότερου ελληνισμού είναι η 25η Μαρτίου. Η συμβολική αυτή ημερομηνία παριστά στην πραγματικότητα την έναρξη της ένοπλης διαδικασίας που στόχευε στην πολιτική αποκατάσταση του γένους. Μόνο που χρόνια τώρα, η αναφορά μας στη συγκεκριμένη επέτειο περικλείεται μέσα στο ομοιόμορφο και το αυτονόητο, κάτι που αποτρέπει το στοχασμό για την ίδια την επέτειο, για τα σύμβολα και τους μύθους.

Ο νέος ιστορικός, που καλείται να διερευνήσει τα όσα διαδραματίστηκαν κατά τον 19ο αιώνα, μέχρι και το τραγικό για μας ´ 22, βρίσκεται μπροστά σε ένα πλήθος άγνωστων σημαντικών ζητημάτων – θεωρητικών αλλά και συγκεκριμένων γεγονότων. Θέματα καθοριστικής σημασίας για την τελική μορφή που έλαβε η ελληνική ταυτότητα, η Ελλάδα και ο ελληνικός κόσμος, αλλά και η γεωπολιτική ισορροπία που επικράτησε στην ευρύτερη περιοχή μας, αγνοούνται και εντέχνως απωθούνται. Η σύγχυση μεταξύ εθνικού κράτους και ελληνικού κόσμου είναι πλέον καθολική. Οι οδύνες που προκάλεσε στον ελληνισμό η εποχή του έθνους-κράτους και οδήγησε στον περιορισμό των Ελλήνων στο βαλκανικό νότο, είναι άγνωστες. Η μεγέθυνση του ελληνικού κράτους, επικάλυψε τη σμίκρυνση του ελληνικού κόσμου.

Τα στερεότυπα που διαμορφώθηκαν από τον 19ο αιώνα για να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες εδραίωσης του μικρού βασιλείου, υποκατέστησαν τη νηφάλια ανάγνωση της ιστορίας. Τους αγωνιστές -που είχαν τη βιωματική σχέση με το παρελθόν, την άμεση εμπειρία των πολλαπλών ρήξεων αλλά και των αντίστοιχων μορφών- η ιστορική έρευνα εκείνης της εποχής επέλεξε να τους αγνοήσει, αναδεικνύοντας τους αρχαιοελληνικούς μύθους. Ο Καμπούρογλου έγραψε χαρακτηριστικά: «με την αρχαιότητα μας συνδέει ο θαυμασμός, με την παλαιότητα ο πόνος». Και επειδή κανείς πολίτης ή έθνος δεν θέλει να πονά, οι Έλληνες επέλεξαν τη λήθη που φέρνει η ιστορική αυθαιρεσία. Το δυτικό εθνικιστικό μοντέλο που επικράτησε στην απελευθερωμένη Ελλάδα προσέφερε τις απαντήσεις: Όλοι οι Χριστιανοί του νεαρού ελληνικού βασιλείου ήταν Έλληνες, κατευθείαν απόγονοι των αρχαίων και, κατ´ επέκταση, όλοι οι μουσουλμάνοι ήταν Τούρκοι, κατευθείαν απόγονοι των κεντροασιατών εισβολέων. Το μοντέλο αυτό, βασισμένο στην ξένη προς τον ελληνισμό αντίληψη του αίματος, δεν μπορούσε να ερμηνεύσει την ιδιομορφία της περιοχής μας, όπου η πολιτισμική κατάσταση και ειδικά η θρησκευτική ομολογία, καθόρισε την ένταξη των πολιτών στα υπερκείμενα σύνολα.

Έτσι, εφεξής θα ταυτιζόταν απολύτως το «γένος των Ρωμιών» με το «έθνος των Ελλήνων». Οι εξισλαμισμοί μεγάλου μέρους των Ελλήνων κατά την περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας, καθώς και η είσοδος στον ελληνισμό πλήθους αλλοφώνων ομάδων βάσει της κοινής ορθόδοξης θρησκείας, παρέμεναν «απαγορευμένα θέματα» για την επίσημη ιστοριογραφία. Ένα από τα πλέον άγνωστα θέματα που σχετίζονται με την Επανάσταση του 1821, αφορά τους Τούρκους που κατοικούσαν στις επαναστατημένες περιοχές, τη δική τους αντίληψη των γεγονότων και εν τέλει τη μοίρα τους. Προσπαθώντας να περιπλανηθούμε στα δύσβατα μονοπάτια της ιστορικής γνώσης εκείνων των κρίσιμων χρόνων, θα χρησιμοποιήσουμε την περίπτωση των Τούρκων της Καρύστου.

Οι «Τούρκοι» της Καρύστου

Λίγα χρόνια μετά το 1461 και την κατάληψη της Τραπεζούντας, της πρωτεύουσας της τελευταίας ελληνικής Αυτοκρατορίας των Μεγάλων Κομνηνών του Πόντου, η ενετοκρατούμενη Εύβοια πέφτει στα χέρια του Πορθητή. Από το 1470 συστάθηκε το Σαντζάκ Εγριπόζ (Νομός Ευρίπου), το οποίο περιελάμβανε επίσης τη Βοιωτία και την Αττική και διοικούνταν από έναν Πασά. Οι Οθωμανοί αντικατέστησαν τους προηγούμενους Λατίνους φεουδάρχες και άσκησαν μεγάλη πίεση κατά του χριστιανικού πληθυσμού. Μόνο τα πιο άγονα χωριά έμειναν στα χέρια των χριστιανών. Την Κάρυστο με το περίφημο ενετικό κάστρο την ονόμαζαν Κιζίλ Χισάρ (Κόκκινη Πόλη), υιοθετώντας της ενετική ονομασία Καστέλο Ρόσο ή Κοκκινόκαστρο, όπως το αποκαλούσαν οι Έλληνες.

(Το κάστρο της Καρύστου: Κοκκινόκαστρο ή Καστέλο Ρόσο ή  Κιζίλ Χισάρ)

Η οθωμανική εποχή και στην Εύβοια, όπως και σε όλο τον οθωμανικό χώρο, χαρακτηρίστηκε από την προσηλυτική δράση των μουσουλμάνων ιεραποστόλων και τη μεγάλη οικονομική και πολιτική καταπίεση των χριστιανών. Ο προσηλυτισμός ευνοήθηκε από την εξουσία, εφόσον ο εξισλαμισμός των γηγενών πληθυσμών μεγάλωνε την κοινωνική βάση των νέων κυριάρχων. Το Κοράνι και η νομοθεσία, που βασίζεται πάνω σε αυτό, εισάγει έναν νέο διαχωρισμό των εθνών: οι πιστοί και οι άπιστοι. Όσοι εξισλαμίζονταν εντάσσονταν αυτόματα στο κυρίαρχο έθνος και γίνονταν «Τούρκοι», δηλαδή μουσουλμάνοι.

Οι πρώτοι εξισλαμισμοί γίνονται μέσω του γνωστού παιδομαζώματος, δηλαδή της υποχρεωτικής επιστράτευσης από τη μικρή ηλικία. Μεγάλο μέρος των γενιτσάρων (που θα πει «Νέοι πιστοί») είναι ελληνικής καταγωγής. Στο σώμα των γενιτσάρων υπάρχουν έντονες τάσεις κρυπτοχριστιανισμού. Ο καθηγητής Ι. Κ. Χασιώτης δημοσίευσε μία από τις εκκλήσεις των Ελλήνων προς τις χριστιανικές δυνάμεις της Δύσης που στάλθηκε το 1606: «Για βάλτε με το νου σας τι μεγάλη καλοσύνη θέλει γένει σε όλην την χριστιανιτά, πόση σκλαβιά θέλει ελευθερωθεί, χριστιανοί που είναι τη σήμερον εις τα χέρια τους (των Τούρκων), πόσες χιλιάδες Τούρκοι είναι όπου κάμνουν κρυφά χριστιανοί, και τότες θέλουν φανερωθεί τριάντα χιλιάδες γενίτσαροι, που είναι όλοι από χριστιανούς και κρυφά έρχονται στες εκκλησίες και προσκυνούν, και από στανιό τους στέκονται Τούρκοι».

Εξισλαμισμοί του ντόπιου χριστιανικού πληθυσμού στην Εύβοια και ειδικά στην Κάρυστο, εντοπίζονται στα τέλη του 17ου αιώνα. Είναι η εποχή των μαζικών εξισλαμισμών σε ολόκληρο τον ελληνικό κόσμο. Οι πληθυσμοί αυτοί δημιουργούν το ουσιαστικό κοινωνικό σώμα, που πάνω του βασίστηκε η οθωμανική κυριαρχία. Οι εξισλαμισμένοι ή εξωμότες όπως καταγράφονται, υιοθετούν εξαιρετικά σκληρή συμπεριφορά κατά των χριστιανών. Ειδικά οι μουσουλμάνοι της Καρύστου φημίζονται για τη σκληρότητά τους. Παράλληλα όμως, μέσα στη μουσουλμανική κοινότητα εμφανίζονται και κρυπτοχριστιανοί, τους οποίους αποκαλούσαν σκωπτικά «Σαμπάνηδες» ή «Μουρτάτες».

Την εποχή της Επανάστασης του ´21, στην Εύβοια κατοικούσαν 50.000 κάτοικοι. Απ´ αυτούς, το ένα πέμπτο ήταν μουσουλμάνοι. Οι περισσότεροι έμεναν στην Χαλκίδα, όπου κατοικούσαν 1.500 ντόπιες μουσουλμανικές οικογένειες, άλλες 600 μουσουλμανικές που προέρχονταν από περιοχές εκτός Εύβοιας και αφορούσαν κυρίως τη στρατιωτική και διοικητική διάρθρωση. Στη Χαλκίδα ζούσαν και 200 περίπου χριστιανικές οικογένειες. Φαίνεται ότι γλωσσικά οι μουσουλμάνοι ήταν ελληνόφωνοι και αλβανόφωνοι. Αντίστοιχη κατάσταση επικρατούσε και στη χριστιανική κοινότητα.

Το σημερινό Κτήμα Μοντοφώλι στην Παλιά Κάρυστο είναι τα παλιό κτήμα του Ομέρ Πασά, που τότε ονομαζόταν «Τα περιβόλια του πασά»

Στην Κάρυστο κατοικούσαν 400 μουσουλμανικές οικογένειες στο Κάστρο, ενώ οι χριστιανοί έμεναν στις έξω περιοχές. Ο Ομέρ μπέης, τελευταίος διοικητής της Καρύστου που θεωρούνταν δίκαιος και η πολιτική του ανακούφισε το χριστιανικό πληθυσμό, ήταν γνώστης και της αλβανικής γλώσσας. Οι «Τούρκοι» πολεμιστές της περιφέρειας της Καρύστου, χίλιοι περίπου, ήταν όλοι ντόπιοι και θεωρούνταν εκλεκτοί και ικανοί για τακτικό και άτακτο πόλεμο. Ελάχιστοι από αυτούς μιλούσαν τα τουρκικά. Ένας από τους αξιωματικούς του καρυστινού τουρκικού σώματος που συγκρούστηκε σκληρά με τους χριστιανούς επαναστάτες το 1821 ήταν ο Μαχμούτ Ξυνός. Την τρίτη χρονιά της επανάστασης, στην Εύβοια αποβιβάστηκε ο Χοσρέφ Πασάς με δέκα χιλιάδες γενίτσαρους, δηλαδή εξισλαμισμένους χριστιανούς, με στόχο την καταστολή της Επανάστασης. Απ´ ό,τι φαίνεται, ελάχιστοι πραγματικοί εθνικά Τούρκοι πήραν μέρος στις συγκρούσεις κατά τη διάρκεια των επαναστατικών γεγονότων.

Το 1826 η Επανάσταση έσβησε στην Εύβοια μετά από μια αποτυχημένη εκστρατεία του Φαβιέρου. Ο Ομέρ της Καρύστου, ο οποίος είχε προβιβαστεί από το 1823 σε γενικό διοικητή της Εύβοιας με τον τίτλο Εγριμπόζ Βαλεσί, ήταν πλέον ο απόλυτος κυρίαρχος. Τελικά όμως, με βάση το Πρωτόκολλο του Λονδίνου (3 Φεβρουαρίου 1830) η Εύβοια συμπεριελήφθη στα εδάφη που θα απάρτιζαν το νέο ελληνικό κράτος. Όμως η παράδοση του νησιού στην Ελλάδα έγινε τρία χρόνια αργότερα, εξαιτίας της οικονομικής ανέχειας του νέου κράτους που αδυνατούσε να αποζημιώσει τους ιδιοκτήτες μουσουλμάνους. Στις 11 Απριλίου 1833 ο ελληνικός στρατός παρέλαβε τα κλειδιά του κάστρου της Καρύστου από τον Ισμαήλ, γιο του φρούραρχου. Αμέσως άρχισαν οι προετοιμασίες των μουσουλμάνων για αναχώρηση, αν και μερικοί απ´ αυτούς είχαν εγκαταλείψει νωρίτερα τα σπίτια από το φόβο των αντεκδικήσεων. Οι περισσότεροι από τους μουσουλμάνους της Εύβοιας πούλησαν τα κτήματά τους σε χριστιανούς και αναχώρησαν για τη Θεσσαλία ή τη Μακεδονία που ακόμη βρισκόταν υπό οθωμανική κυριαρχία. Το μεγαλύτερο μέρος των Καρυστινών «Τούρκων» πρέπει να εγκαταστάθηκε στην Ιωνία, στη χερσόνησο της Ερυθραίας (Τσεσμές), «στ´ Αλάτσατα, το κάτου Σιβριτσάρι» (Σιβρί Χισάρ). Οι Καρυστινοί παρέμειναν σχεδόν μέχρι το ´ 22 ως διακριτή ομάδα μέσα στη μουσουλμανική κοινότητα της Ιωνίας, μιλώντας το χαρακτηριστικό τους καρυστινό ιδίωμα.

ilias_mavromihalis

Ηλίας (Λιάκος) Μαυρομιχάλης, πρωτότοκος γιος του Πετρόμπεη. Σκοτώθηκε έξω από τα Στύρα τον Ιανουάριο του 1821 σε σύγκρουση με τον Ομέρ μπέη της Καρύστου.


Ο θρήνος των «Τούρκων»

Ο θρήνος των «Τούρκων» της Καρύστου για τη μοίρα τους διασώθηκε και δημοσιεύθηκε το 1947 από τον Δ.Κ. Χατζηκωνσταντή. Ο θρήνος είναι εξαιρετικά σημαντικός γιατί είναι στα ελληνικά, στο ιδιαίτερο καρυστινό ιδίωμα. Αυτό σημαίνει ότι οι μουσουλμάνοι που κατοικούσαν στο Κάστρο της Καρύστου ήταν ελληνόφωνοι. Επιπλέον, αναδεικνύει την αντίληψη που είχε η άλλη πλευρά για τη δική μας πετυχημένη Επανάσταση. Σύμφωνα λοιπόν με αυτή την αντίληψη οι ίδιοι ήταν ντόπιοι, ήταν Καρυστινοί. Η παράδοση της Εύβοιας στην Ελλάδα αποτελούσε πράξη προδοσίας. Η ίδια η Ελλάδα δεν αναφέρεται καθόλου, αντιθέτως θεωρούν ότι η Εύβοια εγκαταλείφθηκε στους Φράγκους και στους Ρώσους, με τους οποίους συνδέεται άμεσα η ρωμιοσύνη. Στο θρήνο φαίνεται και το αρνητικό εθνικό στερεότυπο. Αυτός που φέρνει την είδηση της παράδοσης δεν μπορεί να είναι άλλος από τον Τάταρο. Έτσι αποκαλούσαν, σχεδόν μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα, όλους τους αυθεντικούς τουρκογενείς στο χώρο της Μαύρης Θάλασσας και του Καυκάσου. Ο θρήνος έχει ως εξής:

Κατακαημένη Κάρυστο με τα κρύα τα νερά σου,
φύγαν τα παληκάρια σου τσε καίγεται η καρδιά σου.
Κατακαημένη Κάρυστο, πούσουν μισό Μισίρι,

τσε τώρα εκατάντησες να γίνεις Ρωμιοσύνη.

Που σ´ έτρεμε μια Έγριπο, μια ζηλεμέν´ Αθήνα
τσε τώρα σ´ εδώσανε στο Φράγκο, στη Ρουσία.
Νάταν ο κάμπος θάλασσα, τσε τα βουνά ποτάμια,
να πνίγανε τον Τάταρο που ´ φερε το χαμπέρι,
να φύγουν οι Καρυστινοί τούτο το καλοτσαίρι.

Ομέρ Πασάς που τ´ άκουσε, μηνάει ένα χαμπέρι,
του μπέη μας του μήνυσε τσε του στραβιντζιντάρη.
Όντας αποδιαβάσανε το μαύρο το φερμάνι,
μικροί, μεγάλοι κλαίανε, τσ´ οι δυο μας ζαμπιτάδες,
τρέχουν τσε παν τα μάτια τους ωσάν τις αργαστάρες.

Δεν κλαίμε μεις τον τόπο μας, στο Φράγκο π´ απομένει,
μον´ κλαίμε το κρύο νερό που ´ μαστε μαθημένοι.
Τσε τον Μπεκήρ αγά πελάει στη Σμύρνη για καράβια,
στο μπούρτσι μας τ´ άραξε τα δώδεκα καράβια,
Καρυστινοί που τα ´ δανε, τριτσάνα τους τινάζει
μπαρκάραν οι Καρυστινοί και πήγαν στο μπογάζι.

Πήγανε στο Βενέτικο, τσε μια μπουνάτσα πιάνει.
τσε πήγανε στ´ Αλάτσατα, το κάτου Σιβρισάρι.
Αλλά, Αλλάχ, βρε βασιλιά, που θα σε πάη το κρίμα,
που χώρισες αντρόγενα, παιδιά απ´ τα σκαφίδια.
Σεμπέτι όποιος γένηκε να δώσ´ το Γριπονήσι,
όποιος ριτζάλι το´ καμε, σαν σκύλος να βαβίσει.

—————————————————————————

Ένας άλλος «τούρκικος» θρήνος, αυτή τη φορά από την Πελοπόννησο, μαρτυρά την ύπαρξη ελληνόφωνου μουσουλμανικού πληθυσμού και εκεί:

ΤΟΥ ΚΙΑΜΙΛ ΜΠΕΗ

[Ό Κιαμίλ μπέης της Κορίνθου ήτο κατά το 1821 ό ισχυρότατος και πλουσιότατος των εν Πελοποννήσω Τούρκων. Φοβηθείς εκ της προόδου της επαναστάσεως των Ελλήνων, κατέφυγεν εις την Τρίπολιν, καταλιπών την οικογένειάν του εις τον Ακροκόρινθον, όπου ενέκρυψε και τους θησαυρούς αυτού, τους οποίους ο λαός εφαντάζετο ως ανερχόμενους εις πολλά εκατομμύρια. Κατά την άλωσιν της Τριπόλεως συνελήφθη αιχμάλωτος και καθείρχθη εις τον Ακροκόρινθον. Ότε δ’ επιδραμόντος του Δράμαλη κατά το 1822 ο φρούραρχος Αχιλλεύς Θεοδωρίδης εγκατέλιπε τον Ακροκόρινθον, εκρινεν αναγκαίον να θανατωση τον Κιαμίλ, όστις ηρνείτο ν’ αποκάλύψη εις τους Έλληνας τας κρύπτας των χρημάτων του. Μέρος τούτων λέγεται ότι εύρεν ό Δράμαλης, όστις και ενυμφεύθη την χήραν του Κιαμίλ μπέη].

Πήραν τα κάστρα, πήραν τα, πήραν και τα ντερβένια,
πήραν και την Τριπολιτσά, την ξακουσμένη χώρα.
Κλαίουν ταχούρια γι’ άλογα και τα τζαμιά γι’ αγάδες,
κλαίουν ‘ς τους δρόμους Τούρκισσαις, κλαίουν εμιροπούλαις,

κλαίει και μια χανούμισσα το δόλιο τον Κιαμίλη.

Αχ! που σαι και δεν φαίνεσαι, καμαρωμένε αφέντη;
Ήσουν κολόνα ‘ς το Μοριά και φλάμπουρο ‘ς την Κόρθο,
ήσουν και ‘ς την Τριπολιτσά πύργος θεμελιωμένος.

‘Στην Κόρθο πλια δε φαίνεσαι, ουδέ μεσ ‘ς τα σαράγια.
Ένας παπάς σου τα κάψε τα γέρμα τα παλάτια.
Σκλάβος ραγιάδων έπεσες και ζης ραγιάς ραγιάδων»

—————————————————

Το κείμενο αυτό αναδημοσιεύτηκε:

http://users.uoa.gr/~nektar/history/3contemporary/kathimerini_different_interpretation_1821.htm

http://pontosandaristera.wordpress.com/2008/03/25/25-3-2008-2/

Το μοιρολόι της Πάργας και ο θρήνος της Κάρυστος

http://gaia-hellas.blogspot.com/2010/07/blog-post_5041.html

http://tgiorgos.blogspot.com/2008/03/1821.html

http://polites-ampelokipon.blogspot.com/2010/03/blog-post_25.html

http://www.phorum.gr/viewtopic.php?f=51&t=148322

http://ellines-albanoi.blogspot.com/2010/05/1821_14.html


Για τους άγνωστους όρους [ΕΔΩ]

18 comments so far

  1. Ματσουκάτες on

    ———————————————-
    Τελικά ήταν εθνική, θρησκευτική ή ταξική η Επανάσταση του 1821;

    ———————————————-

    «Μάχου υπέρ πίστεως και Πατρίδος…Είναι καιρός να αποτινάξωμεν τον αφόρητον ζυγόν, να ελευθερώσωμεν την Πατρίδα, να κρημνίσωμεν από τα νέφη την
    ημισέληνον, δια να υψώσωμεν το σημείον, δι’ ου πάντοτε νικώμεν, λέγω τον Σταυρόν
    …».

    (Αλέξανδρος Υψηλάντης)

    «Είναι θέλημα Θεού. Είναι κοντά μας και βοηθάει, γιατί πολεμάμε για την πίστι μας, για την πατρίδα μας, για τους γέρους γονιούς, για τα αδύνατα παιδιά
    μας, για την ζωή μας, την λευτεριά μας…Και όταν ο δίκαιος Θεός μας βοηθάει ποιος εχθρός ημπορεί να μας κάνει καλά…;»
    .

    (Θεόδωρος Κολοκοτρώνης)

    «…Έλληνες ποτέ μην ξεχνάτε το χρέος σε Θεό και σε Πατρίδα! Σ’ αυτά τα δύο σας εξορκίζω ή να νικήσουμε ή να πεθάνουμε κάτω από την Σημαία του Χριστού»

    (Γρηγόριος – Δικαίος Παπαφλέσσας)

    «Όταν σηκώσαμεν την σημαίαν εναντίον της τυραγνίας ξέραμεν ότι είναι πολλοί αυτείνοι και μαχητικοί κι’ έχουν και κανόνια κι’ όλα τα μέσα. Εμείς σε ούλα
    είμαστε αδύνατοι. Όμως ο Θεός φυλάγει και τους αδύνατους, κι’ αν πεθάνωμεν πεθαίνομεν δια την Πατρίδα μας, δια την Θρησκείαν μας και πολεμούμεν όσο μπορούμε εναντίον της τυραγνίας κι’ ο Θεός βοηθός…».

    (Στρατηγός Μακρυγιάννης)

    «…Ως Χριστιανός ορθόδοξος και υιός της ημετέρας Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας, ορκίζομαι …να διαμείνω πιστός εις την Θρησκείαν μου και
    εις την Πατρίδα μου. Ορκίζομαι να χύσω και αυτήν την υστέρα ρανίδα του αίματός μου υπέρ της Θρησκείας και της Πατρίδος μου. Να χύσω το αίμα μου, ίνα νικήσω
    τους εχθρούς της Θρησκείας μου ή να αποθάνω ως Μάρτυς δια τον Ιησούν Χριστόν…
    ».

    (Ο όρκος των Ιερολοχιτών)

    «Νέοι, πρέπει να φυλάξετε την πίστη σας και να την στερεώσετε, διότι, όταν επιάσαμε τα άρματα, είπαμε πρώτα υπέρ ΠΙΣΤΕΩΣ και έπειτα υπέρ ΠΑΤΡΙΔΟΣ…»

    «Ως μία βροχή έπεσεν εις όλους μας η επιθυμία της ελευθερίας μας, και όλοι, και ο κλήρος μας και οι προεστοί μας και οι καπεταναίοι και οι πεπαιδευμένοι
    και οι έμποροι, μικροί και μεγάλοι, όλοι εσυμφωνήσαμε εις αυτό το σκοπό και εκάμαμε την Επανάσταση…
    ».

    (Θ. Κολοκοτρώνης)

    «…Η τυραγνία των Τούρκων – την δοκιμάσαμε τόσα χρόνια – δεν υποφέρονταν πλέον. Και δι’ αυτήνη την τυραγνία, οπού δεν ορίζαμεν ούτε βιόν ούτε τιμή
    ούτε ζωή (ξέραμεν κι’ ότ’ ήμασταν ολίγοι και χωρίς τα’ αναγκαία του πολέμου) αποφασίσαμεν να σηκώσομεν άρματα εναντίον της τυραγνίας. Είτε θάνατος είτε
    λευτεριά»
    .

    (Ιω. Μακρυγιάννης )

    «Ο Έφορος της Ελλάδος Θεός ενέπνευσεν εις τας καρδίας των εχθρών μας άκραν δειλίαν και φόβον. Ελπίζω δε εντός ολίγου, με την βοήθειαν του Τιμίου
    Σταυρού και των θεοπειθών της πατρίδος ευχών, να σας χαροποιήσω…»
    .

    (Ανδρέας Μιαούλης)

    «Μία δύναμις με άρπαξε από την λιτανεία πριν φύγουμε από τα Ψαρά για την Χίο. Μία δύναμις θεϊκή με γιγάντωσε…Αυτή η θεία δύναμις μου έδωσε θάρρος
    δια να φθάσω με το πυρπολικό μου στην Τουρκική Ναυαρχίδα…Οι Τούρκοι ήταν τόσοι ώστε εάν έπτυον επάνω μας θα μας έπνιγαν αναμφιβόλως…Εις το όνομα του
    Κυρίου φώναξα εκείνη τη στιγμή. Έκανα τον Σταυρό μου και πήδηξα στη βάρκα. Οι φλόγες του πυρπολικού μεταδόθηκαν στην Ναυαρχίδα που τινάχθηκε στον αέρα
    και παρέσυρε στον θάνατο χιλιάδες Τούρκους…
    ».

    (Κωνσταντίνος Κανάρης)

    «Έκατσα που εσκαπέτισαν με τα μπαϊράκια τους απεκατέβηκα κάτω. Ήταν μιά εκκλησία εις τον δρόμον, η Παναγία στο Χρυσοβίτσι, και το καθησιό μου ήτο
    όπου έκλαιγα την Ελλάς…Σίμωσα, έδεσα το άλογό μου σ’ ένα δένδρο, μπήκα μέσα και γονάτισα. Παναγία μου είπα από τα βάθη της καρδιάς μου και τα μάτια μου
    δάκρυσαν. Παναγία μου βοήθησε και τούτη τη φορά τους Έλληνες να ψυχωθούν. Έκανα το Σταυρό μου, ασπάσθηκα την εικόνα της, βγήκα από το εκκλησάκι, πήδηξα
    στο άλογό μου και έφυγα. Σε λίγο μπροστά μου ξεπετάγονταν οχτώ αρματωμένοι, ο εξάδελφός μου ο Αντώνης Κολοκοτρώνης και επτά ανήψια του. – Κανείς δεν είναι
    στην Πιάνα, μου είπε ο Αντώνης. Ούτε στην Αλωνίσταινα. Είναι φευγάτοι. – Ας μη είναι κανείς αποκρίθηκα. Ο τόπος σε λίγο θα γιομίση παλληκάρια…Ο Θεός
    υπέγραψε την λευτεριά της Ελλάδος και δεν θα πάρη πίσω την υπογραφή του
    ».

    (Θεόδωρος Κολοκοτρώνης)

    «Χωρίς αρετή και πόνο εις την πατρίδα και πίστη εις την θρησκεία τους έθνη δεν υπάρχουν».

    «…Κι’ αν είμαστε ολίγοι…παρηγοριώμαστε μ’ έναν τρόπον, ότι η τύχη μας έχει τους Έλληνες πάντοτε ολίγους. Ότι αρχή και τέλος, παλαιόθεν και ως
    τώρα, όλα τα θερία πολεμούν να μας φάνε και δεν μπορούνε, τρώνε από μας και μένει και μαγιά. Και ολίγοι αποφασίζουν να πεθάνουν, κι΄όταν κάνουν αυτείνη
    την απόφασιν, λίγες φορές χάνουν και πολλές κερδαίνουν…».

    «…Τούτην την πατρίδα την έχομεν όλοι μαζί, και σοφοί κι’ αμαθείς και πλούσιοι και φτωχοί και πολιτικοί και στρατιωτικοί και οι πλέον μικρότεροι
    άνθρωποι, όσοι αγωνιστήκαμεν, αναλόγως ο καθείς, έχομεν να ζήσωμεν εδώ. Το λοιπόν δουλέψαμεν όλοι μαζί, να την φυλάμε κι’ όλοι μαζί και να μη λέγη ούτε
    ο δυνατός «εγώ», ούτε ο αδύνατος. Ξέρετε πότε να λέγει ο καθείς «εγώ»; Όταν αγωνιστή μόνος του και φκειάση, ή χαλάση, να λέγη εγώ, όταν όμως αγωνίζονται
    πολλοί να φκειάνουν, τότε να λένε «εμείς». Είμαστε εις το «εμείς» κι’ όχι εις το «εγώ». Και εις το εξής να μάθωμεν γνώση, αν θέλωμεν να φκειάσωμεν χωριόν,
    να ζήσωμεν όλοι μαζί…
    .».

    (Ιω. Μακρυγιάννης)

    «Το Ελληνικόν Έθνος, αφ’ ού υπέκυψεν εις τον βάρβαρον και σκληρότατον ζυγόν της Οθωμανικής τυραννίας, υστερήθη όχι μόνον την ελευθερίαν του, αλλά

    και παν είδος μαθήσεως…και ήτον ενδεχόμενον να εκλείψη διόλου από το Έθνος η Ελληνική γλώσσα, εάν δεν την διέσωζεν η Εκκλησία προς ήν οφείλεται και κατά
    τούτο ευγνωμοσύνη»
    .

    (Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός)

    «Μόνον του Ευαγγελίου η διδαχή εμπορεί να σώση την αυτονομίαν του Γένους, όταν μάλιστα κηρύττεται από ποιμένας φίλους της αληθείας και της δικαιοσύνης»

    (Αδ. Κοραής)

    «…Τούτο παρακαλώ να τους παραγγείλετε να πράττωσιν εις το εξής, παριστάνοντες εις αυτούς, ότι πολεμούν όχι μόνον υπέρ πατρίδος, αλλά και υπέρ πίστεως».

    (Αδ, Κοραής προς Γ.Κουντουριώτην, 1824)

    «…Μόνη η δικαιοσύνη φέρει την ελευθερίαν, την δύναμιν και την ασφάλειαν. Όπλα χωρίς δικαιωσύνην, γίνονται όπλα ληστών, ζώντων εις καθημερινόν κίνδυνον
    να στερηθώσι την δύναμιν από άλλους ληστάς, ή και να κολασθώσιν ως λησταί από νόμιμον εξουσίαν. Η ανδρεία χωρίς την δικαιοσύνην είναι ευτελές προτέρημα,
    η δικαιοσύνη, αν εφυλάσσετο από όλους, ουδέ χρείαν όλως είχε της ανδρείας. Και αυτή του Θεού η παντοδυναμία ήθελ’ είσθε χωρίς όφελος διά τους ανθρώπους,
    αν δεν ήτον ενωμένη με την άπειρον δικαιοσύνην του…
    ».

    (Αδ, Κοραής προς Οδυσσέα Ανδρούτσον, 1824)

    «…Αχ, διά τους οικτιρμούς του Θεού, ο οποίος είναι όλος αγάπη, διά το όνομα της Πατρίδος, η οποία είναι όλη αρετή, ας καθαρίσωμεν την ψυχήν μας,
    και εις αυτήν την ώραν του κινδύνου, από τον ρύπον της διχονοίας, ας θάψωμεν εις τον τάφον της λησμονησίας τα άγρια και ανόητα πάθη μας, ας πλύνωμεν τας
    μεμολυσμένας καρδίας εις το ιερόν λουτρόν της αγάπης, ο πατριωτισμός ας λαμπρύνη, εις το εξής τον θολωμένον νουν μας, η ειλικρίνεια ας βασιλεύση εις την
    καρδίαν μας, η αγάπη κα η σύμπνοια ας προπορεύωνται, ως νεφέλη πυρός, όλων των βουλών μας και όλων των έργων μας»
    .

    (Σπ. Τρικούπης)

    «Κι’ όσο αγαπώ την πατρίδα μου δεν αγαπώ άλλο τίποτας. Ναρθή ένας να μου ειπή ότι θα πάγη ομπρός η πατρίδα, στρέγομαι να μου βγάλη και τα δυό μου
    μάτια. Ότι αν είμαι στραβός, και η πατρίδα μου είναι καλά, με θρέφει, αν η πατρίδα μου αχαμνά, δέκα μάτια νάχω, στραβός θανά είμαι. Ότι σ΄αυτείνη θα ζήσω,
    δεν έχω σκοπό να πάγω αλλού»
    .

    (Ιω. Μακρυγιάννης)

    «Είναι καιρός…να κρημνίσωμεν από τα νέφη την Ημισέληνον διά να υψώσωμεν το σημείον, δι’ ού πάντοτε νικώμεν, λέγω τον Σταυρόν και ούτω να εκδικήσωμεν
    την πατρίδα και την ορθόδοξον ημών πίστιναπό την ασεβή των ασεβών καταφρόνησιν»;

    (Αλ. Υψηλάντης)

    «…Η ημέρα εκείνη, την οποίαν επιθυμούσαν οι πατέρες μας να την ιδούν, έφθασε και ο Νυμφίος έρχεται…Έφθασεν ο καιρός διά να λάμψη πάλιν ο Σταυρός
    και να λάβη πάλιν η Ελλάς, η δυστυχής Πατρίς μας, την ελευθερίαν της…
    ».

    «Ό, τι και αν εκάμαμεν, είτε εγώ, είτε οι συνάδελφοί μου, είτε ως εταίροι, είτε ως αγωνισταί, ήτο έμπνευσις και έργον της Θείας Προνοίας, και ουδέν
    ηθέλομεν πράξει άνευ της εμπνεύσεως ταύτης»
    .

    (Άνθιμος Γαζής)

    «ΙΔΟΥ ο Θεός μεθ’ ημών, ος επάταξεν έθνη πολλά και απέκτεινε βασιλείς κραταιούς. Ο Παντοκράτωρ Θεός δεν μας αφήνει εις την διάκρισιν του εχθρού.
    Αλλά είναι σύμμαχός μας, καθώς πολλάκις το είδομεν και άμποτε εις το εξής διά της δυνάμεως του τιμίου και ζωοποιού Σταυρού και διά της ενεργείας και γενναιότητός
    σας να αφανισθή ο εχθρός εξ ολοκλήρου…»
    .

    (Π. Μαυρομιχάλης προς τον Θ.Κολοκοτρώνη)

    «ΧΩΡΙΣ αρετή και θρησκεία δεν σχηματίζεται κοινωνία, ούτε βασίλειον».

    (Στρατηγός Μακρυγιάννης)

    «Ο Θεός είναι μετά της Ελλάδος και υπέρ της Ελλάδος και αύτη σωθήσεται. Επί ταύτης της πεποιθήσεως αντλώ πάσας μου τας δυνάμεις και πάντας τους πόρους».

    (Ι. Καποδίστριας)

    «Η Ιστορία και το μέλλον της Ελλάδος στηρίζονται πάνω σε τρεις λέξεις: Θρησκεία, Ελευθερία, Πατρίς».

    (Παλαιών Πατρών Γερμανός)

    «Εγώ, η φαμίλια μου, τα’ άρματά μου, ό,τι έχω είναι για την Ελλάδα».

    (Θεόδωρος Κολοκοτρώνης)

  2. […] Ο κ. Βλάσης Αγτζίδης είναι διδάκτωρ σύγχρονης ιστορίας AKPC_IDS += "5683,";Popularity: […]

  3. […] της Μακεδονίας-Για την εφημερίδα "Κόκκινος Καπνάς"-Οι άγνωστες πλευρές του 1821 Περί ημών-Εκτοπίσεις από Καύκασο και […]

  4. mr Z on

    ΓΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ
    ——————————————

    Τα Συντάγματα της Επανάστασης

    Κατά τη διάρκεια της Επανάστασης 1821-1829, ψηφίσθηκαν τρία Συντάγματα.

    Τα Συντάγματα αυτά ψηφίσθηκαν αντίστοιχα από τις τρεις Εθνοσυνελεύσεις, της Επιδαύρου, 1822, του ‘Αστρους 1823 και της Τροιζήνας το 1827.
    Η Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου συνήλθε σης 20 Δεκεμβρίου του 1821, ως «η πρώτη ελευθέρα Συνέλευσις των Ελλήνων ως Έθνους μετά είκοσι δύο αιώνες».
    Η Α’ Εθνική Συνέλευση των Ελλήνων δεν εκλέχθηκε, και δεν ήταν δυνατό να γίνει αυτό στις συγκεκριμένες συνθήκες, γι’ αυτό και εκπροσωπούσε κυρίως τα αριστοκρατικά στοιχεία της ελληνικής κοινωνίας, τους προεστούς.
    Φυσικά θεωρείται ως νόμιμος αντιπρόσωπος του ελληνικού λαού.

    Στο προοίμιο του Συντάγματος της Eπιδαύρου διακηρύσσεται η ανεξαρτησία του έθνους και δικαιολογείται η Επανάσταση.
    «Το Ελληνικό Έθνος το υπό φρικώδη Οθωμανικήν δυναστεία, μη δυνάμενον να φέρη τον βαρύτατον και απαραδειγμάτιστον ζυγόν της τυραννίας και αποσείσαν αυτόν με μεγάλας θυσίας,κυρύττει σήμερον δια των Νομίμων Παραστατών του εις Εθνική συνηγμένων Συνέλευσιν ενώπιον Θεού και ανθρώπων την πολιτικήν αυτού Ύπαρξιν και Ανεξαρτησίαν».
    Το Σύνταγμα αυτό, θεσμοθετούσε τη νέα εθνική εξουσία εγκαθιδρύοντας από την αρχή το αντιπροσωπευτικό σύστημα. Το Πολίτευμα που έθετε το Σύνταγμα της Επιδαύρου, χαρακτηρίσθηκε «Προσωρινό».
    Ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο Σύνταγμα αυτό παρουσιάζουν τα παρακάτω άρθρα και διατάξεις που είναι επηρεασμένα από τα γαλλικά συντάγματα του 1793 και 1795 και από τις Διακηρύξεις τους, καθώς και από τα αντίστοιχα συντάγματα της Αμερικανικής Επανάστασης.

    Τμήμα Α Περί θρησκείας.
    Παρ.α Η επικρατούσα θρησκεία εις την Ελληνικήν επικράτειαν είναι η της Ανατολικής Ορθοδόξου του Χριστού Εκκλησίας, ανέχεται όμως η Διοίκησις της Ελλάδος πάσαν άλλην θρησκείαν, και αι τελεταί και ιεροπραγίαι εκάστης αυτών εκτελούνται ακωλύτως.

    Τμήμα Β Περί των Γενικών Δικαιωμάτων των κατοίκων της Επικρατείας της Ελλάδος.
    Παρ.β Οσοι αυτόχθονες κάτοικοι της Επικρατείας της Ελλάδος πιστεύουσιν εις Χριστόν, εισίν Έλληνες, και απολαμβάνουσι άνευ τινός διαφοράς όλων των πολιτικών δικαιωμάτων.
    Παρ.γ Ολοι οι Έλληνες εισίν όμοιοι ενώπιον των νόμων άνευ τινός εξαιρέσεως ή βαθμού, ή αξιώματος.
    Παρ.δ Οσοι έξωθεν ελθόντες κατοικήσωσιν ή παροικήσωσιν εις την Επικράτειαν της Ελλάδος, εισίν όμοιοι με τους αυτόχθονος κατοίκους ενώπιον των Νόμων.
    Παρ.ε Η Διοίκησις θέλει φροντίσει να εκδώση προσεχώς νόμον περί πολιτογραφήσεως των ξένων,
    όσοι έχουσι την επιθυμίαν να γίνωσι Έλληνες.
    Παρ.ς Ολοι οι Έλληνες εις όλα τα αξιώματα και τιμάς έχουσι το αυτό δικαίωμα, δοτήρ δε τούτων μόνη η αξιότης εκάστου.
    Παρ.ζ Η ιδιοκτησία, τιμή και ασφάλεια εκάστου των Ελλήνων, είναι υπό την προστασίαν των νόμων.
    Παρ.η Όλαι αι εισπράξεις πρέπει να διανέμωνται δικαίως εις όλας τας τάξεις και κλάσεις των κατοίκων,
    καθ όλην την έκτασιν της Ελληνικής Επικρατείας, καμμία δε είσπραξις δεν γίνεται άνευ προεκδοθέντος Νόμου.

    Τμήμα Γ Περί Σχηματισμού Διοικήσεως
    Παρ.θ Η Διοίκησις σύγκειται εκ δύο σωμάτων, Βουλευτικού και Εκτελεστικού.
    Παρ.ια Το Βουλευτικόν σύγκειται εκ πληρεξουσίων εκλελεγμένων Παραστατών των διαφόρων μερών της Ελλάδος.
    Παρ.ιδ Οι Παραστάται πρέπει να ήναι Έλληνες.
    Παρ.κ Το Εκτελεστικόν σώμα σύγκειται εκ πέντε μελών, εκλεγομένων εκτός των μελών του Βουλευτικού, υπό Συνελεύσεως επίτηδες αθροιζόμενης κατά τον περί τούτου ιδιαίτερον Νόμον.

    Τμήμα Ζ Περί των καθηκόντων του Εκτελεστικού Σώματος.
    Παρ.νδ Το εκτελεστικόν σώμα είναι απαραβίαστον ολικώς θεωρούμενον.

    Τμήμα Θ Περί του Δικαστικού
    Παρ.πζ Το Δικαστικόν είναι ανεξάρτητον από τας αλλάς δύο δυνάμεις, την Εκτελεστικήν και Βουλευτικήν.

    Η Β’ Εθνική Συνέλευση, που συνήλθε στο Αστρος της Κυνουρίας στις 29 Μάρτη του 1823,αποφάσισε να προβεί σε αναθεώρηση ορισμένων Διατάξεων του Συντάγματος της Επιδαύρου το οποίο ονομάσθηκε «Νόμος της Επιδαύρου».
    Όμως οι θεμελιώδεις αρχές του Συντάγματος δεν θίχθηκαν και οι διατάξεις οι σχετικές με τα ατομικά δικαιώματα ενισχύθηκαν και διευρύνθηκαν.
    Αναθεωρήθηκαν ορισμένες διατάξεις σχετικά με τα δικαιώματα της Εκτελεστικής Εξουσίας και την έκταση τους.

    Η Γ’ Εθνική Συνέλευση συνήλθε στην Τροιζήνα το Μάρτιο του 1827 και τον Μάιο του 1827 ψήφισε το τρίτο Σύνταγμα, το «Σύνταγμα της Τροιζήνας». Το Σύνταγμα της Τροιζήνας έδινε στην επαναστατημένη χώρα ένα πολίτευμα έντονα δημοκρατικό, εμπνευσμένο από τις φιλελεύθερες και δημοκρατικές ιδέες της εποχής και θεωρείται ως το πιο δημοκρατικό και προοδευτικό όχι μόνο από τα προηγούμενα δύο Συντάγματα, αλλά και από τα τότε ισχύοντα στις χώρες της Ευρώπης.
    Για πρώτη φορά καθιερώνεται ρητά η αρχή της Λαϊκής Κυριαρχίας, ορίζοντας στο άρθρο 5 ότι
    «η κυριαρχία ενυπάρχει εις το Έθνος, πάσα εξουσία πηγάζει εξ αυτού και υπάρχει υπέρ αυτού».
    Καθιερώνεται δηλαδή, καθώς και με άλλες διατάξεις, η πολιτική υπεροχή της λαϊκής αντιπροσωπείας.
    Επίσης καθορίζεται η πλήρης διάκριση των τριών εξουσιών.
    Στο Σύνταγμα αυτό θεσπίζονται και καθιερώνονται κατά άρτιο τρόπο ως σύστημα οι ατομικές ελευθερίες των Ελλήνων.
    Η Εθνοσυνέλευση εξέλεξε ως Κυβερνήτη, δηλαδή «Πρόεδρο» της χώρας, τον Ιωάννη Καποδίστρια.
    Η θητεία του Κυβερνήτη οριζόταν από το Σύνταγμα διάρκειας επτά ετών και σε αυτό ορίζονταν και οι αρμοδιότητες του με σαφήνεια. Το Σύνταγμα αυτό, το δημοκρατικότερο και το αρτιότερο από τα τρία Συντάγματα της Επανάστασης, υπό το βάρος και την πίεση των συνθηκών στις οποίες βρισκόταν η επαναστατημένη χώρα, ανεστάλη από την Συνέλευση λίγους μήνες μετά την ψήφιση του. Όμως η επιρροή του υπήρξε εμφανής στα επόμενα Συντάγματα και βεβαίως στην επιστήμη του Συνταγματικού Δικαίου, αλλά και στην εξέλιξη του πολιτικού βίου της χώρας, ιδιαίτερα μετά την Επανάσταση του 1862 και έως σήμερα.

  5. Β.Α. on

    Παραθέτω τα παρακάτω στοιχεία για να καταλάβουμε καλύτερα την εκπαιδευτική θέση της υπόδουλης ρωμιοσύνης:

    Στον 18ο αιώνα, ονομαστά ελληνικά σχολεία (αναφέρουμε μόνο τα κυριότερα, φυσικά) υπήρχαν εκτός από την Κωνσταντινούπολη, στις Κυδωνίες, τη Σμύρνη, τη Χίο, την Πάτμο, την Αδριανούπολη, το Μελένικο, τη Θεσσαλονίκη, τη Νάουσα, την Έδεσσα, τη Βέροια, την Κοζάνη, τη Σιάτιστα, την Κλεισούρα, την Καστοριά, το Μοναστήρι, την Αχρίδα, τη Μοσχόπολη, τα Γιάννενα (3), τη Ζαγορά, τις Μηλιές, την Άρτα, τα Άγραφα, το Καρπενήσι, το Μεσολόγγι, το Αιτωλικό, την Πάτρα, την Αθήνα, τη Δημητσάνα και, φυσικά, σε όλα τα Επτάνησα. – όλα αυτά κατά Απ. Βακαλόπουλο.

    Επίσης, σύμφωνα με τον Τρύφωνα Ευαγγελίδη (Η παιδεία επί Τουρκοκρατίας, Αθήναι 1936) τον 17ο και 18ο αι. εμφανίζονται νέα σχολεία:
    Στη Χίο: Αγ. Αναργύρων 1643, Βίκτωρος 1660, Μαστιχοχωρίων 1759. Στήν Κρήτη: Γωνιάς Κισσάμου 1661, Αγκαράθου 1669, Μονής Αγ. Τριάδος Τσαγγαρόλων 1669, Σφακίων, Χανίων, 1791, Ρεθύμνου 1795.
    Στην Κύπρο: Λάρνακας 1733, Λευκωσίας 1757, Μονής Μαχαιρά 1768, Μονής Κύκκου 1787, Ομόδου 1803.

    Ο Μ. Παρανίκας [Σχεδίασμα περί της εν τω ελληνικώ έθνει καταστάσεως των γραμμάτων από Αλώσεως Κωνσταντινουπόλεως (1453) μέχρι των αρχών της ενεστώσης (ιθ’) εκατονταετηρίος, Κωνσταντινούπολη 1867] αναφέρει τα εξής σχολεία: Στην Ανδριανούπολη 100 χρόνια μετά την Άλωση υπάρχει σχολή ελληνική. Στην Καλλίπολη του Ελλήσποντου το 1599. Στο Διδυμότειχο, στη Φιλιππούπολη, στη Θεσσαλονίκη. Η Κοζάνη είχε σχολείο από τον 16ο αι.

    Στην Ήπειρο ώς τον 17ο αι. λειτουργούσαν σχολές στις μονές Καμιτσάνης, Σωζίνου, Μολυβδοσκέπαστου και Βελλάς. Στο φρούριο των Ιωαννίνων υπήρχε σχολή ελληνική ώς το 1650. Στο νησί των Ιωαννίνων στη μονή Σπανού ώς τα μέσα του 16ου αι. Η Άρτα είχε σχολή στα 1500. Μπορεί να συμπεράνει κανείς από την ύπαρξη λογίων σχολεία σε Αθήνα, Ναύπλιο, Κόρινθο, Σπάρτη, Κορώνη, Πάτρα και Μονεμβασιά. Στη Ρόδο τον 16ο αι., στη Λήμνο στα 1543.

    Σύμφωνα με τον Ευαγγελίδη υπήρχαν σχολεία στη Θράκη: στην Αδριανούπολη από το 1365, στην Καλλίπολη από το 1550, στη Σωζόπολη από το 1561, στη Φιλιππούπολη από το 15ο αιώνα. Στη Μακεδονία: στη Χαλκιδική στα 1520 (μονή Αναστασίας της Φαρμακολύτριας). Στην Ήπειρο στη Ζίτσα στα 1530, στην Απολλωνία ώς τον 18ο, στα 46 χωριά γνωστά ως Ζαγοροχώιρα υπήρχαν σχολές από το 1413 ώς το 1868. Στη Μονή Ιερομηρίου ή Γερομερίου ώς τον 17ο αι. Το ίδιο στις μονές Καμιτσάνης, Βελλάς, Μολυβδοσκέπαστου και Διπαλίτσης, ενώ στη μονή Σωζινού υπήρχε σχολείο το 1586. Στη Λάρισσα διδάσκει στα 1520 ο Παχώμιος Ρουσάνος, στα Τρίκαλα υπάρχει σχολείο στα 1565. Στην Αθήνα, οι διάφορες μονές: ο παρθενών της Αγ. Φιλοθέης στη μονή Αγ. Ανδρέου του Πρωτοκλήτου, η Μονή Καισαριανής, οι μονές του Βρανά, της Πεντέλης, των Ασωμάτων, του Αστερίου. Στην Υπάτη ιδρύθηκε στην μονή Αγάθωνος σχολή τον 16ο αι.

    Στην Πελοπόννησο: στο Ναύπλιο διδάσκει ώς το 1549 ο Ζυγομαλάς, ενώ πριν είχε διδάξει στο Άργος το 1534. Στη Μονεμβασιά υπήρξε σχολή μεταξύ 1532-1540, στο Μυστρά διδάσκει στα 1555 ο ο Δωρόθεος ο Ναυπλιεύς. Στην Αδριανούπολη τέλη16ου-αρχές 17ου αι. διδάσκει ο Αλέξιος Σπανός.

    Ο Β. Αρβανίτης (Η Ελληνική Παιδεία επί Τουρκοκρατίας και η συμβολή αυτής εις την απόκτησιν της εθνικής ημών ελευθερίας, Φιλιατρά 1961) αναφέρει σχολείο στην Άρτα ώς τα μέσα του 16ου αι., στην Κοζάνη στα 1500, στην Πάτμο στα 1580. Κατά τον Απ. Βακαλόπουλο στη Θεσσαλονίκη στα 1585 διδάσκουν ο Αθηναίος Γεώργιος και ο Κρητικός Ματθαίος. Στη Λέσβο διδάσκει (1532-1540) ο Ρουσάνος.

    Ο Ά. Αγγέλου αναφέρει (Ιστορία Ελλ. Έθνους) σχολεία στην Κορώνη στα 1480, στη Μεθώνη το 1483, στην Κέρκυρα τ 1500, στη Ναύπακτο το 1500, στο Ναύπλιο το 1522, στη Μονεμβασιά το 1524, στη Ζάκυνθο το 1556.

    Νέα σχολεία ιδρύθηκαν σύμφωνα με τον Παρανίκα:
    – στην Μακεδονία: Βέροια 1650, Καστοριά 1650, Σιάτιστα 1700, Ντάρδα 1700, Σέρρες 1740, Νάουσα 1750, Έδεσσα 1750, Βελβενδό 1780, Μελένικο, Σέλιτσα, Γρεβενά, Πολύγυρος, Σέρβια, Κλεισούρα, Μοναστήρι πριν το 1800.
    -Στην Ήπειρο: Επιφάνειος σχολή 1645, Σχολή Γκιούμα 1675, Μπαλαναία 1723, Μαρουτσαία 1742, Καπλάνειος 1805, Ζωσιμαία 1828. Παραμυθιά 1681, Μοσχόπολη 1710, Δέλβινο 1749, Πάργα 1765, Μονοδένδρι, Κουκούλι, Νεγάδες, Φραγκάδες, Καπέσοβο, Αρτσίστη, Κόνιτσα, Καλαρρύτες, Συράκο, Πρέβεζα, Αργυρόκαστρο, Δελβινάκι, Μπεράτι, ώς τα τέλη του 18ου αι., Κορυτσά 1817, Αχρίδα 1817.
    -Στη Θεσσαλία: Λάρισα (από 17ο αι. σύμφωνα με τον Ελλάδιο), Τσαριτσάνη 1690, Τύρναβος 1702, Ζαγορά 1713, Τρίκκη 1721, Μηλιές 1745, ΡΑψάνη 1753, Μοσχολούριο 1754, Λιβάδι 1768, Αμπελάκια 1780, Καστανιά 1780.
    -Στην Στερεά Ελλάδα: Βρανιανά 1650, Καρπενήσι 1650, Αιτωλικό 1665, Φουρνά 1700, Ρεντίνα 1700, Λοκροί 1723, Μεσολόγγι 1750, Σάλωνα 1757, Κεράσοβο 1779, Υπάτη 1800, Χρυσό Φθιώτιδας 1808.
    -Στα τουρκοκρατούμενα νησιά: Θήρα 1650, Σίφνος 1687, Κως 1682, Λέσβος 1757, Σάμος 1757, Πάρος 1760, Σκόπελος 1760, Σκιάθος 1760, Άνδρος, Σύμη, Τένεδος, Νάξος πριν το 1800, Σέριφος, Ύδρα, Ίος, Ίμβρος λίγα χρόνια πριν την Επανάσταση.
    -Στην Μικρά Ασία: Τραπεζούντα 1650, Σμύρνη 1700, Σινώπη 1750, Ερζερούμ 1765, Κυδωνίες 1770, Καππαδοκία 1773, Μαγνησία και Ρύσιο 1800, Προύσα και Μουδανιά 1804.

    Ο Ευαγγελίδης συμπληρώνει:

    -Στη Μακεδονία, Σέρρες 1622, Βελισσά 1650, Γιαννιτσά 1658, Κοζάνη 1668, Σέρβια 1668. Στην Ήπειρο: Χιμάρα 1655, Άρτα 1669, Δέλβινο 1682. Στη Θεσσαλία: Ζαγορά 1647, Τύρναβος 1655.

    -Στη Στερεά Ελλάδα: Λειβαδιά 1600, Μονή Βαρνακώβης 1652, Θήβα 1661, Λαμία 1670, μονή Όσιου Λουκά 1676.

    -Στην Πελοπόννησο: Χρυσοβίτσα 1615, Στεμνίτσα 1690, Πάτρα 1691, Πύργος 1695, Άργος 1711.

    Για τον 18ο αιώνα ο Ευαγγελίδης αναφέρει:
    -Στη Θράκη: Αγχίαλος 1703, Ραιδεστός κοινή σχολή 1760 και ελληνική 1790, Μάδυτος 1776, Μυριόφυτο 1788, Γανόχωρο 1790, Χώρα 1795, Επιβάτες 1796, Σηλυβρία 1799, Διδυμότειχο 1799.
    -Στη Μακεδονία: Σιάτιστα 1715, Κορυτσά 1723, Λινοτόπι 1724, Νάουσα 1750, Αχρίδα 1754, Σέλιτσα 1755, Έδεσσα 1764, Κλεισούρα 1775, Βελβενδός 1780, Ελασσώνα 1798.
    -Στην Ήπειρο: Μέτσοβο 1780, Πογδόριανη 1730, ΑΡγυρόκαστρο 1733, Πωγωνιανή 1733, Αυλώνα 1741, Πρεμετή 1778 και ώς το 1779 στα χωριά Αρόβιανη, Ζίτσα, Χάλιο, Συρακάτες, Μουζίνο, Σενίτσα, Ζάλογγο.

    -Στη Θεσσαλία: Νιβόλιανη 1700, Καστανιά 1706, Αμπελάκια 1734, Μακρυνίτσα 1742, Άνω Βόλος 1743, Αγ. ΓΕώργιος 1752, Κισσός 1753, Ανήλιο 1753, Πορταριά 1778, Δράκια 1778, Σούρπη 1792. -Στη Στερεά Ελλάδα: Αγ. Κων/νος 1720, Δελφοί 1723, Λομπότινα 1734, μονή Τατάρνης 1776, Γαλαξείδι 1780, Αγρίνιο 1790, Δεσφίνα 1795.
    -Στην Πελοπόνησσο: Λειβάρτζι 1709, Κόρινθος 1748, Καλάβρυτα 1760, Τρύπη Λακωνίας 1764, Αίγιο 1770, Βυτίνα 170, Κυππαρισία 1783, Ανδρίτσαινα 1783, Αλαγωνία 1785, Αγ. Ιωάννης 1790, Ζυγοβίστι 1791, Σοπωτό 1796, Βαμβακού 1798, Λαγκάδια 1799.
    -Στα νησιά: Λέρος 1715, Σκόπελος 1724, Λέσβος 1744, Ύδρα 1750, Αμοργός 1751, Λήμνος 1754, Μύκονος 1756, Χώρα Σάμου 1757, Λίνδος Ρόδου 1759, Ψαρά 1767, Αγιάσος 1773, Κόρθι και Μεσαρά Άνδρου 1775, Καρλόβασι 1781, Ίμβρος 1780-90, Τένεδος 1783, Πάρος 1786, Κέα 1788, Κύθνος 1791, Χαλκίδα 1792, Χαλκίδα 1792, Θήρα 1799, Μήλος, Κονίστρες Εύβοιας, Σύμη και Μεγίστη ώς το 1800.
    -Στη Μικρά Ασία: Μιχαλίτσι Βιθυνίας αρχ. 18ου αι., Σμύρνη (1708 Παλαιόν Σχολείον, 1733 Ευαγγελική Σχολή), Αργυρούπολη Πόντου 1733, Χαλδία 1747, Μαινεμένη 1725, Κασαμπάς 1750, Βούρλα 1760, Καισάρεια 1773, Σκουτάρι 1780, Νέα Έφεσος 1792, μονή Σουμελά 1792, Δαρδανέλλια 1773, Νικομήδεια 1795, Κυδωνίες, Αμισός, Μαγνησία, Κερασούντα, Καρβάλη, Κερμήρα, Χαλκηδόνα, Άρετσού, Προύσα, Τριγλεία, Βόρυ, Αλατσάτα, Τσεσμέ ώς το 1800 καθώς και σε δεκάδες άλλες πόλεις και χωριά ώς το 1820.

    Ο Β. Μυστακίδης (Σχολεία μετά την άλωσιν κατά κώδικας του Οικουμενικού πατριαρχείου) αναφέρει μεταξύ άλλων τις σχολές: Αβασίου (Δέρκων), Αθηνών, Αίνου, Αμασείας, Άνδρου, Γανοχώρων, Διδυμοετίχου, Επιβατών, Θερμίων, Θεσσαλονίκης, Ιθάκης, Ιωανννίνων, Κιουτάχειας, Κυζίκου, Μετσόβου, Μηθύμνης, Μιχαλίτση Νίκαιας, Μουντανιών Προύσας, Μυτιλήνης, Νάξου, Βυτίνης, Δημητσάνης, Στεμνίτσης, Μάνης (διάφορες μονές), Μονεμβάσιας, Τριπόλεως, Ραιδεστού, Ρεθύμνης (διάφορες μονές), Σαντορίνης, Σηλυβρίας, Σιατίστης, Σωζοπόλεως, Τορνόβου, Φιλαδελφείας.

    Ο Αναστάσιος Μιχαήλ από τη Νάουσα το 1707 μετρούσε “σαράντα σπουδαστήρια εν πλείσταις των Ηπειρωτικών, Μακεδονικών, Θεσσαλικών, Πελοποννησιακών, Κρητικών πόλεων και των της Μ. Ασίας, Ιωνικών και νησιωτίδων”.

    Ο Γεώργιος Κωνσταντίνου στα 1757 στο Τετράγλωσσο λεξικό του παραθέτει κατάλογο ελληνικών σχολείων: “Εν Κωνσταντινουπόλει είναι δύο κοινά σχολεία, εις Ιωάννινα τρία, εις Θεσσαλονίκην δύω, εις Αθήνας δύο, …εις Αδριανούπολιν εν, εις Βέρροιαν εν, εις Καστορίαν εν, εις Σιάτισταν εν, εις Μοσχόπολιν εν και μία τυπογραφία, εις Τούρναβον της Θετταλίας εν, εις Τρίκαλλα Θετταλίας εν, εις Τροπολιτζάν του Μωρέως εν, εις Παλαιάν Πάτραν εν, εις Σάλωνα εν, εις Άρταν εν, εις Σμύρνην εν, εις Σίφνον εν, εις Ρόδον εν, εις Κρήτην εν, εις Λευκωσίαν Κύπρου εν…”

    Kάποια απ’ αυτά τα στοιχεία τα βρήκα στα http://www.portaaurea.gr/page2.htm , http://pontosandaristera.wordpress.com/2009/11/25/3-11-2009/. Αρκετά στοιχεία υπάρχουν και στο: http://www.antibaro.gr/node/395

  6. Β.Α. on

    ——————————————————————————

    Μια ενδιαφέρουσα συζήτηση στο HEC

    ——————————————————————————

    Το κρυφό σχολείο δεν είναι μύθος:

    Ο καθηγητής της ιστορίας κ. Βερέμης εξήγησε σε τηλεοπτική εκπομπή

    οτι όταν γίνονταν εξισλαμισμοί λειτουργούσε το κρυφό σχολείο.
    Κρυφό σχολείο υπήρξε σε περιόδους συγχρονισμένου εξισλαμισμού,
    στην Ήπειρο, π.χ., κατά την εποχή του Αγ. Κοσμά του Αιτωλού.
    Επίσης ο ιστορκός κ. Καργάκος αναφέρει

    οτι δεν έχουμε επαρκή γραπτά μνημεία για ότι αφορά στο κρυφό
    σχολείο αλλά οτι υπάρχουν γραπτά μνημεία που μιλούν για το κρυφό σχολείο,
    υπάρχουν και παραϋπάρχουν, π.χ. η μαρτυρία του Στέφανου Κανέλλου,
    γιατρού, φίλου του Ρήγα και του Κοραή, που σε επιστολή προς ένα
    Γερμανό θεατρικό συγγραφέα (Ικεν?) το 1822 του μιλάει για κρυφό
    σχολείο.

    Ήδη από το 1584 ο γερμανός φιλόλογος Martin Crusius, στο έργο του
    Turcagraecia, μεταξύ άλλων αναφέρει παράπονα των Ελλήνων οτι
    «Σοφίαν γαρ ή μαθήματα, δούλοι όντες, ουκ έχομεν» και
    «… σοφίας εστερήθημεν βαρβαρωθέντες εν βαρβάροις χρόνοις».
    http://www.pentapostagma.gr/2011/03/blog-post_146.html#ixzz1bRYRusXx
    Στα χωριά, τα ελληνόπουλα μάθαιναν λίγα (κολυβο-)γράμματα από
    τους παπάδες, πράγμα γνωστό σε όλους, που αναφέρεται και στα
    απομνημονεύματα του Κολοκοτρώνη και του Φωτάκου
    http://www.pentapostagma.gr/2011/03/blog-post_146.html
    για να διατηρηθεί πρακτικώς η θρησκεία, η Ιεροσύνη και το
    Ψαλτήρι, και μέσω αυτής διατηρήθηκε η Ελληνική συνείδηση.

    Αυτό είναι γεγονός.
    Τώρα, άν αυτό το σχολείο ήταν φανερό ή κρυφό, οι Οθωμανοί δεν
    ενδιαφέρονταν για την μόρφωση των Ελλήνων, ό,τι κάναμε, μόνοι μας.
    Τις περισσότερες φορές ίσως να ήταν φανερό, αλλά υπήρχαν και
    περίοδοι που ήταν κρυφό.
    Αλλά νομίζω οτι η έμφαση δεν είναι στο «κρυφό» ή στο «φανερό»,
    αλλά στην λειτουργία, καθ’ εαυτήν, αυτού το (κολυβο-)σχολείου
    που διατήρησε τον Ελληνισμό.

    Ν. Μπακάλης
    Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών

    ————————————————————————-

    2011/10/21 Constantin Polychronakos :
    > Δέν ξέρω για την ιδιωτική ζωή της Μπουμπουλίνας (και ούτε καταλαβαίνω τί
    > σχέση έχει με τα Πεπρωμένα του Έθνους) ή για το πόσο καλά ήταν τα Ισπανικά
    > του Κανάρη. Για το κρυφό σχολιό, άς ξεκαθαρίσουμε ωρισμένα πράγματα.

    >
    > Δεν αμφιβάλω οτι κάποιος τοπικός τυραννίσκος, κάπου, κάποτε στους αιώνες της
    > τουρκοκρατίας, θα απαγόρεψε την διδασκαλία των Ελληνικών. Σίγουρα όμως δεν
    > ήταν επίσημη πολιτική των Οθωμανών. Στην Έδεσσα σώζεται ακόμα, και στεγάζει
    > πολιτιστικές εκδηλώσεις, το ωραίο κτήριο του Ελληνικού παρθεναγωγείου, όπου
    > η προ-προ-γιαγά μου, απο σλαβόφωνη οικογένεια, έμαθε αρχαία Ελληνικά στα
    > τέλη του 19ου αιώνα, όταν η Μακεδονία ήταν ακόμα μέρος της Οθωμανικής
    > αυτοκρατορίας.
    >
    >
    >
    > Η Μεγάλη του Γένους Σχολή άρχισε την λειτουργία της μερικά χρόνια μετά την
    > άλωση και λειτούργησε χωρίς διακοπή σε όλη την διάρκεια της τουρκοκρατίας,
    > μέσα στην πρωτεύουσα των Οθομανών.
    > http://www.megalisxoli.gr/frames.asp?Page=IstorikoTisMGS
    >
    > Δέν αμφισβητώ την συμβολή του Γκύζη στην Ελληνική ταυτότητα αλλά δεν νομίζω
    > οτι χρειάζεται να αγνοήσουμε την ιστορική αλήθεια για να αισθανθούμε
    > Έλληνες.
    >
    >
    >
    > ==============================================
    >
    —– Original Message —–
    > From: Ifestos

    > Μπουμπουλίνα η …Ερωτιάρα: Η Επανάσταση του ’21 και οι ήρωές της
    >
    > Σημ. Πριν μια περίπου δεκαετία είχαν κυριολεκτικά οργιάσει οι δράσεις
    > αποδόμησης της ιστορικής μας συνείδησης. Το ανεκδοτολογικό ιστοριογραφικό
    > στιλ είναι γνωστό. Ανήκει στην σχολή εκείνη των κριτικών (κονστρουκτιβιστών)
    > της Εσπερίας οι οποίοι γράφουν χιλιάδες «αναλύσεις» των οποίων για κάθε
    > σοβαρό και λογικό άνθρωπο ο επιστημονικός προορισμός μπορεί να είναι μόνο ο
    > σκουπιδοτενεκές. Πλην είναι σύνηθες και γνωστό κύριο μέσο της στρατηγικής
    > μαλακής ισχύος των ηγεμονικών δυνάμεων προορισμένο για ιθαγενείς υποψήφιους
    > για υποδούλωση που εκπληρώνεται μέσω αποδυνάμωσης και κατεδάφισης του
    > εθνοκράτους τους (βλ. http://www.ifestosedu.gr/47SoftPower.htm,
    > http://www.ifestosedu.gr/59HistoryBooksMemos.htm, ιδ. -Δοκίμιο: Η διαμάχη
    > για τα βιβλία ιστορίας, οι πανεπιστημιακοί και οι «κριτικοί
    > κονστρουκτιβιστές»). Μπροστά στο όργιο των οργανωμένων αποδομήσεων το 2002,
    > τις μέρες μάλιστα που εορτάζαμε την επέτειο της εθνικής ανεξαρτησίας,
    > αντιδρώντας μεταξύ σοβαρού και αστείου έστειλα κείμενο το οποίο έθιξε και
    > τις γραμματικές γνώσεις, αλλά και ζητήματα ανθρώπινης ετερότητας σε
    > συνάρτηση με τους αγώνες εθνικής ανεξαρτησίας μιας κοινωνίας. Το χιούμορ
    > μάλλον είναι πιο κατάλληλο για τους κράχτες της αποδόμησης. Το παραθέτω
    > καθότι είναι φαίνεται επίκαιρο. Αναμφίβολα, το παρόν τέλμα οφείλεται σε
    > συγκεκριμένα αίτια. Εντεταλμένοι εκπαιδευτές εκπαίδευσαν τους νεοέλληνες να
    > θεωρούν το εθνοκράτος τους αναλώσιμο και την έννοια εθνικό συμφέρον, όπως
    > χαρακτηριστικά έγραψε «δράστης», … «παρωχημένη ελληνική ιδιοτροπία».
    >
    >
    >
    > Μπουμπουλίνα η …Ερωτιάρα, Παναγιώτης Ήφαιστος, ΤΑ ΝΕΑ , 30/03/2002
    >
    >
    >
    > Μιλούσε καλά ελληνικά ο Κολοκοτρώνης; Ήταν… ερωτομανής η Μπουμπουλίνα; Το
    > κρυφό σχολειό υπήρξε ή αποτελεί επινόημα του Γύζη; Αυτά και πολλά, λοιπόν,
    > αποτελούν το μέγα θέμα πολυσέλιδων «αναλύσεων» την παραμονή της επετείου του
    > αγώνα ελευθερίας-ανεξαρτησίας των Ελλήνων. Με περισσή σοφιστεία, επίσης, μας
    > πληροφορούν πως ο αγώνας για συλλογική ελευθερία των Ελλήνων ήταν περίπου
    > σύμπραξη αλητών που ήσαν αγαπημένα παιδιά των ιμπεριαλιστικών μεγάλων
    > δυνάμεων και πως όλοι αυτοί οι άθλιοι συνωμότησαν κατά του αγαθού Οθωμανικού
    > κράτους που αγαθοεργά μοίραζε σε έλληνες προνόμια και ωφελήματα στους
    > άθλιους εξεγερμένους έλληνες. Γιατί εξάλλου να απορούμε για το παιδομάζωμα;
    > Οι αγαθοί τούρκοι απλώς στρατολογούσαν λόγω κάποιου ανατολίτικου εθίμου
    > παιδιά από την Βαλκάνια.
    >
    > Γι’ αυτούς και αρκετούς άλλους λόγους, λοιπόν, και για να υιοθετηθεί μια νέα
    > μέθοδος επίλυσης διαφορών με τη γείτονα Τουρκία, θα πρέπει να διαγράψουμε
    > τις ιστορικές μας αναμνήσεις, να απονευρωθούμε συνειδησιακά από το
    > εθνικιστικό νεύρο που μας εμφύσησαν ψευτο-ιστορικοί όπως ο Κοραής και ο
    > Παπαρηγόπουλος και να αφαιρέσουμε κάθε αναφορά για σουβλίσματα, σφαγιασμούς,
    > βιασμούς και παιδομαζώματα. Έλεος … Ο σχολιασμός τέτοιων ακατανίκητων
    > γνωμών, ασφαλώς, θα ήταν περιττός αν αυτή η στοχαστική δηλητηρίαση δεν έχει
    > πρόσβαση σε εκατοντάδες ανυποψίαστους αναγνώστες, παραμονή μάλιστα της
    > εθνικής επετείου ανεξαρτησίας. Τρία μόνο σύντομα σχόλια.
    >
    > Πρώτον, ακόμη και γυμνασιόπαιδες γνωρίζουν πως το κονσέρτο των
    > μεγάλων δυνάμεων δεν ευνοούσε τις επαναστάσεις υπόδουλων λαών του 18ου
    > αιώνα. Γνωρίζουν επίσης πως η σταδιακή αλλαγή στάσης των μεγάλων δυνάμεων
    > απέναντι στην ελληνική επανάσταση ήταν αποτέλεσμα πολλών παραγόντων, μεταξύ
    > άλλων, της μετεξέλιξης της ίδιας της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, των
    > τετελεσμένων που δημιουργούσε ο αγώνας ελευθερίας των ίδιων των Ελλήνων,
    > των πιέσεων των διανοουμένων του διαφωτισμού, των ανακατανομών ισχύος μεταξύ
    > των μεγάλων δυνάμεων και των αλλαγών των στρατηγικών των τότε ηγεμονικών
    > δυνάμεων, ιδιαίτερα της Μεγάλης Βρετανίας.
    >
    > Δεύτερον, ακόμη και γυμνασιόπαιδες γνωρίζουν πως η έκρηξη της
    > ελληνικής επανάστασης ήταν αποτέλεσμα δυναμικής σύμμειξης 1) στρατηγικού
    > σχεδιασμού πολλών επιφανών ελλήνων της ελληνικής διασποράς, 2) ξεσηκωμού
    > αναρίθμητων αφανών ελλήνων που επιβίωσαν των αφομοιωτικών πρακτικών των
    > Οθωμανών και 3) σύμπραξης τοπικών οπλαρχηγών, «αρματολών και κλεφτών». Οι
    > γυμνασιόπαιδες γνωρίζουν, επίσης, πως οι συντελεστές του αγώνα, λόγω ακριβώς
    > μακρόχρονης υποδούλωσης, υποτέλειας και έξυπνων οθωμανικών πολιτικών του
    > τύπου «διαίρει και βασίλευε», αντιμετώπισαν προβλήματα ιδεολογικής συνοχής,
    > πολιτικού συντονισμού, προδοσίες, υπερβολές, ατομικές στρατηγικές και
    > ιδιοτελείς ενέργειες. Αναμενόμενα δεν είναι όλα αυτά; Σε ποια επανάσταση δεν
    > εμφανίζονται τέτοια προβλήματα; Σε τι μειώνει το μεγαλείο και την ιστορική
    > σημασία μιας επανάστασης που πρωτοπόρησε σ’ ένα αγώνα
    > ανεξαρτησίας-ελευθερίας-κυριαρχίας για να την ακολουθήσουν στη συνέχεια
    > άλλοι λαοί των Βαλκανίων; Το ίδιο δεν έκαναν δεκάδες άλλες κοινωνίες στη
    > συνέχεια όταν επαναστάτησαν κατά των αποικιοκρατών; Ήταν εν τέλει οι
    > αξιώσεις συλλογικής ελευθερίας έγκλημα κατά αγαθών αυτοκρατορικών κρατών;
    > Μήπως, εν τέλει, στο ίδιο πνεύμα μαζοχιστικού αυτομαστιγώματος θα πρέπει να
    > δεχτούμε την προπαγάνδα των Βρετανών αποικιοκρατών που ισχυρίζονται πως οι
    > Αυξεντίου, Μάτσης και Καραολής στην Κύπρο ήταν τρομοκράτες και μανιακοί
    > εθνικιστές; (και που κάποιες επιστημονικές μεταμφιέσεις εδώ στην Ελλάδα
    > αναμεταδίδουν σκόπιμα ή άκριτα!)
    >
    > Τέλος, γιατί αυτός ο ρατσισμός; Όπως εύστοχα παρατήρησε ο Κώστας
    > Γεωργουσόπουλος, οι επαναστάτες δεν ήταν απλοί άνθρωποι όπως ο καθένας μας;
    > Γιατί λοιπόν να μην ήσαν –αν ήσαν, όπως η «νέα ιστορία» θέλει να τονίζει– η
    > Μπουμπουλίνα … «ερωτιάρα» ή «ερωτομανής» και ταυτόχρονα ηρωίδα; Δηλαδή όσες
    > ερωτεύονται συχνά δεν δικαιούνται να είναι ηρωίδες; Γιατί επίσης ο
    > Κολοκοτρώνης έπρεπε να γνωρίζει καλά ελληνικά όταν αυτός και οι προπάπποι
    > του ήταν υπόδουλοι; Ενοχοποιείται μήπως επειδή μολαταύτα επιβίωσε η ελληνική
    > του συνείδηση;
    >
    > Ίσως το πρόβλημα τελικά εντοπίζεται στο τελευταίο σημείο: Πολλά
    > πλέον βιβλία –που παραπέμπονται επιτήδεια, στα οποία προσφέρονται ολοσέλιδες
    > βιβλιοκριτικές σε έγκριτα έντυπα, στα οποία με επιπολαιότητα παραπέμπουν
    > ακόμη και επιφανείς στοχαστές και τα οποία δηλητηριάζουν χιλιάδες φοιτητές
    > ελληνικών πανεπιστημίων– μετατρέπονται σε αιχμή του δόρατος μιας «νέας
    > ιστορίας» που για ποικίλους λόγους αποσκοπεί στην ακύρωση των αποτελεσμάτων
    > της ελληνικής επανάστασης. Για να το επιτύχει αυτό η «νέα ιστορία»
    > ενσυνείδητα πλέον αποσκοπεί στην συνειδησιακή απονεύρωση και στοχεύει στις
    > ιστορικές αναμνήσεις που υποστυλώνουν το νεοελληνικό κράτος. Δεν
    > δικαιούμαστε, λοιπόν, να είμαστε ελεύθεροι-ανεξάρτητοι επειδή η Μπουμπουλίνα
    > ήταν, ενδεχομένως, πολύ ερωτιάρα. Αυτό, αν το πιστέψουμε, υποστηρίζουν πλέον
    > πολλοί, βοηθά την ειρήνη και σταθερότητα στις σχέσεις Ελλάδας Τουρκίας …
    >
    >
    >
    > Υστερόγραφο.
    >
    > Τέσσερεις διακεκριμένοι διεθνολόγοι, μεταξύ άλλων, γράφουν χαρακτηριστικά:
    > “More powerful states may be in position to alter the conceptions that the
    > weaker actors have of their own self interests, especially when economic and
    > military power has delegitimated ideological convictions in weaker or
    > defeated societies. The United States, for instance, pressed for a
    > particular vision of the international society should be ordered after World
    > War II and renewed and reinvigorated this project after the en of the Cold
    > War. The goal was not simply to promote a particular set of objectives, but
    > to alter how other societies conceived of their own goals. The emphasis on
    > what Nye has called soft power engages both realist concerns about relative
    > capabilities and constructivism’s focus on beliefs and identity”.
    > [Katzenstein/Keohane/Krasner , International Organization, vol. 52. 4 1998
    > p. 673
    >
    > Βλ. επίσης το εξαιρετικά τεκμηριωμένο έργο του Christopher Simpson, Science
    > of Coercion: Communication Research and Psychological Warfare, 1945-1960
    > Publisher: Oxford University Press, USA; 1ST edition 1996.
    >
    >
    >
    > Π. Ήφαιστος – P. Ifestos

  7. Β.Α. on

    Από το βιβλίο του Κ. Σιμόπουλου, Πώς είδαν οι ξένοι την Ελλάδα του 21, Αθήνα 1979, τ. 1

    1) Ο ιερέας της αγγλικής πρεσβείας στην Κωνσταντινούπολη R. Walsh

    «Βάδιζα σε ένα στενοσόκακο. Μπροστά μου προχωρούσε ένας Τούρκος. Ξαφνικά φάνηκε να κατεβαίνει απέναντι ένας Έλληνας. Στάθηκε και κόλλησε την πλάτη στον τοίχο αφήνοντας τόπο για να περάσει ο Οθωμανός. Εκείνος έβγαλε το γιαταγάνι και τον έσφαξε. Ύστερα καθάρισε τη ματωμένη λεπίδα, μπήκε στο διπλανό καφενείο κι’ άναψε τσιμπούκι» σ. 121

    Κάθε μέρα διαδραματίζονταν καινούργιες ωμότητες, γράφει ο Walsh. Τα θύματα απαγχονίζονταν σε πόρτες ή σε τοίχους. Πτώματα ακέφαλα έβλεπες στη μέση του δρόμου, ποδοπατημένα και τυλιγμένα στο βόρβορο. Ήταν οι μέρες που γύριζαν τα αποδημητικά όρνια. Γύπες και άλλα σαρκοβόρα πουλιά πετούσαν ολημερίς, έτσι που σκέπαζαν σαν κουνουπιέρα τις περιοχές όπου υπήρχαν πτώματα. Τις νύχτες πάλι κοπάδια από αδηφάγα σκυλιά ούρλιαζαν γύρω από ακέφαλα κουφάρια ή διεκδικούσαν γρυλίζοντας άγρια κάποιο κεφάλι, δαγκώνοντας και γδέρνοντας. Οι Τούρκοι ρίχτηκαν ύστερα με μανία εναντίον των ελληνικών χώρων λατρείας. Άρχισαν στις 17 Απριλίου καταστρέφοντας το ναό του αγίου Ρωμανού και το θαυματουργό Μπαλουκλή…Ακολούθησε ο χαλασμός των εκκλησιών που βρίσκονταν μέσα στην πόλη. Σε μερικές γκρέμιζαν τις σκεπές και τους τοίχους. Σε άλλες κατέστρεφαν στασίδια, αναλόγια, άμφια, εκκλησιαστικά βιβλία. Λίγες μέρες αργότερα εισόρμησαν στο τυπογραφείο του πατριαρχείου. Χτυπούσαν με τσεκούρια τις μηχανές και γέμιζαν τις τσέπες τους με τυπογραφικά στοιχεία. [σημ. 37: στις 12 Ιουνίου 1821 ο πρεσβευτής της Σουηδίας έδινε σε αναφορά…μια συνοπτική εικόνα της τραγωδίας των Ελλήνων της Πόλης: «Η πρωτεύουσα παρουσιάζει ακόμα το ίδιο θέαμα…ομαδική εκτέλεση 450 ανδρών και πολλών παιδιών που η μόνη ενοχή τους είναι πως οι πατεράδες τους γεννήθηκαν στο Μωριά….παντού δολοφονίες Χριστιανών από τον ένοπλο τουρκικό όχλο, που διασκεδάζει..»] σελ. 126

    Εκείνες τις μέρες ο Walsh πληροφορήθηκε ότι έφθασαν στην Πόλη σακκιά με 2.500 ζευγάρια αφτιά από τη σφαγή των Ελλήνων της Πάτρας, κι ότι μπορούσε να δει κανείς αυτά τα πολεμικά τρόπαια, στοίβες μπροστά στην πύλη του σεραγιού. «Πίστευα πως ήταν φήμες, ανατολίτικα παραμύθια. Κι ότι αν τέτοια δημόσια έκθεση μπορούσε να γίνει σε περασμένους αιώνες θα ήταν αδύνατο να συνεχίζεται στην εποχή μας αυτό το βάρβαρο έθιμο». Πήρε ένα γενίτσαρο και ξεκίνησε για το σεράι. «Οι δρόμοι παρουσίαζαν πένθιμη εικόνα…Περάσαμε πλάι στο πτώμα ενός αποκεφαλισμένου. Το αίμα έτρεχε ακόμα από τις φλέβες. Γύρω-γύρω ένα κοπάδι σκυλιά καθισμένα στα πισινά τους. Μερικά είχαν κι όλας γλύψει το αίμα, κι όλα μαζί περίμεναν να νυχτώσει για να κατασπαράξουν το πτώμα. Ήταν πεταμένο σε ένα στενό σοκάκι του παζαριού μπροστά σε ένα χασάπικο κι από πάνω του ακριβώς κρέμονταν κρέατα, έτσι που νόμιζε κανείς πως ήταν κομμάτια από το ίδιο το πτώμα. Οι Τούρκοι δρασκέλιζαν αδιάφορα το κουφάρι». Έφθασε στην πύλη του σεραγιού και διαπίστωσε την ακρίβεια της πληροφορίας… «Στις δυο πλευρές της πύλης υπήρχαν δυο στοίβες, σαν μικρά δεμάτια σανού, από κάθε λογής κομμάτια του προσώπου. Τα αφτιά ήταν τρυπημένα και κρέμονταν από σπάγγους. Μαζί με κάθε μύτη είχαν κόψει επίσης το πάνω χείλος και ένα κομμάτι από το μέτωπο. Μαζί με τα πηγούνια υπήρχαν το κάτω χείλος καθώς και μακριά, συνήθως, γενειάδα. Σε μερικές περιπτώσεις ήταν πελεκημένο κάθετα ολόκληρο το πρόσωπο και όλα τα χαρακτηριστικά της μορφής παρέμεναν ανέπαφα. Άλλοτε ήταν χωρισμένα κατά κατηγορίες, ανάλογα με τον ακρωτηριασμό. Εκεί έμεναν κρεμασμένα ώσπου, σαπίζοντας εντελώς, έπεφταν στη λάσπη του δρόμου. Οι Τούρκοι περνούσαν πατώντας τα αδιάφοροι. Τα λείψανα των προσώπων, καθώς βρίσκονταν σε αποσύνθεση, κολλούσαν στα παπούτσια των περαστικών. Έτσι έβλεπες τον Τούρκο να βαδίζει με ένα χείλος ή πηγούνι στις παντούφλες του. Και καθώς ξεπετιόνταν τα ανθρώπινα γένεια, νόμιζες πως τα παπούτσια ήταν φοδραρισμένα με γουναρικά» σελ. 128

    Ο Walsh παρακολούθησε στην προκυμαία της Πόλης την πανηγυρική υποδοχή του καπουδάν πασά κατά το γυρισμό του από τις ελληνικές θάλασσες ύστερα από την καταστροφή του Γαλαξιδιού και την αιχμαλωσία των καραβιών… «Δύο τρίκροτα αγκυροβόλησαν ακριβώς απέναντι από τα παράθυρά μου. Με την αυτοκρατορική σημαία και ένα σωρό κρεμασμένους από τα ξάρτια. Κοπάδια γλάροι πετούσαν γύρω από τα πτώματα κρώζοντας. Έμειναν κρεμασμένα τρεις μέρες. Από την αποσύνθεση έπεφταν στη θάλασσα κι εκεί έπλεαν ολόκληρο μήνα, ώσπου τα ρεύματα τα παρέσυραν έξω από το λιμάνι..» σελ. 129

    Ο Άγγλος κληρικός συγκέντρωσε από γενίτσαρο της φυλακής του σεραγιού πληροφορίες για τους βασανισμούς των 36 Ελλήνων εμπόρων που είχαν συλληφθεί ύστερα από τα γεγονότα της Χίου. Ήταν αυτόπτης μάρτυρας. Είδε να γυμνώνουν εντελώς έναν Έλληνα και να τον κρεμούν ανάποδα. Το αίμα μαζευόταν στο κεφάλι κι ο άνθρωπος πνιγόταν. Σ’ αυτή τη θέση τον χτυπούσαν δύο με κοντοράβδια ώσπου τον άφηναν αναίσθητο ή νεκρό. Έναν άλλο τον κρέμασαν από τα αφτιά σε σιδερένιους γάντζους προσδένοντας στα πόδια του ένα βάρος. Τα χαρακτηριστικά του προσώπου είχαν τόσο παραμορφωθεί, που νόμιζες ότι το στόμα του είχε φθάσει στο μέτωπό του. Είδε να καρφώνουν με ένα εργαλείο βελόνες στις άκρες των δακτύλων κάποιου κρατουμένου, έτσι που οι αιχμές να βγαίνουν πίσω από τα νύχια του. Είδε να ξεβιδώνουν με ειδικό εργαλείο την άρθρωση των καρπών και να τη συστρέφουν, έτσι που το πίσω μέρος του χεριού να παίρνει τη θέση της παλάμης. Είδε να εφαρμόζουν στο μέτωπο Έλληνα κρατούμενου ένα στεφάνι και να το συμπιέζουν βιδώνοντας το σιγά-σιγά πάνω στα μηνίγγια. Στο τέλος, τα μάτια του θύματος έβγαιναν έξω από τις κόγχες. Είδε να εφαρμόζουν στο κεφάλι ενός Έλληνα πυρακτωμένο μεταλλικό φέσι. Είδε να ανάβουν το φούρνο της φυλακής και να σπρώχνουν μέσα τα θύματα ώσπου να καψαλιστούν τα μαλλιά και τα γένεια, και το δέρμα να φουσκαλιάσει και να ξεκολλήσει από το κορμί. Ο Walsh μίλησε και με Έλληνες που έτυχε να επιζήσουν ύστερα από τους φρικαλέους βασανισμούς. Ένας κρατούμενος είχε αλυσοδεθεί στις φυλακές του Μπάνιου με σιδερένιους χαλκάδες στα σφυρά. Του εξάρθρωσαν τους καρπούς με βιδολόγους. Το σώμα του είχε τόσο σακατευτεί, που για να μετακινηθεί χρησιμοποιούσε δεκανίκια. Τον βασάνιζαν για να αποκαλύψει τους πρωταίτιους του ξεσηκωμού. Σελ. 136-7

    2) Ο Άγγλος John Came

    Παραβρέθηκε και στην εκτέλεση ενός Έλληνα. «Γονάτισε και δίπλωσε ήρεμα τα χέρια στο στήθος χωρίς καμιά αλλαγή στην έκφρασή του. Την ίδια στιγμή δέχτηκε το χτύπημα. Πέρασα δύο φορές πλάι στο πτώμα του. Οι Τούρκοι είχαν τοποθετήσει, κατά τη συνήθειά τους, το κομμένο κεφάλι ανάμεσα στα γόνατά του ανάστροφα, έτσι που η φρικαλέα όψη του να συναντά το βλέμμα του διαβάτη. Αργότερα στη Σμύρνη είδα ένα πρωί τα πτώματα εικοσιτριών Ελλήνων, σωρό το ένα πάνω στο άλλο. Σελ.149

    Κάπου-κάπου έβλεπες ένα πτώμα να επιπλέει κοντά στην ακτή. Ο Came βρέθηκε μια μέρα ανάμεσα σε κάμποσους Τούρκους που παρατηρούσαν με αγαλλίαση ένα σκοτωμένο Έλληνα. Κάποιος απ’ αυτούς βάλθηκε να πετάξει το πτώμα στη θάλασσα σέρνοντάς το με ένα γάντζο. «Αλλά ένας άλλος τον σταμάτησε για να το γδύσει ολότελα και να πάρει ό,τι φορούσε. Ύστερα το έρριξαν ολόγυμνο στα νερά». Σελ. 150

    3) Το χρονικό του Γερμανού τεχνίτη Johann Wilhelm August Streit

    «Ο οθωμανικός όχλος, σε φοβερή έξαψη, ρίχτηκε στα σπίτια των Ελλήνων αρχόντων και άρχισε τη λεηλασία. Βασάνιζαν τους ενοίκους με θηριωδία, έκοβαν μύτες και αφτιά και τους γκρέμιζαν ύστερα από τα παράθυρα στο δρόμο» σελ. 151

    Το πλήθος κατέλαβε τις φυλακές του Κατροσάν και άρπαξε τους 186 Έλληνες. Οι Τούρκοι σκότωσαν πολλούς επιτόπου και άλλους «τους έδεσαν με σκοινιά και τους έσερναν στα καλντερίμια, ώσπου οι σάρκες αποκολλήθηκαν από τα οστά και οι δύστυχοι βρήκαν πικρό θάνατο». Έδεναν τα πόδια και τα χέρια των Ελλήνων με σκοινιά και τα τραβούσαν από όλες τις μεριές διαμελίζοντάς τα. Έκοβαν τα κεφάλια τους, τα κάρφωναν στις αιχμές των σπαθιών και τα τριγύριζαν στους δρόμους θριαμβικά. ….Άναβαν φωτιές σε όλους τους δρόμους και εκεί βασάνιζαν τους Έλληνες. «Πύρωναν στη φλόγα τα μεταλλικά τμήματα των όπλων και τα έμπηγαν στα ξεγυμνωμένα κορμιά. Τους έψηναν στα κάρβουνα σιγά-σιγά, πρώτα τα πόδια, ύστερα τα χέρια και ολόκληρο το κορμί ώσπου να ξεψυχήσουν. Περνούσαν πυρακτωμένα σύρματα στη μύτη, έκαιγαν τα βλέφαρα των θυμάτων με πυρωμένα σίδερα. Το άλλο πρωί είδε πολλούς Έλληνες, άνδρες και γυναίκες, κρεμασμένους ανάποδα από τα παράθυρά τους. «Τα θύματα σπαρταρούσαν και ούρλιαζαν. Στα οπίσθια πολλών είχαν καρφώσει μαχαίρια και σπαθιά. Κάθε τόσο έκοβαν και ένα κομμάτι σάρκα» σελ. 152

    «Εκείνο το πρωινό γύρω στα 4.000 πτώματα και των δύο φύλων, κεφάλια, πόδια, κείτονταν στους δρόμους της Πόλης. Χωρίς να λογαριάσουμε όσους σκοτώθηκαν στα σπίτια τους ή κρεμάστηκαν από τα παράθυρα». Ο νεαρός Streit παρακολούθησε τη φοβερή σφαγή από το εργαστήριο του αφεντικού του, που βρισκόταν στην πλατεία του Μουφτή. «Μόνο σ’ αυτή την πλατεία μέτρησα γύρω στα 300 πτώματα. Βραβεία ορίζονταν για την επινόηση των πιο φριχτών βασανιστηρίων». Κάτι μεθυσμένοι Τούρκοι είδαν τον Streit και δύο παραγιούς που κοιτούσαν από το παράθυρο και τους κάλεσαν να πάρουν μέρος στη σφαγή. Τους όπλισαν και τους ανάγκασαν να ενταχθούν σε μια συμμορία. Μπήκαν στο σπίτι ενός πλούσιου Έλληνα κοσμηματοπώλη –το μαγαζί του, που βρισκόταν στο ισόγειο, ήταν κιόλας καταστραμμένο. Αφού καταλεηλάτησαν το σπίτι ανακάλυψαν στο ανώγειο την οικογένεια: πατέρα, μητέρα, δύο θυγατέρες και μια υπηρέτρια. «Η μια κόρη, ένα λεπτό και όμορφο κορίτσι, όταν ένας Τούρκος θέλησε να της επιτεθεί, πήδηξε από το παράθυρο στο κενό. Κατέβασαν την οικογένεια στην πλατεία. Εκεί ξεγύμνωσαν την άλλη κόρη και την υπηρέτρια και έκοψαν πρώτα τους μαστούς και ύστερα τη μύτη τους. Ο γιος, ένας εύρωστος νέος 24 χρόνων, χύμηξε πάνω στον Τούρκο, τον γρονθοκόπησε στον κρόταφο, άρπαξε το ματωμένο γιαταγάνι από το χέρι του, και με ένα χτύπημα από πάνω προς τα κάτω του έκοψε τη μύτη έτσι που έμεινε κρεμασμένη από τα χείλια του. Μέσα σ’ ένα λεπτό τον είχαν κιόλας κατακομματιάσει εκατό σπαθιά».

    Στο μεταξύ άλλοι Τούρκοι στερέωναν στο χώμα πολλές σιδερένιες σούβλες. Εκεί θα κάθιζαν τα θύματά τους για να παραδώσουν το πνεύμα σφαδάζοντας. Το επεισόδιο με τον Έλληνα, είχε προκαλέσει γενικό ερεθισμό. Οι σούβλες ήταν ογδόντα περίπου. Γύμνωσαν τους Έλληνες – γύρω στους 65 νέοι, γέροι, γυναίκες – και τους κύκλωσαν με ξεθηκαρωμένα σπαθιά, μπροστά στις σούβλες. Αλλά ήρθε η νύχτα. Η βασανιστική εκτέλεση αναβαλλόταν. Έστησαν καζάνια πάνω στις φωτιές και ετοίμασαν πόντσι. Μεθούσαν και αλάλαζαν. Κατά τα μεσάνυχτα έφεραν και άλλους Έλληνες, άνδρες και γυναίκες, ανάμεσά τους και τρία μικρά παιδιά. Τα σούβλισαν με τα σπαθιά και τα έρριξαν ζωντανά στη φωτιά. Κάθε τόσο τραβούσαν έναν Έλληνα κοντά στις πυρές και τον βασάνιζαν. Κάρφωναν τα αφτιά του πάνω σε πάγκους, άδειαζαν με το φτυάρι κάρβουνα στο στόμα τους, που το άνοιγαν με ρόπαλα, ξεκολλούσαν με πυρωμένες τανάλιες κομμάτια από τις σάρκες τους. Το πρωί…Δυο κακούργοι άρπαζαν έναν Έλληνα ή μια Ελληνίδα τους ανασήκωναν ψηλά τους κάθιζαν με δύναμη πάνω στο κοφτερό και μυτερό σιδεροπάλουκο, έτσι που η αιχμή περνώντας από τα σπλάχνα έφτανε στο στήθος. Παλούκωσαν σαραντατέσσερες. Έτσι καρφωμένοι σπαρταρούσαν σαν τα σκαθάρια που τα παιδιά διατρυπούν με βελόνα για να διασκεδάσουν. Ένα ουρλιαχτό θανατερής αγωνίας υψωνόταν ώς τον ουρανό. Κρατούσε μια περίπου ώρα, έσβηνε και τα κεφάλια έγερναν στο πλάι». Ακόμα και οι Τουρκάλες συναγωνίζονταν αυτούς τους φονιάδες σε αγριότητα και απανθρωπία, γράφει ο Steit. «Δεν είδα ούτε ένα Τούρκο που το πρόσωπό του να δείχνει συμπόνια. Ακόμη και παιδιά έξη χρόνων ξεθύμαιναν το μίσος τους πάνω στους νεκρούς. Τρυπούσαν με μαχαίρια τους σκοτωμένους Έλληνες». Ύστερα άρχισαν να καθαρίζουν τους δρόμους από τα αναρίθμητα πτώματα. «Πολλά ρίχτηκαν σε μεγάλους λάκκους έξω από την πόλη και σκεπάστηκαν με ασβέστη και χώματα, άλλα κάηκαν ή πετάχτηκαν στη θάλασσα». Στο μεταξύ συνεχίζονταν οι συλλήψεις. Κάθε πρωί ώς εκατό Έλληνες μεταφέρονταν στον τόπο των βασανιστηρίων και των εκτελέσεων, έξω από την Κωνσταντινούπολη. «Πολλοί σταυρώνονταν πάνω σε δέντρα. Καρφώνονταν τα χέρια και τα πόδια τους κι εκεί πέθαιναν από την αιμορραγία και τους φριχτούς πόνους. Άλλους θανάτωναν χτυπώντας τους με βούρδουλα. Σε πολλούς έκοβαν πόδια και χέρια με πριόνι. Διατρυπούσαν τα παιδιά με τη λόγχη και τα τριγύριζαν στους δρόμους, έτσι καθώς σπαρταρούσαν καρφωμένα, ώσπου να ξεψυχήσουν» σελ. 153-154

    3) ο Γάλλος γεωλόγος V. Fontanier

    Πηγαίνοντας ο Fontanier στο μέγαρο της πρεσβείας πέρασε από ένα βρώμικο σοκάκι γεμάτο σκύλους. Εκεί είδε «ανθρώπινα κορμιά αποκεφαλισμένα πλάι σε ένα χασάπικο όπου κρέμονταν μοσχάρια και αρνιά» σελ. 158

    Ο F. παρατήρησε ότι οι Ευρωπαίοι δεν έκρυβαν διόλου τον φιλοτουρκισμό τους. «Όλοι εγκωμίαζαν τα ανθρωπιστικά αισθήματα των Οθωμανών, τη μεγαλοψυχία, τη μετριοπάθειά τους. Οι δύστυχοι Έλληνες, που τα πτώματά τους φαίνονταν σκορπισμένα εδώ και κει, «είχαν εγκάρδια μεταχείριση». Σελ. 158

    Επιστρέφοντας ο Fontanier στην κατοικία του δέχτηκε επίθεση από ένα κοπάδι αγριόσκυλα και άγριο πετροβολητό από ένα τσούρμο τουρκόπουλα. Εκεί πλάι είδε έναν αποκεφαλισμένο Ρωμιό, πεσμένο μπρούμυτα. Το κεφάλι ήταν απιθωμένο στα οπίσθια του πτώματος. Γύρω-γύρω στέκονταν Τούρκοι που χασκογελούσαν και το έσπρωχναν με τα ραβδιά τους. Σελ. 158

    4) ο Ρώσσος διπλωμάτης Σεργκέι Ιβάνοβιτς Τουργκένιεφ

    Μέσα σε μια μόνο μέρα συνέλαβαν 300 Μωραΐτες μικρέμπορους και τους εκτόπισαν στα μεταλλεία της Ασίας. Ο τουρκικός όχλος έσφαζε. Στο Πέραν και στον Γαλατά λεηλατούσαν τα σπίτια και δολοφονούσαν Χριστιανούς. «Τα αστραφτερά νερά του Βοσπόρου γέμισαν, από τη μια ακτή ώς την άλλη, ακρωτηριασμένα πτώματα Ελλήνων». Όλα τα χριστιανικά χωριά γύρω από την πρωτεύουσα ήταν έρημα. «Δεν έβλεπες παρά μόνο αποκεφαλισμένα κορμιά Χριστιανών ή Τούρκους που έμπαιναν στα κατάκλειστα και ακατοίκητα σπίτια – οι νοικοκυραίοι τους είχαν φύγει ή είχαν θανατωθεί – για να αρπάξουν ό,τι είχαν περιφρονήσει οι πρώτοι λαφυραγωγοί, πράγματα βαμμένα στο αίμα ή ποτισμένα με δάκρυα». Σελ. 181

    ——————————————
    ….από τον Γιάννη της Porta Aurea

  8. Μαχ.... on

    Εφημερίς Ο ΦΙΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ

    23 Φεβρουαρίου 1825

    Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος : φήμες και διαδόσεις.

    Ύδρα

    Η «εφημερίς των Αθηνών» της 21 Ιανουαρίου αναφέρει, όσα εψιθυρίζοντο και μηνύοντο έκτοτε περί του Οδυσσέως, ότι δηλαδή συνεννοήθη με του Τούρκους και με τον Ομέρ πασσάν, ότι συνήργησε να προσκυνήσουν εις τους Τούρκους της Ευρίπου χωρία τινά του Τολαντίου και τα παρόμοια. Η φήμη δεν έπαυσε μέχρι τούδε να διασπείρει ολεθρίους και προδοτικάς πράξεις αυτού του ανθρώπου, και όλη σχεδόν η ανατολική Ελλάς καταβοά περί αυτού., Ειδοποιήθημεν αξιωματικώς ότι περί την 16 του παρόντος μηνός έν σώμα στατιωτών του Οδυσσέως συνωδευμένων με Τούρκους του Ομέρ πασσά υπήγαν εις Κούμην της Ευβοίας, όπου τέσσαρας των προεστώτων τους έστειλαν εις το φρούριον της Ευρίπου. εκυρίευσαν όλας τας αποθήκας των ζωωτροφών και περί τα τεσσαράκοντα πλοιάρια ευρεθέντα συρμένα εις την ξηράν τα εκράτησαν. Επαπειλεί δε προσέτι αυτός και τας πλησίον της Ευβοίας κειμένας νήσους Σκύρον, Σκόπελον και Σκιάθον.
    Δεν αμφιβάλλομεν δε ότι τα εις την ανατολικής Ελλάδα προσταλέντα ήδη στρατεύματα της σεβ. Διοικήσεως έχουν παρ’ αυτής τις ανήκουσας οδηγίας και περί των κινημάτων αυτού του υπόπτου ανθρώπου.

  9. Β... on

    H συγκρότηση του αμερικανικού έθνους

    Aπόστολος Διαμαντής

    Οι πρώτοι άποικοι της Bιρτζίνια και της Bοστώνης ήταν άγγλοι πουριτανοί, δηλαδή κληρονόμοι του αγγλικού εμπειρισμού και της ηθικής της θρησκευτικής μεταρρύθμισης. Ταυτόχρονα ήταν οπαδοί του αγγλικού πολιτικού φιλελευθερισμού, ο οποίος έδωσε με τον Όλιβερ Κρόμγουελ στην Αγγλία, την πρώτη συνταγματική εξουσία. Οι πρώτοι λοιπόν άποικοι, οι άγγλοι πουριτανοί του 16ου αιώνα, επιβίωσαν στη φυσική και ψυχολογική ένταση του ταξιδιού στον ωκεανό και είχαν αποδεχτεί την πρόκληση του νέου περιβάλλοντος. Ήταν λοιπόν πραγματιστές.

    Τι ήταν ακριβώς οι άγγλοι πουριτανοί; Ήταν μια θρησκευτική μεταρρυθμιστική τάση που εμφανίστηκε το 1564 στην Αγγλία και ζητούσε την κατάργηση πολλών τελετουργικών τυπικών της καθολικής εκκλησίας. Ήταν δηλαδή άγγλοι προτεστάντες. Αντιπολιτεύτηκαν τον βασιλιά Κάρολο Α, προβάλλοντας ζητήματα ανεξιθρησκίας.

    Αλλά ο πουριτανισμός ήταν και ένας άκαμπτος, ασκητικός τρόπος ζωής. Περιελάμβανε μια ζωή χωρίς καταχρήσεις και απολαύσεις και αυστηρό έλεγχο της ατομικής ηθικής. Είναι αυτά τα βασικά χαρακτηριστικά της προτεσταντικής ηθικής εν γένει, τα οποία όμως σύντομα θα αποτελέσουν και τη βάση της νέας επιχειρηματικής ηθικής στο Νέο Κόσμο.

    Στο πολιτικό πεδίο η καλύτερη εποχή του αγγλικού πουριτανισμού ήταν η ανάδειξη του Κρόμγουελ στην κεφαλή της δημοκρατικής Αγγλίας. Αυτός ο «Λόρδος Προστάτης» κατάφερε να επιβάλει πολλές από τις θέσεις των πουριτανών. Όμως ο θάνατός του έφερε και την υποχώρηση των ιδεών των πουριτανών, οι οποίοι εκδιώχθηκαν από την εκκλησία, μετά την επαναφορά της Μοναρχίας.

    Μόνη διέξοδος των πουριτανών ήταν πλέον οι αποικίες. Μαζικά λοιπόν μετακινήθηκαν προς την Αμερική και ίδρυσαν εκεί τις πιο χαρακτηριστικές κοινότητες του Νέου Κόσμου, κυρίως στη Νέα Αγγλία και την Μασσαχουσέτη. Έτσι, με τον αποικισμό, οι άγγλοι πουριτανοί απέφευγαν τον κίνδυνο των θρησκευτικών διώξεων και ταυτόχρονα εύρισκαν έναν νέο ελεύθερο τόπο για να διαδώσουν τις ιδέες τους.

    Φτάνοντας στην Αμερική, οι άγγλοι πουριτανοί μετέφεραν φυσικά και τις αντιμοναρχικές, φιλελεύθερες ιδέες τους. Έτσι, όταν αργότερα ο αγγλικός πολιτικός φιλελευθερισμός, θα πάρει μια πιο καθαρή μορφή με το έργο του Τζων Λοκ, θα σχηματιστεί πλήρως η εικόνα μιας νέας χώρας που πιστεύει βαθιά στην πολιτική ελευθερία. Από τότε η Αμερική θα κατακτήσει τον τίτλο «χώρα της ελευθερίας».

    Οι βασικότερες φιλελεύθερες προτάσεις του Λοκ αφορούσαν τα ατομικά δικαιώματα και την ιδιοκτησία. Ούτε η κυβέρνηση, ούτε η εκκλησία, ούτε κάποια άλλη μορφή εξουσίας, μπορούν να στερήσουν το φυσικό δικαίωμα του ατόμου να κρίνει το σωστό και το λάθος. Το άτομο δεν έχει καμία απολύτως υποχρέωση να υποτάσσεται σε οποιαδήποτε μορφή πνευματικής εξουσίας, κόμμα ή θεσμό. Επομένως τα φυσικά δικαιώματα του ατόμου είναι απαραβίαστα. Και η ελευθερία του ενός έχει ένα μόνον όριο, την ελευθερία του άλλου. Το κράτος οφείλει να προστατεύει αυτήν ακριβώς την αρχή.

    Το πιο βασικό από όλα τα φυσικά δικαιώματα είναι η ατομική ιδιοκτησία, η οποία προστατεύεται απολύτως από το κράτος. Και πηγή κάθε εξουσίας είναι η θέληση του λαού. Αυτή ακριβώς η πλευρά του αγγλικού πολιτικού φιλελευθερισμού, η οποία πέρασε στην καθαρή της μορφή, μέσω των πουριτανών, στην Αμερική, συνιστά και το περιεχόμενο της περίφημης Διακήρυξης της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας. «Kανένας δεν μπορεί να επιβάλλει τη θέλησή του πάνω σε ένα ελεύθερο έθνος».

    H Aμερική απαίτησε λοιπόν, με την επανάστασή της, το δόγμα της μη επέμβασης. Το δόγμα αυτό, το οποίο επιβάλει την ελευθερία των πολιτικών επιλογών κάθε λαού, οδήγησε την Αμερική στην πλήρη εναντίωσή της με τα αποικιοκρατικά καθεστώτα του 19ου αιώνα. Δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός πως η πρώτη επίσημη αναγνώριση της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 έγινε από τον αμερικανό πρόεδρο Mονρόε, στις 4 Δεκεμβριου του 1822: “Eίναι αδύνατον να βλέπουμε τις καταθλίψεις, τας οποίας υφίσταται η Eλλάς, χωρίς να συγκινηθούμε βαθύτατα. Tο όνομά της γεμίζει το μυαλό και την καρδιά με τα υψηλότερα αισθήματα. Eξαιρετική επιδεξιότητα και λεπτότητα στις τέχνες, ηρωισμός στις πράξεις, αγνός πατριωτισμός, ενθουσιώδης ζήλος για ελευθερία, ενώνονται με τις αναμνήσεις μας για την Aρχαία Eλλάδα. H επί τόσα χρόνια εξαφάνιση της χώρας αυτής, είχε βαθιά πικράνει τα γενναιόφρονα πνεύματα”.

    Tο διάγγελμα αυτό του Mονρόε έκανε αίσθηση στη σχεδόν εχθρική ακόμη Eυρώπη. Tο ρεύμα του φιλελληνισμού βρήκε μια νέα ορμητική πηγή. H κυβέρνηση ωστόσο των HΠA δεν προχώρησε αμέσως σε αναγνώριση του νέου ελληνικού κράτους, παρά την έντονη πίεση που είχε από τις εφημερίδες και την κοινή γνώμη. Δεν ήθελε να διαταράξει ακόμη τις σχέσεις της με την Tουρκία και περιορίστηκε στη σαφή οπωσδήποτε προφορική συμπαράταξη με τις επιδιώξεις των επαναστατημένων Eλλήνων.
    Ωστόσο η αμερικανική βοήθεια ήταν σημαντική, κυρίως οικονομική, μέσω επιτροπών βοηθείας που είχαν συσταθεί με πρωτοβουλία των αμερικανικών κολλεγίων και των διαφόρων λεσχών. Xιλιάδες δολάρια εισέρεαν για τους σκοπούς του αγώνα, ενώ εστάλη επίσης και μια φρεγάτα με την επωνυμία “Eλλάς”, η οποία έφτασε στο Nαύπλιο το 1826.
    Ο αμερικανικός φιλελληνισμός σήμαινε ουσιαστικά την ταύτιση των ιδεών του ελληνικού και του αμερικανικού εθνικισμού, πολύ καθαρότερα από αυτή που θα περίμενε κανείς, μέσα σε μια Eυρώπη που κυριαρχείται από τον αγγλο- γαλλικό ανταγωνισμό. Mπορεί η ελληνική επανάσταση να γίνεται στον απόηχο της Γαλλικής, όμως από την άποψη των στόχων και των ιδεών που συγκροτούν την εθνική συνείδηση, ασφαλώς η αμερικανική περίπτωση βρίσκεται εγγύτερα στην ελληνική. Mιλάμε κυρίως για ένα αγώνα εθνικό, απελευθερωτικό. Kαι αυτό ήταν επόμενο να φτάσει μέχρι τα αυτιά του Προέδρου των HΠA. Πολύ πιο γρήγορα από τα αυτοκρατορικά ακόμη αυτιά των Eυρωπαίων πολιτικών.
    Η ίδια πολιτική θέση οδηγεί αργότερα τις ΗΠΑ στην καταδίκη των γενοκτονιών των αρχών του 20ου αιώνα, με κορυφαίο παράδειγμα τη γενοκτονία των αρμενίων, αλλά και την αποδοχή της ελληνικής προσπάθειας να απελευθερωθούν εδάφη της Μικράς Ασίας, μετά τη συνθήκη των Σεβρών. Για τον αμερικανό πρόεδρο «οι λαοί έχουν δικαίωμα στην αυτοδιάθεση, όταν καταπιέζονται από αυταρχικές κυβερνήσεις για πολλούς αιώνες».

    Η στάση της Αμερικής, απέναντι στο δόγμα της μη επέμβασης, αλλάζει από την συμμετοχή της στον Α Παγκόσμιο Πόλεμο. Είναι η πρώτη φορά που βγαίνει από τον απομονωτισμό της και παραβαίνει το δόγμα της μη επέμβασης. Οι αμερικανοί θα έχουν εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς στην Ευρώπη και αυτό θα συνεχιστεί φυσικά και στον Β Παγκόσμιο Πόλεμο. Με το τέλος του η Αμερική θα αναλάβει εργολαβικά την οικονομική ανασύνταξη της Ευρώπης με το Σχέδιο Μάρσαλ και κυριολεκτικά τα αμερικανικά δολάρια θα στήσουν και πάλι στα πόδια της την ευρωπαϊκή οικονομία που ήταν εντελώς κατεστραμμένη.

    Η πορεία της Αμερικής από το δόγμα της μη επέμβασης στην πολιτική της παγκόσμιας κυριαρχίας, είναι μια πορεία που έχει διαμορφώσει το ιδεολογικό εκκρεμές, μεταξύ μιας καλής και μιας κακής Αμερικής. Ιστορικά είναι τα δύο πρόσωπα του Νέου Κόσμου, ο οποίος όμως, τόσο από την άποψη της ιστορικής του καταγωγής, όσο και από την θέση του μέσα στην παγκόσμια πολιτική τάξη, δεν είναι και τόσο Νέος: είναι μια μετεξέλιξη του αγγλικού πολιτικού φιλελευθερισμού, αλλά και της παγκόσμιας οικονομικής κυριαρχίας, που άλλοτε ήταν βρετανική και τώρα είναι αμερικανική.

    Έμερσον- Μέλβιλ- Ουίτμαν: Τα 3 πρόσωπα του αμερικανικού έθνους.

    Οι εθνικοί συγγραφείς της Αμερικής, ο φιλόσοφος Ραλφ Βάλντο Έμερσον (1803-1882), ο μυθιστοριογράφος Χέρμαν Μέλβιλ (1819-1891) και ο ποιητής Ουώλτ Ουίτμαν (1819-1892), έδωσαν με το έργο τους τα χαρακτηριστικά του αμερικανικού πνεύματος και διαμόρφωσαν την ιδιαιτερότητα της εθνικής συνείδησης του λαού των ΗΠΑ. Τα χαρακτηριστικά αυτά μπορούν να συνοψισθούν στο τρίπτυχο: πρακτικός ιδεαλισμός, φιλελευθερισμός και ατομικότητα. Γι’ αυτές τις τρεις πλευρές του αμερικανικού πνεύματος, έδωσαν τις καλύτερες σελίδες τους ο Έμερσον στο έργο του «Ο Αμερικανός πνευματικός άνθρωπος», ο Ουίτμαν στην εισαγωγή του στα «Φύλλα Χλόης» και ο Μέλβιλ με το σύνολο του έργο του και κυρίως με το «Μόμπυ Ντικ».

    Ο Ραλφ Βάλντο Έμερσον, με την διάλεξή του στο Χάρβαρντ, με τίτλο «Ο Αμερικανός πνευματικός άνθρωπος», δίνει με τρόπο σαφή τα χαρακτηριστικά μιας απόλυτης ατομικότητας: «Η ιδιαίτερη ζωή του κάθε ανθρώπου θα γίνει ένα κράτος πιο φημισμένο, πιο τρομερό στους εχθρούς του, πιο ευεργετικό στους φίλους του, απ’ όσο υπήρξαν ποτέ όλα τα βασίλεια της γης. Γιατί ο άνθρωπος στην ολοκλήρωσή του, συγκεντρώνει μέσα του τις ιδιαίτερες ικανότητες όλων των ανθρώπων».

    Μέσω αυτής της θεοποίησης του ατόμου, ο Έμερσον τοποθέτησε στο κέντρο της ανθρώπινης φύσης την έννοια της «αυτοπεποίθησης», η οποία αποτέλεσε και την καρδιά της αμερικανικής ιδεολογίας. Η δύναμή της έφερε έναν άνεμο επαναστατικό σε όλους θεσμούς, αλλά και την πρακτική ζωή. Είναι η καρδιά της αμερικανικής ηθικής, η ηθική της ατομικότητας. Σκοπός της ανθρώπινης ζωής είναι να μεταφέρει ο άνθρωπος τον κόσμο μέσα του και να μην αφήσει τίποτε που να μην αντιπροσωπεύεται μέσα στο Είναι του. Για το Έμερσον «…τίποτα δεν είναι τόσο ιερό όσο η αυτοτέλεια και η ακεραιότητα του πνεύματός μας. Το μόνο ορθό είναι το σύμφωνο με την ιδιοσυστασία μου».

    Αυτή είναι και η βάση του σύγχρονου αμερικανικού εθνικισμού, η οποία περνάει σε όλα τα έθνη, εφόσον αυτό που ισχύει για το κάθε άτομο ξεχωριστά, ισχύει και για κάθε έθνος ξεχωριστά. Το έθνος νοείται ως άτομο. Επομένως τίποτα δεν είναι ιερότερο από την πλήρη αυτονομία ενός έθνους και η εθνική ιδιαιτερότητα είναι η μόνη ορθότητα.

    Ένας ελεύθερος άνθρωπος, αλλά και ένα ελεύθερο έθνος, μπορεί να κατορθώσει τα πάντα. Ο Έμερσον απομακρύνεται από την χριστιανική ηθική, κυρίως από την έννοια του ελέους. «Εγώ…», λέει ο Έμερσον, «…δεν ζητώ να εξιλεωθώ, αλλά να ζήσω. Η ζωή μου δεν είναι απολογία, αλλά ζωή. Και μη μου λέτε πως έχω υποχρέωση να ελαφρύνω τη θέση των φτωχών. Ποιος φταίει γιατί είναι φτωχοί; Εγώ; Αστόχαστε φιλάνθρωπε, γκρινιάζω για το δολάριο, το σεντ, τον οβολό που μου ζητάς, γιατί το χρήμα δεν μου ανήκει και δεν μπορώ να το δώσω». Αυτός ο πρακτικός ιδεαλισμός του Έμερσον κατακλύζει την διδασκαλία του για την ηθική αγωγή των νέων και ασφαλώς, διδάσκοντας την αυτοπεποίθηση, διαπαιδαγωγεί το άτομο της καπιταλιστικής εποχής.

    Ο Ουώλτ Ουίτμαν, ο εθνικός ποιητής των ΗΠΑ, το 1855 εκδίδει τα «Φύλλα Χλόης» με τα οποία γίνεται ευρύτερα γνωστός. Είναι προσηλωμένος στο μεγαλείο της αμερικανικής φύσης, στη δύναμη του ενστίκτου, στη ορμή της ζωής και στην απλότητα που έρχεται από την θεία τάξη. Ο Ουίτμαν, διονυσιακός και ρωμαλέος στην έκφραση, αποδίδει με τρόπο έξοχο την πίστη του απλού αμερικανού του 19ου αιώνα στη φιλία και την ελευθερία. Είναι ένας ποιητής μεγάλων οριζόντων, ανάλογος στο ύφος και την ρητορική με τον δικό μας Κωστή Παλαμά ή τον Άγγελο Σικελιανό. “Eίμαστε αυτό που είμαστε/ κι η ίδια η γέννησή μας/ απάντηση ισχυρή σε όποια αντίδραση /εμείς έχουμε για όπλα τους εαυτούς μας/ κι είμαστε οι ομορφότεροι για τα δικά μας μάτια./ Όποια αμαρτία αρχίζει και τελειώνει μέσα μας,/ ότι κι αν γίνει κι ότι κι αν δε γίνει /αμαρτωλοί ή ωραίοι /μόνο για μας και μέσα μας. Kι αν κάποτε χαθούμε, δε θάναι από κατακτητή. Στην αιώνια νύχτα μόνοι μας θα βυθιστούμε”.(Στη γαλάζια όχθη της Οντάριο, μτφ. Γιάννης Βαρβέρης, «Ρόπτρον», Αθήνα 1992).

    Ο Χέρμαν Μέλβιλ, είναι ασφαλώς ο κορυφαίος αμερικανός συγγραφέας και ένας από τους σημαντικότερους μυθιστοριογράφους όλων των εποχών. Το έργο του Μόμπυ Ντικ, με φιλοσοφικές προεκτάσεις, αποδίδει μοναδικά το αμερικανικό πνεύμα της κατάκτησης της Φύσης, της αναζήτησης της γνώσης, αλλά και της πίστης στη δύναμη μιας ανίκητης ατομικότητας.

    Ο Mέλβιλ παλεύει με το άγνωστο της Φύσης και της Γνώσης: H απάντησή του είναι το ταξίδι προς τον σκοτεινό ωκεανό. Mόνος ο άνθρωπος βρίσκεται απέναντι στην τεράστια φάλαινα, τον Μόμπυ Ντικ, που συμβολίζει και τα δύο: “Οι ψυχές μας είναι σαν εκείνα τα ορφανά που οι ανύπαντρες μάνες τους πεθαίνουν πάνω στη γέννα’ το μυστικό της πατρότητάς μας βρίσκεται στον τάφο τους’ εκεί λοιπόν πρέπει να κατέβουμε για να το μάθουμε “.

    Αυτός ήταν ο άνθρωπος του Nέου Kόσμου, που για πρώτη φορά μετά από αιώνες βρίσκεται μόνος, αντιμέτωπος με κάτι που τον τρομάζει και που πρέπει ωστόσο να κατακτήσει; Ο άνθρωπος που σ’ αυτό το κυνήγι “ανάμεσα στις δυνάμεις του ουρανού της κόλασης και της γής μπορεί να χαθεί’ όσο όμως υπάρχει επιμένει να συναλλάσσεται με όλες τις δυνάμεις σε ίσια βάση “.

    Ο Xέρμαν Mέλβιλ, που πέθανε το 1891, πέρασε και από την Αθήνα το 1856 και έγραψε χαρακτηριστικά: «Πάρε όλους τους ηθοποιούς της όπερας μια νύχτα από τα θέατρα του Λονδίνου και βάλε τους να δουλεύουν ντυμένοι με τα θεατρικά τους κοστούμια: να ζυγίζουν δέματα, να μετράνε μπακαλιάρους, να κάθονται σε τραπέζια στο μώλο καπνίζοντας, συζητώντας, σουλατσάροντας – να κάθονται σε βάρκες – να μαζεύουν κουρέλια, να κουβαλάνε βαρέλια νερού και θά έχεις μιαν ιδέα ενός ελληνικού λιμανιού”.

    http://www.antifono.gr/portal/%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%B7%CE%B3%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B5%CF%82/%CE%A6%CE%B9%CE%BB%CE%BF%CF%83%CE%BF%CF%86%CE%AF%CE%B1-%CE%95%CF%80%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BC%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%AF%CE%B1/%CE%86%CF%81%CE%B8%CF%81%CE%B1/4483-h-sygkrotisi-toy-amerikanikoy-ethnoys.html

    • Β.Α. on

      Γράφει ο Απόστολος Διαμαντής:

      “Η ίδια πολιτική θέση οδηγεί αργότερα τις ΗΠΑ στην καταδίκη των γενοκτονιών των αρχών του 20ου αιώνα, με κορυφαίο παράδειγμα τη γενοκτονία των αρμενίων, αλλά και την αποδοχή της ελληνικής προσπάθειας να απελευθερωθούν εδάφη της Μικράς Ασίας, μετά τη συνθήκη των Σεβρών. Για τον αμερικανό πρόεδρο «οι λαοί έχουν δικαίωμα στην αυτοδιάθεση, όταν καταπιέζονται από αυταρχικές κυβερνήσεις για πολλούς αιώνες»….”

      Η τελική στάση της αμερικανικής διπλωματίας ευνοούσε την διατήρηση της ακεραιότητας της Τουρκίας, επέτρεψε τη νίκη των κεμαλικών στρατευμάτων και ανέχτηκε την ολοκλήρωση των Γενοκτονιών.

      Υπάρχουν καταγγελίες ότι αμερικανικά πολεμικά που ναυλοχούσαν στο λιμάνι της Σαμψούντας παρέδωσαν στους κεμαλικούς αντάρτες Πόντιους που είχαν καταφύγει σ’ αυτά. Επίσης με απάθεια είδαν και την τελευταία πράξη του δράματος: την πυρπόληση της Σμύρνης και τη σφαγή του χριστιανικού πληθυσμού που ακολούθησε.

      Ο ηπιότερος χαρακτηρισμός για την στάση των ΗΠΑ στα μικρασιατικό δράμα είναι ότι υπήρξε κυνική…..

      Βέβαια, μπορεί κάποιος να αντικρούσει τις κατηγορίες αυτές λέγοντας ότι εδώ ολόκληρη η μοναρχική κυβέρνηση των Αθηνών:
      -δεν απέστειλε ούτε μια σφαίρα στους αντάρτες του Πόντου,
      -δεν επέτρεψε τους Ίωνες να εξοπλιστούν για να αμυνθούν,
      -δεν δημιούργησε γραμμή άμυνας γύρω από τη Σμύρνη,
      -δεν επέτρεψε τους χριστιανικούς πληθυσμούς να αποχωρήσουν,
      -δεν επέτρεψε στα ελληνικά πλοία που αναχωρούσαν από το λιμάνι της Σμύρνης να πάρουν μαζί τους πρόσφυγες και άμαχους χριστιανούς, τους οποίους εν τέλει παρέδωσε συνειδητά στα κεμαλικά στρατεύματα για “να μην δημιουργηθεί προσφυγικό πρόβλημα στην Ελλάδα”…

      Οπότε, πώς να ρίξουμε όλα τα βάρη στους ξένους;;;;;;

  10. […] «Είναι θέλημα Θεού. Είναι κοντά μας και βοηθάει, γιατί πολεμάμε για την πίστι μας, για την πατρίδα μας, για τους γέρους γονιούς, για τα αδύνατα παιδιά μας, για την ζωή μας, την λευτεριά μας…Και όταν ο δίκαιος Θεός μας βοηθάει ποιος εχθρός ημπορεί να μας κάνει καλά…;». (Θεόδωρος Κολοκοτρώνης) «Μάχου υπέρ πίστεως και Πατρίδος…Είναι καιρός να αποτινάξωμεν τον αφόρητον ζυγόν, να ελευθερώσωμεν την Πατρίδα, να κρημνίσωμεν από τα νέφη την ημισέληνον, δια να υψώσωμεν το σημείον, δι’ ου πάντοτε νικώμεν, λέγω τον Σταυρόν…». (Αλέξανδρος Υψηλάντης) «…Έλληνες ποτέ μην ξεχνάτε το χρέος σε Θεό και σε Πατρίδα! Σ’ αυτά τα δύο σας εξορκίζω ή να νικήσουμε ή να πεθάνουμε κάτω από την Σημαία του Χριστού» (Γρηγόριος – Δικαίος Παπαφλέσσας) «Όταν σηκώσαμεν την σημαίαν εναντίον της τυραγνίας ξέραμεν ότι είναι πολλοί αυτείνοι και μαχητικοί κι’ έχουν και κανόνια κι’ όλα τα μέσα. Εμείς σε ούλα είμαστε αδύνατοι. Όμως ο Θεός φυλάγει και τους αδύνατους, κι’ αν πεθάνωμεν πεθαίνομεν δια την Πατρίδα μας, δια την Θρησκείαν μας και πολεμούμεν όσο μπορούμε εναντίον της τυραγνίας κι’ ο Θεός βοηθός…». (Στρατηγός Μακρυγιάννης) «…Ως Χριστιανός ορθόδοξος και υιός της ημετέρας Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας, ορκίζομαι …να διαμείνω πιστός εις την Θρησκείαν μου και εις την Πατρίδα μου. Ορκίζομαι να χύσω και αυτήν την υστέρα ρανίδα του αίματός μου υπέρ της Θρησκείας και της Πατρίδος μου. Να χύσω το αίμα μου, ίνα νικήσω τους εχθρούς της Θρησκείας μου ή να αποθάνω ως Μάρτυς δια τον Ιησούν Χριστόν…». (Ο όρκος των Ιερολοχιτών) «Νέοι, πρέπει να φυλάξετε την πίστη σας και να την στερεώσετε, διότι, όταν επιάσαμε τα άρματα, είπαμε πρώτα υπέρ ΠΙΣΤΕΩΣ και έπειτα υπέρ ΠΑΤΡΙΔΟΣ…» «Ως μία βροχή έπεσεν εις όλους μας η επιθυμία της ελευθερίας μας, και όλοι, και ο κλήρος μας και οι προεστοί μας και οι καπεταναίοι και οι πεπαιδευμένοι και οι έμποροι, μικροί και μεγάλοι, όλοι εσυμφωνήσαμε εις αυτό το σκοπό και εκάμαμε την Επανάσταση…». (Θ. Κολοκοτρώνης) «…Η τυραγνία των Τούρκων – την δοκιμάσαμε τόσα χρόνια – δεν υποφέρονταν πλέον. Και δι’ αυτήνη την τυραγνία, οπού δεν ορίζαμεν ούτε βιόν ούτε τιμή ούτε ζωή (ξέραμεν κι’ ότ’ ήμασταν ολίγοι και χωρίς τα’ αναγκαία του πολέμου) αποφασίσαμεν να σηκώσομεν άρματα εναντίον της τυραγνίας. Είτε θάνατος είτε λευτεριά». (Ιω. Μακρυγιάννης ) «Ο Έφορος της Ελλάδος Θεός ενέπνευσεν εις τας καρδίας των εχθρών μας άκραν δειλίαν και φόβον. Ελπίζω δε εντός ολίγου, με την βοήθειαν του Τιμίου Σταυρού και των θεοπειθών της πατρίδος ευχών, να σας χαροποιήσω…». (Ανδρέας Μιαούλης) «Μία δύναμις με άρπαξε από την λιτανεία πριν φύγουμε από τα Ψαρά για την Χίο. Μία δύναμις θεϊκή με γιγάντωσε…Αυτή η θεία δύναμις μου έδωσε θάρρος δια να φθάσω με το πυρπολικό μου στην Τουρκική Ναυαρχίδα…Οι Τούρκοι ήταν τόσοι ώστε εάν έπτυον επάνω μας θα μας έπνιγαν αναμφιβόλως…Εις το όνομα του Κυρίου φώναξα εκείνη τη στιγμή. Έκανα τον Σταυρό μου και πήδηξα στη βάρκα. Οι φλόγες του πυρπολικού μεταδόθηκαν στην Ναυαρχίδα που τινάχθηκε στον αέρα και παρέσυρε στον θάνατο χιλιάδες Τούρκους…». (Κωνσταντίνος Κανάρης) «Έκατσα που εσκαπέτισαν με τα μπαϊράκια τους απεκατέβηκα κάτω. Ήταν μιά εκκλησία εις τον δρόμον, η Παναγία στο Χρυσοβίτσι, και το καθησιό μου ήτο όπου έκλαιγα την Ελλάς…Σίμωσα, έδεσα το άλογό μου σ’ ένα δένδρο, μπήκα μέσα και γονάτισα. Παναγία μου είπα από τα βάθη της καρδιάς μου και τα μάτια μου δάκρυσαν. Παναγία μου βοήθησε και τούτη τη φορά τους Έλληνες να ψυχωθούν. Έκανα το Σταυρό μου, ασπάσθηκα την εικόνα της, βγήκα από το εκκλησάκι, πήδηξα στο άλογό μου και έφυγα. Σε λίγο μπροστά μου ξεπετάγονταν οχτώ αρματωμένοι, ο εξάδελφός μου ο Αντώνης Κολοκοτρώνης και επτά ανήψια του. – Κανείς δεν είναι στην Πιάνα, μου είπε ο Αντώνης. Ούτε στην Αλωνίσταινα. Είναι φευγάτοι. – Ας μη είναι κανείς αποκρίθηκα. Ο τόπος σε λίγο θα γιομίση παλληκάρια…Ο Θεός υπέγραψε την λευτεριά της Ελλάδος και δεν θα πάρη πίσω την υπογραφή του». (Θεόδωρος Κολοκοτρώνης) «Χωρίς αρετή και πόνο εις την πατρίδα και πίστη εις την θρησκεία τους έθνη δεν υπάρχουν». «…Κι’ αν είμαστε ολίγοι…παρηγοριώμαστε μ’ έναν τρόπον, ότι η τύχη μας έχει τους Έλληνες πάντοτε ολίγους. Ότι αρχή και τέλος, παλαιόθεν και ως τώρα, όλα τα θερία πολεμούν να μας φάνε και δεν μπορούνε, τρώνε από μας και μένει και μαγιά. Και ολίγοι αποφασίζουν να πεθάνουν, κι΄όταν κάνουν αυτείνη την απόφασιν, λίγες φορές χάνουν και πολλές κερδαίνουν…». «…Τούτην την πατρίδα την έχομεν όλοι μαζί, και σοφοί κι’ αμαθείς και πλούσιοι και φτωχοί και πολιτικοί και στρατιωτικοί και οι πλέον μικρότεροι άνθρωποι, όσοι αγωνιστήκαμεν, αναλόγως ο καθείς, έχομεν να ζήσωμεν εδώ. Το λοιπόν δουλέψαμεν όλοι μαζί, να την φυλάμε κι’ όλοι μαζί και να μη λέγη ούτε ο δυνατός «εγώ», ούτε ο αδύνατος. Ξέρετε πότε να λέγει ο καθείς «εγώ»; Όταν αγωνιστή μόνος του και φκειάση, ή χαλάση, να λέγη εγώ, όταν όμως αγωνίζονται πολλοί να φκειάνουν, τότε να λένε «εμείς». Είμαστε εις το «εμείς» κι’ όχι εις το «εγώ». Και εις το εξής να μάθωμεν γνώση, αν θέλωμεν να φκειάσωμεν χωριόν, να ζήσωμεν όλοι μαζί….». (Ιω. Μακρυγιάννης) «Το Ελληνικόν Έθνος, αφ’ ού υπέκυψεν εις τον βάρβαρον και σκληρότατον ζυγόν της Οθωμανικής τυραννίας, υστερήθη όχι μόνον την ελευθερίαν του, αλλά και παν είδος μαθήσεως…και ήτον ενδεχόμενον να εκλείψη διόλου από το Έθνος η Ελληνική γλώσσα, εάν δεν την διέσωζεν η Εκκλησία προς ήν οφείλεται και κατά τούτο ευγνωμοσύνη». (Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός) «Μόνον του Ευαγγελίου η διδαχή εμπορεί να σώση την αυτονομίαν του Γένους, όταν μάλιστα κηρύττεται από ποιμένας φίλους της αληθείας και της δικαιοσύνης» (Αδ. Κοραής) «…Τούτο παρακαλώ να τους παραγγείλετε να πράττωσιν εις το εξής, παριστάνοντες εις αυτούς, ότι πολεμούν όχι μόνον υπέρ πατρίδος, αλλά και υπέρ πίστεως». (Αδ, Κοραής προς Γ.Κουντουριώτην, 1824) «…Μόνη η δικαιοσύνη φέρει την ελευθερίαν, την δύναμιν και την ασφάλειαν. Όπλα χωρίς δικαιωσύνην, γίνονται όπλα ληστών, ζώντων εις καθημερινόν κίνδυνον να στερηθώσι την δύναμιν από άλλους ληστάς, ή και να κολασθώσιν ως λησταί από νόμιμον εξουσίαν. Η ανδρεία χωρίς την δικαιοσύνην είναι ευτελές προτέρημα, η δικαιοσύνη, αν εφυλάσσετο από όλους, ουδέ χρείαν όλως είχε της ανδρείας. Και αυτή του Θεού η παντοδυναμία ήθελ’ είσθε χωρίς όφελος διά τους ανθρώπους, αν δεν ήτον ενωμένη με την άπειρον δικαιοσύνην του…». (Αδ, Κοραής προς Οδυσσέα Ανδρούτσον, 1824) «…Αχ, διά τους οικτιρμούς του Θεού, ο οποίος είναι όλος αγάπη, διά το όνομα της Πατρίδος, η οποία είναι όλη αρετή, ας καθαρίσωμεν την ψυχήν μας, και εις αυτήν την ώραν του κινδύνου, από τον ρύπον της διχονοίας, ας θάψωμεν εις τον τάφον της λησμονησίας τα άγρια και ανόητα πάθη μας, ας πλύνωμεν τας μεμολυσμένας καρδίας εις το ιερόν λουτρόν της αγάπης, ο πατριωτισμός ας λαμπρύνη, εις το εξής τον θολωμένον νουν μας, η ειλικρίνεια ας βασιλεύση εις την καρδίαν μας, η αγάπη κα η σύμπνοια ας προπορεύωνται, ως νεφέλη πυρός, όλων των βουλών μας και όλων των έργων μας». (Σπ. Τρικούπης) «Κι’ όσο αγαπώ την πατρίδα μου δεν αγαπώ άλλο τίποτας. Ναρθή ένας να μου ειπή ότι θα πάγη ομπρός η πατρίδα, στρέγομαι να μου βγάλη και τα δυό μου μάτια. Ότι αν είμαι στραβός, και η πατρίδα μου είναι καλά, με θρέφει, αν η πατρίδα μου αχαμνά, δέκα μάτια νάχω, στραβός θανά είμαι. Ότι σ΄αυτείνη θα ζήσω, δεν έχω σκοπό να πάγω αλλού». (Ιω. Μακρυγιάννης) «Είναι καιρός…να κρημνίσωμεν από τα νέφη την Ημισέληνον διά να υψώσωμεν το σημείον, δι’ ού πάντοτε νικώμεν, λέγω τον Σταυρόν και ούτω να εκδικήσωμεν την πατρίδα και την ορθόδοξον ημών πίστιναπό την ασεβή των ασεβών καταφρόνησιν»; (Αλ. Υψηλάντης) «…Η ημέρα εκείνη, την οποίαν επιθυμούσαν οι πατέρες μας να την ιδούν, έφθασε και ο Νυμφίος έρχεται…Έφθασεν ο καιρός διά να λάμψη πάλιν ο Σταυρός και να λάβη πάλιν η Ελλάς, η δυστυχής Πατρίς μας, την ελευθερίαν της…». «Ό, τι και αν εκάμαμεν, είτε εγώ, είτε οι συνάδελφοί μου, είτε ως εταίροι, είτε ως αγωνισταί, ήτο έμπνευσις και έργον της Θείας Προνοίας, και ουδέν ηθέλομεν πράξει άνευ της εμπνεύσεως ταύτης». (Άνθιμος Γαζής) «ΙΔΟΥ ο Θεός μεθ’ ημών, ος επάταξεν έθνη πολλά και απέκτεινε βασιλείς κραταιούς. Ο Παντοκράτωρ Θεός δεν μας αφήνει εις την διάκρισιν του εχθρού. Αλλά είναι σύμμαχός μας, καθώς πολλάκις το είδομεν και άμποτε εις το εξής διά της δυνάμεως του τιμίου και ζωοποιού Σταυρού και διά της ενεργείας και γενναιότητός σας να αφανισθή ο εχθρός εξ ολοκλήρου…». (Π. Μαυρομιχάλης προς τον Θ.Κολοκοτρώνη) «ΧΩΡΙΣ αρετή και θρησκεία δεν σχηματίζεται κοινωνία, ούτε βασίλειον». (Στρατηγός Μακρυγιάννης) «Ο Θεός είναι μετά της Ελλάδος και υπέρ της Ελλάδος και αύτη σωθήσεται. Επί ταύτης της πεποιθήσεως αντλώ πάσας μου τας δυνάμεις και πάντας τους πόρους». (Ι. Καποδίστριας) «Η Ιστορία και το μέλλον της Ελλάδος στηρίζονται πάνω σε τρεις λέξεις: Θρησκεία, Ελευθερία, Πατρίς». (Παλαιών Πατρών Γερμανός) «Εγώ, η φαμίλια μου, τα’ άρματά μου, ό,τι έχω είναι για την Ελλάδα». (Θεόδωρος Κολοκοτρώνης) Πηγή: https://kars1918.wordpress.com/2010/03/20/1821/paterikos.blogspot.gr […]

  11. Ανδρέας on

    Οι Νεοφώτιστοι – Οι Τούρκοι Αγωνιστές του 1821
    Posted on Απριλίου 1, 2014
    Rate This

    Είναι γεγονός ότι η επανάσταση του 1821 είχε εθνικοαπελευθερωτικό χαρακτήρα. Ωστόσο δεν της έλειπαν στοιχεία θρησκευτικού ή κοινωνικού χαρακτήρα.

    Όλοι γνωρίζουμε επαναστάτες όπως ο Κολοκοτρώνης, ο Μαυρομιχάλης, ο Καραϊσκάκης, ο Μπότσαρης κ.ά. όλοι τους πολέμησαν υπέρ πίστεως και πατρίδας. Πόσοι όμως από εμάς γνωρίζουμε τους Τούρκους που πολέμησαν υπό την σημαία της επανάστασης και τα κίνητρά τους?

    Με τον όρο Τούρκο φυσικά εκείνη την εποχή δεν εννοούμε μόνον εκείνον που ήταν τουρκικής καταγωγής αλλά γενικότερα τον Μουσουλμάνο Οθωμανό οποιασδήποτε εθνικής καταγωγής (Αιγύπτιος, Αλβανός, Βούλγαρος, Σύριος). Την εποχή εκείνη ο θρησκευτικός διαχωρισμός ήταν και εθνικός διαχωρισμός.

    Δεν είναι τυχαίο το φαινόμενο του γενιτσαρισμού αλλά και η αλλαγή πίστης σε μεγαλύτερη ηλικία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η άρνηση του Α. Διάκου να αλλαξοπιστήσει προκειμένου να γλιτώσει την ζωή του.

    – “Γίνεσαι Τούρκος Διάκο μου, τη πίστη σου ν΄ αλλάξεις;

    Να προσκυνάς εις το τζαμί, την εκκλησιά ν΄ αφήσεις”

    Με την λήξη της ελληνικής επανάστασης και την ίδρυση του νεοσύστατου ελληνικού κράτους οι τούρκοι της Ρούμελης και της Πελοποννήσου φυσικά δεν εξαφανίστηκαν ως δια μαγείας ούτε παρακάμφθηκαν σαν να μην υπήρχαν ποτέ. Όσοι γλίτωσαν, ειδικά από τις σφαγές τους πρώτου έτους της επανάστασης, βαπτίστηκαν χριστιανοί (άλλοι δια της βίας και άλλοι εθελοντικά) προκειμένου να συνεχίσουν να διαμένουν στο κράτος, ως κάτοικοι και όχι ως μέτοικοι (πολίτες αλλόθρησκοι β κατηγορίας).

    Πολλοί από αυτούς μάλιστα είχαν συμμετάσχει στον πόλεμο του 1821 ο καθένας για τους δικούς του λόγους. Πολλοί από αυτούς είχαν δημιουργήσει φιλικές σχέσεις με τον ντόπιο ελληνικό πληθυσμό, άλλοι προσπάθησαν με αυτόν τον τρόπο να σώσουν την ζωή τους, άλλοι είχαν έρθει σε προστριβές με την κεντρική Οθωμανική Εξουσία, άλλοι πάρθηκαν ως δούλοι από αγωνιστές όπως οι είλωτες για τους αρχαίους Σπαρτιάτες.

    Όπως και να έχει ένα μέρος Οθωμανών βαπτίστηκαν Χριστιανοί και άλλαξαν θρήσκευμα με την αλλαγή των γεωπολιτικών συσχετισμών στην περιοχή των Βαλκανίων.

    Αυτοί ονομάστηκαν «Νεοφώτιστοι». Ονομασία που σημαίνει αυτός που βαπτίστηκε πρόσφατα. Το ελληνικό κράτος τους συμπεριφέρθηκε σε μεγάλο βαθμό δίκαια. Τους απένεμε ακόμα και αριστεία για τις υπηρεσίες τους στον αγώνα του 1821.

    Χαρακτηριστικά αναφέρουμε μερικούς Οθωμανούς οι οποίοι πήραν αριστείο και διέμεναν άλλοι προσωρινά άλλοι μόνιμα στην περιοχή της Μάνης αφού πολέμησαν με τα μανιάτικα τμήματα.

    Δημουλέας Ιωάννης, 1807, Αρεόπολη Οιτύλου, σιδερένιο, φάκ. 38, έγγρ. 351. Γεννήθηκε στην Ανδρούσα και ήταν ‘’νεοφώτιστος’’, πήρε δε το επίθετο του αναδόχου του. Κατατάχθηκε στο στρατό και το 1837 ήταν στρατιώτης του 2ου λόχου του 3 ελαφρού τάγματος και εγκρίθηκε για το αριστείο. Έλαβε μέρος σε α) Μεσολόγγι (Μήτρο Σκυλοδημάκο ; ), β) Βόνιτσα (Ν. Έμπαρη ; ) και γ) Αλμυρό (Ν. Πιεράκο).

    Νεοφώτιστος Αντώνιος, Ράχη Γυθείου

    Νεοφώτιστος Δημήτριος, Γύθειο

    Νεοφώτιστος Κυριακούλης, Μαρούλια Γυθείου

    Νεοφώτιστος Μιχαήλ, Καρυούπολη,

    Νεοφώτιστος Παναγιώτης, Οροβά-Άγιος Βασίλειος Αβίας,

    Νεοφώτιστος Χρήστος, Βαχός Καρυουπόλεως

    Ζουλαμάνης -Τσουλαμάνης Θεόδωρος, Τουρκοβαρδουνιώτης,

    Ζουλαμάνης Ν, Τουρκοβαρδουνιώτης,

    Ζουλούμης Νικόλαος, Τουρκοβαρδουνιώτης βαπτισμένος χριστιανός

    Μάλιστα ο Θεόδωρος Ζουλαμάνης έλαβε το αργυρό αριστείο αγώνος (ως αξιωματικός) με πρόταση του ίδιου του Πέτρου Μαυρομιχάλη. Ακόμα και δικαίωμα ψήφου έδωσαν στους άνδρες Νεοφώτιστους όπως συμπεραίνουμε από εκλογικούς καταλόγους των πρώτων εκλογικών αναμετρήσεων όπως του 1844 και του 1871.

    Στον παραπάνω εκλογικό κατάλογο του Δήμου Μονεμβασιάς της επαρχίας Επιδαύρου Λιμηράς στο χωριό Παντάνασσα και Γερμάνης καταγράφονται (2) Οθωμανοί ψηφοφόροι (πατέρας και γιος). Αριθμοί 336 και 354. Που σημαίνει ότι οικογενειακώς είχαν αλλάξει θρήσκευμα για να παραμείνουν στο νέο ελληνικό κράτος με πλήρη δικαιώματα.

    Ωστόσο η διαβίωση τους δεν ήταν πάντα εύκολη μιας και η ατμόσφαιρα μέχρι το 1830 ήταν ακόμα ρευστή. Η ρατσιστική βία λόγω αλλαγής πίστης ήταν συχνό φαινόμενο και αίτιο υποτιμητικής συμπεριφοράς.

    Στα γενικά αρχεία του Κράτους , σώζεται αναφορά μιας αλλαξοπιστεμένης που το 1823 κλαίει και οδύρεται:

    “Εις το Εξοχώτατον και Σεβασμιώτατον Συμβούλιον των Υπουργών.

    Πρακαλώ τους αφεντάδες να με λυπηθούν την καυμένην , οπού μου έκαψαν το συκώτι οι γενιές μου , ούτε σκουτιά μου άφησαν ούτε τίποτες . Με πέρασαν απ’ του σκυλιού τον κώλο , με τις βρισιές τους και με τυραννούν ολημέρα ,ωσάν οι Εβραίοι τον Χριστόν από τότε που εβαπτίσθηκα , η μάνα μου δεν έχει μάτια να με ιδή . Τι τραβώ , ένας Θεός το ξέρει….

    η δούλη σας , η νεοφώτιστος Φωτεινή “.

    Από τα παραπάνω φαίνεται καθαρά πως το νεοσύστατο Ελληνικό Κράτος μπορεί να ήταν αδύναμο οικονομικά, εξαρτημένο από τις μεγάλες δυνάμεις της εποχής ωστόσο ήταν βαθιά αντιρατσιστικό και δημοκρατικό αναγνωρίζοντας μπροστά από την εποχή του τα στοιχεία πολυπολιτισμικότητας.

    Ωστόσο δεν πρέπει να ξεχνούμε πως ένα μεγάλο μέρος αυτών των που άλλαξαν θρησκευτική ταυτότητα, μπορεί να το είχαν επαναλάβει κατά το παρελθόν δια της βίας. Άλλωστε οι εξισλαμισμοί δεν έλειπαν από κάποια πασαλίκια.

    ΠΗΓΕΣ

    http://www.lidoriki.com/
    Σ. Καπετανάκη «Αριστεία του 1821 σε Μανιάτες Αγωνιστές»
    Γ.Α.Κ Υποαρχείο ανακτόρων σειρά 007
    Λεωνίδα Λ. Σγούτα «Ευρετήριο Ελληνικής Νομολογίας» Αθήνησι 1853

    http://maniatika.wordpress.com/2014/04/01/%CE%BF%CE%B9-%CE%BD%CE%B5%CE%BF%CF%86%CF%8E%CF%84%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%B9-%CE%BF%CE%B9-%CF%84%CE%BF%CF%8D%CF%81%CE%BA%CE%BF%CE%B9-%CE%B1%CE%B3%CF%89%CE%BD%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%AD%CF%82-%CF%84/

  12. 3 Ιουλίου 2014

    ΘΡΗΝΟΣ ΤΟΥΡΚΙΣΣΩΝ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ

    Την Ακρόπολη την κρατούν ακόμα οι Τούρκοι (όλο το 1821), ήδη οι Έλληνες έχουν καταλάβει δύο πύλες της Ακροπόλεως, και η πίεση των Ελλήνων έχει επιφέρει «αναστεναγμό και ο κλαυθμό των γυναικόπαιδων».

    Οι τούρκισσες « διαλογίζονται την μέλλουσαν τύχην των, αν πέσωσιν εις χείρας εχθρικάς και δουλικάς μάλλον κατά το φρόνημα των, και γίνονται απαρηγόρητοι». Οι γυναίκες αυτές καλομαθημένες και ασυνήθιστες «εις εργασίας χειρών κοπώδεις», τώρα υποχρεώνονται «μετά πόνου ψυχής» να κάνουν εργασίες που έβαζαν να κάνουν οι Αθηναίες. Φτιάξαν λοιπόν ένα ποίημα που εξιστορεί αυτά τα βάσανά τους.

    «Κακόμοιραις η Αθηναίς η καλομαθημέναις

    Τραβούσιν τον χερόμυλον και κλαίουν η καυμέναις

    Αφήκαν βρύσες με νερά, δένδρα με πορτοκάλια

    Κ εμβήκαν στο ρημόκαστρον, και τρώγουν τα λιθάρια.

    Τάχα να ζήσω να τα δω τα πράσινα μπαιράκια*;

    Νάρθουν να πολεμήσουνε, να βγάλουν τα φαρμάκια.

    Βρε Ισαλά** ελπίζομεν να έρθουν οι Πασσάδες.

    Και να κτυπήσουν τα σπαθιά να κόψουν τους ραγιάδες»

    ΣΟΥΡΜΕΛΗΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ, «ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ
    ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΕΡ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΑΓΩΝΑ ΑΡΧΟΜΕΝΗ ΑΠΟ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ ΜΕΧΡΙ ΤΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ»

    ISBN13 9789604004393
    Εκδότης ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ
    Χρονολογία Έκδοσης Σεπτέμβριος 2011

    [Σουρμελής, Διονύσιος. Αθηναίος λόγιος και ιστορικός των Αθηνών. Η Ιστορία των Αθηνών του συγγραφέα, μολονότι αφήνει αρκετά ερωτηματικά, παρέχει πολλά αυθεντικά ιστορικά έγγραφα και σημαντικά στοιχεία με άγνωστες στους πολλούς, λεπτομέρειες και πληροφορίες, όπως π.χ. τα αναφερόμενα στην προσωπικότητα, τον χαρακτήρα, την πολιτείαν και την συνολική δράση του Οδυσσέα Ανδρούτσου, του Ιωάννη Γκούρα και άλλων παραγόντων και πρωταγωνιστών του Αγώνος στην Αττική.]

    http://pluton22.blogspot.gr/2014/07/blog-post_3.html

  13. Για τις συγκρούσεις με τον Ομέρ Πασα του Ευρίπου:

    ΔΙΑΛΕΞΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΠΛΑΡΧΗΓΟ ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΣΚΟΥΡΤΑΝΙΩΤΗ ΣΤΟΝ ΑΥΛΩΝΑ
    http://skourtaniotisathanasios.blogspot.gr/2014/10/blog-post.html

    Στις 13-10-2014 δόθηκε διάλεξη στην αίθουσα εκδηλώσεων του Δημ Σχολείου Αυλώνα, για τον οπλαρχηγό Αθανάσιο Σκουρτανιώτη από τον Γιώργο Πύργαρη, στα πλαίσια του προγράμματος »ανοικτό πανεπιστήμιο» του Συλλόγου Αυλωνιτών »ΤΟ ΣΑΛΕΣΙ».
    Ήταν η πρώτη φορά που ακούστηκαν δημόσια τα αποτελέσματα και τα καινούρια συνταρακτικά στοιχεία της μέχρι τώρα έρευνας του Γιώργου Πύργαρη για τον Δερβενοχωρίτη οπλαρχηγό.
    Θα δημοσιεύσουμε προσωρινά κάποια στιγμιότυπα της συγκεκριμένης ομιλίας και αργότερα θα δημοσιεύσουμε όλη την ομιλία…

    ΣΤΙΓΜΙΟΤΥΠΑ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ ΣΤΟΝ ΑΥΛΩΝΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΠΛΑΡΧΗΓΟ ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΣΚΟΥΡΤΑΝΙΩΤΗ

    …»…Τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε κάτι το εκπληκτικό. Μιαν έξαρση στην δημιουργία πολιτιστικών, χορευτικών Συλλόγων, μιαν έξαρση πολιτιστικών εκδηλώσεων κάτι που πριν λίγα χρόνια θεωρούνταν αδιανόητο. Τι σημαίνει όμως αυτό; Σε δύσκολους καιρούς αρχίζει να επαναλειτουργεί ξαφνικά το ένστικτο της αυτοοργάνωσης και του επαναπροσδιορισμού μιας κοινωνίας, κυρίως όταν αυτή η κοινωνία αντιλαμβάνεται πως οι θεσμοί και οι πολιτικοί αντιπρόσωποί της, αδυνατούν να επιτελέσουν τον ουσιαστικό τους ρόλο που είναι εκτός από την επιβίωση, η ευτυχία και η ανάταση της κοινωνίας.»
    «…Ουσιαστικά είστε πολιτικοί φορείς, διότι εκείνοι που μέχρι σήμερα ονομάζουμε πολιτικούς και δεν μιλώ για την τοπική αυτοδιοίκηση, κάθε άλλο παρά πολιτικοί είναι. Μακριά από τον λαό, ακόμη και στις εκλογές φοβούνται πια να παρουσιαστούν και να ζητήσουν την ψήφο, γιατί γνωρίζουν ότι δεν εξυπηρετούν κανέναν λαό, καμία ανάταση, κανένα όραμα παρά μονάχα τα οικονομικά συμφέροντα των πατρώνων τους. »
    «…Για μένα κυρίες και κύριοι, ο Έλληνας έχει μπει σαράντα χρόνια στο σελοφάν και μόλις τώρα κάνει τις πρώτες δειλές κινήσεις να ξετυλιχτεί και να αναπνεύσει ξανά ελεύθερα. Πολιτικά κόμματα, λαϊκισμός, τηλεόραση χειραγώγησαν τον Έλληνα, προσπάθησαν να του ξεριζώσουν τις αξίες, να τον καταστήσουν άβουλο καταναλωτή άχρηστων προϊόντων και ψεύτικων ιδανικών. »
    »…Η προσωπογραφία του Σκουρτανιώτη λοιπόν, είχε διαμορφωθεί κυρίως από τους δύο αυτούς συγγραφείς και ήταν οπωσδήποτε ηρωική. Μια αγιογραφία που όμως για μένα όσο γοητευτική κι αν ήταν, έμοιαζε λειψή. Στην πραγματικότητα ήθελα να σκάψω κάτω από αυτήν και να ανακαλύψω τον Έλληνα, τον πολεμιστή, τον άνθρωπο και τις δυσκολίες που αντιμετώπισε. Ίσως και τα λάθη του. Να σκάψω κάτω από την ρομαντική ηρωογραφία κι ας έβρισκα ακόμη και ψεγάδια…»
    »…Τα κίνητρα της επανάστασης του 1821, όση ιδεαλιστική βάση κι αν είχαν, είναι αδύνατο να μην είχαν και προσωπικά κίνητρα. Εάν η επανάσταση πετύχαινε, οι Τούρκοι θα άφηναν πίσω περιουσίες, κτήματα, σπίτια, φρούρια, όπλα, λιμάνια, λιόδεντρα, αμπέλια. Παράλληλα εάν οικοδομούνταν ένα ελληνικό κράτος, θα δημιουργούνταν ένα σωρό ανάγκες για κρατικές θέσεις πολιτικές, οικονομικές και στρατιωτικές. Θα ήμασταν αφελείς λοιπόν εάν πιστεύαμε πως οι άμεσοι πρωταγωνιστές αυτής της επανάστασης, δεν προσέβλεπαν σε όλα αυτά. Η ελευθερία ήταν λοιπόν μια σχετική λέξη που συμπύκνωνε μέσα της πολλά. Και προσωπικές φιλοδοξίες αλλά και ιδεαλιστικές θέσεις. Όμως!
    Στην πορεία της αυτή η μεγαλειώδη επανάσταση λειτούργησε σαν το άγριο κύμα που λαξεύει τον βράχο. Τον λειαίνει. Έτσι λάξευσε και αυτούς τους πρωταγωνιστές. Μέσα στις τόσες δυσκολίες και μέσα από εσωτερικές και εξωτερικές συγκρούσεις, πολλοί μεταμορφώθηκαν από διαβόλους σε αγίους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο Καραϊσκάκης. Το μόνο που γύρευε στην αρχή, ήταν το αρματολίκι των Αγράφων. Το να έχει κανείς ένα αρματολίκι φυσικά εκείνη την εποχή, σήμαινε δύναμη πολιτική και οικονομική. Οι αρματωλοί ήταν υπεύθυνοι όχι μόνο για την τάξη, αλλά και το μάζεμα των φόρων και τούτο ακριβώς σήμαινε πολλά γρόσια στα χέρια τους. Δύναμη και εξουσία. Ο Καραϊσκάκης λοιπόν ήθελε πολύ το αρματολίκι των Αγράφων στην αρχή της επανάστασης. Δρώντας με καθαρά προσωπικά κίνητρα, προσπάθησε να επωφεληθεί από την επανάσταση, γι’ αυτό αντέδρασε στην τότε κυβέρνηση και τον Μαυροκορδάτο που ήθελε να δημιουργήσει κράτος εκ του μη όντος. Και πολλοί καπεταναίοι το ίδιο. Ήθελαν μεν να φύγει ο Τούρκος, αλλά να μην υπάρχει κάτι τις από πάνω να τους ελέγχει. Ήθελαν τις επαρχίες και τα αρματολίκια τους να τα ελέγχουν μονάχα οι ίδιοι. Όπως και ο Ανδρούτσος, που ήθελε απεγνωσμένα το αρματολίκι της Στερεάς, που το θεωρούσε κληρονομιά από τον πατέρα του. Εδώ ακριβώς έγκειται και η διαφορά των στρατιωτικών με τους πολιτικούς. Στην πορεία όμως, μέσα από όλες αυτές τις συγκρούσεις, πολλοί καπεταναίοι όπως ο Καραϊσκάκης όχι μόνο κατανόησαν το καινούριο που χτίζεται, αλλά και έγιναν ταπεινοί υπηρέτες αυτού του αγώνα και έδωσαν την ζωή τους γι’ αυτό. Λαξεύτηκαν και μεταμορφώθηκαν σε ήρωες και αγίους. Άλλος ο Καραισκάκης του 1821, άλλος ο Καραισκάκης του 1827. Άλλος ο Κολοκοτρώνης του 1821, άλλος ο Κολοκοτρώνης του 1825. Μόνο μέσα από αυτήν την εξελικτική δυναμική, θα κατανοήσουμε τις μεγάλες αντιφάσεις του 1821. Και βέβαια, θα πρέπει κάποτε να δούμε και τον σοβαρό ρόλο των Κωλέττη και Μαυροκορδάτου μέσα σε αυτήν την ιστορία και τις προσπάθειές τους με όλα τα λάθη -εξυπηρετώντας συνάμα και τις προσωπικές τους φιλοδοξίες- τις προσπάθειές τους όμως, να χτίσουν από το μηδέν ένα κράτος, απέναντι σε άγριους οπλαρχηγούς που δεν είχαν σαφή επίγνωση στην αρχή, του προσανατολισμού της ελληνικής επανάστασης…»
    »…Η ελληνική επανάσταση λοιπόν, δεν ήταν μια «ωραία ιστοριούλα». Ήταν μια συγκλονιστική, μεγαλειώδη, φονική και αντιφατική περιπέτεια που αναγέννησε ένα έθνος, δημιούργησε ένα κράτος και αποτέλεσε την αρχή του τέλους της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Μια περιπέτεια που ένα σημαντικό κεφάλαιό της, είναι και ο αρβανίτης οπλαρχηγός Αθανάσιος Σκουρτανιώτης, για τον οποίο ήρθαμε να μιλήσουμε σήμερα…»
    »…Με την είσοδο του Δράμαλη την Άνοιξη του 1822, επιτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς ρόλους. Επιτίθεται στις εφοδιοπομπές του Δράμαλη που περνούν από την Κάζα και δεν αφήνει να περάσει τίποτα στην Πελοπόννησο. Η μεγάλη νίκη των Ελλήνων στα Δερβενάκια, οφείλεται εν πολλοίς στον καπετάν Αθανάσιο Σκουρτανιώτη. Στα Δερβενάκια μπορεί να δοξάστηκε ο Κολοκοτρώνης –και σωστά δοξάστηκε- θα πρέπει κάποτε όμως, για την αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας, να δοξάσουμε και όσους εργάστηκαν άοκνα και αθόρυβα ώστε να φτάσουμε σε εκείνο το αποτέλεσμα. Ένας πολύ σημαντικός απ’ αυτούς, ήταν ο Σκουρτανιώτης. Και αν οι ιστορικοί της εποχής δεν ασχολήθηκαν με το γεγονός, δεν το άφησε να βυθιστεί στην λήθη, ο ειλικρινής Μακρυγιάννης, ο οποίος θα αποδώσει τα του Καίσαρος τω Καίσαρι «…κι ο γενναίος κι ατρόμητος Θανάσης Σκουρτανιώτης δεν τους άφηνε να ξεμυτίσουν» δηλώνει στα απομνήμονεύματά του, για το ζήτημα της πείνας της στρατιάς του Δράμαλη.»
    »…Είναι βέβαια η εποχή που αρχίζουν οι πρώτες σοβαρές προστριβές μεταξύ κυβέρνησης και Ανδρούτσου. Η κυβέρνηση αμφισβητώντας την αρχιστρατηγία του στην Στερεά, στέλνει τους Νούτσο-Παλάσκα να τον αντικαταστήσουν. Οι στρατιώτες του Ανδρούτσου σκοτώνουν τους επίδοξους αρχηγούς και αρχίζει ουσιαστικά ένας κύκλος μίσους και αίματος, που θα λήξει μονάχα με την δολοφονία του Ανδρούτσου στην Ακρόπολη τον Ιούνιο του 1825.
    Με δεδομένες αυτές τις εσωτερικές συγκρούσεις, ο Σκουρτανιώτης θα πρέπει να ισορροπήσει περπατώντας σε ένα τεντωμένο σχοινί…»
    »…Την κύρια ευθύνη όμως για την αντιμετώπιση του Ομέρ Πασά του Ευρίπου την έχει ο Θανάσης Σκουρτανιώτης ο οποίος έχει προαχθεί σε αντιστράτηγο από τον Οκτώβριο του 1824. Εκείνος είναι υπεύθυνος να τον παρακολουθεί με στημένο εδώ και χρόνια καραούλι στον ανηφορίτη, εκείνος έχει αναλάβει να τον αντιμετωπίσει όπου και όταν μπορεί, εκείνος έχει αναλάβει να ειδοποιεί και να προστατεύει τους χωρικούς όταν οι Τούρκοι εξέρχονται για λεηλασίες. Όλα τα έγγραφα που έχω στην διάθεσή μου, αυτό δείχνουν. Πώς μεταξύ των Τούρκων του Ευρίπου και του στρατηγού Σκουρτανιώτη, υπήρχε θανάσιμο μίσος μία βεντέτα που κρατούσε χρόνια. Δεν είναι καθόλου τυχαίο πως λίγο μετά τον θάνατο του στρατηγού στο Μαυρομάτι, ο αρχιστράτηγος Γκούρας δηλώνει ανήσυχος με επιστολή του προς την κυβέρνηση ΄΄…καθ΄εκάστην σχεδόν, οι εν Ευρίπω, ενθαρυνθέντες από τον θάνατο του Σκουρτανιώτη, εξερχόμενοι λεηλατούν την επαρχία Θηβών και μέρος των Αθηνών…΄΄
    »…Το Φθινόπωρο του 1824 ένα ατυχές περιστατικό, δείχνει πως δεν τα πηγαίνει καθόλου καλά με τον Κεφαλλονίτη στρατηγό Διονύσιο Ευμορφόπουλο. Στο στρατόπεδο του αέρος, ένας στρατιώτης του Σκουρτανιώτη διαπληκτίζεται με έναν στρατιώτη του Ευμορφόπουλου και τον σκοτώνει. Ο Ευμορφόπουλος κάνει αναφορά σην κυβέρνηση εναντίον του Σκουρτανιώτη κατηγορώντας τον πως άφησε ον στατιώτη του να φύγει και πως δεν είναι συνεργάσιμος στον πόλεμο μαζί του. Ο Κωλέττης –παρόλο που ξέρει τον Σκουρτανιώτη, ζητάει παραπάνω πληροφορίες. Απάντηση παίρνει από κάποιον Ματουλάκη; (η υπογραφή του είναι δυσανάγνωστη) ο οποίος γράφει μεταξύ άλλων στον Κωλέττη: «…αν με ρωτάς την γνώμη μου, ο Σκουρτανιώτης είναι καλός πατριώτης, αλλά θέλει τον πόλεμο να τον κάνει όπως θέλει αυτός με τας λεγομένας κοσιάδες και όχι καθώς η τάξις το θέλει…» ΄
    Την ίδια εποχή οι Θηβαίοι μέσω του βουλευτού Βρυζάκη ζητούν από την κυβέρνηση να προάγει τον Σκουρτανιώτη σε αρχηγό των αρμάτων της επαρχίας.»
    »…Το Φθινόπωρο του 1824, όλα οδηγούν στον δεύτερο εμφύλιο. Η κυβέρνηση έχοντας στα χέρια της ένα μεγάλο όπλο, το δάνειο από την Αγγλία θέλει να ξεμπερδεύει με τους Πελοποννήσιους, Κολοκοτρώνηδες, Ζαίμηδες, Σισίνιδες κτλ που έχουν σηκώσει κεφάλι εναντίον της. Ο Κωλέττης πείθει όλους τους Ρουμελιώτες οπλαρχηγούς Καραισκάκη, Γκούρα, Κατζικογιάννη, Μακρυγιάννη, Διοβουνιώτη, υιό Πανουριά να μεταβούν στην Πελοπόννησο ώστε να τιμωρήσουν τους αντάρτες στασιαστές. Μέχρι σήμερα πιστεύαμε πως ο Σκουρτανιώτης δεν είχε λάβει μέρος στον δεύτερο εμφύλιο, πως ήταν απλά ένας δευτερεύον τοπικός καπετάνιος. Δενείναι όμως έτσι. Υπάρχει έγγραφο στα τέλη του Δεκέμβρη του 1824 που αποδεικνύει το αντίθετο. Πρόκειται για μια επιστολή του Σκουρτανιώτη προς την κυβέρνηση…»
    »…Μετά από ένα μήνα όμως ο εμφύλιος τελειώνει. Ο Κολοκοτρώνης με τους άλλους φυλακίζονται στην αρχή στο Ανάπλι και μετά στην ‘Υδρα την στιγμή που ο Ιμπραήμ ετοιμάζεται να μπει στην Πελοπόννησο.
    Οι Ρουμελιώτες οπλαρχηγοί επιστρέφουν ενώ ο Γκούρας σε μια κρίση συνείδησης, γράφει στην κυβέρνηση… «Εμένα ο Κολοκοτρώνης και οι άλλοι, δεν μου σκοτώσανε ούτε τη μάνα, ούτε τον πατέρα. Εσείς μου είπατε πως σηκώσανε κεφάλι εναντίον της διοίκησης και ήρθα. Τώρα όμως βλέπω πως αντί να ξεμπερδεύετε μαζί τους, πιάνετε πάλι φιλίες. Σε λίγο θα τους βγάλετε και εγώ δεν θα ξέρω σε ποια πόλη της Ευρώπης να κρυφτώ μαζί με τη γυναίκα και τα παιδιά μου, που τα έβαλα με τους πρώην φίλους μου χωρίς να μούχουν κάνει τίποτα και τους έκανα τόσα…»
    »…Μετά την επιστροφή του από την Πελοπόννησο τον Ιανουάριο του 1825 και την λήξη του εμφυλίου, η κυβέρνηση αφού έχει ξεμπερδέψει με τους Πελοποννήσιους, στρέφει την προσοχή της στον μοναδικό εναπομείναντα κίνδυνο. Στον Οδυσσέα Ανδρουτσο. Αφού έχει φροντίσει από πριν να του κόψει κάθε ανεφοδιασμό, είτε χρηματικό είτε σε ζαιρέδες, αφού έχει προσπαθήσει αρκετές φορές να τον δολοφονήσει, τον σπρώχνει ουσιαστικά να βρει καταφύγιο στους Τούρκους για να τον κατηγορήσει ως προδότη. Η επιχείρηση εναντίον του ονομάζεται ‘’Κακοδυσσέος πανήγυρις» και περιλαμβάνει α) διασπορά κατασκόπων παντού γύρω του, ακόμη και μέσα στο ίδιο του το στράτευμα β) Αξιοποίηση εναντίον του κάθε πληροφορίας γ) Συκοφαντία σε κάθε επίπεδο δ) Διασπορά της είδησης πως ετοιμάζεται μαζί με τους Τούρκους να χτυπήσει την Αθήνα και θα τα κάψει όλα, ώστε να τρομοκρατηθούν οι κάτοικοι ε) προετοιμάζει εκστρατευτικό σώμα με αρχηγό τον Γκούρα εναντίον του…
    Φυσικά δεν μπορούσαν να αφήσουν έξω και τον Σκουρτανιώτη από αυτήν την υπόθεση. Ο αντιστράτηγος λαμβάνει δύο διαταγές. Η πρώτη είναι έμμεση. Ο Γκούρας στέλνει διαταγή στον Στάθη Κατζικογιάννη «Να ενωθείς με τον Σκουρτανιώτη και να πιάσετε την Κάζα. Ό, τι ακούτε να ενημερώνετε». Είναι η στιγμή βέβαια που τάχα φοβούνται κάθοδο του Ανδρούτσου με τους Τούρκους. Μάταια ο Ανδρουτσος στέλνει επιστολές στους Δερβενοχωρίτες και στους Κουντουριώτες, επιστολές που έχω στα χέρια μου «μην ακούτε τι σας λένε για μένα, είναι όλα ψέματα, βγάλτε τα κοπάδια σας, βγείτε στα περιβόλια, δεν πρόκειται να σας πειράξει κανείς»
    Η δεύτερη διαταγή είναι κατ’ ευθείαν από την κυβέρνηση στον ίδιο τον Σκουρτανιώτη «Γενναιότατε Στρατηγέ, να εκστρατεύσεις εναντίον των Τούρκων (εννοεί προς βορρά και Λιβανάτες) και γρήγορα θέλει ανταμειφθείς από την πατρίδα δια τις πολύτιμες εκδουλεύσεις σου».
    »…Ο Σκουρτανιώτης μπλεγμένος στα δίχτυα και στις πολιτικές της εποχής που πολλές φορές αδυνατεί να κατανοήσει, αναγκάζεται να εκστρατεύσει και κείνος εναντίον των Τούρκων και του Ανδρούτσου στις Λιβανάτες, πριν όμως θα επιτεθεί στο απόσπασμα που θα μετέφερε τρόφιμα του Ομερ στις Λιβανάτες. Η επίθεση έγινεσχεδόν έξω από την Χαλκίδα. Ο Σκουρτανιώτης θα πάρει τα τρόφιμα, αφήνοντας πεινασμένο το τούρκικο στρατόπεδο στις Λιβανάτες. Εκστρατεύει προς βορρά, στέλνοντας τον αδερφό του Γιώργη και τον παπαθανάση Φίλη από το Δερβενοσάλεσι (Πύλη) στο Ναύπλιο για να ζητήσουν τους μισθούς των στρατιωτών του, καθώς και μια διαταγή αύξησης του στρατεύματος. Αντί αυτών, η κυβέρνηση φυλακίζει στο Ανάπλι τον Γιώργη και τον παπά! Γιατί;
    Έχω το έγγραφο. Λέει επί λέξη τα εξής :
    «Προσωρινή Διοικ της Ελλάδος του υπουργείου Αστυνομίας προς τον Γεν Αστυνόμο Ναυπλίου
    Εδώ ευρίσκονται παπα θανάσης της Φίλης και ο αδελφός του καπετάν Σκουρτανιώτη. Τούτους διαταγήν σου να συλλάβεις και να βάλεις υπό φύλαξη, συγχρόνως δε να κάμης ακριβείς εξετάσεις περί αυτών και ν αναφέρεις» ο Γραμματεας Γ. Γλαρακης. Στην αριστερή πλευρά της σελίδας με μικρά γράμματα είναι σημειωμένο: «διότι είναι ύποπτοι ως σύμφωνοι με Οδυσσέα»!!!!»
    »…Όσο γίνονται βέβαια αυτά στο Ναύπλιο, ο Θανάσης βρίσκεται στις Λιβανάτες. Εκεί σε μια άγρια συμπλοκή με τους Τούρκους, τραυματίζεται πολύ άσχημα στο δεξί του χέρι στις 4 Απριλίου 1825 και μεταφέρεται σε νοσοκομείο της Σαλαμίνας για να γιατρευτεί. Από εκεί γνωρίζοντας καλύτερα απ’ όλους το ανοιχτό μέτωπο που έχει με τον Ομέρ, συνεχίζει να στέλνει επιστολές στην κυβέρνηση και στον Κωλέττη για να του δοθεί άδεια αύξησης του στρατεύματός του.
    ΄΄…να ζητήσω παρά της σεβαστής διοικήσης μίαν διαταγήν αύξησης του σώματος μου, διότι δεν καταδέχομαι να ατιμασθώ τώρα εις τα γεράματα με πενήντα μόνον στρατιώτας…΄΄ γράφει στον Κωλέττη την Άνοιξη του 1825, αλλά το αίτημά του δεν γίνεται δεκτό. »
    »…Και την στιγμή που ο Γκούρας και η κυβέρνηση θεωρούν την κίνηση αυτή του Ανδρούτσου παράδοση, ο Σκουρτανιώτης είναι ίσως ο μοναδικός άνθρωπος στην Ελλάδα αυτή τη στιγμή, που στέλνει επιστολές. Μία στο βουλευτικό και την άλλη στο εκτελεστικό. Δεν μιλάει για παράδοση, αλλά για συνένωση! Και λέει πως ο Ανδρούτσος με τον Γκούρα θα χτυπήσουν μαζί τους Τούρκους. Υπερασπίζεται με έναν μοναδικό τρόπο τον Ανδρούτσο έντιμα και ενυπόγραφα, δίνοντας συνάμα και έναν προσανατολισμό στην κυβέρνηση να ασχοληθεί με το στρατόπεδο των Ελλήνων που έχει ξεμείνει από τρόφιμα και όχι με τον Ανδρούτσο. Η κυβέρνηση φυσικά έχει άλλα σχέδια. Αλυσοδένει τον Ανδρούτσο και τον μεταφέρει στην Ακρόπολη. Στους δρόμους της Αθήνας πλήθος κόσμου δεξιά και αριστερά καθώς περνά ο σιδηροδέσμιος πάλαι ποτέ φρούραρχος των Αθηνών, τον φτύνει, τον βρίζει, τον προπηλακίζει. Δύο μήνες αργότερα, ο Μαμούρης με τον Μήτρο Τριανταφυλλίνα, θα τον γκρεμίσουν από την Ακρόπολη χωρίς δίκη.»
    »…Από δω και μπρος οι διαταγές της κυβέρνησης προς τον Σκουρτανιώτη είναι απανωτές ΄΄ Να μεταβείς στα μέρη των Θηβών΄΄ …΄΄να προσέχεις διά απόβασην΄΄…και ο Σκουρτανιώτης με τους τελευταίους 50 πιστούς του, πηγαίνουν παντού, δεν διστάζει να τα βάλει με υπέρτερους. Γράφει σε μια επιστολή του: ΄΄…Βγήκαν εις ωρωπόν έως χίλιοι. Τους εδοκίμασα εις τον πόλεμον και τους ήυρα αδύναμους..΄΄ Το διαβάζεις και δεν μπορείς να το πιστέψεις. Δοκιμάζει στον πόλεμο 1000 Τούρκους μονάχα με 50 δικούς του και τους βρίσκει αδύναμους. Ατρόμητο τον έχει αποκαλέσει ο Μακρυγιάννης, μα πίστευα πως ήταν κατά κάποιο τρόπο σχήμα λόγου. Όμως τέτοια ανδρεία, είναι πραγματικά απίστευτη…»
    »…Έχουν ειπωθεί πολλά για την μάχη του Μαυροματίου. Πως η κυβέρνηση τον έστειλε επίτηδες για να σκοτωθεί επειδή τάχα ήταν Ανδρουτσικός. Η έρευνά μου όμως δεν με οδήγησε σε κανένα τέτοιο συμπέρασμα. Τον Σκουρτανιώτη τον χρειαζόταν η κυβέρνηση γιατί ήταν ο μόνος που έλεγχε και τα έβαζε με τον Ομερ του Ευρίπου και είχε αναλάβει μια περιοχή από το ωρωπό μέχρι τον Αλιαρτο, από τα Μέγαρα μέχρι την Χαλκίδα. Και όχι μόνο τον χρειαζόταν. Ήταν αγαπητός και σεβαστός στην κυβέρνηση του Ναυπλίου. Εξ’ άλλου λίγες ημέρες πριν από την μάχη στο Μαυρομάτι εκδίδεται διαταγή πληρωμής των αντρών του. 16000 γρόσια. Αν ευθύνεται κάπου η κυβέρνηση και εδώ πράγματι πρόκειται για εγκληματική αμέλεια, είναι στο ότι τόσους μήνες δεν λαμβάνει υπόψη της τις απανωτες αναφορές του για αύξηση του στρατεύματός του. Όντως εδώ πρόκειται για εγκληματική αμέλεια. Δεν κρατιέται ένας Ομερ πασάς με 50 στρατιώτες, όσο αποφασισμένοι, όσο έμπειροι και όσο σκληροτράχηλοι κι αν είναι…»
    »..Μια μάχη που χωρίζεται σε δύο φάσεις. Στην πρώτη οι Ελληνες πολεμούν έχοντας ως ασπίδα την μάντρα του περιβόλου της εκκλησίας. Εκεί οι Τούρκοι αφήνουν πίσω πολλούς νεκρούς, υποχωρούν για λίγο αλλά επιτίθονται ξανά μαζί με το ιππικό τους. Βοήθεια δεν έρχεται από πουθενά και τα πολεμοφόδια τελειώνουν. Ο Σκουρτανιώτης και οι άντρες του αναγκάζονται να κλειστούν μέσα στην εκκλησία. Το μεγάλο δράμα έχει αρχίσει. Οι Τούρκοι ανεβαίνουν στην στέγη της εκκλησίας , ανοίγουν τρύπες και πετούν από κει οβούζια και εύφλεκτες ύλες. Όσοι προσπαθούν να βγουν από την πόρτα σκοτώνονται επί τόπου γιατί όλες οι κάνες των Τούρκων σημαδεύουν αυτήν. Δεν υπάρχει καμιά ελπίδα. Μέσα σε μία ώρα, λίγο πριν βραδιάσει, έχουν τελειώσει όλα. Ο Σκουρτανιώτης με τους άντρες του, έχουν αφήσει την τελευταία τους πνοή μέσα στην εκκλησία και έχουν παραδώσει τις ζωές τους στην αθανασία…»

  14. Το 1823, μετά την Επανάσταση και την άλωση της Τριπολιτσάς, οι «Τούρκοι » της Πελοποννήσου ανέρχονται σε 16.500 σε σύνολο 441.500.

    «…. Τα πληθυσμιακά στοιχεία είναι με βάση την εκτίμηση της πρώτης μεταεπαναστατικής ελληνικής «Υπέρτατης Διοίκησης» από το 1823, αλλά πρακτικά ισχύουν τα ίδια για την περίοδο μετά την άλωση της Τριπολιτσάς. Υπάρχουν ακόμα Τούρκοι κάτοικοι και στρατιώτες στο φρούριο της Πάτρας 9,000, στο καστέλι του Μοριά (Ρίο) 1,200, στην Μεθώνη 4,500 και στην Κορώνη 1,800. Αυτοί οι πληθυσμοί ενισχυμένοι από τα αραβικά στρατεύματα του Ιμπραήμ μετά το 1825 παρέμειναν στα ίδια μέρη μέχρι την τελική εκδίωξή τους όταν έληξαν οι εχθροπραξίες. Ο ελληνικός πληθυσμός γνώρισε μείωση (νεκρούς και αιχμαλώτους) σε σχέση με τα στοιχεία του 1823 κατά την δήωση της Πελοποννήσου από τον Ιμπραήμ. Από τον πίνακα απουσιάζουν οι αριθμοί για τον καζά Πραστού (Τσακωνιά), Ύδρα, Σπέτσες, Πόρο και Αίγινα, αν και δεν άνηκαν συνολικά στον Μοριά, εκτιμώνται με βάση την απογραφή του 1834….»

    http://www.saouarcadian.blogspot.gr/2013/12/1821_3.html

  15. Ἡ συγκλονιστικώτερη μαρτυρία ἔρχεται ἀπὸ τὸν ἱστορικὸ τῆς πόλης τῶν Ἀθηνῶν Διονύσιο Σουρμελῆ. Ὁ Σουρμελῆς ἦταν μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων μαχητῶν στὴν πολιορκία τῆς Ἀκρόπολης ἀπὸ τοὺς Ἀθηναίους ἐπαναστάτες τὸν Νοέμβριο τοῦ 1821.

    Ἀναφέρει τὸν παρακάτω διάλογο μεταξὺ χριστιανῶν καὶ μουσουλμάνων:
    «Ὅθεν εἶχον δίκαιον οἱ Τοῦρκοι νὰ παραπονοῦνται πρὸς τοὺς Χριστιανοὺς συμπολίτας των, λέγοντες πρὸς αὐτοὺς “ἡμεῖς εἴμεθα Ἕλληνες καὶ πολεμοῦμεν, διὰ νὰ ἐ λευθερώσωμεν τὴν πατρίδα μας”, ἀποκρινόμενοι οὕτω· “καὶ τί εἴμεθα ἡμεῖς; δὲν εἴμεθα Ἕλληνες; δὲν ἐγεννήθημεν εἰς τοῦτον τὸν τόπον; δὲν ἀνετράφημεν, δὲν ἐμεγαλώσαμεν μαζὶ εἰς ταύτην τὴν γῆν, τὴν ὁποίαν ἐσεῖς κάμνετε τώρα ἐδικήν σας;”, καὶ ἄλλα παρόμοια. “Μὰ εἶσθε Τοῦρκοι, εἶσθε Μωαμεθανοί”, λέγει ἕνας τῶν ἡμετέρων· “καὶ διατί,ἀποκρίνονται, δὲν γίνεσθε καὶ σεῖς, διὰ νὰ εἴμεθα ὅλοι ἐλεύθεροι;”.»
    Τὰ ἴδια μαρτυρεῖ καὶ ὁ Γάλλος ἀξιωματικὸς Maxime Raybaud, ποὺ βρέθηκε στὴν πολιορκία ὡς ἐθελοντὴς στὸ πλευρὸ τῶν ἐπαναστατῶν: «Ἀκούγοντας οἱ Τοῦρκοι τοὺς πολιορκητὲς νὰ ἀλληλοαποκαλοῦνται “Ἕλληνες” φώναζαν:»- Τί θέλετε νὰ πῆτε; Κι’ ἐμεῖς δὲν εἴμαστε Ἕλληνες ὅπως καὶ σεῖς; Ἀπόγονοι δὲν εἴμαστε ὅλοι τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων;»

    … καὶ αὐτοὶ οἱ «Τοῦρκοι» τῆς Πελοποννήσου ἦταν ὅλοι ἑλληνόφωνοι. Καὶ ὄχι μόνο μιλοῦσαν Ἑλληνικά, ἀλλὰ εἶχαν καὶ ἑλληνικὰ ἐπίθετα, ὅπως ὁ Σπάχης Χασὰν Ἀλιλῆ Ζηλιατόπουλος ἀπὸ τὸ Λιοντάρι τῆς Ἀρκαδίας, ποὺ σκοτώθηκε κατὰ τὴν ἅλωση τῆς Τριπολιτσᾶς ἀπὸ τοὺς ἐπαναστάτες.

    Συγκλονιστική, ἡ ἀποκαλυπτικὴ μαρτυρία τοῦ Θ. Ρηγόπουλου, γραμματικοῦ τοῦ Πάνου Κολοκοτρώνη, γιὰ τὰ ὅσα συνέβησαν μετὰ τὴν ἅλωση τῆς Τριπολιτσᾶς ἀπὸ τὸν ἐπαναστατικὸ στρατό.

    Ἀνάμεσα στὶς σφαγὲς καὶ τὶς λεηλασίες, ποὺ ξέσπασαν κατὰ τῶν μουσουλμάνων ἀπὸ τοὺς ἐπαναστάτες Ἕλληνες (καὶ ἰδίως τοὺς Μανιᾶτες), οἱ «Τοῦρκοι» προύχοντες ἔσπευσαν νὰ ζητήσουν ἔλεος ἀπὸ τὸν Πάνο Κολοκοτρώνη μὲ τὰ ἀκόλουθα λόγια:
    «Καὶ ἡμεῖς Ἕλληνες εἴμεθα, γεννηθέντες καὶ ἀνατραφέντες, ἡμεῖς καὶ οἱ πατέρες καὶ οἱ πρόγονοί μας, εἰς τὴν Ἑλλάδα. Δὲν πρέπει νὰ μᾶς λέγετε Περσιανοὺς οὔτε νὰ μᾶς σκοτώνετε, διότι εἴμεθα ἀδελφοί, ἔξω ἀπὸ μίαν πίστιν… Τὸν ραγιᾶ δὲν τὸν ἐγυμνώσαμεν καὶ δὲν τὸν ἐτυραννούσαμε ἡμεῖς ἀλλὰ οἱ Ἄρχοντές σας. Διότι ἐκεῖνοι ἐπλήρωναν (συμπλήρωναν) τὰ Δεφτέρια (κατάστιχα) ἐμφαίνοντα τὴν εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν, χωρίον καὶ ἄτομον ἀναλογοῦσαν φοροδοσίαν καὶ αὐτοὶ ἐλάμβανον,ἡμεῖς δὲ εἴμεθα μόνον ἐκτελεσταί. Ὁ Σουλτάνος νόμιμον φόρον ἐγνώριζε τὸ χαράτζι (κεφαλικὸν φόρον) τοὺς δὲ λοιποὺς φόρους ἐπροσδιόριζαν οἱ Ἄρχοντες μὲ τοὺς Ἁγιάννηδες Ὀθωμανούς.»

    Κυριάκος Σιμόπουλος, «Πῶς εἶδαν οἱ ξένοι τὴν Ἑλλάδα τοῦ ’21», τόμος Α΄, ἐκδόσεις «Στάχυ», Πέμπτη Ἔκδοση, Ἀθήνα 1999, σελ. 492-3

  16. Το τσιφλίκι των Βάβουλων
    21 Οκτωβρίου 2011 Σωτήρης Μπαρσάκης Επιστήμη 0
    Μοιραστείτε το: Facebook Twitter Google+ Pinterest Email to a Friend
    Αναδημοσίευση από το Messapianews
    ΓΙΩΡΓΟΣ ΦΡΑΝΤΖΗΣ
    Η απελευθέρωση της Εύβοιας

    Η Εύβοια δεν είχε την τύχη να κερδίσει τη λευτεριά της με τα όπλα παρά τη μεγάλη συμμετοχή των κατοίκων της στον αγώνα για την απελευθέρωση της χώρας από τον κατακτητή αν και επαναστάτησε από την πρώτη μέρα του μεγάλου εθνικού ξεσηκωμού.

    Οι μεγαλύτερες ένοπλες συγκρούσεις είχαν επίκεντρο το Μοριά και την Ρούμελη γιατί εκεί βρίσκονται τα πιο οργανωμένα σώματα αντίστασης τα πρώτα χρόνια του ξεσηκωμού μετά το 1821.

    Αργότερα με την σύμβαση του Λονδίνου το 1829, καθώς και το πρωτόκολλο του Λονδίνου στις 3 Φεβρουαρίου του 1830 αποφασίστηκε οι Τούρκοι της Ευβοίας να αποζημιώνονται για τα κτήματα που είχαν στην άμεση κυριότητά τους.

    Από την άνοιξη του 1821 έως την άνοιξη του 1826 έλαβαν χώρα σοβαρά πολεμικά γεγονότα στο νησί. Ανάμεσά τους οι μάχες στα Βρυσάκια, οι δύο εκστρατείες κατά της Καρύστου, με πρωτοβουλία του επισκόπου της περιοχής εκείνης, Νεόφυτου, οι μάχες στο Διακόφτη και το Βατήσι της Καρύστου, οι δυο πολιορκίες της Καρύστου από τον Κριεζώτη και η εκστρατεία του Φαβιέρου εναντίον της Καρύστου με τακτικό στρατό.

    Δυστυχώς όλες αυτές οι προσπάθειες δεν απέδωσαν το ποθητό αποτέλεσμα. Το φρούριο της Χαλκίδας και Καρύστου που εξασφάλιζαν την τουρκική κυριαρχία στην ευβοϊκή γη και στους χριστιανούς κατοίκους της έμειναν απόρθητα. Κάθε αποτυχία την ακολουθούσαν φοβερές διώξεις και ατιμώσεις του άμαχου πληθυσμού.1

    Ο κυβερνήτης της χώρας Ιωάννης Καποδίστριας ήθελε το πρωτόκολλο του Λονδίνου να υλοποιηθεί γιατί είχε τον φόβο μήπως οι Οθωμανοί θα πίεζαν στην πρώτη ευκαιρία τις μεγάλες δυνάμεις να ανατρέψουν τα συμφωνηθέντα προς όφελός τους.

    Υπήρχαν όμως σοβαρά προβλήματα γιατί το νεοσύστατο ελληνικό κράτος βρισκόταν σε δεινή οικονομική κατάσταση και δεν μπορούσε να αγοράσει από τους Τούρκους τα Τσιφλίκια στις περιοχές που ανέφερε το πρωτόκολλο του Λονδίνου.

    Ο Ιωάννης Καποδίστριας προσπάθησε να συνάψει εσωτερικό ή εξωτερικό δάνειο αλλά οι προσπάθειες απέβησαν άκαρπες.

    Οι όροι που έθεταν οι ξένοι δανειστές ( κυρίως Άγγλοι και Γάλλοι) ήταν ασύμφοροι για την ελληνική πλευρά και ταπεινωτικοί για τους κατοίκους των περιοχών αυτών, γιατί θα έφευγαν από την τουρκική κυριαρχία, αλλά θα γίνονταν κολίγοι στην Φραγκική φεουδαρχία . Αυτό θα ήταν ένα βαρύ τίμημα για τους Έλληνες που έδωσαν τα πάντα για την απελευθέρωση της χώρας και έμειναν πάμφτωχοι και διαλυμένοι από την τουρκική κυριαρχία και καταδυνάστευση.

    Ο Καποδίστριας το 1831 έστειλε γράμμα του στην Οδησσό προς τον προσωπικό του φίλο Αλέξανδρο Στούρτζα, διπλωμάτη και λόγιο Ελληνορουμάνο όπου ζητούσε τη βοήθειά του να προτείνει στους πλούσιους Έλληνες, τους εγκατεστημένους στην Οδησσό να αγοράσουν αυτοί τα κτήματα των αγάδων της Εύβοιας.

    Έγραφε λοιπόν «Διατί οι κεφαλαιούχοι της Οδησσού να μη συστήσωσι εταιρίαν υπογράφουσαν καθ’ υπόθεσιν , δια 50.000 τάλληρα; Αυτή ήθελε να στείλει εις την Ελλάδα επίτροπον της με χρήματα, ίνα αγοράση γαίας. Και αν απεφάσιζε να τας διανέμη εις τους γεωργούς εκείνους τους ομογενείς, τους εκ πολέμου κατά σωρευθέντας εις τα παράλια του Ευξείνου Πόντου, υπόσχομαι να τη παραχωρήσω αρίστας γαίας επί συμφωνίας συμφωρωτάταις : Ει δε μη αι καλλίτερα γαίαι της Ελλάδος θέλουσιν γίνει απόκτημα κεφαλαιούχων Άγγλων και Γάλλων» 2

    Δεν έγινε τίποτα τελικά προς αυτή την κατεύθυνση γιατί ο Καποδίστριας κατηγορήθηκε από τους αντιπάλους του ότι αποσκοπούσε να ξεπουλήσει την Ελλάδα σε Ελληνορώσους για να την κάνει υποχείριο της εξωτερικής πολιτικής του Τσάρου και των ρώσικων κεφαλαίων.

    Κατά τη σύντομη παρουσία του Καποδίστρια στην ηγεσία του τότε ελεύθερου ελληνικού κράτους έγιναν αρκετές προσπάθειες για την υλοποίηση του πρωτοκόλλου του Λονδίνου είτε για την εξεύρεση αγοραστών είτε για την επίλυση των προβλημάτων που δημιουργούσε η επιθετικότητα των Τούρκων στις περιοχές της Αττικής και της Ευβοίας.

    Παρά την δημιουργία επιτροπών και μεσολαβητών δεν είχε προχωρήσει όμως η χαρτογράφηση3 και το ξεκαθάρισμα των τίτλων γιατί οι Τούρκοι εμφάνιζαν και πλαστά χαρτιά προσπαθώντας να πουλήσουν γη που δε τους ανήκε ή να διπλοπουλήσουν διάφορα κτήματα για να αρπάξουν όσο πιο πολλά χρήματα μπορούσαν.

    Για το θέμα αυτό είχαν υποβάλλει υπόμνημα πολλοί Ευβοείς πρόκριτοι και οπλαρχηγοί μεταξύ των οποίων και ο Νικόλαος Κριεζώτης όπου διαμαρτύρονται για τη συμπεριφορά των Τούρκων που παραβιάζουν τη συμφωνία που υπογράφηκε μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων στις 3 Φεβρουαρίου 1830 στο Λονδίνο, και τους έδινε το δικαίωμα της εκποίησης μόνο των ιδιόκτητων κτημάτων, εκείνοι πουλούσαν εκτάσεις στις οποίες δεν είχαν το δικαίωμα της ιδιοκτησίας αλλά μόνο της κατοχής. Σαν να μην έφτανε αυτό σε ορισμένες περιπτώσεις πουλούσαν τα κτήματα, μαζί με τους χριστιανούς που δούλευαν σ’ αυτά, σα να ήταν δούλοι.

    Την δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια τον Σεπτέμβριο του 1831 ακολούθησαν τα γνωστά γεγονότα της διαδοχής στην εξουσία του αδελφού του Αυγουστίνου Καποδίστρια, της εισβολής των Συνταγματικών στην Πελοπόννησο, και τις προκλητικές επεμβάσεις των ξένων δυνάμεων στα εσωτερικά της Ελλάδας με αποκορύφωμα τον αφοπλισμό των Συνταγματικών από τους Γάλλους στο Ναύπλιο.

    Τον Μάιο του 1832 οι μεγάλες δυνάμεις ως συνέχεια της συνθήκης του Λονδίνου που προέβλεπε την σύσταση Ελληνικού κράτους συνεδρίασαν και ενέκριναν την εκλογή του Όθωνα,

    δευτερότοκου γιου του βασιλιά της Βαυαρίας, για να δοθεί το στέμμα της Ελλάδας, και τον Ιούλιο του ιδίου έτους η εθνοσυνέλευση της Πρόνοιας επικύρωσε την εκλογή.

    Στην Εύβοια δεν άλλαξαν τα πράγματα η εκκρεμότητα των ιδιοκτησιών παραμένει και αυτό το πιστοποιούν με αναφορά τους προς την Ελληνική κυβέρνηση τον Νοέμβριο του 1832 οι:

    Ιωάννης Μίσσιος και Κωνσταντίνος Μάνος που λειτουργούσαν ως παρατηρητές και μεσολαβητές μεταξύ κυβέρνησης και των Τούρκων αγάδων.

    “Αι ελληνικαί γαίαι θέλουν καταντήσει όλαι εις χείρας τινών πλουσίων αλλοεθνών, χωρίς να δυνηθώσιν οι κάτοικοι να αγοράσωσι το παραμικρότερον και θέλει μείνωσιν ούτω ξένοι εις την πατρώαν γην”.

    Οι υπογράφοντες την αναφορά συνιστούν στην κυβέρνηση να πάρει τα πιο κάτω μέτρα για την αντιμετώπιση του κακού.

    α)Να διακηρύξει ότι κανείς ξένος δεν θα μπορούσε να αγοράσει κτήμα στην Εύβοια, αν δεν αποκτούσε πρώτα την Ελληνική υπηκοότητα.

    β)Να θέσει ένα όριο αγοράς γαιών, που δεν θα μπορούσε κανείς να ξεπεράσει.

    γ)Να δώσει χρηματικά δάνεια στους αγρότες ,για να αγοράσουν οι ίδιοι τα κτήματα.

    Τέτοιες αποφάσεις ήταν δύσκολες για την κυβέρνηση με την οικονομική κατάσταση στην οποία βρισκόταν, αλλά πέραν των άλλων ήθελε να καθησυχάσει τους τούρκους που αρνούνταν να αποχωρίσουν από την Εύβοια και προσπαθούσαν να ανατρέψουν το πρωτόκολλο του Λονδίνου.

    Η αγορά κτημάτων και από ξένους αντίθετα θα καθησύχαζε τους τούρκους ότι θα εξασφάλιζαν την πώληση των κτημάτων όπως η συμφωνία προέβλεπε.

    Την απάντηση στο πρόβλημα έδωσε νέα απόφαση της Ελληνικής κυβέρνησης στις 3 Φεβρουαρίου του 1833 (9 δηλαδή μόλις μέρες μετά την αποβίβαση του Όθωνα στο Ναύπλιο).

    «Αποφασίστηκε η ενσωμάτωση της Αττικής και της Εύβοιας στο ελεύθερο ελληνικό κράτος και πήρε τα μέτρα που χρειάζονταν για να προβεί στην κατάληψή τους4

    Τα στρατεύματα συνόδευσε ο Υπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων Ιάκωβος Νερουλός που διορίστηκε επίτροπος του βασιλιά Όθωνα για την πραγματοποίηση της προσάρτησης της Ευβοίας και της Αττικής.

    Στα μέσα Μαρτίου ο Νερουλός έφτασε στην Αθήνα, όπου διόρισε φρούραρχο το Βαυαρό Χριστόφορο Νέζερ. Λίγες μέρες μετά, ξεκίνησε για την Εύβοια. Ο εκπρόσωπος της πύλης Χατζή-Ισμαήλ Μπέης, που λίγες μέρες πριν συνέχιζε ακόμη τις ραδιουργίες του για την παράταση της τουρκικής κυριαρχίας στο νησί, αναγκάστηκε θέλοντας και μη να του παραδώσει τη Χαλκίδα στις 7 Απριλίου του 1833 και δύο μέρες μετά, στις 9 Απριλίου την Κάρυστο.

    Η Εύβοια έπειτα από μακροχρόνια σκλαβιά 363 ετών ήταν επιτέλους ελεύθερη».

    Όπως προκύπτει από το σύντομο ιστορικό που προηγήθηκε η Ευβοϊκή γη έγινε τσιφλίκια γιατί η επανάσταση στο νησί δεν έφερε τα αναμενόμενα αποτελέσματα, και τη ρύθμιση του ιδιοκτησιακού ζητήματος καθόρισε το πρωτόκολλο του Λονδίνου που ήταν παρέμβαση των μεγάλων δυνάμεων ώστε να πουληθούν τα «τουρκικά» κτήματα.

    Οι κάτοικοι που ήταν οικονομικά εξαθλιωμένοι και διαλυμένοι κάτω από τον τουρκικό ζυγό δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν σε αυτή την απαίτηση σε όλο το νησί. Συγχρόνως οι ξένοι σαμποτάρισαν την έγκριση δανείου για το σκοπό αυτό, και είχαν τους δικούς τους λόγους.

    Την ευκαιρία αυτή εκμεταλλεύτηκαν αρκετά οι οικονομικά ισχυροί της εποχής και απέκτησαν μεγάλα τσιφλίκια σε εξευτελιστικές τιμές. Περίπου 80000 στρέμματα στη Βόρεια Εύβοια πέρασαν στους Άγγλους και γνωρίζουμε τους αγώνες των κατοίκων ενάντια σε αυτό το καθεστώς ιδιοκτησίας.

    Ευτυχώς στην περιοχή της Δίρφυς τα περισσότερα τσιφλίκια αγοράστηκαν από τους ντόπιους κατοίκους, όπως το τσιφλίκι των Βαβούλων που ήταν το μεγαλύτερο σε έκταση, το τσιφλίκι του Απόγκρεμου, του Πισώνα κ. α.

    Από το 1830 μέχρι το 1840 μέσα σε μια δεκαετία έγιναν τα περισσότερα συμβόλαια αγοράς από τους Τούρκους. Στη συνέχεια θα γνωρίσουμε τον Ιστορικό οικισμό των Βαβούλων και το συμβόλαιο αγοράς του τσιφλικιού από τους Βαβουλιώτες, αξιοποιώντας ιστορικά στοιχεία και μαρτυρίες συμπολιτών μας που θυμούνται από τους παππούδες τους για την ιστορία της περιοχής.

    Τα Βάβουλα

    Να είχα νερό απ’ τον Έρτερο

    Κορίτσι από τα Βάβλα

    Και χήρα απ’ τον Απόγκρεμο

    Κι ας ήτανε με τα μαύρα.

    (παλιό δημοτικό τραγούδι)

    Τα Βάβουλα σήμερα είναι ερειπωμένος και εγκαταλελειμμένος οικισμός στις καταπράσινες πλαγιές της Δίρφυς ,από τη νότια πλευρά προς τον Ευβοϊκό κόλπο.

    Πιο συγκεκριμένα βρίσκονται λίγο νοτιότερα της βουνοκορφής με το όνομα Ταναϊδα και βόρεια του χωριού Μακρυκάπα σε απόσταση γύρω στα 8 χιλιόμετρα. Πήρε το όνομά του από το βαθούλωμα –κάθισμα που παρουσιάζει η νότια πλευρά της Ταναϊδας που βρίσκεται ο οικισμός σε υψόμετρο περίπου 750 μέτρα. Τα Βάβουλα χτίστηκαν στα χρόνια της Φραγκοκρατίας μεγάλωσαν κατά την Τουρκοκρατία, όπου βρέθηκαν στη μεγαλύτερη ακμή τους. Μετά την απελευθέρωση της Εύβοιας άρχισε η πτωτική πορεία μέχρι το 1880 που ο οικισμός ερημώθηκε.

    Το 1875 σε απογραφή του πληθυσμού των οικισμών αναφέρονται τα Βάβουλα μαζί με τη Μακρυκάπα με 261 κατοίκου, στον οικισμό πρέπει να υπήρχαν μόνο δύο οικογένειες και το 1885 έφυγε κι ο τελευταίος κάτοικος. Πολύ κοντά στον οικισμό των Βαβούλων ήταν ένας άλλος ιστορικός οικισμός του Απόγκρεμου που είχε κι αυτός την ίδια τύχη.

    Τα δύο αυτά γειτονικά χωριά ήτανε σ’ όλα σα δυο σταγόνες νερό όμοια κι απαράλλαχτα5.

    Κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας τα Βάβουλα μαζί με τον Απόγκρεμο ήταν καταφύγιο των επαναστατών και των κατατρεγμένων Ελλήνων από τον κατακτητή. Στο δύσκολο αγώνα της απελευθέρωσης που ξεκίνησε το 1821, τα δύο χωριά είχαν την πρώτη θέση εισφοράς σ’ όλη την κεντρική Εύβοια. Από την Ευβοϊκή εγκυκλοπαίδεια 6διαβάζουμε:

    «

    Βαβουλιώτες οπλοφόροι σκότωσαν τον Τούρκο Αμουσαγά και τον υπηρέτη του, που συνόδευαν τον Πρωτοσύγκελο Μακάριο Βαρλαάμ, όταν πήγαιναν στο Κοντοδεσπότι για να συνάξουν τα όπλα των ραγιάδων. Αυτό έγινε ύστερα από συνεννόηση του Πρωτοσύγκελου με τον ιερέα των Βαβούλων παπά-Κωνσταντή Κουσκούτη. Μετά τη δολοφονία οι Βαβουλιώτες με τον Βαρλαάμ και τον παπά-Κωνσταντή πήγαν στο στρατόπεδο του Άγιου και εντάχτηκαν στη δύναμή του».

    Ο Κ. Παπαδόπουλος 7 γράφει ότι κατά τη μάχη των Αντριαλών « Ο Βάσος και ο Κριεζώτης κάθονταν στα Βάβουλα, χωριό δυο ώρες μακριά, τρώγοντας και ευθυμούντας, χωρίς να δράμουν προς βοήθεια των μαχωμένων».( Χαρακτηριστικό των αντιθέσεων που επικρατούσαν μεταξύ των οπλαρχηγών).

    Υπήρχε κάποιο καπετανάτο σε λειτουργία τα χρόνια της σκλαβιάς κι έφκιανε αρματολούς, στηριγμένο στο πατριωτισμό και την παλικαριά και συντηρούσε πάντοτε το σπόρο της ανεξαρτησίας, όπως μας πληροφορεί ο Ρίζος Νερουλός.8

    Τις περισσότερες πληροφορίες για τα Βάβουλα μας δίνει ο Λεωνίδας Παπακωνσταντίνου. Στο βιβλίο του «Ευβοϊκή Μεσσαπία» διαβάζουμε:

    «Πού στηρίχτηκε ο κουτσός Γερο-κηρύκος από τα Βάβουλα να μην στέρξει να παραδώσει την πεντάμορφη μοναχοκόρη του στον Τούρκο που την διάλεξε σε ένα πανηγύρι, να την στείλει πεσκέσι στον Σουλτάνο ή στον Πασά και την πήρε κι έφυγε μαζί με το μεγάλο του γιο για το βουνό; Πού την πήγαινε και σε ποιους είχε απαντοχή;

    Αγιος Κωνσταντίνος

    Η εικόνα του Αγίου Κωνσταντίνου και της Αγίας Ελένης στα Βάβουλα

    …Τι απόμεινε από τα Βάβουλα; Τίποτε. Το καθολικό της ήτανε στη μνήμη της Αγίας Παρασκευής. Την εικόνα της την φέρανε στη Μακρυκάπα, και την βάλανε στο νέο καθολικό που κτίστηκε το 1865. Το ναό τον μετονόμασαν και οι Βαβουλιώτες, όπως και οι Απογκρεμιώτες και τον αφιέρωσαν στη μνήμη του Αγίου Κωνσταντίνου. Όχι τυχαία, αλλά πίστευαν οι παππούδες μας ότι θα βοήθαγε ο Άγιος που πρωτοϊδρυσε ΤΗΝ Βυζαντινή αυτοκρατορία να ξαναστεριωθεί. Είχαν ένα ιδανικό. Το ιδανικό της μεγάλης ιδέας, γι’ αυτό πέτυχαν έστω και με τόσες θυσίες στους αγώνες τους».

    Όπως είπαμε πιο πάνω το χωριό γνώρισε την μεγαλύτερη ακμή του κατά την Τουρκοκρατία, αμέσως μετά την απελευθέρωση όμως άρχισε η αντίστροφη μέτρηση. Μέσα σε πενήντα χρόνια έφυγε και ο τελευταίος κάτοικος από το ιστορικό κεφαλοχώρι. Οι Βαβουλιώτες μετά τη απελευθέρωση και την αγορά του τσιφλικίου από τους Τούρκους ,μπορούσαν να εγκατασταθούν όπου αυτοί νόμιζαν ότι είναι ο καλύτερος τόπος μιας και ήταν ιδιοκτήτες μιας τεράστιας έκτασης με δάση, βοσκοτόπια, γόνιμα χώματα για καλλιέργεια.

    Ελάχιστα χαλάσματα έχουν διασωθεί

    από τον κάποτε μεγάλο οικισμό.

    Το ποτάμι

    Χαλάσματα

    Η Μακρυκάπα, η Τσέργες ( Γλυφάδα), τα Κοτσίκια, η Αγρισυκιά, ο Άγιος Αθανάσιος, ο Πάλιουρας, η Λούτσα είναι χωριά που κατάγονται από τα Βάβουλα, οι προσπαππούδες των σημερινών κατοίκων είναι Βαβουλιώτες.

    Η διασπορά βέβαια ήταν μεγαλύτερη. Όπως στους Καθενούς, τον Πισσώνα, τα Ψαχνά, τη Χαλκίδα αλλά τα χωριά που στην πλειοψηφία τους είναι Βαβουλιώτες είναι τα χωριά που βρίσκονται μέσα στα όρια του τσιφλικιού των Βαβούλων, όπως θα περιγράψουμε στη συνέχεια το ιστορικό της αγοράς.

    Η αγορά του τσιφλικίου των Βαβούλων

    Κατ’ αρχήν αυτό που πρέπει να τονίσουμε είναι ότι το τσιφλίκι των Βαβούλων μετά την αγορά του το 1838 από τους κατοίκους των Βαβούλων, πάει να είναι τσιφλίκι γιατί οι νέοι ιδιοκτήτες ήταν οι κάτοικοι που έμεναν σ’ αυτή τη περιοχή, είχαν τα καλύβια τους, τα κοπάδια τους και τις καλλιέργειες για τα προς το ζην. Δεν έγινε ιδιοκτησία μερικών μόνο οικογενειών, αλλά όλων των οικογενειών που ζούσαν στην ευρύτερη περιοχή. Αυτό φαίνεται ξεκάθαρα από τον τρόπο που διένειμαν τις μερίδες οι κάτοικοι των Τσεργοκοτσικίων πολύ αργότερα το 1923 μέσω του Δασικού Αναγκαστικού Συνεταιρισμού.

    Δε γνωρίζουμε αν κατά την αγορά του 1838 είχε προηγηθεί κάποιο προσύμφωνο μεταξύ των κατοίκων και των Τούρκων ιδιοκτητών. Όπως επίσης δεν γνωρίζουμε πώς συγκεντρώθηκε αυτό το ποσό το ποσό των 45000 γροσσίων που είναι ένα αρκετά μεγάλο ποσό για τους κατοίκους των Βαβούλων που αγωνίζονταν για την επιβίωση κάτω απ’ την κατοχή των Τούρκων. Τις επόμενες δεκαετίες που ακολούθησαν την αγορά του τσιφλικιού από τους Βαβουλιώτες γνωρίζουμε από μαρτυρίες ότι στην περιοχή των Τσεργοκοτσικίων έγινε εκτεταμένη υλοτομία από Ικαριώτες στο πλούσιο άγριο δάσος της περιοχής.

    Οι Ικαριώτες έκαναν το ξύλο ξυλοκάρβουνο με τα καμίνια και το μετέφεραν με τα καΐκια τους στις διάφορες αγορές.

    Επίσης γνωρίζουμε ότι για πολλές δεκαετίες το πευκοδάσος της περιοχής το εκμεταλλεύτηκε ο Νικόλαος Ριτσώνης για τη συλλογή της ρητίνης και οι ντόπιοι κάτοικοι ήταν εργάτες που δούλευαν γι αυτόν.

    Ο Ριτσώνης έφυγε από το πευκοδάσος το 1923 μετά την ίδρυση του Αναγκαστικού Συνεταιρισμού Τσεργοκοτσικίων.

    Δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι Ικαριώτες έμποροι και ο Ν.Ριτσώνης ήταν δανειστές των κατοίκων για την αγορά του τσιφλικιού, δεν μπορούμε όμως να το αποκλείσουμε ως πιθανή εκδοχή για την εξοικονόμηση από τους βαβουλιώτες κάποιων χρημάτων για την αγορά του κτήματος.

    Στη συνέχεια θα δούμε τρία σημαντικά έγγραφα που μας δίνουν με ακρίβεια το ιστορικό της αγοράς αλλά και των ορίων του τσιφλικίου των βαβούλων. Τα τρία σχετικά έγγραφα είναι:

    α)Το συμβόλαιο αγοράς (χοτζέτι)από την Χανούμ Χαμπέμ, θυγατέρα του Χουϊσή Αχμέτ πασά.

    β)Η από 7 Δεκεμβρίου 1839 έγκριση της αγοράς από το Ελληνικό Κουβέρνο.

    γ)Το πρωτόκολλο επιτόπιου παρατηρήσεως των ορίων της θέσεως Τσέργες που έγινε από επιτροπή κρατικών υπαλλήλων μαζί με το Δασονόμο του Ν. Ευβοίας την Κυριακή 3 Μαΐου του 1842.

    Με τα έγγραφα των Βαβουλιωτών που παρουσιάζουμε πιο πάνω αλλά και ότι ακολούθησαν αυτά τα 168 χρόνια από το 1838 οι ιδιοκτησία της περιοχής από τους κατοίκους της είναι γεγονός αναμφισβήτητο.

    Το πελατειακό ελληνικό κράτος εξαρτημένο από τα συμφέροντα των οικοπεδοφάγων και καταπατητών της ελληνικής γης δεν κατάφερε να νομοθέτηση την κατάρτιση δασολογίου ακόμη και όταν διετάχθη με αποφάσεις του Ε τμήματος του ΣτΕ, συνέπραξε στη διαστρέβλωση του θεσμού της κατατμήσεως των δασών και στην οικοπεδοποίησή των.

    Ανεγνώρισε ανύπαρκτα δικαιώματα επί δασών σε διάφορες κατηγορίες προσώπων, οικοδομικών συνεταιρισμών και τους πραγματικούς ιδιοκτήτες δασών όπως στην περίπτωσή μας του τσιφλικιού των Βαβούλων τους ταλαιπώρησε 165 χρόνια για να τους ονομάσει ιδιοκτήτες δάσους.

    Ο ανώτατος δικαστικός Μιχαήλ Δεκλερής Επ. Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας αναφέρει σε ομιλία του της 25η Φεβρουαρίου 2003: «Ειδικώτερα, το νεοσύστατο ελληνικό κράτος απέσπασε τα δάση μας από τον μέχρι τότε ιδιοκτήτη του Οθωμανό Σουλτάνο, πρώτα μεν «δικαιώματι πολέμου και δημευτικώς», δηλ. διά της στρατιωτικής κατοχής, και ύστερα νομικώς με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου το 1830. Ο τότε Κυβερνήτης μας Ιωάννης Καποδίστριας ηρνήθη να καταβάλει την ζητηθείσα από τον Σουλτάνο αποζημίωση και επεκαλέσθη ρητώς το κυριαρχικό δικαίωμα της Ελλάδος ως νικητρίας κατά την εθνεγερσία του 1821, τουθ’ όπερ πράγματι και ανεγνωρίσθη από το ειρημένο Πρωτόκολλο του Λονδίνου. Τοιουτοτρόπως, μόνο σε ολίγα μέρη, όπως ιδίως η Εύβοια, όπου δεν υπήρχε ελληνικός στρατός κατοχής, ανεγνωρίσθη από το Πρωτόκολλο εκείνο ότι οι Τούρκοι πασάδες είχαν το δικαίωμα να πωλήσουν τα κτήματά τους σε αλλοδαπούς, τουθ’όπερ αποτελεί και την αρχή της γνησίας ιδιωτικής κτήσεως επί δασών στην χώρα μας. Για την αναγνώριση των δικαιωμάτων αυτών, το κράτος επέβαλε τότε αυστηρές διατυπώσεις. Το νομικό προηγούμενο του Πρωτοκόλλου του Λονδίνου του 1830, δηλ. η κυριαρχική απόκτηση της δημοσίας κτήσεως από το ελληνικό κράτος, επαναλαμβάνεται και κατά τις διαδοχικές εδαφικές επεκτάσεις του ελληνικού κράτους μέχρι των ημερών μας και αποτελεί το θεμέλιο της ιδιαιτέρας φύσεως της δημοσίας κτήσεως…

    Έτσι λοιπόν βλέπουμε ότι οι Βαβουλιώτες κάτοικοι των κοινοτήτων που αναφέραμε πιο πάνω, μέσα στα όρια που περιγράφονται από την επιτόπια παρατήρηση του 1842 έχουν απόλυτα τεκμηριωμένο το δικαίωμα της ιδιοκτησίας σε όλη την περιοχή του τσιφλικιού.

    Η κοινότητα Γλυφάδας

    Με την επωνυμία Τσεργοκοτσίκια βρίσκουμε σε όλα τα αρχεία και τα κρατικά έγγραφα το κομμάτι του τσιφλικιού που ορίζεται από την κορυφογραμμή της οροσειράς της Δίρφυς μέχρι τη θάλασσα του Αιγαίου. Δυτικά συνορεύει με την κοινότητα Αγίας Σοφίας και ανατολικά με την κοινότητα Στροπώνων.

    Σ’ αυτή την περιοχή είναι σήμερα το Δ. Δ. Γλυφάδας με τους οικισμούς Αγριοσυκιά, Κερασιά, Κοτσίκια και Νίκη ( Αρκοσουβάλα).

    Η παραλιακή ζώνη κάτω από τα χωράφια μέχρι το κύμα είναι δασωμένη από την Πόλη μέχρι την Ακτή και βρίσκονται τα Χειμαδιά10, τεμαχισμένα σε μερίδια σύμφωνα με απόφαση του Αναγκαστικού Συνεταιρισμού.

    Επίσης, όλο το πευκοδάσος είναι χωρισμένο σε μερίδια και μοιρασμένο σε όλες τις οικογένειες των συνεταίρων με πρακτικό που έγινε το 1923 με την ίδρυση του Συνεταιρισμού.

    Το ορεινό κομμάτι είναι κατοχυρωμένο σ’ αυτούς που είχαν ανοίξει τα χωράφια τους και τους βοσκότοπους κατά την θερινή περίοδο.

    Οι ορεινοί βοσκότοποι σε μια μικρή απόσταση πάνω από τα κτήματα παραχωρήθηκαν στην κοινότητα από τον Δασικό Αναγκαστικό Συνεταιρισμό για να εισπράττει τις βοσκές.

    Οι κάτοικοι της Γλυφάδας και των οικισμών δεν είχαν ποτέ πρόβλημα αμφισβήτησης από το δυτικό όριο που συνορεύουν με την κοινότητα Αγίας Σοφίας, αντίθετα, στο ανατολικό όριο αντιμετώπισαν πολλά προβλήματα από την εγκατάστασή τους στη Γλυφάδα μέχρι σήμερα.

    Η διείσδυση κυρίως της οικογένειας Ντεγιάννη μέσα στο ανατολικό σύνορο του τσιφλικιού δημιούργησε πολλαπλά προβλήματα στους κατοίκους της Γλυφάδας και για 160 χρόνια, ταλαιπωρούνταν με τα δικαστήρια, πρώτα με τους Στροπωνιάτες και μετέπειτα μεταξύ τους, χωρίς να έχουν βρει τη λύση.

    Οι κάτοικοι της Γλυφάδας και των οικισμών το εισόδημά τους το αποκτούσαν με πολλές δραστηριότητες. Ήταν γεωργοί, για να παράγουν τα βασικά προϊόντα διατροφής χωρίς να τα εμπορεύονται. Ήταν κτηνοτρόφοι για να παράγουν το κρέας και τα γαλακτοκομικά που είχαν ανάγκη αλλά το πλεόνασμα το πουλούσαν για να πάρουν κάποια χρήματα αναγκαία προς το ζην. Συγχρόνως, πάρα πολλοί ήταν ρητινοσυλλέκτες, υλοτομούσαν το δάσος και έκαναν ξυλοκάρβουνο, την ρητίνη και το κάρβουνο το μετέφεραν μέσω της θαλάσσιας οδού πριν γίνει ο δρόμος που συνδέει τα χωριά με τον Άγιο Αθανάσιο.

    Ένας άλλος πόρος εισοδήματος κατά τη θερινή περίοδο ήταν η συλλογή αρωματικών φυτών( κυρίως τσάι του βουνού, ρίγανη) που συμπλήρωνε τον οικογενειακό προϋπολογισμό.

    Παρά τις δυσχέρειες και τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν λόγο της δύσκολης πρόσβασης στην περιοχή (από τη μία το βουνό που έκλεινε το μονοπάτι όλη τη χειμερινή περίοδο, από την άλλη η θαλάσσια οδός ήταν δύσκολη, γιατί αν δεν είχε μπουνάτσα δε μπορούσε να πιάσει το καΐκι για τις μεταφορές προϊόντων) τα χωριά έφτασαν σε διάφορες χρονικές περιόδους να έχουν μέχρι και 600 κατοίκους συνολικά.

    Οι οικισμοί της κοινότητας Γλυφάδας είναι πανέμορφοι μέσα στο καταπράσινο τοπίο με τα παραδοσιακά πετρόχτιστα σπιτάκια, η φύση τους χάρισε τόση ομορφιά που δεν μπορεί να χορτάσει το μάτι σου.

    Η Κερασιά, τα Κοτσίκια, και η Νίκη βρίσκονται σε μια απόσταση λιγότερη από 800 μέτρα μεταξύ τους πνιγμένοι στο πράσινο και σε απόσταση 1,5 χλμ από την εντυπωσιακή παραλία της Πετάλης.

    Η Αγριοσυκιά βρίσκεται 4 χλμ βορειοδυτικά της Γλυφάδας και είναι ένας γραφικός οικισμός με πετρόχτιστα σπίτια. Είναι ίσως από τους ομορφότερους οικισμούς της Εύβοιας.

    Η Γλυφάδα είναι χτισμένη πάνω σε μια πευκόφυτη πλάγια του λόφου «Πάτημα» στους πρόποδες της Δίρφυς με θέα προς το νότο, την άγρια και επιβλητική κορυφή του βουνού, και ανατολικά του χωριού το απέραντο και βαθυγάλανο Αιγαίο.

    Ο περιηγητής που θα περπατήσει στην περιοχή, μπορεί να απολαύσει ένα υπέροχο φυσικό τοπίο με ήπιες εναλλαγές των δασωμένων λόφων με κοιλάδες και διάσελα όπου υπάρχει μεγάλη ποικιλία δέντρων, θάμνων, αρωματικών φυτών και βοτάνων. Κατά την περιήγηση στην ορεινή ζώνη, μπορείς να συναντήσεις πολλά πέτρινα κονάκια που έμεναν οι βοσκοί τη θερινή περίοδο, μικρά πηγάδια και πηγές που με το λίγο νερό που μάζευαν ήταν σωτηρία για τους ίδιους και τα κοπάδια τους. Όμως πέτρινα κτίσματα υπάρχουν και στην παραθαλάσσια ζώνη κοντά στα χειμαδιά που ξεχείμαζαν τα κοπάδια ή έκαιγαν τα καμίνια για ξυλοκάρβουνο.

    Στην παραθαλάσσια ζώνη των κτημάτων που βρίσκεται πάνω απ’ τα χειμαδιά και σε απόσταση 1 χλμ από το κύμα, από την Πόλη μέχρι το Θηλή υπήρχαν προϊστορικοί οικισμοί και αυτό το μαρτυρούν τα απομεινάρια( όπως σπασμένα κεραμίδια, κατεργασμένες πέτρες κ.α.).

    Στην περιοχή δεν έχουν γίνει ανασκαφές από την αρχαιολογική υπηρεσία αλλά πάνω σε κάποια αξιόλογα ιστορικά ευρήματα έχει γίνει σχολιασμός και έρευνα από τον Λεωνίδα Παπακωνσταντίνου για την ιστορία της περιοχής με τοπωνύμια Πόλη, Λούτσα, Κουμαριά, Θηλή.

    Η απουσία αρχαιολογικής έρευνας για το θέμα δε μας επιτρέπει να γράψουμε κάτι παραπάνω γιατί θα αποτελούν εικασίες και φανταστικά σενάρια.

    Αυτό που σήμερα μπορεί να δει ο επισκέπτης είναι το Δρακόσπιτο της Δίρφυς που βρίσκεται πάνω από την παραλία Γλυφάδα, δεξιά του δρόμου και δίπλα από το Δρακόσπιτο, τη Νεολιθική δεξαμενή που είναι μια από τις τρεις που διασώζονται και έχουν εντοπιστεί από τους κατοίκους.

    Πιστεύω ότι με αυτά που έγραψα δόθηκε μια εικόνα στον αναγνώστη για το βόρειο τμήμα του τσιφλικιού των Βαβούλων που βρίσκεται από την κορυφογραμμή της Δίρφυς μέχρι τα παράλια του Αιγαίου. Η Γλυφάδα και η Αγριοσυκιά είναι ο τόπος καταγωγής μου και είμαι περήφανος γι’ αυτό. Ελπίζω αργότερα να μου δοθεί η ευκαιρία να γράψω ένα βιβλίο για την ιστορία, τη λαογραφία, τις παραδόσεις και την εξέλιξη της τοπικής οικονομίας απ’ την απελευθέρωση της Εύβοιας μέχρι σήμερα

    Η γνώση απ’ όλους μας των πολιτιστικών παραδόσεων και της ιστορίας του τοπικού χώρου συμβάλλει στην πνευματική αναγέννηση και την κατανόηση του ιστορικού τοπίου15 ως μια ολότητα που είναι άρρηκτα δεμένη με την ύπαρξή μας. Είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη συμμετοχή μας στα κοινά, αλλά και της αίσθησης του μέτρου και της αρμονικής συνύπαρξης με το περιβάλλον.

    Ειδικά σήμερα που έχουμε να αντιμετωπίσουμε μια επικίνδυνη ιδεολογία περί «ανάπτυξης» και «προόδου». Μιας προόδου απροσδιόριστης και ψεύτικης που μπορεί πάντα μέσα από τους παραμορφωτικούς φακούς της τεχνοκρατίας και του κέρδους να διαστρέφει την πραγματικότητα και να θεωρεί αναλώσιμο κάθε πόρο, έστω κι αν αυτός αποτελεί το σημαντικότερο κομμάτι από την ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά του τόπου μας.

    ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

    Από το βιβλίο του Γεωργίου Αθ. Καδίτη με τίτλο «Η απελευθέρωση της Εύβοιας από τους Τούρκους και το ξανασκλάβωμά της από Έλληνες και ξένους τσιφλικάδες» .

    Βιβλίο του Επαμ. Α. Βρανόπουλου με τίτλο «Η Ευρωπαϊκή διπλωματία στο θέμα της απελευθέρωσης της Εύβοιας»

    Η χαρτογράφηση από επιτροπές αρμόδιες για το θέμα με εκπροσώπηση και των δύο πλευρών ήταν προϋπόθεση που έθετε το πρωτόκολλο του Λονδίνου.

    Επαμ. Α. Βρανόπουλος «Η Ευρωπαϊκή διπλωματία στο θέμα της απελευθέρωσης της Εύβοιας». Σελ. 269

    Από το βιβλίο του Λεωνίδα Παπακωνσταντίνου «Ευβοϊκή Μεσσαπία» σελ. 207

    «Ευβοϊκή εγκυκλοπαίδεια»

    Κάρπος Παπαδόπουλος παραπομπή από την Ευβοϊκή Εγκυκλοπαίδεια για τη μάχη των Ανδριαλών. Υπάρχουν περισσότερα στοιχεία για τη μάχη των Ανδριαλών στο βιβλίο του Δημητρίου Γιαννούκου με θέμα «ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΣΤΕΝΗΣ» Έκδ. 1973

    Ρίζος Νερουλός αναφορά από το έργο του «Ιστορία της Ν. Ελλάδας» Γενεύη, 1828 σελ. 384

    Γερακάρα ( Γερά + Κάρα) γερό κεφάλι, ξύπνιο μυαλό. Ήταν πηγή με κρυστάλλινο και υγιεινό νερό.

    Ομιλία σε συνέντευξη τύπου στην αίθουσα του δικηγορικού συλλόγου Αθηνών την Τρίτη 25 Φεβρουαρίου 2003 με θέμα «Η επιβουλή κατά των Δημοσίων Δασών» είναι τόπος κατάλληλος για ξεχειμώνιασμα των κοπαδιών. Στην περιοχή των Τσεργοκοτσικίων τα χειμαδιά βρίσκονται σε όλη την παραλιακή ζώνη, από την Πόλη μέχρι την Ακτή.

    Τα χειμαδιά

    Από βιβλίο του ιδίου με θέμα «ΕΥΒΟΙΑ-ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ» σελ. 152

    ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

    Γεωργίου Αθ. Καδίτη.

    Βρανόπουλος Α. Επαμ. «Η Ευρωπαϊκή διπλωματία στο θέμα της απελευθέρωσης της Εύβοιας και η εξαγορά των τουρκικών κτημάτων» Α.Ε.Μ. Τομ. 25 ( 1983)

    Λεωνίδας Παπακωνσταντίνου «Ευβοϊκή Μεσσαπία».Εκδ.1972.Αθήνα.

    Ευβοϊκή εγκυκλοπαίδεια. Γιάγγου Τσαούση Έκδ1998

    Γεωργίου Φραντζή «

    Εύβοια- Τοπική ανάπτυξη-Κοινωνική αναγέννηση» Έκδ. 1994 «Η απελευθέρωση της Εύβοιας από τους Τούρκους και το ξανασκλάβωμά της από Έλληνες και ξένους τσιφλικάδες» Έκδ. Εταιρία Ευβοϊκών Σπουδών 2000βλέπε λήμμα Βάβουλα τόμος Α σελ. 256

    …Ιδιωτικό δικαίωμα κυριότητος μπορεί να επικαλούνται μόνον εκείνοι που αποδεικνύουν την πηγή του δικαιώματός των στην Ειδική Πράξη του Σουλτάνου (Χοτζέτι) ή άλλων ισοδυνάμων οθωμανικών τίτλων. Τέτοιες, όμως, περιπτώσεις είναι πολύ λίγες. Είναι δε βαρεία προσβολή της εθνικής κυριαρχίας η αναγνώριση ιδιωτικών δικαιωμάτων επί της δημοσίας κτήσεως με νόμο, αμέσως ή εμμέσως, μέσω θεσμών που προσιδιάζουν στα ιδιωτικά δικαιώματα όπως είναι η χρησικτησία.»

    Πώς παγωντέοι οπλοφόροι, πολύ προτού την επανάσταση, έσωσαν την τιμή της Λενιώς Μαστραγκάνα από τους Τούρκους που κινδύνεψε; Την τιμή, γιατί την ζωή δεν μπόρεσαν να τη σώσουν μια που πάνω στον κίνδυνο από τους Έλληνες οπλοφόρους την σκότωσαν οι Τούρκοι.

    Στο βαθούλωμα, που δεν είναι παρά λίγα μονάχα στρέμματα ήταν στοιβαγμένα ένα πάνω στ’ άλλο τα πεντακόσια σπιτικά του χωριού, λες και πάσχιζαν να μην βγουν από το φυσικό κάστρο που τους πάρεχε το μέρος.

    Ο δροσερός αέρας απ’ το μεγάλο υψόμετρο, τα κρύα νερά από τις τρεις βρύσες, που ανάμεσά τους είναι και η Γερακάρα- σημαδιακό το όνομα9 -και οι σκιές από τα έλατα και τα πανάρχαια πλατάνια στον πάτο του μεγάλου τούτου κακκαβιού, αναπλήρωναν το ψωμί και το προσφάι…

    …Η θέα απλώνεται από ένα στενό μπαλκόνι, π’ ανοίγεται από το δεξί γόνατο του γέροντα προστάτη Άβαντα. Λίγα μέτρα νότια από το εκκλησάκι του Αι- Κωνσταντή -το μοναχικό χτίσμα, όχι που σώθηκε αλλά που ξαναχτίστηκε τελευταία. Από τούτο το μπαλκόνι βλέπει κανένας όλη τη μέση κοιλάδα του Μεσσαπίου σε πλάτος και μάκρος.

    Το εκκλησάκι γιορτάζεται στη μνήμη του Αγίου και μαζεύει πολλούς προσκυνητές που τιμάνε τη μνήμη του, αλλά και άλλους που θέλουν να δούνε με τα ίδια τους τα μάτια πού είχανε τα κονάκια τους οι προσπαππούδες τους…

    …Ο δασικό δρόμος που περνάει ανάμεσα από τα χαλάσματα του παλιού τούτου χωριού, κλώθει στη δεξιά αντηρίδα που είναι και η πιο πατητή. Άλλοτε ήταν ένα κακοτράχαλο γιδόστρατο με στεφάνια από βράχια, σκαλισμένα σ’ αυτά σκαλοπάτια, πιότερο ανηφορικό και πιότερο σύντομο, που φυλαγότανε στο Διάσελο. Δεν είχανε καιρό για χάσιμο οι Βαβουλιώτες, ούτε οι μηνιτάδες αφού θα πηγαινοέρχονταν με τα ποδάρια. Πού να καταλάβουν λαχάνιασμα, μη δα είχανε και βάρος; Ξεραγιανοί και κοντούτσικοι, σα γυαλισμένοι στούμποι, που άλλοτε τρίβανε το αλάτι.

    Σε τούτο το πήγαινε και έλα, περνάει κανένας αξέχαστα χρωματιστά αλλάγματα που τα φτιάχνουν οι φυλλωσιές από τα πυκνοφυτρωμένα ρείκια, τα κούμαρα, οι αριές, οι αγλαδνιές, οι μέλεγοι, τα πουρνάρια, τα σχίνα, τα βάτια, οι αγριελιές, οι κοκρετσές και πότε-πότε τα πεύκια και οι ανθισμένες αγράμπελες…

    http://www.eviawelle.gr/epistimi/%CF%84%CE%BF-%CF%84%CF%83%CE%B9%CF%86%CE%BB%CE%AF%CE%BA%CE%B9-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%B2%CE%AC%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%BB%CF%89%CE%BD/

  17. «Η μισθοδοςία του κλήρου στην Ελλάδα
    και η συνάρτησή της με την εκκλησιαστική περιουσία
    «

    Συντάκτης
    —————–

    Ο δρ Σωτήρης Μητραλέξης γεννήθηκε το 1988 ςτην Αθήνα. Είναι
    επύκουροσ καθηγητόσ φιλοσοφίας ςτο Πανεπιςτόμιο τησ Πόλεωσ,
    Κωνςταντινούπολη (Istanbul Sehir Univ.), ερευνητικός εταίρος στο
    Πανεπιστήμιο του Winchester και διδάκτωρ φιλοςοφύασ τησ Freie
    Universitat Berlin μετά από ςπουδές φιλολογίας και φιλοςοφίας ςτο
    Εθνικό και Καποδιςτριακό Πανεπιςτόμιο Αθηνών και ςτην Freie
    Universitat Berlin.

    https://inspol.files.wordpress.com/2016/11/misthodosia-17-24.pdf


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: