-«Οι αυγές του μινόρε»-τραγούδια της Μικράς Ασίας

0001__Ιστορικός Σχολιασμός σε μια μουσική παραγωγή του Συλλόγου Μικρασιατών Ιωνίας

Ο σημαντικός αυτός σύλλογος -που ιδρύθηκε από τους Μικρασιάτες πρόσφυγες του ’22 στην Ιωνία (το παλιό Αραπλί και Νέα Μαγνησία) του Δήμου Εχεδώρου στο νομό Θεσσαλονίκης-  δημιούργησε ένα διπλό CD με 29 τραγούδια, όπου περιέχεται απάνθισμα αυθεντικών τραγουδιών της παλιάς Ιωνίας. Η δική μου συμβολή συνίσταται στην κατάθεση του παρακάτω μικρού ιστορικού περιγράμματος:

«H Mικρά Ασία θα μένει για πάντα ένα σημείο αναφοράς στην ιστορία του νεότερου ελληνισμού. Όχι μόνο γιατί για χιλιάδες χρόνια υπήρξε μια σάρωση0039γόνιμη μήτρα που γεννοβολούσε ανθρώπους, ιδέες και κινήματα. Αλλά και γιατί μέχρι σήμερα, πολλά από εκείνα τα στοιχεία, που καθόρισαν τη μοίρα της -και μαζί της και τη μοίρα ολόκληρου του σύγχρονου ελληνισμού- παραμένουν αδιερεύνητα. Η νεοελληνική ιδεολογία και η συλλογική ταυτότητα μετά το ’22, συγκροτήθηκε χωρίς να συμπεριλάβει την ιστορία των Ελλήνων της Ανατολής. Μονάχα στους οικισμούς των προσφύγων η Μνήμη παρέμενε ζώσα και διατηρούσε εκείνη τη γνώση που θα γονιμοποιούσε επιτέλους τους νεοελληνικούς προβληματισμούς, αξιοποιώντας τις δυνατότητες που έδινε πλέον η δημοκρατική κοινωνία των πολιτών.

Τι χάθηκε;

Με τη Μικρασιατική Καταστροφή χάθηκε για πάντα ο ανατολικός πνεύμονας του ελληνισμού. Χάθηκε μέσα στη Γενοκτονία, που είχε ως συμβολική, αλλά και πραγματική  κατάληξη τη σφαγή στο λιμάνι της Σμύρνης. Όταν ο τουρκικός εθνικισμός αποφάσισε να εξαφανίσει μια για πάντα την Γκιαούρ Ιζμίρ, συνεπικουρήθηκε από εκείνες τις αντιμικρασιατικές δυνάμεις της «Μικράς πλην Εντίμου Ελλάδος», που περιφρόνησαν τον ελληνισμό της Ανατολής, του στέρησαν ακόμα και το δικαίωμα της Αντίστασης και τελικά του απαγόρευσαν νομοθετικά τη φυγή από την ιωνική γη και τον παρέδωσαν στα κεμαλικά στρατεύματα.

Ήταν μια εποχή μοναδικών ευκαιριών και κορυφαίων αβελτηριών. Ήταν η ιστορική στιγμή κατά την οποία η παλιά Οθωμανική Αυτοκρατορία IMGP1688__αποχωρούσε από το ιστορικό προσκήνιο και στη θέση της έρχονταν ορμητικά τα νέα έθνη-κράτη. Στα χρόνια αυτού του μοναδικού μετασχηματισμού, τα δύο εκατομμύρια των Ελλήνων της Ανατολής δεν  μπόρεσαν να συμμετάσχουν. Και οι υπεύθυνοι, από την επαύριο κιόλας της Μικρασιατικής Καταστροφής φρόντισαν να εξαλείψουν την ιστορική μνήμη και να εμποδίσουν την ιστορική γνώση.

          Μελετώντας τις δυνάμεις που θέλησαν τη λήθη, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια ελληνική εκδοχή του κεμαλικού ερμηνευτικού σχήματος. Στο σχήμα αυτό δεν υπάρχει ρήξη μεταξύ οθωμανικού και τουρκικού χώρου, αλλά αντιθέτως υπάρχει μια αδιαμφισβήτητη και ενιαία τουρκική εθνική κυριαρχία στη Μικρά Ασία και στην Ανατολία, την οποία έρχονται να αμφισβητήσουν έξωθεν οι Έλληνες. Δεν υπάρχει γενοκτονία και οργανωμένο σχέδιο κατά των χριστιανικών κοινοτήτων από τους Νεότουρκους, γιατί απλώς η πολιτική των Νεότουρκων  συγκροτούσε «νόμιμη αντίδραση». Δεν αντιμετωπίζεται η επόμενη μέρα της οθωμανικής κατάρρευσης ως ευκαιρία επίλυσης του εσωτερικού εθνικού ζητήματος, γιατί απλώς οι χριστιανικές κοινότητες δεν αντιμετωπίζονται ως συλλογικά υποκείμενα με πολιτικά δικαιώματα.     

          Με τον τρόπο αυτό, η νεοελληνική αντίληψη της «Μικράς πλην Εντίμου Ελλάδος» περιορίστηκε απελπιστικά. Σημαντικά τμήματα της νεότερης ελληνικής ιστορίας έμειναν στο σκοτάδι ως άγραφες Λευκές Σελίδες. Κι αυτό γιατί η ιστοριογραφία μας καθορίστηκε από τα  στενά συμφέροντα του έθνους-κράτους και των διαφόρων πολιτικών εκδοχών που εμφανίστηκαν αποκλειστικά στα όριά του.

Αναπαρήγαγε έτσι πιστά την αντιμικρασιατική πολιτική, που κορυφώθηκε σε δύο ιστορικές στιγμές:

-το Νοέμβρη του 1916, όταν οι παρακρατικοί «Επίστρατοι» του Ιωάννη Μεταξά έκαναν το πογκρόμ κατά των Μικρασιατών προσφύγων (της πρώτης προσφυγιάς) και

-το Σεπτέμβρη του 1922, όταν η κυβέρνηση Γούναρη απαγόρευσε την εκκένωση της Σμύρνης και παρέδωσε  το χριστιανικό πληθυσμό στους νικητές κεμαλικούς.  

Ακριβώς στο ίδιο πλαίσιο στη συνέχεια, απεκρύβη η μικρασιατική τραγωδία και κατασκευάστηκε το ιδεολόγημα περί της «ανήθικης ιμπεριαλιστικής επίθεσης στην Τουρκία» και της «ηθικής αντίστασης του τουρκικού λαού κατά των εισβολέων». Η νομιμοποίηση των εθνικών εκκαθαρίσεων που διέπραξε ο τουρκικός εθνικισμός υπήρξε ο κοινός τόπος.

Των προσφύγων οι κοινότητες

Όμως οι κοινότητες των προσφύγων αντιστάθηκαν και κατόρθωσαν να ανατρέψουν τη διαδικασία της Λήθης. Κατόρθωσαν να αναγνωρίσουν τη Γενοκτονία που υπέστησαν από τον τουρκικό εθνικισμό και να εντάξουν την ιστορία και την κληρονομιά του ελληνισμού της Ανατολής στην συλλογική μας μνήμη.

Η εγκατάσταση των προσφύγων στην ελεύθερη Ελλάδα συνέβαλε καθοριστικά στην ανάπτυξη του τόπου. Πολλοί πρόσφυγες θα εγκατασταθούν στην Θεσσαλονίκη και στις γειτονικές προς την πόλη περιοχές. Μια από τις σημαντικές εγκαταστάσεις θα συμβεί στη Νέα Μαγνησία,  που στη συνέχεια θα μετονομασθεί Νέα Ιωνία και θα ενταχθεί στο Δήμο Εχεδώρου κατά την πρόσφατη διοικητική αναδιάρθωση της χώρας.

Έτσι, με μια έννοια, τούτη η παραγωγή που ενισχύεται από το Δήμο Εχεδώρου, εκφράζει το σεβασμό και την αναγνώριση σε μια από τις βασικές πληθυσμιακές της συνιστώσες: τους πρόσφυγες του 1922 που ρίζωσαν στη μακεδονική γη, ενθυμούμενοι και διατηρώντας όμως τις παραδόσεις της καθ’ ημάς Ανατολής.

Βλάσης Αγτζίδης, ιστορικός»

0003__

0002__ 0005__

Διεύθυνση του συλλόγου:

«Σύλλογος Μικρασιατών Ιωνίας» (τηλ. 2310-780698)

25ης Μαρτίου 14  57008 Νέα Μαγνησία – Θεσσαλονίκη

No comments yet

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: