-Εκδηλώσεις για τη γενοκτονία [στην εφημ. «Εύξεινος Πόντος»]

3349698openingkf9___Οι φετινές εκδηλώσεις για τη Γενοκτονία ήταν οι σημαντικότερες που έλαβαν χώρα από τότε που ο ποντιακός χώρος (αρχές της δεκαετίας του ’90) άρχισε να τιμά συλλογικά την επέτειο. Και αυτό γιατί κύριοι ομιλητές στις εκδηλώσεις δεν ήταν Έλληνες ιστορικοί και ερευνητές αλλά ξένοι. Κορυφαίο υπήρξε το πρώτο μέρος της εκδήλωσης -που διοργάνωσαν στις 10 Μαϊου στην Παλαιά Βουλή οι νεολαίες των Ποντίων, Αρμενίων και Ασσυρίων- με περιλάμβανε εισηγήσεις σημαντικών ιστορικών, όπως ο εξαιρετικός Τούρκος ιστορικός  Taner Aksam, καθηγητής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο  Clark  της Μασαχουσέτης, με θέμα “The Germans Foreign Office Archives on the Armenian and Greek Genocides”, ο Roger Smith ομότιμος καθηγητής πολιτικών επιστημών και πρώτος πρόεδρος της Διεθνούς Ένωσης Ακαδημαϊκών για τη μελέτη των Γενοκτονιών  (IAGS) με θέμα  “The Concept of Genocide : origin, meaning, related concepts, denial” και ο George Shirinian, διευθυντής του Zoryan Intitute στο Τορόντο του Καναδά με θέμα: “Ottoman Documents and Expulsion of Greeks from Asia Minor in 1913-1914”

Η σημαντικότητα του γεγονότος είναι αυταπόδεικτη. Και αυτό ανεξάρτητα από την κακή οργάνωση και την προφανή αδυναμία ή ανεπάρκεια των οργανωτών να συνδέσουν τις σημαντικές αυτές παρουσίες με τους Έλληνες ιστορικούς, μεταφέροντας τους γόνιμους προβληματισμούς στην  ουδέτερη έως σήμερα νεοελληνική  ιστοριογραφία.

          Από πολιτικής πλευράς η σημαντικότερη παρουσία στις εκδηλώσεις για τη Γενοκτονία των Ελλήνων στο μικρασιατικό Πόντο ήταν αυτή του σοσιαλδημοκράτη υπουργού πολυπολιτισμικών υποθέσεων στην τοπική Βουλή της ν. Αυστραλίας Michael Atkinson Η παρουσία του Atkinson απόδειξε τις μεγάλες πολιτικές δυνατότητες που έχει το ποντιακό κίνημα Μνήμης. Η καταδίκη του τουρκικού εθνικισμού συναντά τα ευρύτερα ιδεολογικά ρεύματα που ενεργοποιούνται κατά των απάνθρωπων δολοφονικών εξουσιών. Η διαπίστωση αυτή φέρνει και τους ελλαδίτες Πόντιους μπροστά στις δικές τους ευθύνες: στο να αποτρέψουν τη χρήση της ιστορίας τους από ελλαδικά ρατσιστικά και εθνικιστικά.

          Οι εκδηλώσεις αυτές αποδεικνύουν την μεγάλη εμβέλεια που έχει η δημοκρατική ελλαδική ομοσπονδία, η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδας (ΠΟΕ), αλλά και επισημαίνουν την ανάγκη για έναν καλύτερο προγραμματισμό και ιεράρχηση των προτεραιοτήτων του ελλαδικού ποντιακού κινήματος.

Η εκδήλωση στο Neuss (Düsseldorf) της Γερμανίας

Ο φετινός Μάης ήταν και σε προσωπικό επίπεδο γεμάτος από εκδηλώσεις και ομιλίες: Από τη Λαμία στον Πειραιά, από το Λαύριο στον Χολαργό, από το Κιλκίς στον Πειραιά. Όμως θα ξεχώριζα τρεις εκδηλώσεις. Η πρώτη αφορά τη διοργάνωση από έντεκα ομογενειακούς ποντιακούς φορείς της Γερμανίας  κεντρικής εκδήλωσης στο Neuss του Düsseldorf. Oι άλλες δύο πραγματοποιήθηκαν από Λύκεια.  Η μια εκδήλωση οργανώθηκε από το 5ο Γενικό Λύκειο Κατερίνης και η δεύτερη από την «Ελληνική Παιδεία» στο Μαρούσι. Έμεινα έκπληκτος από την ποιότητα των εκπαιδευτικών και των μαθητών, την ευρυμάθειά τους και τη διάθεση να πάρουν στα χέρια τους την υπόθεση της διατήρησης της ιστορικής μνήμης.

σάρωση0006Στη διοργάνωση της εκδήλωσης στη βορειοδυτική Γερμανία συμμετείχαν οι σύλλογοι από τις πόλεις: Aachen,  Bielefeld, Dortmund, Düsseldorf, Frechen, Herten, Köln, Krefeld, Lüdenscheid, Neuss και  Wuppertal. Στο κάλεσμά τους αναγράφεται: «Οι μνήμες των γεγονότων του ξεριζωμού και ο μεγάλος αριθμός θυμάτων, οδηγούν τους ποντιακούς συλλόγους της Ρηνανίας Βεστφαλίας την ημέρα αυτή σε μια κοινή πράξη ένδειξης πένθους και απονομής τιμής σε όλους που αγωνίστηκαν αλλά και έδωσαν τη ζωή τους στο βωμό των αγώνων για την διατήρηση του πολιτισμικού μας πλούτου και της μεγάλης ιστορίας μας…»

     Οι εκδήλωσεις έγιναν στις 17 Μαϊου στο Ναό Αγίου Νεκταρίου του Neuss. Ο Ναός είναι μια παλιά καθολική εκκλησία γοτθικού ρυθμού, την οποία παραχώρησε η Καθολική Εκκλησία στους ελληνορθόδοξους λόγω της υποχώρησης του θρησκευτικού συναισθήματος και της εξαιρετικής συρρίκνωσης του καθολικού ποιμνίου. Η πρόσφατη βυζαντινή αγιογράφηση συνδυασμένη με τα παλιότερα εικαστικά στοιχεία, όπως τα χαρακτηριστικά βιτρό με βιβλικά θέματα, αλλά και η εσωτερική γοτθική αρχιτεκτονική του χώρου, δημιουργούν μια παράδοξη σύνθεση για το ασυνήθιστο ελλαδικό μάτι.

           Η συμμετοχή, κυρίως της νεολαίας, ήταν μεγάλη. Εκτός από τις καθιερωμένες εισηγήσεις, οι σύλλογοι με τους νέους τους παρουσίασαν διάφορα δρώμενα σχετικά με την επέτειο. Ήταν εντυπωσιακό να βλέπεις τα παιδιά, τρίτα γενιά των μεταναστών πλέον, να επικοινωνούν μεταξύ τους στα γερμανικά, αλλά να εκφράζουν την έντονη αγάπη για την ποντιακή καταγωγή και τον ποντιακό πολιτισμό. Οι εκδηλώσεις στο εξωτερικό από τους Έλληνες της διασποράς έχουν πάντα μια ιδιαίτερη γοητεία.

 Το 5ο Λύκειο Κατερίνης

 Η περιοχή της Κατερίνης αποτελεί μια περιοχή συμπαγούς εγκατάστασης προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής του 1922. Ειδικά, οι Πόντιοι πρόσφυγες συνέχισαν να εγκαθίστανται και κατά τη διάρκεια των επόμενων προσφυγικών κυμάτων από την πρώην ΕΣΣΔ: 1939, 1965, 1975 και από το 1989 κι εντεύθεν. Η περιοχή έχει την ιδιομορφία της ομαλής συνύπαρξης των διαφορετικών ελληνικών ομάδων, προσφυγικών και γηγενών, χωρίς αντιπαλότητες και ανταγωνισμούς. Και αυτό αποδείχτηκε περίτρανα με τις κοινές εκδηλώσεις που διοργανώνουν για ζητήματα Ιστορίας που ξεπερνούν πλέον την τοπικιστική διαχείριση και γίνονται αντικείμενο μιας ευρύτερης αποδοχής.

 Οι εκδηλώσεις του 5ου Λυκείου Κατερίνης διοργανώθηκαν στις 8 Μαϊου με θαυμαστή ομοφωνία από τους καθηγητές και το σύλλογο γονέων του σχολείου. Ψυχή των εκδηλώσεων ήταν ο διευθυντής του Λυκείου Β. Μπιτόπουλος, ο πρόεδρος του συλλόγου γονέων Γ. Αραβίδης και η Β. Μπατσαρά, ο καθηγητής Φυσικής Κ. Σαραϊλίδης, η Μ. Χαλκίδου, η Γ. Σιονακίδου καθώς και η πλειονότητα των καθηγητών που συμμετείχε συντονίζοντας τις μαθητικές επιτροπές. Οι μαθητές δημιούργησαν ορχήστρα και χορωδία. Τραγούδησαν ποντιακά τραγούδια και θρήνους. Επίσης παρουσίασαν θεατρικά δρώμενα που αφορούσαν τη Γενοκτονία και την προσφυγιά. Εξαιρετικό ήταν το εφεύρημα, όταν στη σκηνή κάποιους χορούς τους άρχιζαν οι γέροντες της δεύτερης προσφυγικής γενιάς και στην εξέλιξή του παραχωρούσαν τη θέση τους στους μαθητές της τέταρτης και πέμπτης προσφυγικής γενιάς, οι οποίοι και ολοκλήρωναν τον χορό.

 Συγκλονιστικές ήταν οι μαρτυρίες δύο εκπροσώπων της δεύτερης γενιάς που κατατέθηκαν, του Γ. Αβραμίδη και του Σ. Αντωνιάδη. Μέσα από αυθεντικές οικογενειακές ιστορίες περιγράφηκαν  τραγικές στιγμές της Γενοκτονίας. Με μια έννοια, η μετάδοση της ιστορικής μνήμης γίνεται ομαλά –χωρίς καμιά «κατασκευαστική» απόπειρα- στις περιοχές αυτής όπου υπάρχει προσφυγική εγκατάσταση. Βασικός φορέας των πληροφοριών είναι πλέον οι δεύτερης γενιάς πρόσφυγες, οι οποίοι μεγάλωσαν και διαμορφώθηκαν μέσα από το άκουσμα των εμπειριών των γονιών τους. 

 Ενδιαφέρον επίσης είχε το μοντέλο παρουσίασης της βασικής εισήγησης, που επέλεξαν οι μαθητές με τους καθηγητές στους. Ξεπερνώντας την από καθ’ έδρας παράθεση των αναλύσεων και των ιστορικών στοιχείων, επέλεξαν έναν διάλογο μαθητών με τον εισηγητή. Αξιοσημείωτη ήταν επίσης και η συμμετοχή της υπόλοιπης εκπαιδευτικής κοινότητας στην εκδήλωση αυτή.

 Η «Ελληνική Παιδεία» στο Μαρούσι

 Εντυπωσιακές εκδηλώσεις υπό τον τίτλο «Πόντος της Ρωμιοσύνης 1919-2009» στις 10 Μαϊου οργανώθηκαν από τα εκπαιδευτήρια «Ελληνική Παιδεία». Ψυχή των εκδηλώσεων οι εκπαιδευτικοί: π. Απόστολος Σακελλαρίου, Δημήτρης  Ράπτης, Φλώρα Τζανακάκη, Αθηνά Αλεξίου κ.ά. Για μία ολόκληρη μέρα πραγματοποιήθηκε ένα ποντιακό πανηγύρι, στο «ποντιακό χωριό» που στήθηκε στην αυλή του γυμνασίου στο Μαρούσι. Από καιρό πριν ομάδες μαθητών είχαν αναλάβει να μελετήσουν διάφορα θέματα που σχετίζονταν με τη λαογραφία και την ιστορία του Πόντου.

 Όλα αυτά παρουσιάστηκαν τη μέρα της εκδήλωσης με θαυμαστό τόπο και με την υποδοχή του «Καλώς έρθετεν». Γύρω από ένα κέντρο, που ήταν  αναπαράσταση του Εύξεινου Πόντου με τα ονόματα των ελληνικών πόλεων γραμμένα στις «όχθες» του, στήθηκε το «ποντιακό χωριό». Σε ένδειξη σεβασμού για τους Άγιους του Πόντου, στον προαύλιο χώρο δημιουργήθηκε ένα εκκλησάκι, όπου εκτέθηκαν τα λείψανα ενός από τους πλέον πρόσφατους Αγίους της Ελλαδικής Εκκλησίας, του Αγίου Γεωργίου του Καρσλίδη. 

Υπήρχαν περίπτερα αφιερωμένα σε ξεχωριστές πλευρές της ζωής του ελληνικού Πόντου: ιστορία, εκπαίδευση, φύση, θρησκευτική ζωή, καθημερινή ζωή, ήθη-έθιμα, ποντιακή φορεσιά, ποντιακή κουζίνα,  λαϊκή παράδοση, ποντιακή γλώσσα. Και μέσα στα περίπτερα, όπου υπήρχαν σχετικές προβολές βίντεο, υπήρχαν και μαθητές των αντίστοιχων επιτροπών που ενημέρωναν τους επισκέπτες. Παράλληλα παρουσίαζαν  και δρώμενα από την καθημερινή ζωή του Πόντου. 

Η πολυθεματικότητα της προσέγγισης αποτυπώθηκε επίσης και σε μια ιδιαιτέρως προσεγμένη έκδοση 48 σελίδων, όπου οι ομάδες τω μαθητών παρουσίασαν περιληπτικά τα θέματα –με υποδειγματικά όμως κείμενα- τα οποία ασχολήθηκαν: 

Για τους μαθητές του γυμνασίου και του λυκείου υπήρξε και ένα παιχνίδι με βραβεία για την ποντιακή διάλεκτο, ώστε να κατανοήσουν την ιδιομορφία και τη σημαντικότητά της. Το πολιτιστικό μέρος της εκδήλωσης ολοκληρώθηκε με μια χορευτική παράσταση, όπου μαθητές του Λυκείου, ντυμένοι με ποντιακές στολές, χόρεψαν τους χορούς κάτω από τους ήχους της λύρας του Σωτήρη Γάλλου και του νταουλιού του Ν. Θεοδωρίδη.   

Οι εκδηλώσεις ολοκληρώθηκαν με την πραγματοποίηση ενός επιστημονικού συμποσίου, όπου εκτός από τον υποφαινόμενο συμμετείχε ο Χάρης Τσιρκινίδης (ερευνητής-συγγραφέας) και η Χαρά Γαλανού (νομικός-εγκληματολόγος). Εντυπωσίασε το πλήθος και το ενδιαφέρον του ακροατηρίου, το οποίο στο τέλος του συμποσίου διατύπωσε γόνιμους προβληματισμούς και κατέθεσε καίριες ερωτήσεις. 

Οι εκδηλώσεις της «Ελληνικής Παιδείας» ήταν πρωτοποριακές. Γιατί πραγματοποιήθηκαν σ’ ένα χώρο που δεν είχε άμεση σχέση με τον προσφυγικό ελληνισμό, ούτε στα κίνητρα ήταν η ανάδειξη των συγκεκριμένων ιστορικών   και λαογραφικών στοιχείων για προσωπικούς λόγους. Η πρωτοβουλία της «Ελληνικής Παιδείας» ανέδειξε μια εντυπωσιακή στροφή που πραγματοποιείται σήμερα στους κόλπους της ελληνικής κοινωνίας, η οποία διεκδικεί πλέον την ολοκληρωμένη γνώση της νεοελληνικής ιστορίας, απορρίπτοντας τις παραδοσιακές προκαταλήψεις και τις τοπικιστικές αγκυλώσεις. 

————————–

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Εύξεινος Πόντος», Αρ. Φύλλου 149, Ιούλιος 2009

deletedeletedeletedeletedeletedeletedeletedeletedeletedeletedeletedeletedeletedeletedelete

Όμως η διαπίστωσή μου για την εκδήλωση με τους Taner Aksam,  Roger Smith,  George Shirinian: «Η σημαντικότητα του γεγονότος είναι 1_railwayαυταπόδεικτη. Και αυτό ανεξάρτητα από την κακή οργάνωση και την προφανή αδυναμία ή ανεπάρκεια των οργανωτών να συνδέσουν τις σημαντικές αυτές παρουσίες με τους Έλληνες ιστορικούς, μεταφέροντας τους γόνιμους προβληματισμούς στην  ουδέτερη έως σήμερα νεοελληνική  ιστοριογραφία» προκάλεσε μια αδικαιολόγητη αντίδραση που εκφράστηκε με  μια αρκετά σκληρή επιστολή που παρατίθεται στη συνέχεια. Μετά από την επιστολή παρατίθεται η δική μου απάντηση. Το στόρι θα μπορούσε να έχει ως τίτλο: «Εγωισμοί, αδυναμίες και έλλειψη ανοχής προς τον κριτικό λόγο στη νεότερη γενιά των Ποντίων επιστημόνων» 

 Επιστολή Θεοδόση Κυριακίδη

Ευθύς εξαρχής θέλω να σημειώσω πως λυπάμαι πραγματικά που αναγκάζομαι να δημοσιεύσω την παρούσα παρέμβασή μου για να σχολιάσω κάποιες παρατηρήσεις που φιλοξενήθηκαν στο προηγούμενο φύλλο της εφημερίδας «Εύξεινος Πόντος».
Η σύντομη αναφορά του κ. Αγτζίδη στην εκδήλωση που οργάνωσε η
Συντονιστική Επιτροπή Νεολαίας της Π.Ο.Ε. σε συνεργασία με τις νεολαίες των Αρμενίων και Ασσυρίων έκλεινε με το εξής σχόλιο: «H σημαντικότητα του γεγονότος είναι αυταπόδεικτη.
Και αυτό ανεξάρτητα από την κακή οργάνωση και την προφανή αδυναμία ή ανεπάρκεια των οργανωτών να συνδέσουν τις σημαντικές αυτές παρουσίες με τους Έλληνες ιστορικούς, μεταφέροντας τους γόνιμους προβληματισμούς στην ουδέτερη έως σήμερα νεοελληνική ιστοριογραφία».Επειδή στη συγκεκριμένη εκδήλωση τουλάχιστον όσον αφορά τους επιστήμονες που προσήλθαν, αποκλειστική ευθύνη – σε συνεννόηση πάντα με το προεδρείο της
Σ.Ε.Ν. και των υπολοίπων νεολαιών – είχε το ερευνητικό κέντρο του Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα, θέλω να εστιάσω στα εξής:1ον Καταρχήν θα πρέπει να σημειώσουμε πως η επιλογή των προσώπων δεν είναι τυχαία για δυο λόγους.
Ο πρώτος είναι προφανέστατος. Είναι οι πλέον ειδικοί επιστήμονες και τεχνοκράτες που ασχολούνται με το ζήτημα της Γενοκτονίας και μάλιστα με διεθνή αναγνώριση.
Ο δεύτερος είναι ότι με τους συγκεκριμένους επιστήμονες και άλλους βέβαια, υπάρχει προσωπική επαφή και συνεργασία με το ερευνητικό μας κέντρο.
Δεν είναι δηλαδή η εκδήλωση αυτή ένα πυροτέχνημα αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πρόγραμμα συνεργασίας των ελλήνων και ξένων ερευνητών και σε μια συντονισμένη προσπάθεια εξωστρέφειας της ποντιακής έρευνας.2ον Είναι τουλάχιστον ανεύθυνο να υπάρχουν αυτά τα σχόλια από έναν άνθρωπο ο οποίος υπηρετεί στην
Π.Ο.Ε. από τη θέση του υπευθύνου ιστορίας.
Δεν θα επεκταθώ περισσότερο στο τι θα έπρεπε να κάνει από τη θέση αυτή γιατί η παρέμβαση μου αυτή δεν έχει να κάνει με το συγκεκριμένο πρόσωπο αλλά με μια νοοτροπία που επικρατεί στο χώρο που εμάς τουλάχιστον τους νέους επιστήμονες δεν μας εκφράζει.
3ον Το ζήτημα προφανώς το χειρίστηκε πρόχειρα ο κ. Αγτζίδης γιατί θα μπορούσε από την αρχή να έρθει σε επαφή μαζί μας και να κανονίσουμε μια συνάντηση των καθηγητών μαζί του.
Η προχειρότητα φαίνεται και από την επαναλαμβανόμενη λανθασμένη δημοσίευση του τίτλου της ομιλίας του Τανέρ Ακτσάμ σε τόσα πολλά μέσα επικοινωνίας, ηλεκτρονικά και έντυπα. Αντί δηλαδή του τίτλου της ομιλίας που έκανε ο Ακτσάμ που ήταν «Ottoman Documents and Expulsion of Greeks from Asia Minor in 1913-1914» σημειώνει την ομιλία του George Shirinian με τίτλο: «The German Foreign Office Archives on the Armenian and Greek Genocides». Αυτό είναι το μικρότερο κακό. Αλλά για να μην μείνουν και λανθασμένες εντυπώσεις από αυτήν την ιστορία θέλω να σημειώσω πως κάθε φορά που το Ερευνητικό Κέντρο του Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα καλεί κάποιον σοβαρό επιστήμονα στην Ελλάδα φροντίζουμε να τον φέρουμε σε επαφή με τα ελληνικά επιστημονικά αλλά και ποντιακά οργανωτικά πράγματα.
Για να μιλήσω πιο συγκεκριμένα στην προκειμένη περίπτωση, είχαμε οργανώσει με την Εύξεινο Λέσχη Θεσσαλονίκης και τελικώς συμμετείχε και η Μέριμνα Ποντίων Κυριών μια διάλεξη του Τανέρ Ακτσάμ και του George Shirinian στην αίθουσα της Ευξείνου Λέσχης μια ημέρα πριν την εκδήλωση της Αθήνας, δηλαδή στις 9 Μαΐου.
Εκεί οι δυο προσκεκλημένοι συναντήθηκαν με νέους ερευνητές και επιστήμονες μεταξύ άλλων τους Κυριάκο Χατζηκυριακίδη, Αλέξανδρο Καστρινάκη, Ελένη Μεντεσίδου κ.ά, έδωσαν συνεντεύξεις σε διάφορα δημοσιογραφικά και τηλεοπτικά μέσα και συναντήθηκαν με παράγοντες του οργανωμένου ποντιακού και αρμενικού χώρου. Να σημειωθεί ότι είχε προβλεφθεί δείπνο και συνάντηση με τον Τανέρ Ακτσάμ και τον Κώστα Φωτιάδη ενώ την βραδιά της ομιλίας τους είχαν προσκαλεστεί και συμμετείχαν καθηγητές του Αριστοτελείου μεταξύ των οποίων και η Άρτεμις Ξανθοπούλου. Αυτά για να μείνω στις πιο σημαντικές και συντονισμένες συναντήσεις που έγιναν.
Η ίδια μέριμνα λήφθηκε όταν καλέσαμε στην Ελλάδα για το 2ο Διεθνές Συνέδριο Ποντιακών Ερευνών τους Sergei Karpov, Richard Hovannisian, Michael Meeker, και Tom Sinclair για να μείνω μόνο στις ξένες συμμετοχές.
Στο σημείο αυτό και με την παρούσα ευκαιρία πρέπει νομίζω να αναγνωρίσουμε την πολύ σημαντική αρωγή της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης και της Μέριμνας Ποντίων Κυριών γιατί έχουν κατανοήσει πόσο σημαντική είναι η προώθηση της σοβαρής επιστημονικής έρευνας και την στηρίζουν με κάθε τρόπο.
Για να επανέλθουμε στην εκδήλωση του Μαΐου στην Αθήνα, οι επιστήμονες και οι τρεις αυτή την φορά Ακτσάμ, Shirinian, Smith συναντήθηκαν πάλι με νέους ερευνητές, έδωσαν συνεντεύξεις ενώ μετά το τέλος της εκδήλωσης προβλέφτηκε να υπάρχει χρόνος να συναντηθούν και να συζητήσουν με μέλη της
Π.Ο.Ε. και της ΔΙ.ΣΥ.Π.Ε.
Κύριο θέμα συζήτησης που συνεχίστηκε και στο δείπνο ήταν η δημιουργία διεθνούς κέντρου ποντιακών ερευνών και ο συντονισμός δράσεων για την καλύτερη προώθηση του αιτήματος της αναγνώρισης της Γενοκτονίας.
Η συζήτηση αυτή δεν ξεκίνησε από μηδενική βάση αλλά από αυτά που είχαν ήδη συζητηθεί στο Σικάγο το Μάιο του 2008 με πρωτοβουλία του προέδρου του εκεί ποντιακού συλλόγου Γιώργου Μαυρόπουλου.Επειδή οι ενέργειες, οι συναντήσεις και οι συζητήσεις που έχουν γίνει πριν, κατά τη διάρκεια, αλλά και μετά την εκδήλωση της 10ης Μαΐου είναι πολλές και δεν έχουν τώρα νόημα να εκτεθούν εδώ σταματώ σε αυτά που σημειώθηκαν παραπάνω.
Είναι, όμως, τουλάχιστον ανεύθυνο να εκφέρονται τέτοιες απόψεις επειδή ουσιαστικά δεν ήρθε ο ίδιος σε επαφή με το επιστημονικό αυτό δυναμικό κατά τη διάρκεια της παρουσίας τους στην Ελλάδα.
Εξάλλου δεν φταίει η Οργανωτική Επιτροπή της συγκεκριμένης εκδήλωσης αν ο κ. Αγτζίδης είχε κανονίσει την ίδια ώρα να παρευρεθεί σε μια άλλη εκδήλωση. Όσοι οργανώνουν τέτοιες εκδηλώσεις διεθνούς χαρακτήρα καταλαβαίνουν πόσο δύσκολο είναι να συντονιστούν όλοι αυτοί οι πολυάσχολοι καθηγητές και να συγκεντρωθούν σε μια συγκεκριμένη ημερομηνία.Επίσης είναι άδικο να μην αναγνωρίζουμε τη δουλειά των νέων παιδιών των νεολαιών που εργάστηκαν με πολύ μεράκι και για να στήσουν αυτήν την εκδήλωση, η οποία στέφθηκε με απόλυτη ομολογουμένως επιτυχία. Θα πρέπει να μην ξεχνάμε ότι αυτοί οι νέοι άνθρωποι που οργάνωσαν την εκδήλωση και όχι μόνο αυτήν αλλά και πολλά άλλα είναι νέοι άνθρωποι που παλεύουν μεταξύ βιοπορισμού και της αγάπης τους για την προώθηση της ποντιακής υπόθεσης σε όλες της τις εκφάνσεις. Ξεπερνούν λοιπόν τις αμέτρητες δυσκολίες τους και προσφέρουν ουσιαστικό έργο στα ποντιακά επιστημονικά και οργανωτικά πράγματα χωρίς να ζητούν άλλα ανταλλάγματα.Φέρει λοιπόν μεγάλη ευθύνη αυτός που παίρνει θέση για τις δράσεις της νεολαίας, όχι μόνο γιατί αν συγκριθούν σε ποιότητα με δράσεις άλλων φορέων, καταλαβαίνει κανείς πως η νεολαία έχει διδάξει ουσιαστικό τρόπο λειτουργίας, αλλά και γιατί όπως προανέφερα αυτά τα παιδιά δεν έχουν ακόμη τακτοποιήσει τις προσωπικές τους υποθέσεις, (εργασία κλπ) και παρόλα αυτά εργάζονται πυρετωδώς για την ποντιακή υπόθεση. Είναι λοιπόν πολύ βολικό, όσο και άδικο, ex cathedra να διατυπώνουμε απόψεις και να συμπεριφερόμαστε ως κριτές σε διάφορα ζητήματα. Κλείνοντας θέλω να σημειώσω πως είμαι πολύ περήφανος που είμαι ενεργό μέλος της
νεολαίας της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος, διότι η πλειοψηφία των παιδιών δουλεύει ακόμη με πολύ όρεξη, μεράκι και αλτρουισμό. Υ.Γ. Αλήθεια ποιους ιστορικούς εννοεί ο κ. Αγτζίδης;
Καλό είναι να μας τους κατονομάσει για να τους συμπεριλάβουμε την επόμενη φορά στις δραστηριότητες μας.

Θεοδόσιος Αρ. Κυριακίδης
Υπ. Διδ. Νεότερης Ιστορίας Υπ. Ερευνητικού Κέντρου «Αγ. Γεωργίου Περιστερεώτα»
Συντονιστής Π.Ε.Ν. Θεσσαλονίκης
Πηγή: Εφημερίδα «Εύξεινος Πόντος», Αρ. Φύλλου 150, Ιούλιος 2009

deletedeletedeletedeletedeletedeletedeletedeletedeletedeletedeletedeletedeletedeletedelete

Η απάντησή μου στην Επιστολή:

Μερικές αναγκαίες διευκρινήσεις

Διαβάζοντας την «Επιστολή» του κ. Θ. Κυριακίδη»Εύξεινος Πόντος», αρ. φύλλου 150, Ιούλιος 2009) μου προκάλεσε εντύπωση η ένταση που προκλήθηκε καθώς και η ανάληψη «ευθύνης» για μια απλή, αλλά ουσιαστική, επισήμανση στον «Εύξεινο Πόντο» (φ.149), που αναφερόταν στην ιδιαιτέρως σημαντική εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στην Παλαιά Βουλή στις 10 Μαϊου.
 
Συγκεκριμένα έγραφα: «Οι φετινές εκδηλώσεις για τη Γενοκτονία ήταν οι σημαντικότερες που έλαβαν χώρα από τότε που ο ποντιακός χώρος (αρχές της δεκαετίας του ’90) άρχισε να τιμά συλλογικά την επέτειο. Και αυτό γιατί κύριοι ομιλητές στις εκδηλώσεις δεν ήταν Έλληνες ιστορικοί και ερευνητές αλλά ξένοι. Κορυφαίο υπήρξε το πρώτο μέρος της εκδήλωσης -που διοργάνωσαν στις 10 Μαϊου στην Παλαιά Βουλή οι νεολαίες των Ποντίων, Αρμενίων και Ασσυρίων- με περιλάμβανε εισηγήσεις σημαντικών ιστορικών, όπως ο εξαιρετικός Τούρκος ιστορικός Taner Aksam… ο Roger Smith… και ο George Shirinian …”. Η σημαντικότητα αυτού του γεγονός είναι αυταπόδεικτη. Και αυτό ανεξάρτητα από την κακή οργάνωση και την προφανή αδυναμία ή ανεπάρκεια των οργανωτών να συνδέσουν τις σημαντικές αυτές παρουσίες με τους Έλληνες ιστορικούς, μεταφέροντας τους γόνιμους προβληματισμούς στην ουδέτερη έως σήμερα νεοελληνική ιστοριογραφία.»
 
 Να σημειώσω ότι η επισήμανση στην τελευταία παράγραφο αφορούσε κυρίως την ίδια την κεντρική Π.Ο.Ε., τους ιδεολογικούς της προσανατολισμούς, τις ιεραρχήσεις της, την αποσαφήνιση του περιεχομένου των ιστορικών γεγονότων, αλλά και την δυνατότητα παρέμβασης ή το εύρος που θα μπορούσε να δώσει σε τέτοιες διοργανώσεις. Γιατί ο τελικός υπεύθυνος είναι η κεντρική Π.Ο.Ε., εφόσον αυτή είναι το κέλυφος μέσα στο οποίο αναπτύσσονται τέτοιες δραστηριότητες.

Δηλαδή η αφορμή για την επισήμανση των αρνητικών ήταν η θεσμική δυσλειτουργία που παρατηρήθηκε και αυτό βεβαίως δεν αφορά τη Νεολαία, η οποία σε καθαρά απόλυτο οργανωτικό επίπεδο έπραξε άριστα. Η αναφορά σε «κακή οργάνωση» αφορούσε όλα τα υπόλοιπα, όπως αναφέρονται στην Επιστολή Παραίτησης.

Θα έπρεπε να τονιστεί επίσης ότι η επισήμανση των προβλημάτων έγινε μόνο σε μια ποντιακή εφημερίδα και εξωτερίκευε με ένα σύντομο τρόπο εμπειρίες και σκέψεις από την επαφή με τους διοργανωτές και κατατέθηκε για να προβληματίσει την κεντρική Π.Ο.Ε. Φυσικά, η αναγνώριση της σημαντικότητας και της μοναδικότητας της διοργάνωσης τονίστηκε επανειλημμένως σε κείμενά μου. Αντίστοιχη κριτική απουσίαζε –και όχι τυχαία- στο άρθρο μου με τίτλο «Υπόθεση των σχολείων η Γενοκτονία των Ποντίων» («Αδέσμευτος Τύπος», 17 Μαϊου 2009, σελ. 14-15).

Εκεί έγραφα: «Η κορυφαία επιστημονική παρουσία του Τούρκου ιστορικού Taner Aksam, καθηγητή ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Clark της Μασαχουσέτης, σε εκδήλωση που έγινε στην Παλαιά Βουλή για τη Γενοκτονία του ποντιακού ελληνισμού, απέδειξε ότι η συζήτηση για τα τραγικά γεγονότα που χαρακτήρισαν την πτώση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την έλευση των εθνικών κρατών, έχει μια διεθνή εμβέλεια. Επίσης, το γεγονός της διοργάνωσης της συγκεκριμένης εκδήλωσης στις 10 Μαϊου 2009 από τη Συντονιστική Επιτροπή Νεολαίας της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδας (Π.Ο.Ε.), την Αρμενική Νεολαία Ελλάδας και την Πανελλήνια Ένωση Ασσυρίων, απέδειξε ότι και οργανωτικά πλέον οι απόγονοι των θυμάτων διοργανώνουν από κοινού τη διεθνή τους παρέμβαση. Ξεπερνούν παράλληλα και έναν κακώς νοούμενο τοπικισμό, που καλλιέργησαν κάποια Κέντρα για ίδιον όφελος και περιόρισαν τη Γενοκτονία των Ελλήνων της Ανατολής μόνο στην υποπερίπτωση του Πόντου, και πορεύονται αναζητώντας την ιστορική αλήθεια, μαζί με την ιστορική δικαίωση και την καταδίκη του τουρκικού εθνικισμού…»

Πριν λοιπόν κάποιος αναλάβει το βάρος των παραλείψεων και των υστερήσεων, θα ήταν καλό αφενός να έχει πλήρη γνώση του συνόλου της προσέγγισης και αφετέρου να προσπαθήσει να αντιληφθεί χωρίς εγωισμούς την πρόθεση του επισημαίνοντος.

poe_logo__Το σύνολο του προβληματισμού μου παρουσιάζεται στην Επιστολή Παραίτησης από τη θέση του Υπευθύνου Ιστορίας της Π.Ο.Ε. (απεστάλη στον πρόεδρο της Π.Ο.Ε. στις 5/4, άμα τη πληροφορήσει της εκδήλωσης από την ανάρτηση του τελικού προγράμματος):

«…Με αφορμή την απουσία ουσιαστικής συνεργασίας για την πραγματοποίηση των εκδηλώσεων (που σχετίζονται με τη Π.Ο.Ε.) για θέματα Ιστορίας, παρακαλώ να δεχθείτε την παραίτησή μου από τη θέση αυτή. Σημειώνω ότι στη συνεδρίαση του Δ.Σ. της Π.Ο.Ε. του Μαρτίου με την ιδιότητα του Συντονιστή του Τομέα Ιστορίας είχα θέσει κάποιες ιδέες και προτάσεις για τα ζητήματα που σχετίζονταν με τις εκδηλώσεις για τη Γενοκτονία, τα οποία αντιμετωπίστηκαν ευνοϊκά από τους συναδέλφους.

 deleteΗ απουσία συνεργασίας, αλλά και ουσιαστική διάθεση επικοινωνίας με την κεντρική Π.Ο.Ε., όσον αφορά τουλάχιστον τα ζητήματα Ιστορίας, έχουν ως αρνητικό αποτέλεσμα τη διοργάνωση δύο εκδηλώσεων και επιστημονικών συμποσίων την ίδια μέρα (10 Μαϊου) στην Αθήνα. Την πρώτη και προγραμματισμένη από τα Χριστούγεννα εκδήλωση των εκπαιδευτηρίων «Ελληνική Παιδεία» και τη δεύτερη από τη Συντονιστική Επιτροπή Νεολαίας της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδας.
  Στο πλαίσιο του παραπάνω προβληματισμού τους τόνισα, ως Συντονιστής του Τομέα Ιστορίας της Π.Ο.Ε., ότι το κύριο ζήτημα στην Ελλάδα είναι ο επηρεασμός της κοινότητας των Ελλήνων ιστορικών για τα ζητήματα της Γενοκτονίας και η ανάδειξη του αξιόπιστου ρεύματος της προσφυγικής ιστοριογραφίας.
 
Στις επαφές που έγιναν με πρωτοβουλία μου με τους υπευθύνους της Νεολαίας -αφού πληροφορήθηκα παρεπιπτόντως για τη διοργάνωση της εκδήλωσής της την ίδια μέρα μ’ αυτή της «Ελληνικής Παιδείας»- επικράτησε βεβαίως καλή διάθεση. Ενημέρωσα τους υπευθύνους ότι αυτή τη στιγμή στον ελλαδικό χώρο δεχόμαστε μια μεγάλη αναθεωρητική επίθεση, τόσο από συγκεκριμένους ιστορικούς όσο και από ένα ιδιότυπο ιδεολογικό ρεύμα, που έχει μεγάλες προσβάσεις στα ΜΜΕ και διαμορφώνει τόσο την κοινή γνώμη όσο και τη εικόνα της ελλαδικής ελίτ για τα θέματά μας. Τους επέστησα την προσοχή ότι η τάση αυτή (Λιάκος, Ρεπούση, Κωστόπουλος και πολλοί άλλοι) θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με έξυπνες παρεμβάσεις.
 
  Δυστυχώς δεν ελήφθησαν καθόλου υπόψη αυτά, ούτε υπήρξε κάποια άλλη επικοινωνία τουλάχιστον προς ενημέρωση. Γεγονός που το εκλαμβάνω ως έλλειψη εκτίμησης και σεβασμού προς την κεντρική Π.Ο.Ε. Αντίθετα αρκετό καιρό αργότερα είδα το τελικό πρόγραμμα.
 
 Οι επισημάνσεις μου αυτές, αλλά και η παραίτησή μου από τη θέση του
συντονιστή Ιστορίας, έγιναν περισσότερο για να επιδιωχθεί η βελτίωση της λειτουργίας της μοναδικής δημοκρατικής Ομοσπονδίας που διαθέτει ο ποντιακός ελληνισμός και να δημιουργηθούν συνθήκες συνεργασίας και επικοινωνίας των διαφόρων τμημάτων που την απαρτίζουν.
deleteΤους πρότεινα ότι για να γίνει αυτό θα έπρεπε να συνδεθούμε με το ελληνικό πανεπιστήμιο και ειδικά με τις Σχολές Ιστορίας. Τους πρότεινα επίσης να συμμετέχει τουλάχιστον ένας Έλληνας ιστορικός και τους υπέδειξα τρία ονόματα: του ομότιμου καθηγητή του πανεπιστημίου της Βιέννης κ. Πολυχρόνη Ενεπεκίδη, του καθηγητή ιστορίας του Α.Π.Θ. κ. Φαίδωνα Μαλιγκούδη και του ομότιμου καθηγητή ιστορίας κ. Ιωάννη Χασιώτη. Να σημειώσουμε ότι ο κ. Ενεπεκίδης είναι μόνος διεθνούς εμβέλειας Πόντιος ιστορικός, καθώς και ο πρώτος που μελέτησε τα γερμανοαυστριακά αρχεία (εκδόθηκαν από την Εύξεινο Λέσχη). Για τα ίδια αρχεία θα μιλήσει και ο Τούρκος ιστορικός Taner Aksam στις 10 Μαϊου.

IMGP0844 Μερικές παρατηρήσεις:
– Η έλευση τριών πολύ σημαντικών ξένων επιστημόνων με απουσία ελληνικού επιστημονικού δυναμικού, φαντάζει τουλάχιστον παράδοξη.
– Επίσης η αντιδεοντολογική σύνδεση των κορυφαίων αυτών επιστημόνων με τους εκπροσώπους μόνο του πολιτικού συστήματος (Βαρβιτσιώτης, Χρυσοχοϊδης, Κουβέλης, Γκίκας, Αράπογλου), αναδεικνύει μια εξαρτημένη λογική και μεταφέρει σε μια κορυφαία στιγμή τη δομή των επαρχιακών μας εκδηλώσεων –όπου ανακατεύονται στην ίδια εκδήλωση επιστήμονες, πολιτικοί, και κομματάρχες.
– Ο τίτλος «Πόντιοι-Αρμένιοι-Ασσύριοι» επαναλαμβάνει το ίδιο λάθος που έχει επισημανθεί και παλιότερα, εξισώνοντας μια εθνικοτοπική ομάδα, ενταγμένη στο ελληνικό έθνος, με ολοκληρωμένα έθνη.
– Ο τίτλος αυτός έρχεται σε αντίθεση με το ίδιο το ιστορικό γεγονός της γενοκτονίας. Λειτουργεί επίσης αναθεωρητικά και προσβλητικά για τις άλλες ομάδες Ελλήνων της Μικρασιατικής γης που υπέστησαν την ίδια ακριβώς πολιτική του τουρκικού εθνικισμού. Δηλαδή, περιορίζοντας τη γενοκτονία μόνο στο Βορρά της Μικράς Ασίας επαναλαμβάνει ένα παλιό λάθος, που συρρικνώνει τελικά τον πραγματικό αριθμό των Ελλήνων θυμάτων της γενοκτονίας στο σύνολο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αυξάνοντας παράλληλα πλασματικά τους αριθμούς στον Πόντο, δίνοντας έτσι εύκολα επιχειρήματα προς το τουρκικό κράτος και τους αντι-πόντιους αναθεωρητές.
– Η αντίθεση αυτή που εντόπισα παραπάνω, θα έπρεπε ήδη να έχει ξεπεραστεί από την απόφαση του IAGS με την οποία αναγνωρίστηκε ότι η γενοκτονία των Ελλήνων της Ανατολής αποτελεί μια από τις μεγάλες γενοκτονίες του 20ου αιώνα. Εκτός εάν από τις αποφάσεις αυτές κρατούμε μόνο τα σημεία που μας συμφέρουν. Επίσης η εισήγηση τόσο του Roger Smith (Ottoman Documents and expulsion of Greeks from Asia Minor in 1913-1914), όσο και του Taner Aksam (The German Foreign Office Archives on the Armenian and Greek Genocides), έρχονται σε κατάφωρη αντίθεση με τον τίτλο των εκδηλώσεων. Για όλα αυτά τα βασικά θέματα, και κυρίως από σεβασμό στους τίτλους που αποδίδει η Π.Ο.Ε. -η οποία εκφράζει τη βούληση του ελλαδικού ποντιακού ελληνισμού- παρακαλώ να δεχθείτε την παραίτησή μου….»

 

Εν κατακλείδι να επαναλάβω ότι οι επισημάνσεις των παραπάνω ζητημάτων δεν στοχεύουν στην αμφισβήτηση της νεολαίας –και ειδικά των νέων επιστημόνων που ενεπλάκησαν στη διοργάνωση της εκδήλωσης- την οποία θεωρώ ως το πλέον δημιουργικό και ελπιδοφόρο κομμάτι της Ομοσπονδίας μας. Απλώς, με αφορμή μια μεγάλη ευκαιρία που σύμφωνα με την εκτίμησή μου δεν αξιοποιήθηκε όπως θα έπρεπε και μπορούσαμε, η Π.Ο.Ε. θα πρέπει να αναλογιστεί πάνω στα ζητήματα του καλύτερου εξορθολογισμού της λειτουργίας της και της μεγιστοποίησης των δράσεων που αναλαμβάνει.

Bλάσης Αγτζίδης,
Ιστορικός, μέλος Δ.Σ. Π.Ο.Ε.
τ. συντονιστής του Τομέα Ιστορίας
Agtzidis@hol.gr

No comments yet

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: