“Smyrna delenda est” : Aναζητώντας τις σταθερές της κυρίαρχης νεοελληνικής ιδεολογίας -

 Έκθεση Βιβλίου/Πεδίο Άρεως 16-5-2012

.

Η καταστροφή τηs Σμύρνης το Σεπτέμβρη του ’22 υπήρξε το συμβολικό, αλλά και πραγματικό τέλος της ιστορικής περιόδου που άρχισε με το πραξικόπημα των Νεότουρκων (1908) και σφραγίστηκε με την απόβαση του Μουσταφά Κεμάλ στη Σαμψούντα του Πόντου (19 Μαϊου 1919) και τον ελληνικό Διχασμό.

.

Μιας περιόδου που καθόρισε για πάντα την ιστορία της περιοχής μας και οδήγησε στη μετεξέλιξη του πολυεθνικού οθωμανικού χώρου  σε μονοεθνικό έδαφος. Ο μηχανισμός αυτού του μετασχηματισμού υπήρξαν οι Γενοκτονίες των χριστιανικών λαών, Ελλήνων (Ποντίων Ιώνων, Ανατολικοθρακών κ.ά.), Αρμενίων, Ασσυροχαλδαίων.

.

Στη συνέχεια, η τραυματική εμπειρία των προσφύγων στην Ελλάδα θα εξοβελιστεί από τη δημόσια αναπαράσταση της εθνικής ιστορίας, οι πρόσφυγες θα αντιμετωπιστούν εργαλειακά τόσο από τις δυνάμεις της εξουσίας, όσο και απ’ αυτές της όποιας αντιπολίτευσης.

.

Μόλις στις δεκαετίες του ’80 και του ’90 η προσφυγική Μνήμη θα διεκδικήσει χώρο στο κοινό εθνικό συλλογικό αφήγημα.

.

Σ’ αυτές τις Σιωπές και στους μηχανισμούς εξόντωσης της προσφυγικής Μνήμης είναι αφιερωμένη η εκδήλωση στην Έκθεση Βιβλίου:

.

Την Τετάρτη 16 Μαϊου (19.30-22.00), στο χώρο εκδηλώσεων της Έκθεσης Βιβλίου (Πεδίον Άρεως-Αθήνα) θα γίνει η εκδήλωση με τίτλο: “Η καταστροφή της Σμύρνης στην κυρίαρχη νεοελληνική ιδεολογία“.

.

Αντικείμενο του προβληματισμού θα αποτελέσουν τα ερωτήματα που αφορούν:

.

-την παράδοξη συνάφεια των θέσεων πολύ διαφορετικών πολιτικών χώρων, που καλύπτουν το σύνολο σχεδόν του πολιτικού φάσματος,

-τους κυρίαρχους μηχανισμούς επιλογής των “χρήσιμων” στοιχείων για τις ιδεολογικές κατασκευές και τις δημόσιες αναπαραστάσεις,

-την αντιμετώπιση της προσφυγικής Μνήμης και της προσπάθειας αναμνημόνευσης της τραυματικής εμπειρίας.

.

Εκδήλωση στη Νέα Ερυθραία για το 1821 και τους Έλληνες της Ανατολής

 

Την Τρίτη 27 Μαρτίου 2012, στις 19.00 θα παρουσιάσουμε ένα από τα πλέον άγνωστα θέματα της Επανάστασης του 1821: Τη συμμετοχή των Ελλήνων της Ανατολής σ’ αυτήν, καθοριστική αλλά αποσιωπημένη -λόγω του τοπικισμού που διαμόρφωσε την επίσημη ιδεολογία στην Ελεύθερη Ελλάδα….

 

Παρουσίαση ενός σημαντικού βιβλίου

«Παλιννόστηση στις γλυκές πατρίδες 1918 – 1922»

Ένα από τα πολύ σημαντικά βιβλία που εκδόθηκαν τα προηγούμενα χρόνια ήταν η μονογραφία του Kωνσταντινουπολίτη Άρη Κυριαζή με τίτλο «Παλιννόστηση στις γλυκές πατρίδες 1918 – 1922» και με θέμα την επιστροφή στις πατρίδες τους στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη των δεκάδων χιλιάδων εκτοπισμένων από τους Νεότουρκους κατά την Α΄περίοδο της Γενοκτονίας (1914-1918).

 Η εξαιρετική ανάπτυξη του θέματος από το συγγραφέα και το πολύτιμο αρχειακό υλικό από τις Επιτροπές Αποκατάστασης των διωχθέντων, που είχε δημιουργήσει το Οικουμενικό Πατριαρχείο μετά την ήττα των Νεότουρκων στον Α΄Παγκόσμιο Πόλεμο, δίνουν στο βιβλίο αυτό  ένα πρωτότυπο και μοναδικό χαρακτήρα.  

 Το βιβλίο αυτό θα το παρουσιάσουμε τη Δευτέρα, 19 Μαρτίου 2012, ώρα 7:00 μ.μ. στην Αίθουσα Τελετών του Μεγάρου του Συλλόγου Κωνσταντινουπολιτών, Δημοσθένους 117, Καλλιθέα-Αττική (τηλ.: 210 951 7072,  Fax: 210 959 8967…)

Από την Ελασσόνα στη Λεπτοκαρυά…. Ένα μάθημα πολιτικής ιστορίας

…και μια διαδρομή γεμάτη φυσική ομορφιά 

Μετά την πολύ πετυχημένη εκδήλωση που έγινε στην Ελασσόνα (Σάββατο 12-11-2011), αποφάσισα να επιστρέψω μέσω Ολύμπου, μιας και ήθελα απαραίτητα να περάσω από την Ολυμπιάδα για να φωτογραφίσω την προτομή του Χριστόφορου Τσέρτικ.

Ήταν μια εξαιρετική απόφαση, γιατί  η διαδρομή μέσα από τον Όλυμπο κυριολεκτικά με αποζημίωσε. Θεωρώ ότι θα έπρεπε να μοιραστώ μαζί σας τις εικόνες αυτής της διαδρομής. Αρχίζω με αυτά που εντάσσονται στο “μάθημα πολιτικής ιστορίας” και στην επόμενη ανάρτηση θα ανέβουν οι φωτογραφίες που “αιχμαλώτισαν” μέρος του φυσικού κάλους της περιοχής. Στο χάρτη της διαδρομής που θα βρείτε στο τέλος του κειμένου, σημειώνονται με κόκκινο τα σημεία απ’ όπου πάρθηκαν οι φωτογραφίες  :

Η προτομή του Χριστόφορου Τσέρτικ (Τσερτικίδης), στην Ολυμπιάδα Ελασσόνας:

Τα ελληνικά μνημεία στην Τουρκία

Παρακάτω αναδημοσιεύω στα αγγλικά και στα ελληνικά ένα κείμενό μου για τα ελληνικά μνημεία στην Τουρκία, που είχε δημοσιευτεί παλιότερα στην “Καθημερινή“.

Ο τίτλος που υπήρχε στην εφημερίδα (“Ελληνικά μνημεία, άλλα θύματα του τουρκισμού”) ήταν ιδέα των επιμελητών της εφημερίδας. Ο αρχικός, δικός μου, τίτλος ήταν : “Τα ελληνικά μνημεία στην Τουρκία“. 

Την μετάφραση στα αγγλικά την έκανε η κ. Eleni Bomis με πρωτοβουλία του Hellenic Electronic Center (ΗΕC).

 

Hellenic monuments, other victims at the hands of Turkishism

Even dances and costumes are presented as Turkish

By Vlasis Agtzidis*

 The relation of Turkish nationalism with the already existing civilizations was problematic from the moment of its appearance.  Even the ottoman civilization had to be excluded and in its place to have developed a new pure Turkish one, which would link the central Asian center descent with the European perspective.  This position was developed in an exemplary way by Ziya Gökalp (1876-1924), who is considered the father of Turkish nationalism. 

To διακύβευμα του ’22. Ένα αφιέρωμα στην “Ελευθεροτυπία”

Με τον τίτλο: “Πώς φτάσαμε στην Καταστροφή. Η Σμύρνη φλέγεται 14 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1922” η “Ελευθεροτυπία” του Σαββάτου (17 Σεπτεμβρίου 2011) φιλοξένησε ένα 4-σέλιδο επετειακό αφιέρωμα…

 

Πώς φτάσαμε στην Καταστροφή 

 

Του ΒΛΑΣΗ ΑΓΤΖΙΔΗ δρος Ιστορίας 

Η Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 υπήρξε το πραγματικό αλλά και συμβολικό τέλος μιας μεγάλης ιστορικής διαδικασίας, που συνδέθηκε με την οριστική είσοδο της Εγγύς Ανατολής στην εποχή των εθνών-κρατών.

Η αποχώρηση από το ιστορικό προσκήνιο της πολυεθνικής, ισλαμικής, προνεωτερικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δεν έγινε ειρηνικά και αναίμακτα. Συνδέθηκε κατ’ αρχάς με την κατάρρευση των εσωτερικών μεταρρυθμιστικών προσπαθειών, εξαιτίας της εμφάνισης ενός καινοφανούς μιλιταριστικού εθνικιστικού κινήματος, αυτού των Νεότουρκων.

Οι Νεότουρκοι επιχείρησαν να επιλύσουν το εθνικό πρόβλημα με την εξόντωση και τον αποκλεισμό των πολυάνθρωπων χριστιανικών κοινοτήτων και να μετατρέψουν βιαίως τους πολυεθνοτικούς μουσουλμανικούς πληθυσμούς σε εθνικά Τούρκους.

Eκδήλωση για τους Έλληνες της Ρωσίας στην Αίγινα (1-7-2011)

Το ‘Ιδρυμα Καψάλη που δραστηριοποιείται στην Αίγινα, πραγματοποιώντας σημαντικές εκδηλώσεις, αφιερώνει τη φετινή μεγάλη του εκδήλωση στον ελληνισμό της Ρωσίας.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την  Παρασκευή 1 Ιουλίου 2011 (20.30) στον κήπο της οικίας των ιδρυτών του Ιδρύματος στην Αίγινα. 

Η εκδήλωση πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού.

Εκτός από τη δική μου ομιλία θα παρουσιαστεί και το ντοκιμαντέρ  του σκηνοθέτη Τάσου Ψαρρά με τίτλο “Γράμμα στη μητέρα-πατρίδα“.

Στο νοκιμαντέρ αυτό, που βασίζεται σ’ ένα δικό μου κείμενο, ο σκηνοθέτης διαπραγματεύεται το ζήτημα των σταλινικών διώξεων κατά του σοβιετικού ελληνισμού.

Επίσης, ο Τάσος Ψαρράς θα αναφερθεί στην εμπειρία του γυρίσματος του συγκεκριμένου ντοκιμαντέρ (1999). 

Ερζερούμ 1916: μια βιβλιοπαρουσίαση τη Δευτέρα (20-6-2011)

Ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο

Smyrna ablaze• Stories of massacre

Ψάχνοντας το αρχείο μου βρήκα ένα παλιό μου κείμενο που δημοσιεύτηκε στις  24/09/2000 στην εφημ. “Καθημερινή”.  Το άρθρο αυτό βασιζόταν σε ανταπόκριση μιας αυστραλιανής εφημερίδας, που παρουσίαζε τη σφαγή της  Σμύρνης. Οι επιμελητές της “Καθημερινής” έβαλαν στο άρθρο και τον εξής υπέρτιτλο: “Πώς ο Ελληνισμός της Μικράς Ασίας βρέθηκε προδομένος στα χέρια του τουρκικού στρατού που τον κατάσφαξε Σεπτέμβριο του ’22″.

Το γεγονός της σφαγής και της πυρπόλησης της Σμύρνης από τους Τούρκους εθνικιστές, είναι ένα γεγονός που αποσιωπήθηκε συνειδητά στην Ελλάδα τόσο από τις δυνάμεις της εξουσίας, όσο και από την όποια αντιπολίτευση. Η περίπτωση της Σμύρνης και η διαχείριση της Μνήμης, δείχνει με τον πιο συμβολικό τρόπο τη μεγάλη απόσταση που χώριζε τις κυρίαρχες δυνάμεις της “μητέρας-πατρίδας” από τον ελληνισμό της Ανατολής.

Το κείμενο αυτό έχει και μια άλλη σημασία εκτός από την προσπάθεια να παρουσιαστεί εκλαϊκευτικά ένα ιστορικό γεγονός. Η σημασία συνδέεται με την επανάκαμψη στο προσκήνιο του παλιού αντιπροσφυγικού θράσους μέσα από τις πολιτικές προσπάθειες των απογόνων (και των “αλληλέγγυων”) των ενόχων της Μικρασιατικής Καταστροφής για την αθώωση των προπατόρων τους. Όπως  και με την διάπραξη νομικών ανομιών, σαν την  πρόσφατη οριακή απόφαση του Αρείου Πάγου με την οποία το “ανώτατο όργανο” μετατρέπεται σε ιστορικό που παρεμβαίνει υποκειμενικά ερμηνεύοντας πολιτικά την ιστορία. Και  εν τέλει, καταφεύγοντας σε ανιστόρητες υποθέσεις  αποδέχεται τις  μεθοδεύσεις των απογόνων αλλά και των αλληλέγγυων σ’ αυτούς.

Το άρθρο έχει ως εξής:

H Aνταλλάξιμη Περιουσία στο δρόμο της τελικής εκποίησης;

Το παρακάτω κείμενο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Εύξεινος Πόντος”, αριθ. φ. 170, Μάρτιος 2011. Στάλθηκε σ’ όλες τις προσφυγικές ομοσπονδίες (δυτικο)Μικρασιατών, Ποντίων, Καππαδοκών, (ανατολικο)Θρακών, Κωσταντινουπολιτών.

Oι πρόσφατες εξελίξεις που συνδέονται με την ουσιαστική οικονομική κατάρρευση του ελληνικού κράτους και την επιτακτική ανάγκη εξεύρεσης πόρων για να καλυφθούν οι δυσβάστακτες δανειακές υποχρεώσεις, φέρνει και πάλι στην επιφάνεια το ζήτημα της Ανταλλάξιμης Περιουσίας. Δηλαδή της περιουσίας που προέκυψε από τα μουσουλμανικής ιδιοκτησίας ακίνητα που υπήρχαν στην Ελλάδα μετά την ολοκλήρωση της Ανταλλαγής των Πληθυσμών, ως απόρροια της Συνθήκης της Λωζάννης. Μιας περιουσίας που υποχρεωτικά, με βάση το νομικό πλαίσιο που ορίζει τη χρήση της, θα έπρεπε να χρησιμοποιηθεί για την αποκατάσταση των προσφύγων του ’22.

Ο Ömer Asan και oι καταραμένοι των Κοτυώρων (Ordu)

«Πού πάς αδελφέ: Μια Ιστορία Αποχωρισμού»

Κardeş Nereye : Bir Ayrilik Oykusu

Mία ιδέα του καταγόμενου από την Ορντού, Τούρκου ερευνητή, İbrahim Dizman, την οποία ανέλαβε να υλοποιήσει ο εκδότης Ömer Asan.  (http://www.omerasan.com/) Σκοπός τους  είναι, 90 χρόνια μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών, να παρακολουθήσουμε τις συνέπειες των «τραυμάτων», που άφησε ο μεγάλος ξεριζωμός μέσα από ένα  ντοκιμαντέρ που θα κινείται πάνω στο τρίπτυχο «αποχωρισμός-φιλία-νοσταλγία».

Τα γυρίσματα ξεκίνησαν στις 15 Σεπτεμβρίου, με συνεντεύξεις προσφύγων από την Ελλάδα που εγκαταστάθηκαν στην Ορντού (Κοτύωρα του Πόντου) και θα συνεχιστούν  στα περίχωρα της Θεσσαλονίκης και της Κατερίνης, με συνεντεύξεις Ορντουλήδων Ποντίων.

Σκέψεις στο press_in_action.gr με αφορμή τις δηλώσεις Μπουτάρη…

Η προσφυγική Μνήμη, η Θεσσαλονίκη, ο Μπουτάρης και η ακροδεξιά

Ίσως έρχεται επιτέλους η στιγμή να συζητήσουμε στη θεσσαλονικιώτικη κοινωνία ζητήματα που μέχρι τώρα απωθούνταν και ξορκίζονταν. Και αυτό νομίζω είναι το θετικό που μας αφήνει ο τρόπος του νέου δημάρχου, o οποίος έθεσε ζητήματα που ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια της πόλης, αγγίζουν την ιστορική μνήμη ενός μεγάλου τμήματος του λαού μας και συναντούν μια συσσωρευμένη γνώση -αποτέλεσμα μελετών της τελευταίας τριακονταετίας. Παράλληλα, δεν θα μπορούσαν να μείνουν ασχολίαστες απόψεις τύπου Μπουτάρη, εφόσον ήδη υπάρχουν διαμορφωμένες νέες ιστοριογραφικές τάσεις οι οποίες αξιοποιούν περισσότερο την κληρονομιά που σχετίζεται με τη διερεύνηση των εσωτερικών κοινωνικών αντιθέσεων στη μελέτη των ιστορικών φαινομένων. Γιατί μόνο έτσι μπορεί να μελετηθεί το πέρασμα από την πολυεθνική Οθωμανική Αυτοκρατορία στα έθνη-κράτη.

……………..

Περί Νεότουρκων

Όσον αφορά το ζήτημα των Νεότουρκων και το πραξικόπημα του 1908, μάλλον έχει χυθεί πολύ μελάνι σε λάθος τόπο. Αν κάποιος μελετήσει τον θεσσαλονικιώτικο Τύπο μετά το 1909, θα βρεθεί μπροστά στο αληθινό πρόσωπο των Νεότουρκων και θα αντικρύσει το αποκρουστικό πρόσωπο του, μιλιταριστικής εκδοχής, τουρκικού εθνικισμού.

Οδός Κεμάλ, αριθμός Mηδέν… Μεταχρονολογημένη επιστολή στον κ. Μπουτάρη

Τον Ιούνη του 2006 η  “Ελευθεροτυπία” φιλοξένησε, μέσα σ’ ένα ρεπορτάζ για τα δημοτικά, δηλώσεις του υποψηφίου δημάρχου Θεσσαλονίκης Γιάννη Μπουτάρη, ο οποίος πρότεινε τη μετονομασία της οδού Αγίου Παύλου σε Κεμάλ Ατατούρκ. Ήταν μια αφελής θέση ενός πολίτη -αγνοούντα βασικά ιστορικά στοιχεία-   που διεκδικούσε τις ψήφους των Θεσσαλονικέων. Πίσω απ’ αυτές τις δηλώσεις “κρύφτηκε” ο μη αγνοών Μιχ. Τρεμόπουλος για να επαναλάβει τη φιλοεθνικιστική υπέρ του Κεμάλ προπαγάνδα του.

Θέλω να ελπίζω ότι σήμερα ο κ. Μπουτάρης θα έχει αλλάξει θέση και θα έχει αντιληφθεί ότι ένας πολίτης που διεκδικεί την ψήφο του λαού σ’ ένα δήμο που κατοικείται σε μεγάλο ποσοστό από απογόνους των θυμάτων του τουρκικού εθνικισμού και αυτού του ιδίου του Μουσταφά Κεμάλ, δεν είναι δυνατόν να βασίζεται στην καταδικαστέα πολιτική του μεταξικού καθεστώτος και του τότε δημάρχου  ακροδεξιού Κοσμόπουλου  για να  ονειρευτεί “ελληνοτουρκική προσέγγιση”, ούτε στον εγκωμιασμό ενός στρατοκράτη που βαρύνεται με εθνικές εκκαθαρίσεις αμάχων μόνο και μόνο γιατί είναι “παιδί της πόλης”.

Με αφορμή λοιπόν τη δήλωση του Μπουτάρη του 2006, έγραψα τότε το παρακάτω άρθρο -εν είδει επιστολής, για το νεοελληνικό μας χάος- το οποίο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Μακεδονία” στις 25 Ιουνίου 2006. Πρώτα είχε αναρτηθεί στο παλιό μπλογκ του Πάνου Ζέρβα, στον οποίο οφείλεται και ο ευρηματικός τίτλος “Οδός Κεμάλ, αριθμός μηδέν”....

 O εθνικόφρων Kεμάλ και ο θεσσαλονικιός Μπουτάρης!!!

Αγαπητέ κ. Μπουτάρη,

-ΓΙΑΣΑΣΙΝ (ζήτω ο) ΓΟΥΝΑΡΗΣ

Το Σάββατο  30 Οκτωβρίου, η Ελευθεροτυπία δημοσίευσε μια παρέμβασή μου με αφορμή την απόφαση του Άρειου Πάγου για τους Έξ.

Με αφορμή την «αθώωση» των Εξ από τον Άρειο Πάγο

ΓΙΑΣΑΣΙΝ (ζήτω ο) ΓΟΥΝΑΡΗΣ 

Μ’ αυτή την επευφημία οι Τούρκοι μπέηδες της Μακεδονίας την περίοδο  μετά τις μοιραίες εκλογές του 1920 -που έφερε στην εξουσία την αντιπολεμική φιλομοναρχική παράταξη του Δημητρίου Γούναρη- εξαπέλυαν τις διώξεις κατά των ταλαιπωρημένων Ελλήνων  προσφύγων του Καυκάσου που μόλις είχαν καταφθάσει στην ελληνική Μακεδονία. Δύο χρόνια αργότερα, η τουρκική εφημερίδα της Πόλης Yeni Giun θριαμβολογούσε για την ανέλπιστη νίκη των τουρκικών εθνικιστικών στρατευμάτων με ένα εντυπωσιακό πρωτοσέλιδο όπου πάνω από τις φωτογραφίες των Γούναρη και Στράτου έγραφε: «Γούναρης-Στράτος, οι σωτήρες της Τουρκίας».

…μια “συζήτηση” με τον Γιώργο Μαργαρίτη

Πέντε  χρόνια πριν, από τις στήλες του “Βιβλιοδρόμιου” των Νέων, είχα σχολιάσει μια  αναφορά του ιστορικού Γ. Μαργαρίτη στη γενοκτονία των Ποντίων, η οποία  έγινε με τρόπο τέτοιο που υπονοούσε υποτίμηση ή και αμφισβήτηση του γεγονότος. Πράγμα σύνηθες σε αριστερούς, αλλά και δεξιούς ιστορικούς… [Για το πώς αντιμετώπισε η νεοελληνική ιστοριογραφία τα γεγονότα που συνέβησαν στην Ανατολή, βλέπε -Kεμαλισμός και νεοελληνική ιστοριογραφία ]

Ο κ. Μαργαρίτης, οι Πόντιοι και οι Λευκές Σελίδες
της ελληνικής ιστορίας

Όσοι υπηρετούν το λόγο, γραπτό ή προφορικό, γνωρίζουν τη δύναμη των λέξεων όταν συντεθούν κατάλληλα, καθώς και την πονηριά που μπορούν να κρύβουν οι συνθέσεις. Τούτο το διευκρινιστικό σχόλιο γράφεται με αφορμή μια αναφορά που υπήρχε στο λόγο του κ. Γ. Μαργαρίτη στο «βιβλιοδρόμιο» των «Νέων» της 10^ης Σεπτεμβρίου 2005. «Ευχαρίστως να συζητήσουμε για τους Ποντίους, όχι όμως να κρύβουμε τι συνέβη με τους Εβραίους και τους Τσάμηδες» λέει ο καλός ιστορικός στην παρουσίαση του νέου του βιβλίου.

-Η “αθώωση” των Εξ, ο Άρειος Πάγος και οι προσφυγικές οργανώσεις…

“Όλο το ζήτημα εγγράφεται στη λογική της αναθεώρησης της ιστορίας, της απόσεισης του εθνικού βάρους, ώστε να παιχθεί  το παιχνίδι χωρίς κοινωνικές δεσμεύσεις από
τους φορείς του κράτους και τους περί αυτού.
Όπως ισχυρίζονται, η εγκατάλειψη του μικρασιατικού ελληνισμού, κατά την αποχώρηση του στρατού,
αλλά και όλη η υπόθεση της μικράς πλην εντίμου Ελλάδος, έγινε από πατριωτικό καθήκον και όχι για λόγους προδοσίας. Σε κάθε περίπτωση, δεν μπορεί η δικαιοσύνηνα αναθεωρεί την ιστορία,
αυτό είναι έργο της επιστήμης.”

Γιώργος Κοντογιώργης

Με τον τίτλο “Αθώοι μετά θάνατον οι «6»!” κυκλοφόρησε η είδηση της έκδοσης της τελικής απόφασης από το Ποινικό Τμήμα του Αρείου Πάγου, όπου είχε αναπέμψει την υπόθεση η Ολομέλειά του, αφού πρώτα το ίδιο Ποινικό Τμήμα είχε δεχτεί την προσφυγή του εγγονού του πρωθυπουργού της ήττας για αναψηλάφηση της Δίκης. Το παράδοξο της υπόθεσης ξεκινά απ’ αυτήν την πρώτη αποδοχή του αιτήματος Πρωτοπαπαδάκη για ένα θέμα εξόχως πολιτικό που καθόρισε τη μοίρα της σύγχρονης Ελλάδας, διαμόρφωσε τα τελικά σύνορα στην περιοχή και τις γεωπολιτικές ισορροπίες του μεταοθωμανικού κόσμου.

Και είναι παράδοξη η αρχική αποδοχή, γιατί ένα τμήμα του Άρειο Πάγου με συνείδηση της υφής της υπόθεσης δέχτηκε να εγκλωβίσει το θεσμό σε μια θολή υπόθεση, να μετατραπεί σε ιστορικό πολιτικολογούντα κριτή, και να κινηθεί στα όρια της παραβίασης της έως τώρα γνωστής  δεοντολογίας για τη θεσμική λειτουργία του Αρείου Πάγου εντός της ελληνικής κοινωνίας.

-Mικρασιάτες και ΄21. Μια βιβλιοπαρουσίαση στην “Ένωση Σμυρναίων”

…με τον Αρχάγγελο Γαβριήλ!!!

Τη Δευτέρα  18 Οκτωβρίου (07.00 μ.μ.) θα παρουσιαστεί στην  Ένωση Σμυρναίων (οδός Καρύτση 3, Γ΄ όροφος, Αθήνα) από μένα, τον Ευ. Τσίρκα και τον… Αρχάγγελο Γαβριήλ το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του Τ. Σαλκιτζόγλου «Η Μικρά Ασία στην Επανάσταση του 1821. Η συμβολή των Μικρασιατών στον εθνικό αγώνα».

Το βιβλίο αυτό  αναδεικνύει ένα γεγονός που δεν είναι ευρέως γνωστό, τη μεγάλη συμμετοχή των Μικρασιατών στην Επανάσταση του 1821 και τη σημαντική συμβολή τους στην απελευθέρωση της κοινής πατρίδας. Το βιβλίο περιέχει εκτενή κατάλογο με ονόματα Μικρασιατών αγωνιστών (με τις περιοχές καταγωγής τους), ενώ δημοσιεύονται έγγραφα που πιστοποιούν τη συμμετοχή και την προσφορά τους στον εθνικό αγώνα.

Ο Τάκης Σαλκιτζόγλου είναι συγγραφέας του βιβλίου «Η Σύλλη του Ικονίου» (έκδοση του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού) και πολλών άρθρων και μελετών. Μέσα από το βιβλίο του «Η Μικρά Ασία στην Επανάσταση του 1821. Η συμβολή των Μικρασιατών στον εθνικό αγώνα» αναδεικνύει την προσφορά και τις θυσίες των Μικρασιατών για την απελευθέρωση της Ελλάδας που δεν είναι ευρέως γνωστές.

Μια άγνωστη εκδοχή της Διεθνούς

Το 1990 είχα πρωτοδημοσιεύσει στο βιβλίο μου “Ποντιακός ελληνισμός. Από τη γενοκτονία και το σταλινισμό στην περεστρόϊκα“ δύο άγνωστες εκδοχές του ύμνου της Διεθνούς (στα ποντιακά και στη δημοτική), όπως δημιουργήθηκαν στην ΕΣΣΔ.  Τα στοιχεία αυτά δημοσιεύτηκαν με πληρέστερη τεκμηρίωση και το 1997 στο βιβλίο μου με τίτλο “Παρευξείνιος Διασπορά. Οι ελληνικές εγκαταστάσεις στις βορειοανατολικές περιοχές του Εύξεινου Πόντου“.

Mε αφορμή την παρουσίαση στις 18 Σεπτεμβρίου του νέου μου βιβλίου “Κόκινος Καπνας και ο ελληνισμός του Καυκάσου” στο “Στέκι Πολιτών” στην Κατερίνη , ο φιλόλογος Νίκος Αποστολίδης ανέλαβε να παρουσιάσει τα άγνωστα πολιτικά ποντιακά τραγούδια με πρώτη την Κομμουνιστική Διεθνή, όπως τραγουδήθηκε από τους σοβιετικούς Πόντιους.

Η εκτέλεση του ύμνου της Διεθνούς από τον Αποστολίδη βασίστηκε στους στίχους που είχα εντοπίσει και δημοσιεύσει, σε μια προσπάθεια να παρουσιαστούν ενιαία οι δύο ελληνικές σοβιετικές εκδοχές της Διεθνούς: στα ποντιακά και στη δημοτική.

Από το βιβλίο “Παρευξείνιος Διασπορά” αντλήθηκαν τα παρακάτω ιστορικά στοιχεία:

Eλλάς και Μικρά Ασία: μια ανεξερεύνητη σχέση

«…Ακόμα και σήμερα δεν έχει σιγάσει η διαμάχη γύρω από το ζήτημα γιατί οι ελληνικές δυνάμεις που υπερτερούσαν αριθμητικά και δεν ήταν πολύ χειρότερα εξοπλισμένες από το στρατεύματα του Κεμάλ, οδηγήθηκαν σ’ αυτή την καταστρoφική ήττα.”

Douglaς Dakin, «H ενοποίηση της Ελλάδας 1770-1923», εκδ. ΜΙΕΤ

Η Μικρασιατική Καταστροφή φαίνεται ότι για καιρό ακόμα θα στοιχειώνει τις συζητήσεις και τους προβληματισμούς για την πορεία του νεότερου ελληνισμού. Ειδικά σήμερα, που το κενό που άφησαν οι Έλληνες στην Ανατολική πλευρά του Αιγαίου έχει πλέον καλυφθεί από έναν ακμαίο πληθυσμό και από μια επιθετική κρατική δύναμη, που θυμίζει συνεχώς εν τοις πράγμασι, ότι μόνο όποιος κατέχει τις δύο ακτές μπορεί να ορίζει το Αρχιπέλαγος .

Αφορμή για τη νέα συζήτηση πάνω στην «ανεξερεύνητη σχέση» έδωσε το νέο βιβλίο με τίτλο «Η απόφαση για την επέκταση της ελληνικής κυριαρχίας στη Μικρά Ασία» του ιστορικού Κ. Δ. Σβολόπουλου. Μέσα από τη μελέτη εξαιρετικά ενδιαφέροντος αρχειακού υλικού, μεταξύ αυτών και κάποιων ιδιαίτερα σημαντικών εγγράφων του Foreign Office, προσπαθεί να προσεγγίσει με την αυστηρότητα που επιβάλλει η μεθοδολογία το σύνθετο διεθνές πλαίσιο και να περιγράψει κρίσιμες παραμέτρους.

Τα συμπεράσματα που προκύπτουν είναι πολύ ενδιαφέροντα για ένα θέμα, που κατά κόρον έχει επισκιαστεί από την ιδεολογική χρήση της ιστορίας και την πολιτική κληρονομιά του Διχασμού.

-Τρεις εκδηλώσεις…. (17,18 και 19 Σεπτεμβρίου)

Σε τρεις εκδηλώσεις του επόμενου τριήμερου (17-19 Σεπτεμβρίου), θα παρουσιάσω διάφορα θέματα (2 για Μικρά Ασία και 1 για Κόκκινο Καπνά).

Συγκεκριμένα:

1) Παρασκευή 17 Σεπτεμβρίου 2010, 6.30 μ.μ. στον Πόρτο Ράφτη (Ομάδα Βιβλίου)

Συνάντηση με την Ομάδα Βιβλίου του Πόρτο Ράφτη. Το θέμα που θα αναπτύξω και θα συζητήσουμε, σχετίζεται με τη μικρασιατική πρόκληση και έχει ως τίτλο:

“Η χαμένη ευκαιρία του ελληνικού εκσυγχρονισμού”.

Όποιος θέλει να συμμετέχει στην εκδήλωση θα μπορούσε να επικοινωνήσει με τους υπευθύνους της Ομάδας στο: erasinou@otenet.gr

2) Σάββατο 18 Σεπτεμβρίου 2010, 19.30, Πάροδος Βότση 5, Κατερίνη.

Το “Στέκι Πολιτών Κατερίνης” διοργανώνει εκδήλωση μ’ αφορμή την έκδοση του βιβλίου  “Ο Κόκινος Καπνας και ο ελληνισμός του Καυκάσου”, όπου θα μιλήσουμε για το βιβλίο, τον ποντιακό ελληνισμό και την μεσοπολεμική αριστερά.

Με αφορμή την εκδήλωση αυτή ο Αντώνης Κάλφας δημοσίευσε στην τοπική εφημερίδα της Κατερίνης κείμενο με τον εξής τίτλο και υπότιτλο: “Ο Κόκκινος Καπνεργάτης, ο ελληνισμός του Καυκάσου και οι περιπέτειες της αριστεράς στο μεσοπόλεμο… » [Μ’ αφορμή τον “Κόκινο Καπνα”, στο “Ολύμπιο Βήμα” (Κατερίνη)]

3) Κυριακή 19 Σεπτεμβρίου 2010, 11 π.μ. κεντρική εκδήλωση Νομαρχίας Πιερίας για τη Μικρασιατική Καταστροφή

-εμείς και το ισλάμ

11η Σεπτεμβρίου σήμερα, μέρα που οι μουσουλμάνοι εξτρεμιστές της Αλ Κάιντα δολοφόνησαν 3.000 και πλέον αθώους άμαχους στ’ όνομα του Αλλάχ και του Ιερού τους Πολέμου. Ήταν σαν να επιβεβαίωναν τις απόψεις του Χάντιγκτον, περί της σύγκρουσης των πολιτισμών. Ότι δηλαδή μετά τη σοβιετική κατάρρευση η ανθρωπότητα μπαίνει σε μια περίοδο πολιτισμικού διχασμού όπου οι συγκρούσεις θα καθορίζονται από τις πολιτιστικές εντάξεις.

Δεδομένου ότι:

-στην Ελλάδα έχουν εισρεύσει χιλιάδες μετανάστες (νόμιμοι ή παράνομοι) από τις ισλαμικές χώρες οι οποίοι αγνοούν το ιστορικό βάθος της σχέσης των Ελλήνων με το ισλάμ, όπως επίσης και ότι

-η συλλογική εμπειρία του ελληνικού λαού από το ισλάμ προέρχεται αποκλειστικά και μόνο απ’ την ατυχή του συνάντηση με το τουρκικό ισλάμ και κορυφώθηκε με τις γενοκτονίες που έγιναν στην Ανατολή,  (από τον εθνικισμό μεν, στο όνομα του Αλλάχ δε),

καλό είναι να αποκτήσουμε μια ξεκάθαρη γνώση  περί του ισλάμ και της συνάντησης μ’ αυτό των Ελλήνων -αρχίζοντας από την εμπειρία της μεσαιωνικής ρωμιοσύνης- έως και στον 20ο αιώνα,  ώστε να αποφύγουμε τόσο την ισλαμοφοβία, όσο και την ισλαμολαγνεία…

-Για τη Μικρασιατική Καταστροφή στον Ωρωπό…

Την Τρίτη 7 Σεπτεμβρίου (19.00, Σαπανίδειο Πνευματικό Κέντρο Νέων Παλατίων) το “Κοινόν Ωρωπίων” διοργανώνει εκδήλωση αφιερωμένη στη Μικρά Ασία και στο 1922. Ο τίτλος της  δικής μου εισήγηση είναι:  “Ο ξεριζωμός των Ελλήνων της Μικράς Ασίας και του Πόντου“

-Από τον “Ιό” στο “Δίκτυο 21″

Από το “Βιετνάμ των Ελλήνων” στην “Κορέα των Ελλήνων”

Το σύνθημα “σφυρί δρεπάνι/ελιά στεφάνι“ των εκλογών του Νοεμβρίου του 1920, που έκριναν την εξέλιξη του μικρασιατικού πολέμου, υπήρξε η φράση που αποτύπωνε με τον πλέον συμβολικό τρόπο το νεοελληνικό πρόβλημα. Παράλληλα εξέφραζε  και την αδυναμία κατανόησης από το ελλαδικό πολιτικό σύστημα τόσο της ιστορικής εκείνης Στιγμής, όσο  και των προκλήσεων που αντιμετώπιζαν οι λαοί της Ανατολής κατά την εποχή της έλευσης της μορφής του έθνους-κράτους.

Κάποια λίγα κατάλοιπα εκείνης της πρωτόγονης παλαιοελλαδικής αντίληψης επιβιώνουν μέχρι τις μέρες, και κατά καιρούς εκφράζουν με αντίστοιχα συνθήματα και απεικονίσεις του τότε κόσμου, τη μεγάλη εκείνη αλλοτρίωση που ακόμα μπορούμε να εντοπίσουμε στο σύγχρονο λόγο. Εντυπωσιακό παράδειγμα είναι ο χαρακτηρισμός της Μικράς Ασίας, την εποχή της πολυεθνικότητας, είτε ως “Βιετνάμ των Ελλήνων” από τον “Ιό”  της “Ε”, είτε από το Δίκτυο 21 ως  κάτι ξένο προς τους Έλληνες, αντίστοιχο με την Κορέα. Η άποψη που αναπαράγει το Δίκτυο δεν είναι τίποτα πιο πολύ απ’ την άποψη του Ι. Μεταξά και της Λαϊκής αντιμικρασιατικής Δεξιάς.

-Με αφορμή τους Αρμένιους: Το άγνωστο Χριστιανικό Ολοκαύτωμα

Με αφορμή την επέτειο για τη γενοκτονία των Αρμενίων δημοσιεύτηκε στην “Ελευθεροτυπία“, την Παρασκευή, 23 Απριλίου 2010, το παρακάτω κείμενό μου:

Το Ολοκαύτωμα των χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας

Ενα από τα ζητήματα που στοιχειώνουν τις σχέσεις της σύγχρονης Τουρκίας με τον σύγχρονο κόσμο είναι η ανάμνηση της ακραίας εθνικιστικής πολιτικής και των τεχνικών γενοκτονίας που επέλεξαν οι Νεότουρκοι, ως μηχανισμό μετατροπής της πολυεθνικής προνεοτερικής ισλαμικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας σε τουρκικό έθνος-κράτος.

-Οι (προσωπικές) εκδηλώσεις του Μάη

O Mάιος είναι εποχή μεγάλων εκδηλώσεων για τη γενοκτονία του ποντιακού ελληνισμού. Έχει αληθινό ενδιαφέρον η κινητοποίηση για ζητήματα ιστορικής Μνήμης μιας σημαντικής μερίδας πολιτών αυτής της υπό κατάρρευση χώρας.

Η φετεινή επέτειος έχει μια επιπλέον σημασία γιατί συμπίπτει σχετικά με την επίσκεψη του Ταγίπ Ερντογάν και τη διαφαινόμενη ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών.

Από την τουρκική πλευρά τίθεται το αίτημα της αλλαγής των ελληνικών σχολικών βιβλίων Ιστορίας και της απαλοιφής των τμημάτων εκείνων που σχετίζονται με τη Μικρασιατική Καταστροφή, τη σφαγή και την πυρπόληση της Σμύρνης και τη Γενοκτονία στον Πόντο.

-Η Αριστερά και οι πρόσφυγες του ’22

Το παρακάτω κείμενο αποτελεί το πρώτο μέρος -που επιγράφεται “Η Αντιμετώπιση”- από ένα εκτεταμένο τμήμα  της μελέτης μου με τίτλο “Mνήμη, ταυτότητα και ιδεολογία στον ποντιακό ελληνισμό”. Συμπεριλαμβάνεται στο υπό έκδοση βιβλίο:

Γιώργος Κόκκινος – Βλάσης Αγτζίδης – Έλλη Λεμονίδου, Tο τραύμα και οι πολιτικές της Μνήμης.  Ενδεικτικές όψεις των συμβολικών πολέμων για την Ιστορία και τη Μνήμη, εκδ. Ταξιδευτής, Αθήνα.

Το τμήμα αυτό της μελέτης που αρχίζω να αναδημοσιεύω , αφορά τις πολυσύνθετες, διαδραστικές σχέσεις της Αριστεράς με τη μικρασιατική προσφυγιά και ειδικώτερα το ποντιακό της μέρος. Ήδη, από τη μελέτη αυτή,  έχω αναρτήσει τα:

-Ταυτότητες μέσα στο χρόνο

-Πρόσφυγες του ’22 στη «μητέρα-πατρίδα»

-Κράτος και πρόσφυγες του ‘22…

Η Αντιμετώπιση

-Ταυτότητες μέσα στο χρόνο

Το παρακάτω κείμενο αποτελεί το εισαγωγικό τμήμα της ευρύτερης μελέτης μου με τίτλο “Mνήμη, ταυτότητα και ιδεολογία στον ποντιακό ελληνισμό” και  συμπεριλαμβάνεται στο υπό έκδοση βιβλίο:

Γιώργος Κόκκινος – Βλάσης Αγτζίδης – Έλλη Λεμονίδου, Tο τραύμα και οι πολιτικές της Μνήμης.  Ενδεικτικές όψεις των συμβολικών πολέμων για την Ιστορία και τη Μνήμη, εκδ. Ταξιδευτής, Αθήνα.

Ήδη, από τη μελέτη αυτή,  έχω αναρτήσει ήδη τα:

-Πρόσφυγες του ’22 στη «μητέρα-πατρίδα»

-Κράτος και πρόσφυγες του ‘22…

 

Η Εισαγωγή αυτή ξεκινά με ένα νέο, χαρακτηριστικό ποίημα του Κώστα Διαμαντίδη.

 

-Κράτος και πρόσφυγες του ’22…

Το κείμενο αυτό είναι το δεύτερο μέρος (“ Η αντιμετώπιση των προσφύγων”) από τό κεφάλαιο: Πρόσφυγες του ’22 στη «μητέρα-πατρίδα», που αποτελεί μέρος από μια ευρύτερη μελέτη μου με τίτλο “Mνήμη, ταυτότητα και ιδεολογία στον ποντιακό ελληνισμό”.

Συμπεριλαμβάνεται στο υπό έκδοση βιβλίο: Γιώργος Κόκκινος – Βλάσης Αγτζίδης – Έλλη Λεμονίδου, Tο τραύμα και οι πολιτικές της Μνήμης. Ενδεικτικές όψεις των συμβολικών πολέμων για την Ιστορία και τη Μνήμη, εκδ. Ταξιδευτής, Αθήνα.

Κράτος και πρόσφυγες

Παρότι η αποκατάσταση τόσο μεγάλου αριθμού προσφύγων του 1922, αποτελεί επίτευγμα των κυβερνήσεων εκείνης της εποχής και της Κοινωνίας των Εθνών, που επόπτευσε και υλοποίησε το πρόγραμμα αποκατάστασης, εν τούτοις υπάρχουν στοιχεία, τα οποία είναι συγκλονιστικά όσον αφορά την ένταξη των προσφύγων. Καταρχάς ένας πολύ μεγάλος αριθμός προσφύγων θα χάσει τη ζωή του από τις κακουχίες στον ελλαδικό χώρο. Από την άλλη, η «Ανταλλάξιμη Περιουσία» που θα έπρεπε -με βάση τη διεθνή Συνθήκη της Ανταλλαγής των  πληθυσμών- να μοιραστεί στους πρόσφυγες, αποτέλεσε -έως και σήμερα- σημείο της μεγαλύτερης οικονομικής κατάχρησης στη μετά το ‘22 Ελλάδα. Ακόμα και στην Κρήτη, όπου τα αντιπροσφυγικά συναισθήματα ήταν αμβλυμένα λόγω του φιλοβενιζελισμού των προσφύγων, οι ντόπιοι κατάφεραν προς όφελός τους να ακυρώσουν σε μεγάλο βαθμό την αγροτική αποκατάσταση των προσφύγων.[1]

-Πρόσφυγες του ’22 στη «μητέρα-πατρίδα»

Το παρακάτω κείμενο αποτελεί μέρος από μια ευρύτερη μελέτη μου με τίτλο “Mνήμη, ταυτότητα και ιδεολογία στον ποντιακό ελληνισμό”.

Το κείμενο που δημοσιεύω είναι το πρώτο μέρος (“Η αντιμετώπιση των προσφύγων”) από τό κεφάλαιο: Πρόσφυγες του ’22 στη «μητέρα-πατρίδα». Συμπεριλαμβάνεται στο υπό έκδοση βιβλίο:

Γιώργος Κόκκινος – Βλάσης Αγτζίδης – Έλλη Λεμονίδου, Tο τραύμα και οι πολιτικές της Μνήμης. Ενδεικτικές όψεις των συμβολικών πολέμων για την Ιστορία και τη Μνήμη, εκδ. Ταξιδευτής, Αθήνα.

Τα υπόλοιπα μέρη της μελέτης μου επιγράφονται:

-Ταυτότητες μέσα στο χρόνο,

-Στη Σοβιετική Ένωση μετά την Έξοδο (Ο σοβιετικός ελληνισμός του Μεσοπολέμου, Οι σταλινικές διώξεις, Η νέα έξοδος),

-Πρόσφυγες του ’22 στη «μητέρα-πατρίδα» (Η αντιμετώπιση των προσφύγων, Κράτος και πρόσφυγες, Πρόσφυγες κι Αριστερά),

-Πολιτικές και κοινωνικές συμπεριφορές των προσφύγων.

Πρόσφυγες του ’22 στη «μητέρα-πατρίδα»

Η αντιμετώπιση των προσφύγων. Οι δικοί μας Παλαιστίνιοι

Η ελλαδική κοινωνία είχε ήδη διαμορφώσει τις εικόνες της για τους ομοεθνείς της απ’ την άλλη πλευρά του Αιγαίου. Και οι εικόνες αυτές ήταν ήδη αρνητικές απ΄ την εποχή του ’16, που απ’ τη μια το Εργατικό Κέντρο Αθηνών ζητούσε να απαγορευτεί η πρόσληψη προσφύγων εργατών και απ’ την άλλη οι πρωτοφασιστικές ομάδες των «Επίστρατων» του Δ. Γούναρη και του Ι. Μεταξά οργάνωναν το  πογκρόμ κατά των προσφύγων ως βενιζελικών.[1]

Το αρνητικό στερεότυπο που είχε δημιουργηθεί στην ελλαδική κοινωνία από τη φιλομοναρχική προπαγάνδα θα επιβεβαιωθεί πλήρως από έναν κορυφαίο διανοούμενο, εκφραστή του βαλκανικού ελληνικού εθνικισμού, τον Ίωνα Δραγούμη, ο οποίος το 1919 θεωρούσε ότι οι Μικρασιάτες, όπως και οι Κρητικοί, ήταν τα όργανα υποταγής της Παλαιάς Ελλάδας στον «αγγλογαλλικό ιμπεριαλισμό».[2]

-Για το βιβλίο του Σβολόπουλου…

Στο τελευταίο τεύχος των Μικρασιατικών Χρονικών, που εκδίδει η Ένωση Σμυρναίων   δημοσιεύτηκε η παρουσίαση της μελέτης του  Κωσταντίνου Δ. Σβολόπουλου,  που συνέγραψα. Η μελέτη αυτή εκδόθηκε από τις εκδόσεις  Ίκαρος το 2009 υπό τον τίτλο «Η απόφαση για την επέκταση της ελληνικής κυριαρχίας στη Μικρά Ασία». Παρουσιάστηκε επίσης και στο Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Κηφισιάς στις 3 Μαρτίου, στο πλαίσιο του Σεμιναρίου Ιστορίας, που διοργανώνω στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο. 

Στη συνέχεια παρατίθεται η βιβλιοπαρουσίαση:

«…Ακόμα και σήμερα δεν έχει σιγάσει η διαμάχη γύρω από το ζήτημα γιατί οι ελληνικές δυνάμεις που υπερτερούσαν αριθμητικά και δεν ήταν πολύ χειρότερα εξοπλισμένες από τα στρατεύματα του Κεμάλ, οδηγήθηκαν σ’ αυτή την καταστρoφική ήττα.»

Douglaς Dakin, “H ενοποίηση της Ελλάδας 1770-1923”, εκδ. ΜΙΕΤ 

Η Μικρασιατική Καταστροφή φαίνεται ότι για καιρό ακόμα θα στοιχειώνει τις συζητήσεις και τους προβληματισμούς για την πορεία του νεότερου ελληνισμού. Ειδικά σήμερα, που το κενό που άφησαν οι Έλληνες στην Ανατολική πλευρά του Αιγαίου έχει πλέον καλυφθεί από έναν ακμαίο πληθυσμό και από μια επιθετική κρατική δύναμη, που θυμίζει συνεχώς εν τοις πράγμασι, ότι μόνο όποιος κατέχει τις δύο ακτές μπορεί να ορίζει το Αρχιπέλαγος . 

-Από τον Καύκασο στην Ελλάδα…..

Στην έκδοση που επιμελήθηκε ο Θανάσης Διαμαντόπολος και είχε ως τίτλο “Από το Καρς στο Κιλκίς“ έγραψα το παρακάτω κείμενο με τίτλο “Οι Έλληνες του Καυκάσου”.

Τα στοιχεία αυτά είναι δημοσιευμένα στο βιβλίο μου: Παρευξείνιος Διασπορά. Οι ελληνικές εγκαταστάσεις στις βορειοανατολικές ακτές του Εύξεινου Πόντου, βραβείο Ακαδημίας Αθηνών, εκδ. Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη, 1997.

Το βιβλίο αυτό μπορείτε να το δείτε διαδικτυακά  πατώντας [ΕΔΩ]

Οι  Έλληνες  του  Καυκάσου

Του ΒΛΑΣΗ ΑΓΤΖΙΔΗ[1]

Η παρουσία και η πολιτική δράση των Ελλήνων στον Καύκασο κατά το 19^ο και 20ο αιώνα, αποτελούν μια από τις πλέον ενδιαφέρουσες σελίδες της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Ένας από τους πρωτεργάτες έγραψε: “Πρέπει να ομολογήσουμε ότι εμείς οι Έλληνες του Καυκάσου, που αποτελούσαμε τη φάλαγγα του Ελληνισμού στην κοντινή Ανατολή, κατά την χαώδη ‘κείνη περίοδο του Καυκάσου, αγωνιστήκαμε με πρωτοφανή ορμή, για τη φυσική μας ύπαρξη και την εθνική μας οντότητα, που ανάβλυζε μεσ’ απ’ τους πυρήνες των κοινοτήτων μας”[2].

Η εγκατάσταση των Ελλήνων στον Καύκασο, όπως και στην υπόλοιπη ρωσική επικράτεια, είναι ένα φαινόμενο που πρωτοεμφανίζεται στους αρχαίους χρόνους. Οι ελληνικές αποικίες στην Κριμαία και στην ανατολική Μαύρη Θάλασσα ιδρύθηκαν πολύ πριν οι περιοχές αυτές περιέλθουν στη σφαίρα επιρροής των Ρώσων. Η ελληνική παρουσία στον Εύξεινο Πόντο εδραιώνεται σε δύο βασικά κέντρα, πρωτευόντως στο μικρασιατικό Πόντο και στη συνέχεια στην κριμαϊκή χερσόνησο.

Από το Καρς του Καυκάσου, στο Κιλκίς της Μακεδονίας

 

Μια από τις σπάνιες εκδόσεις έγινε στο Κιλκίς το 2001, όταν η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση υπό τον Θόδωρο Παραστατίδη, αποδέχτηκε την πρόταση του γιατρού απ’ την Πάτρα  Θανάση Διαμαντόπουλου να εκδοθεί ένα αφιέρωμα-λεύκωμα για τον ελληνισμό του Καρς του Καυκάσου με βάση την πορεία ενός από τους διανοούμενους της περιοχής, του πρωθιερέα Γεωργίου Χαριτίδη. Ο Χαριτίδης έζησε στο Καράουργκάν του Καρς, σπούδασε στην Ανωτέρα Ιερατική Σχολή  της Τιφλίδας και πέθανε στη Μεγάλη Βρύση του Κιλκίς. Ένας από τους συμμαθητές του της χρονιάς του 1895 ήταν και ο Ιωσήφ Τζουγκασβίλι που αργότερα θα γίνει γνωστός με το επαναστατικό του ψευδώνυμο: Στάλιν.

Στο πλαίσιο αυτής της έκδοσης έγραψα το ιστορικό  της εγκατάστασης των Ελλήνων στον Καύκασο και της εξαιρετικής, όσο και τραγικής, ιστορικής τους εμπειρίας την εποχή των κοσμοϊστορικών ανακατατάξεων που συνέβησαν με την κατάρρευση των δύο Αυτοκρατοριών, της Ρωσικής και της Οθωμανικής. Το κείμενό μου με τίτλο “Οι Έλληνες του Καυκάσου“ θα αναρτηθεί αργότερα.

Επίσης στην έκδοση συμμετείχε και ο Σωκράτης Αγγελίδης με το  “Η πολιτική, οικονομική, θρησκευτική εκπαιδευτική κατάσταση του ελληνικού πληθυσμού του Καυκάσου του κυβερνείου του Καρς υπό τη Ρωσική κυριαρχίας”. Ο Θανάσης Διαμαντόπουλος, δισέγγονος του Γεωργίου Χαριτίδη,  έγραψε το κείμενο:  “Τιφλίδα, Καράουργκάν, Μεγάλη Βρύση, Κιλκίς. Οι τέσσερεις εποχές της ζωής του Παπά-Χαρίτωφ”.

-Η εκδήλωση στο γυμνάσιο του Αγίου Στεφάνου

Το βράδυ της Παρασκευής 29/1/2010, έγινε μια εξαιρετική εκδήλωση στον Άγιο Στέφανο Αττικής, όπου κλήθηκα να παρουσιάσω το αποτέλεσμα μιας πολύχρονης εργασίας του γυμνασίου  του προσφυγικού αυτού δήμου της Αττικής.  

Η εκδήλωση παρουσιάστηκε από το καλό ιστολόγιο Mikrasiatis.gr απ’ όπου αναδημοσιεύεται το παρακάτω κείμενο.

-Από τον Πόντο στο Μακρονήσι

Ψάχνοντας κάποια παλιότερα κείμενα έπεσα πάνω σε μια εκτύπωση με τίτλο “Η Μακρόνησος των Προσφύγων” και υπότιτλο: “Από τον Πόντο στο Μακρονήσι”. Είναι ένα κείμενο που το είχα ξεχάσει κυριολεκτικά. Φαίνεται ότι γράφτηκε με αφορμή ένα Διεθνές Συνέδριο για τη Μακρόνησο, που έγινε στις 6 και 7 Μαρτίου 1998 κι απ’ όπου απουσίαζε πλήρως κάθε αναφορά στο γεγονός ότι από το Μακρονήσι είχαν “περάσει” και Πόντιοι πρόσφυγες. Θα πρέπει να δημοσιεύτηκε τότε στην εφημερίδα “Εύξεινος Πόντος”.  

 Με αφορμή την υπενθύμιση του ιστορικού γεγονότος από τον “Πόντο κι Αριστερά” αναρτώ τα κείμενα αυτά. Το αντίγραφο αυτό είναι το μόνο που έχει απομείνει στο δικό μου αρχείο, εφόσον πολλά παλιά κείμενα χάθηκαν από τη μνήμη του υπολογιστή μου, ενός Olivetti (αλήστου μνήμης και απαράδεκτης υποστήριξης) που είχα μέχρι το 1998.

-Η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας

Μ’ αφορμή τη συμπληρωση των 800 χρόνων απ’ την ίδρυση της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας, στις 16-05-04  είχα δημοσιεύσει το παρακάτω κείμενο στην εφημερίδα Καθημερινή  :

 H ελληνική αυτοκρατορία του Πόντου

H άνοιξη του 1204 μ.X. υπήρξε μοιραία για τον Eλληνισμό. Στις 13 Aπριλίου οι Σταυροφόροι είχαν εκπορθήσει την Kωνσταντινούπολη και είχαν καταλύσει την ελληνική Aυτοκρατορία του Bυζαντίου. Διέλυσαν έτσι τον κεντρικό ιστό του μοναδικού χριστιανικού κράτους της Aνατολής, που θα μπορούσε να αποτελέσει ουσιαστικό εμπόδιο στο επεκτατικό Iσλάμ, αραβικό και τουρκικό.

-Δυο εκδηλώσεις: Απ’ τους Μανιάτες στους Καππαδόκες

Στο διάστημα που πέρασε συμμετείχα ως κεντρικός ομιλητής σε δύο πολύ ενδιαφέρουσες εκδηλώσεις: στους Μανιάτες και τους καταγόμενους απ΄ τη Σινασό της Καππαδοκίας.

-Δίκη των Εξ: Κάθαρση σε Τραγωδία

Αφιέρωμα στη Δίκη των Εξ και στην απόπειρα αναψηλάφησής της έκανε το περιοδικό “Επίκαιρα” (εκδίδεται από τις εκδ. “Λιβάνη”) στο 6ο τεύχος, που κυκλοφόρησε στις 27 Νοεμβρίου.  Δημοσιεύτηκαν οι αντιμαχόμενες απόψεις (Ν. Βασιλάτος, “Η αφορμή της αποκατάστασης και το τέλος του διχασμού”, Ν.Ε. Παπαδάκης, “Η επανάληψη της δίκης των πρωταιτίων της Μικρασιατικής Καταστροφής”), το Εισαγωγικό Σημείωμα του αφιερώματος υπό τον τίτλο “Τα επίχειρα της μεγαλύτερης εθνικής καταστροφής” έγραψε  ο Παντ. Ζήλος. Το δικό μου κείμενο υπό τον τίτλο “Πώς φτάσαμε στην πράξη Κάθαρσης σε μια κορυφαία Τραγωδία”, που παρατίθεται στη συνέχεια, κάλυψε το ιστορικό μέρος του  αφιερώματος.

Η εικόνα που παρατίθεται είναι φωτογραφία του πρωτοσέλιδου της τουρκικής εφημερίδας Yeni Giun (Gün), που εκδόθηκε στην Πόλη την εποχή της νίκης των κεμαλικών στρατευμάτων τον Αύγουστο του 1922.  Πάνω από τα πορτραίτα των Γούναρη και Στράτου που δημοσιεύει, αναγράφεται ο τίτλος:  “ΓΟΥΝΑΡΗΣ-ΣΤΡΑΤΟΣ: ΟΙ ΣΩΤΗΡΕΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ”

…στο Πολυτεχνείο, το ’73

Πέρσι (2008), μ’ αφορμή τα 35 χρόνια απ την επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείο το 1973, έγραψα για το πώς τη βίωσα τότε, ως μαθητής της Στ’ γυμνασίου:

“…..Πέρασαν 35 χρόνια από τότε. Τότε λοιπόν ήμουν μόλις 17 χρονών. Ακριβώς στην ηλικία του Κομνηνού που σκοτώθηκε και ήταν μαζί μας στις Μαθητικές Επιτροπές του Πολυτεχνείου…… Μαθητής τότε της 6ης γυμνασίου, που κάθε βράδυ, μαζί με χιλιάδες άλλους μαθητές, βρισκόταν στο κέντρο της Αθήνας, στην Κωλέττη στα Εξάρχεια, στο Φροντιστήριον “Ηράκλειτος”. Ήδη από τον Φλεβάρη του ‘73, όταν είχαν ξεκινήσει οι πρώτες κινήσεις των φοιτητών, ξεμυτούσαμε και μεις πλάι τους.