-Η Αριστερά και οι πρόσφυγες του ’22
Το παρακάτω κείμενο αποτελεί το πρώτο μέρος -που επιγράφεται “Η Αντιμετώπιση”- από ένα εκτεταμένο τμήμα της μελέτης μου με τίτλο “Mνήμη, ταυτότητα και ιδεολογία στον ποντιακό ελληνισμό”. Συμπεριλαμβάνεται στο υπό έκδοση βιβλίο:
Γιώργος Κόκκινος – Βλάσης Αγτζίδης – Έλλη Λεμονίδου, Tο τραύμα και οι πολιτικές της Μνήμης. Ενδεικτικές όψεις των συμβολικών πολέμων για την Ιστορία και τη Μνήμη, εκδ. Ταξιδευτής, Αθήνα.
Το τμήμα αυτό της μελέτης που αρχίζω να αναδημοσιεύω , αφορά τις πολυσύνθετες, διαδραστικές σχέσεις της Αριστεράς με τη μικρασιατική προσφυγιά και ειδικώτερα το ποντιακό της μέρος. Ήδη, από τη μελέτη αυτή, έχω αναρτήσει τα:
-Πρόσφυγες του ’22 στη «μητέρα-πατρίδα»
-Κράτος και πρόσφυγες του ‘22…
Η Αντιμετώπιση
Οι εξαθλιωμένοι πρόσφυγες που καταφθάνουν στον ελλαδικό χώρο με τη Μικρασιατική Καταστροφή αντιμετωπίζονται ως ξένο σώμα. Το σημαντικότερο κόμμα της Αριστεράς ήταν αυτό του ΣΕΚΕ (μετέπειτα ΚΚΕ) και είχε ακολουθήσει αντιπολεμική πολιτική καθ’ όλη τη διάρκεια του μικρασιατικού πολέμου, όταν είχε υλοποιήσει, με όχι ιδιαίτερη ένταση, την απόφαση της Κομουνιστικής Διεθνούς (Κομιντέρν-Kommunisticheski International) για την «αντιπολεμική και αντιιμπεριαλιστική» δράση των Κομμουνιστικών Κομμάτων.[1] Μετά τη στροφή της Σοβιετικής Ένωσης υπέρ της Αυτονομίας της Μικράς Ασίας το ΣΕΚΕ θα αναφερθεί για πρώτη φορά στους ελληνικούς πληθυσμούς της Ανατολής υποστηρίζοντας ότι η σοβιετική πρόταση «θα εξασφάλιζε σοβαράς εγγυήσεις υπέρ των ελληνικών πληθυσμών της Μικράς Ασίας».[2]
Ήδη από τον Μάρτιο του 1919 είχαν έρθει σε επαφή με Πόντιους κομμουνιστές κατά την προσπάθεια σύνδεσής τους με την Κομιντέρν. Οι σχέσεις αυτές θα γίνουν εντονότερες με την προσφυγοποίηση των πληθυσμών και με την αποστολή εκπαιδευμένων στελεχών από την Κομιντέρν προς το ΚΚΕ για να βοηθήσουν ή να ελέγξουν το ελλαδικό τμήμα της. Έτσι θα υπάρξουν κάποια κοινά στελέχη μεταξύ του Κομμουνιστικού Κόμματος και των προσφύγων, τα οποία θα διευκολύνουν αργότερα την ένταξη των πλέον πολιτικοποιημένων προσφύγων σ’ αυτό. Το 1927 ο Ανδρόνικος Χαϊτάς, Πόντιος κομμουνιστής από το Σοχούμι αναλαμβάνει γενικός γραμματέας στο ΚΚΕ.
Αρχικά το ΚΚΕ αντιμετώπισε τους πρόσφυγες ως το εκλογικό όπλο του βενιζελισμού. Ένα χρόνο μετά την Καταστροφή δεν τους ενέτασσε στο «λαό» αλλά τους θεωρούσε κάτι διαφορετικό και ξένο. Τους κατέτασσε στην ίδια κατηγορία με τους κομματάρχες και τους χαφιέδες.[3] Όμως στο προεκλογικό του πρόγραμμα θα ζητήσει την πλήρη αποκατάστασή τους. Οι καταγγελίες του για τις άθλιες συνθήκες ζωής των προσφύγων θα είναι συνεχείς και έντονες. Βαθμιαία αρχίζει να απευθύνεται προς αυτούς με την επίκληση «Αδέλφια πρόσφυγες». Αργότερα οι προκηρύξεις του θα έχουν ως αποδέκτη τρεις κοινωνικές κατηγορίες: «εργάτες, αγρότες και πρόσφυγες». Στα πολιτικά του κείμενα η παρουσία των προσφύγων και η «ύπαρξη χιλιάδων προσφυγικών εργατικών χεριών» καταγράφεται συχνά ως ένα αρνητικό γεγονός και ως μια από τις βασικές αιτίες για τη διόγκωση της ανεργίας.[4]
Το ΚΚΕ θα προσπαθήσει να συμφιλιώσει τους ντόπιους με τους πρόσφυγες καλλιεργώντας μια ενιαία ταξική συνείδηση: «Η Ελλάδα δεν διαιρείται σε ντόπιους και πρόσφυγες. Η Ελλάδα διαιρείται σε πλούσιους και φτωχούς, σε ανθρώπους που δε δουλεύουν και ζουν και σε ανθρώπους που δουλεύουν και δεν μπορούν να ζήσουν… ο καθένας πρέπει να διαλέξει μεταξύ του πλούσιου πρόσφυγα που συνδυάζεται με τον πλούσιο ντόπιο και του φτωχού πρόσφυγα που σύντροφό του θα έχει το φτωχό ντόπιο εργάτη».[5]
Από τις αναλύσεις του ΚΚΕ απουσιάζει η συνθετική προσέγγιση και η αντίληψη ότι μετά το ’22 η Ελλάδα είναι πλέον μια νέα κοινωνία, στην οποία θα έπρεπε να συντεθούν εκ νέου οι ομάδες, που πλέον την συναποτελούν οριστικά. Η ερμηνεία του για την προσφυγοποίησή τους θα παραμένει εσαεί η θέση ότι υπεύθυνη για όλα είναι η πολιτική της «ιμπεριαλιστικής αχορτασιάς και του παράφρονος εθνικισμού».[6] Σε καμιά ανάλυση δεν θα υπάρχει η αποδοχή του δικαιώματος πολιτικού αυτοκαθορισμού στις πατρίδες τους ενάντια στη βούληση του κράτους, το οποίο αντιμετωπίζεται ως εθνικό τουρκικό ακόμα και στην οθωμανική εποχή του. Ούτε και θα κατατεθεί ποτέ ταξική ανάλυση των συνθηκών που υπήρχαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία λίγο πριν την οριστική διάλυσή της. Για το ΚΚΕ τα γεγονότα ήταν απόρροια 
συνωμοσιών, εθνικισμών, ιμπεριαλισμών και έξωθεν επεμβάσεων. Η ξεκάθαρη αναφορά του Νίκου Ζαχαριάδη σε άρθρο του στο Ριζοσπάστη δεκατρία χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή επιβεβαίωνε μια δογματική πρόσληψη των ιστορικών γεγονότων: «Η Μικρασιατική εκστρατεία δεν χτυπούσε μόνο τη νέα Τουρκία, μα στρεφότανε και ενάντια στα ζωτικότατα συμφέροντα του Ελληνικού λαού. Γι αυτό εμείς όχι μόνο δεν λυπηθήκαμε για την αστικοτσιφλικάδικη ήττα στη Μικρασία μα και τη επιδιώξαμε».[7] Η έκφραση «μα και την επιδιώξαμε» ήταν γραμμένη με κεφαλαία γράμματα στην εφημερίδα για να τονιστεί ακριβώς η στάση του κόμματος.
Η κυνική αυτή πολιτική και ιδεολογική στάση της Αριστεράς απέναντι στους προσφυγικούς πληθυσμούς θα αγγίξει και τον πολιτισμό τους και θα οδηγήσει σε ακρότητες. Αυτό θα συμβεί με τον χαρακτηρισμό του ρεμπέτικου τραγουδιού ως «όπλου υποταγής των μαζών στα χέρια των καταπιεστών τους», «αντεπαναστατικού», «λούμπεν», «τουρκομερίτικου».[8] Η άποψη της αριστερής διανόησης ήταν ότι το ρεμπέτικο είναι κάτι ξένο, ότι «διαμορφώνεται από τα μελωδικά υπολείμματα τού Τούρκου κατακτητή και κείνα τα μελωδίσματα πού μας φέρνουν τα πληρώματα των καραβιών από τα τούρκικα λιμάνια.»[9] Χαρακτηριστική είναι η απόφαση των «προοδευτικών» Μουσικών Σωματείων κατά τα τέλη του ’46 με την οποία ζητήθηκε από το υπουργείο Παιδείας να παρθούν «τα κατάλληλα μέτρα για να σταματήσει η διάδοση του λαϊκού ρεμπέτικου τραγουδιού». Οι διανοούμενοι εκείνης της Αριστεράς αποδέχονταν μόνο τα «λίγα τραγούδια της νεώτερης αντίστασης του λαού μας και εκείνα που στο μέλλον θα γραφτούν γι αυτήν».[10] Η συζήτηση είχε ξεκινήσει από τις αρχές του 1946 με την οδηγία του γενικού γραμματέα της ΕΠΟΝ για τους κινδύνους διαφθοράς της νεολαίας. Στη συνέχεια, μ’ ένα κείμενο του Γ. Σταύρου στο Όργανο Πολιτικού Σχηματισμού των Κομμάτων του ΕΑΜ αρχίζει η αντιπαράθεση της Αριστεράς προς το ρεμπέτικο τραγούδι και τάσσεται αλληλέγγυα των Μουσικών Σωματείων. Η απόφαση των Μουσικών Σωματείων προκάλεσε μια ενδιαφέρουσα συζήτηση από τις στήλες του Ριζοσπάστη, όπου για πρώτη φορά διατυπώθηκε μια θετική κριτική προς το ρεμπέτικο από τον Φοίβο Ανωγειανάκη.[11] Η μέχρι τότε πραγματικότητα διατυπώθηκε από τον Ν. Πολίτη σε επιστολή του: «Ύστερα από το μεγάλο μάθημα της Αντίστασης, έγινε ολοφάνερο το χάσμα που μας χωρίζει στην τέχνη από τον λαό και προβάλει καθαρά η ανάγκη να βρούμε το σημείο της επαφής.»[12]
Πάντως, όπως αναφέρει ο Τάσος Βουρνάς, μέχρι το 1961 η άποψη της κομματικής ορθοδοξίας ήταν ότι «το ρεμπέτικο ανασύρθηκε από τα καταγώγια της διαφθοράς για να γίνει όπλο υποταγής των μαζών στα χέρια των καταπιεστών τους, που το διαδίδουν με σοφή μεθοδικότητα, θέλοντας μ΄ αυτό να κρατούν το λαό υποχείριο σ’ ένα αβυσσαλέο τέλμα ψυχικής κατάπτωσης…»[13] Ο Π. Παναγιωτόπουλος σημειώνει: «Όμως, η ευρεία αποδοχή τους από τον λαϊκό πληθυσμό ισοδυναμούσε με την κατάρρευση της επίσημης γραμμής του Κομμουνιστικού Κόμματος για το ρεμπέτικο και το λαϊκό και σχετίστηκε ιστορικά με την ήττα του αριστερού κινήματος».[14]
[1] Η απόφαση αυτή γραμμένη στα γερμανικά υπό τον τίτλο: Thesen und Revolutionen des zweitesa Weltkongressen des Kommunistischen Internationalen έφτασε στην Αθήνα το Μάρτη του 1920 (Ελευθέριος Σταυρίδης, Τα παρασκήνια του ΚΚΕ, Αθήνα, 1953, σελ. 56.) Ο παράγοντας «Έλληνες της Ανατολής» απουσίαζε από την επίσημη αντίληψή του ΣΕΚΕ, παρότι σε μεταξύ τους συζητήσεις θεωρούσαν ότι ήταν «εκστρατεία απελευθερωτική ελληνικών πληθυσμών και ελληνικών εδαφών εφ’ όσον περιωρίζετο εις τα εδάφη της Συνθήκης των Σεβρών». Ακόμα και ερωτήματα έμπαιναν «γιατί δεν έρχεται εδώ να μας βοηθήσει με στρατόν της (σ.τ.σ. η Αγγλία) με αποβάσεις εις τον Εύξεινον Πόντον. Δια να κτυπήσει αμέσως τον Κεμάλ να τελειώνωμεν». (Ελ. Σταυρίδης, ό.π. σελ. 59, 60.) Η αντιπολεμική δράση στο μικρασιατικό μέτωπο οργανώθηκε από την φράξια «Κομμουνιστική Ένωση», από την οποία αργότερα θα δημιουργηθεί το «Αρχείον του Μαρξισμού» (Κώστας Παλούκης, Η οργάνωση «Αρχείον του Μαρξισμού», μεταπτυχική εργασία στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας πανεπιστημίου Κρήτης, 2004.)
[2] «Προς προστασίαν των ελληνικών πληθυσμών και των αιχμαλώτων», Το ΚΚΕ Επίσημα Κείμενα, τόμ. Α’, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, 1974, σελ. 254. Ενδιαφέρον έχει η απόκλιση των σοβιετικών απόψεων από παλιότερες αναλύσεις για την περιοχή, όπως αυτές της Ρόζα Λούξεμπουργκ. Η Λούξεμπουργκ έγραφε: «Για όσον καιρό μια χώρα μένει κάτω απ’ την τουρκική κυριαρχία δεν μπορεί να γίνεται λόγος για εξέλιξη σ’ αυτήν…. Η σημερινή θέση μας στο Ανατολικό Ζήτημα είναι ν’ αποδεχτούμε τη διαδικασία διάλυσης της Τουρκίας σαν μια υπαρκτή πραγματικότητα και να μην κάνουμε την σκέψη ότι θα μπορούσε ή έπρεπε να τη σταματήσουμε και να εκδηλώσουμε στους αγώνες για αυτοδιάθεση των χριστιανικών εθνών την απεριόριστη συμπαράστασή μας.» (Ρόζα Λούξεμπουργκ, «Οι αγώνες στην Τουρκία και η σοσιαλδημοκρατία», περ. Οι Λαοί, Αθήνα, τεύχ. 1, Μάιος 1987, σελ. 49, Social Democracy and the National Struggles in Turkey, http://www.marxists.org/archive/luxemburg/1896/10/10.htm, «H Λούξεμπουργκ, ο Πόντος και το εθνικό ζήτημα», http://pontosandaristera.wordpress.com/2008/05/13/13-5-2007/ )
[3] Σε προκήρυξη προς τον Βενιζέλο θα γράψει: «Αναβάλατε τα συλλαλητήριά σας. Σκεφθήτε ότι με τους χαφιέδες σας, με τους κομματάρχας και με τους πρόσφυγας, τα θύματά σας, αυτά δεν θα επιβάλετε στον λαόν ότι επιδιώκετε.» («Ανακοίνωσις του Κομμουνιστικού Κόμματος», Το ΚΚΕ Επίσημα Κείμενα, τόμ. Α’, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, 1974, σελ. 366.)
[4] Δημ. Λιβιεράτος, Κοινωνικοί αγώνες στην Ελλάδα (1923-27), εκδ. Κομμούνα, Αθήνα, 1985, σελ. 28-29.
[5] Εφημερίδα, Ριζοσπάστης, 7 Σεπτεμβρίου 1929.
[6] «Προκήρυξις της Κεντρικής εκλογικής επιτροπής», Το ΚΚΕ Επίσημα Κείμενα , ό.π., σελ. 338.
[7] «Μια επιφύλαξη», εφημ. Ριζοσπάστης, 12 Ιουλίου 1935.
[8] Για την επιρροή απ’ τη μικρασιατική μουσική βλ. Χρ. Λούκος, «Οι Μικρασιάτες πρόσφυγες στην Ερμούπολη», στο συλλογικό Ο ξεριζωμός και η άλλη πατρίδα – Οι προσφυγουπόλεις στην Ελλάδα, έκδ. Σχολή Μωραϊτη, Αθήνα, 1997, σελ. 210.
[9] Α. Ξένος, «Το ρεμπέτικο τραγούδι», εφημ. Ριζοσπάστης, 4 Φεβρουαρίου 1946.
[10] Α. Ξένος, ό.π.
[11] Φοίβος Ανωγειανάκης, «το ρεμπέτικο τραγούδι», εφημ. Ριζοσπάστης, 28 Ιανουαρίου 1947.
[12] Νίκος Πολίτης, «Επιστολή», εφημ. Ριζοσπάστης, 23 Φεβρουαρίου 1947. Η λύση θα αρχίσει να διαφαίνεται στις αρχές του ’49, μετά από την καταλυτική διάλεξη του «αστού» Μάνου Χατζηδάκη και τις πρώτες δειλές θέσεις του Μίκη Θεοδωράκη για το ρεμπέτικο. Ο διάλογος θα συνεχιστεί με αντικρουόμενες θέσεις μέχρι το ’59 που γράφεται ο «Επιτάφιος» του Μίκη Θεοδωράκη. Αλλά και μέχρι το 1966 θα υπάρχει μια επιφύλαξη από αρκετούς αριστερούς διανοούμενους.
[13] Τάσος Βουρνάς, «Το σύγχρονο λαϊκό τραγούδι», περ. Επιθεώρηση Τέχνης, τεύχ. 76, Απρίλιος 1961, σελ. 277-285. Για τις ιδεολογικές συγκρούσεις για το ρεμπέτικο τραγούδι βλ: Κώστας Βλησίδης Όψεις το ρεμπέτικου, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα, 2004.
[14] Παναγής Παναγιωτόπουλος, «Οι έγκλειστοι κομμουνιστές και το ρεμπέτικο τραγούδι: μια άσκηση ελευθερίας», στο Ρεμπέτες και Ρεμπέτικο Τραγούδι, επιμ. Ν. Κοταρίδης, εκδ. Πλέθρον, Αθήνα, 1996, σελ. 266-279.
Το τμήμα αυτό της μελέτης έχει την εξής δομή:
2.3. Πρόσφυγες κι Αριστερά
2.3.1. Αντιμετώπιση
2.3.2. Ιδεολογικές κατασκευές και αλλοτρίωση
2.3.3. Πώς «αποφύγαμε» την παλαιστινιοποίηση
2.3.4. Η γενοκτονία και η άρνησή της
2.3.5. Ο νέος “αυτοχθονισμός”
2.3.4. «Σταλινολόγοι» και σταλινολάγνοι (μια σύγκρουση για τις σταλινικές διώξεις)
[Στη δεκαετία του 1930 απαγορεύτηκαν και στην Τουρκία τα ίδια τραγούδια και οι ίδιοι σκοποί που απαγορεύτηκαν στην Ελλάδα από τον Μεταξά και κρίθηκαν "αντεπαναστατικά" από το ΚΚΕ. Στη συζήτηση, στου Σαραντάκου, ο σχολιαστής με το ψευδώνυμο "Μισιρλού" αναφέρει: "Πραγματικά, στις 7 Νοεμβρίου του 1934, επισήμως πλέον, το Κεμαλικό καθεστώς στην Τουρκία, απαγόρευσε το αραμπέσκ παραδοσιακό είδος μουσικής (τον αμανέ χοντρικά) σε όλη την τουρκική επικράτεια, με τη δικαιολογία ότι ήταν συνυφασμένο με τους Έλληνες και την εποχή τής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Το διώκει ως μη τούρκικο, ως ελληνικό και βυζαντινής προέλευσης, δηλαδή μη σύμφωνο με τις απόψεις τού εξευρωπαϊσμού τής Τουρκίας. (βλ. Πρωία 7/11/1934 ή Αθηναϊκά Νέα 11/11/1934) Ήδη όμως, από το 1931 (βλ. Νέοι Καιροί 4/7/1931), ο Κεμάλ φέρεται να δηλώνει πως “επείγει να ανανεωθεί το άσμα και η μουσική των Τούρκων, διότι είναι μονότονος και αντιτίθεται προς το νέον δυναμικόν πνεύμα, το οποίον εμπνέει το έθνος”.
http://sarantakos.wordpress.com/2010/05/02/dytiko/ ]
http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&ct=1&artid=4572434
http://pontosforum.4.forumer.com/index.php?s=08c2d1a88311d672e2f62e8182f49c43&showtopic=5863
Επίσης, για την εκλογική συμπεριφορά του ΣΕΚΕ το Νοέμβρη του ’20:
http://library.panteion.gr:8080/dspace/bitstream/123456789/3503/1/karpozilos_OYTOPIA_56.pdf
—————————————————————————————–
“Η ελληνοτουρκική Οικονομική Συμφωνία(1930), η στάση των προσφύγων, η θέση του ΚΚΕ (δια «Ριζοσπάστη») και η αλλαγή πολιτικής στάσης προσφύγων κατά 1930-1936.
http://kafkasios-pontokomitis.blogspot.com/2010/09/1930.html
——————————————————————————————-
[...] -Η Αριστερά και οι πρόσφυγες του ‘22 [...]
[...] -«Σταλινολόγοι» και σταλινολάγνοι (A’ μέρος) Posted Μαΐου 8, 2010 Filed under: Ανορθολογισμός, Αριστερά, Θεωρία, Ιστοριογραφία, ΚΚΕ, ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΤΡΑΥΜΑ, Πρόσφυγες, Σταλινικές Διώξεις | Το κείμενο με τίτλο “«Σταλινολόγοι» και σταλινολάγνοι (μια σύγκρουση για τις σταλινικές διώξεις)“ από τη μελέτη “Mνήμη, ταυτότητα και ιδεολογία στον ποντιακό ελληνισμό”, που συμπεριλαμβάνεται στο υπό έκδοση βιβλίο: Γιώργος Κόκκινος – Βλάσης Αγτζίδης – Έλλη Λεμονίδου, Η μνήμη και το τραύμα. Ενδεικτικές όψεις των συμβολικών πολέμων για την Ιστορία και τη Μνήμη σε όλο τον κόσμο, εκδ. Ταξιδευτής, Αθήνα. Σήμερα αναρτώ το α’ μέρος του υποκεφαλαίου αυτού, το οποίο αποτελεί τμήμα του κεφαλαίου “Πρόσφυγες κι Αριστερά“ [...]
[...] -Η Αριστερά και οι πρόσφυγες του ’22 [...]
[...] -«Σταλινολόγοι» και σταλινολάγνοι (Β’μέρος) Posted Ιουνίου 24, 2010 Filed under: Αναθεωρητισμός, Ιστοριογραφία, ΚΚΕ, Καύκασος, ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΤΡΑΥΜΑ, Μπολσεβίκοι, Σταλινικές Διώξεις | Το κείμενο που ακολουθεί είναι το α’ μέρος του υποκεφαλαίου αυτού («Σταλινολόγοι» και σταλινολάγνοι…..) το οποίο αποτελεί τμήμα του κεφαλαίου “Πρόσφυγες και Αριστερά“. [...]
Ελ. Σταυρίδης, στο βιβλίο του «Τα παρασκήνια του ΚΚΕ» (Αθήνα 1953) γράφει :
«Σοσιαλιστική Φεντερασιόν», αποτελούμενη από υπέρ τα 2.000 μέλη, κατά 90% μορφωμένους Εβραίους, ταξιδεύσαντας εις την Ευρώπην και μορφωθέντας εκεί σοσιαλιστικώς. Αυτή ήτο πολιτική οργάνωσις των Εβραίων κυρίως, αλλά σοσιαλιστική, με σοβαράν πολιτικήν δράσιν, ακόμη από της εποχής της Τουρκοκρατίας. Ήτο συνδεδεμένη με το διεθνές σοσιαλιστικόν κίνημα και απετέλει επισήμως τμήμα της Β’ Σοσιαλιστικής Διεθνούς της Βέρνης εις τα συνέδρια της οποίας απέστελλε τακτικά τους αντιπροσώπους της.
Από του 1908 είχε συνεργασθή με τους Νεότουρκους, των οποίων το κέντρον ήτο η Θεσσαλονίκη, προς ανατροπήν του Σουλτάνου Χαμίτ, και πολλά μέλη αυτής, εν οις και ο γνωστός μετέπειτα Αβραάμ Μπεναρόγια, μετέσχον του αγώνος των Νεότουρκων και εξεστράτευσαν εκ Θεσσαλονίκης κατά της Κωνσταντινουπόλεως και του Χαμίτ». (ενθ. ανωτ. σελ. 14).
[...] Η Αριστερά και οι πρόσφυγες του ’22 [...]
Το ΚΚΕ και το πρόβλημα των προσφύγων
(αναφορές μέσα από τα επίσημα κείμενα)
Σταθερό ήταν το ενδιαφέρον του ΚΚΕ για τους πρόσφυγες που προέκυψαν μετά την τυχοδιωκτική εκστρατεία και την καταστροφή των ελλήνων της Μικράς Ασίας που θα πρέπει να σημειωθεί πως το νεαρό τότε ΣΕΚΕ είχε εκφράσει την ριζική του αντίθεση. Στην παρακάτω μικρή έρευνα στηριγμένη στα επίσημα ντοκουμέντα του ΚΚΕ, γίνεται αναφορά στο ενδιαφέρον αυτό και στις αντίστοιχες θέσεις που διαμορφώθηκαν πάνω στο όλο ζήτημα. Οι σχετικές αναφορές αφορούν την περίοδο μέχρι το 1926.
• Για πρώτη φορά σε κείμενο του ΚΚΕ υπάρχει αναφορά για τους πρόσφυγες σε ανακοίνωση της Κ.Ε που δημοσιεύτηκε στις 25/7/1923 (επίσημα κείμενα ΚΚΕ 1ος, σελ. 312). Πιο συγκεκριμένα στο κάλεσμα ανάμεσα στα άλλα αναφέρει σε σχετικό κάλεσμα : «Εργάτες , αγρότες, πρόσφυγες» χωρίς όμως περαιτέρω αναφορά (υπάρχει λογοκρισία 33 γραμμών που εκεί πιθανά να υπήρχε πιο συγκεκριμένη αναφορά).
• Για δεύτερη φορά υπάρχει η αναφορά σε προκήρυξη της Κεντρικής Εκλογικής Επιτροπής 22/10/23 (επίσημα κείμενα ΚΚΕ τόμος 1ος σελ. 336) όπου στον τίτλο αναφέρει : «…προς όλους τους πρόσφυγες, τους αποστρατευμένους εφέδρους πολεμιστές και προς τα θύματα του στρατού» και για το ζήτημα των προσφύγων αναφέρει : «Πρόσφυγες! Δεν θα έλθετε μόνο στην αγκαλιά της εργατικής τάξεως η οποία μόνη μπορεί να νοιώση τον πόνο σας και ν’ ανακουφισθή αληθινά για την ανακούφισή σας, αλλά και θα παλαίψετε συγχρόνως μαζί μ’ αυτήνε στο πλευρό της ενάντια στο κοινό εχθρό – την κεφαλαιοκρατία- όταν θα σηκωθή για να γκρεμίση το καθεστώς αυτό της ιμπεριαλιστικής αχορτασιάς και του παράφρονος εθνικισμού ο οποίος σας οδήγησε στη σημερινή σας κατάντια»
• Στο Εκλογικόν πρόγραμμα του ΚΚΕ 17/11/23 (σελ. 354 1ος τόμος) αναφέρεται: «…Επίσης το Κόμμα μας οφείλει να διαφωτίση τον προσφυγικό εργατικό λαό και εν γένει τους φτωχούς πρόσφυγας, τόσον επί της πολιτικής της τυχοδιωκτικής των αστικών κομμάτων η οποία τας ωδήγησεν εις την σημερινήν απελπιστικήν τω θέσιν, όσον και επί της σημερινής των θέσεως, απέναντι των διαφόρων πολιτικών κομμάτων. ΟΙ φτωχοί πρόσφυγες μόνον εις το Κόμμα μας θα εύρουν υπερασπιστήν τω συμφερόντων των. Γύρω από το Κόμμα μας και από κοινού με το εργατικό και αγροτικό λαό θα κατορθώσουν να διεκδικήσουν τα πραγματικά των δικαιώματα, να προστατεύσουν τα συμφέροντα των, τα οποία καταπολεμεί τόσον ο χρεωκοπών βενιζελισμός όσον και ο αντιδραστικός παλαιοκομματισμός» ενώ για τους στόχους του κόμματος αναφέρει : « Λύση του προσφυγικού ζητήματος με την πλήρη αποκατάσταση των προσφύγων στα χωριά και στις πόλεις, με τη δωρεάν περίθαλψη αυτών ως και την παραχώρηση εις αυτούς σπιτιών, χωραφιών, χρηματικών μέσων , εργαλείων κλπ. για τη δημιουργίαν πόρων ζωής των θυμάτων τούτων του βενιζελισμού και του κωνσταντινισμού»
• Για πρώτη φορά ανακοίνωση αποκλειστικά για τους πρόσφυγες βρίσκουμε σε Προκήρυξη 8/12/23 της Κεντρικής Επιτροπής (σελ. 372 1ος) που απευθύνεται «Στις εργαζόμενες προσφυγικές μάζες » και αναφέρει :
«Αδέρφια πρόσφυγες!
Πεινασμένοι και εμείς, κάτω στα υπόγεια, άρρωστοι και γυμνοί, στενάζοντας κάτω από τη σκληρή και απάνθρωπη εκμετάλλευση της ντόπιας πλοτοκρατίας, εμείς οι εργάτες και αγρότες της Ελλάδος, νοιώθουμε πολύ καλά πως και εσείς στενάζετε κάτω από την πίεση και τη εκμετάλλευση της ντόπιας κεφαλαιοκρατίας, ξεσπίτωτοι, δίχως γης, δίχως εργαλεία, δίχως γιατρούς και γιατρικά πεταμένοι σαν πρόβατα στους σταθμούς, στους σακάτικους κάμπους της Μακεδονίας, στις διάφορες πόλεις της Ελλάδος δίχως δουλειά, δίχως τίποτα. Μονάχα οι πεινασμένοι και οι δυστυχισμένοι μπορούνε να καταλάβουν τι είναι η πείνα και η γύμνια.
Εμείς αδέρφια μαζύ σας κάτω από την εκμετάλλευση της πλουτοκρατίας, αδέρφια στις ανάγκες και τις στερήσεις, καταλάβαμε ποιος είναι ο πραγματικός εχθρός μας, αυτός είναι οι πλουτοκράτες. Αυτοί είναι και ο ιδικός σας εχθρός.
Μην περιμένετε απ’ τους κοιλαράδες , απ’ τους πλουτοκράτες καμμιά καλυτέρευση της θέσης σας. Αυτοί τρώνε και πίνουνε και διασκεδάζουνε εις βάρος μας. Εμάς μας μεταχειρίζονται σαν ένα υλικό- έτσι κοιμισμένοι που είμαστε- για τους άτιμους σκοπούς τους: να γεμίζουνε τις κάσες τους, πίνοντας το ιδρώτα μας, να σηκώνουνε πολέμους για τα συμφέροντά τους πίνοντας το αίμα μας.
Σας καλούμε σε κοινό αγώνα ενάντια στο κοινό εχθρό μας ενάντια στη πλουτοκρατία. Μη σας γελάνε, μη ζητάτε ελεημοσύνη! Έχουμε δικαιώματα γιατί αυτοί οι πλουτοκράτες μας κατάντησαν σ’ αυτά τα χάλια. Και θα πάρουμε εκείνα που μας χρειάζουνται για την ζήση μας μονάχα με την οργανωμένη γροθιά μας.
Σ’ αυτόν το αγώνα σας καλούμε ενάντια στους εχθρούς μας πλουτοκράτες. Αν δεν αγωνισθούμε έτσι αυτοί θα μας ψοφήσουνε στη πείνα, στο κρύο και τη γύμνια. Σάμπως χάνουνε αυτοί, αν ψοφήσουμε μεις! Αν ψοφήσουμε οι μισοί και παραπάνω, αυτοί σου λένε μας φτάνουν οι υπόλοιποι για να κάνουμε τις δουλειές μας.
Ολόκληρη η Μακεδονία, Θεσσαλία κλπ. Κατάντησε πέρα πέρα το νεκροταφείο των προσφύγων. Πεθαίνουν αράδα οι προσφυγικές μάζες. Τους δίνουνε τάχατες ένα ξεροκόμματο γης. Αυτό πως θα το καλλιεργήσουνε οι πρόσφυγες; Με τα δάχτυλά τους ; Όχι βέβαια με α εργαλεία με τις μηχανές. Εργαλεία και μηχανές δεν δίνουν όμως οι πλουτοκράτες και το κράτος τους λέγοντας πως δεν έχει το κράτος είναι φτωχό.
Μην ξεχνάτε όμως ότι αυτό το κράτος δάνεισε 30 εκατομμύρια δραχμές στους χρηματιστές, σ’αυτούς που ανεβάζουνε τη λίρα και ακριβαίνουν τη ζωή. Αυτό το κράτος ξοδεύει εκατομμύρια για τους κηφήνες υπουργούς του, αυτό το κράτος των πλουτοκρατών ξοδεύει κολοσσιαία ποσά για κανόνια και ντουφέκια, γιατί μ’ αυτά φυλάγουν οι πλουτοκράτες τις κάσες τους και κάνουν τους ιμπεριαλιστικούς πολέμους για τα συμφέροντά τους. Εργαλεία όμως και μηχανές δεν δίνουνε στις εργαζόμενες προσφυγικές μάζες, ούτε γιατρούς δίνουνε, ούτε γιατρικά.
Οι αρρώστιες θερίζουνε τις προσφυγικές μάζες, αυτοί κοιτάζουν τα κέφια τους. Αυτοί φάγανε 50 χιλιάδες πρόσφυγες στην Καλαμαριά της Θεσσαλονίκης, στην Τούμπα κλπ. Αυτοί φάγανε 40 χιλιάδες πρόσφυγες στο Μακρόνησο στη καραντίνα, κάνοντας τη σκέψη πως όσο περισσότεροι πρόσφυγες πεθαίνουν, γι’αυτούς είναι συμφέρον, δε θάχουνε σκοτούρες στο κεφάλι τους.
Αυτοί ήταν εκείνοι που ψευτοκλαίγανε, όταν σκοτωθήκανε 15 πρόσφυγες πάνω στο φρούριο της Κέρκυρας από τους ιταλούς φασίστες, δε μας είπανε όμως γιατί τους κρατάγανε τους πρόσφυγες πάνω στο φρούριο, για ταμπούρωμα; Δεν υπάρχουνε σπίτια κάτω ση πόλη; Υπάρχουνε, αλλά που ν’ ανησυχήσουνε τους πλουτοκράτες.
Τώρα τελευταία σας καλέσανε στα όπλα ενάντια στο κίνημα του Μεταξά, δώσανε το αίμα μας και σεις και μεις για να τσακιστή ο Μεταξάς. Τι σας έδωσαν εσάς; Εργαλεία, μηχανές, γιατρικά, αποζημιώσεις ; Τίποτε, όχι τίποτε απ’ αυτά. Σας είπανε πάτε τώρα να ψοφάτε.
Τα ίδια καμανε και σε μας. Τα μεροκάματα μας κατεβασμένα, αεργία όση θέλεις, τις οργανώσεις μας τις κρατούνε κλειστές, τη εφημερίδα μας το «Ριζοσπάστη» το είχανε κλείσει. Οι άνθρωποι κάνανε τη δουλίτσα τους, κουβαλάνε αυτοί στη ράχη τω εργαζομένων μαζών, αυτό και κυνηγάνε.
Από όλα ατά φαίνεται πολύ καθαρά, πως ότι μας χρειάζεται για τη ζήση μας, για να μην ψοφήσουμε, πρέπει να αγωνιστούμε, να παλαίψουμε ενάντια στην πλουτοκρατία και τους τσορμπατζήδες. Μονάχα με την οργανωμένη γροθιά μας τα βγάνουμε πέρα, αλλοιώς ψοφάμε.
Αδέλφια πρόσφυγες!
Σ’ αυτόν τον αγώνα σας καλούμε που είναι κοινός και για μας και για σας, ένας είναι ο εχθρός μας, η πλουτοκρατία που ζητά να μας πνίξη. Οι πλουτοκράτες και τσορμπατζήδες έρχονται και σας ξεγελάνε με τα διάφορα πολιτικά τους κόμματα, βενιζελικά, βασιλικά, δημοκρατικά κλπ για να σας μεταχειριστούν στις εκλογές που πλησιάζουνε ως εκλογικό υλικό για τη βουλευτική τους επιτυχία και τόσο μόνον. Αι άλλες υποσχέσεις που σας δίνουν είναι ψέμματα. Ενώ υπάρχουν τόσα οικήματα σας έχουν στους δρόμους και στους σταύλους στιβαγμένους σα σκυλιά και ψοφάτε από τη πείνα, την ακαθαρσία και την κακομοιριά.
Σας μεταφέρουν απ’ εδώ κι’ απ’ εκεί, όχι τόσον για να σας εγκαταστήσουν, όσο για να συμπληρώσουν τας ψήφους που έχουν ανάγκη σ’ εκείνα τα μέρη που ο λαός προ πολλού τους έχει συχαθή και τους ετοιμάζει τη μαυρίλα. Κ’ ύστερα από τις εκλογές καινούρια πάλι βάσανα σας περιμένουν.
Αφού καταφέρουν με την αθώα ψήφο σας να καθήσουν σα βδέλες στη ράχη του φτωχού λαού θ’ αρχίσουν καινούριες μανούβρες και μετοικεσίες σήκω απ’ εδώ, πηγαίνετε εκεί και τράβα κορδέλα, ως που να παραδώσετε το πνεύμα πια οριστικά, αν εν τω μεταξύ δε νοιώσετε τη δύναμη σας και δεν ενωθήτε να ξεφορτωθήτε όλους αυτούς που χαίρονται από την ανήθικη εκμετάλλευση που σας κάνουν. Ρίχνουνε στα μάτια στάχτη ως που να ξανακάτσουν στη ράχη μας και να συνεχίσουνε τη άτιμη εκμετάλλευσή τους σε βάρος μας.
Ελάτε μαζύ μας, πυκνώστε τις τάξεις μας κάτω απ’ το πολιτικό κόμμα το δικό μας, το Κομμουνιστικό κόμμα. Οργανωθήτε, ενωθήτε, μπάτε στις εργατικές οργανώσεις, άμα είμαστε αντάμα και όχι διαιρεμένοι, τότε μπορούμε να τσακίσουμε τη πλουτοκρατία. Τότε σωζόμαστε. Μπάτε στις γραμμές μας να αγωνιστούμε. Μονάχα α σχηματίσουμε κυβέρνηση εργατών και αγροτών, μπορούμε να εξασφαλίσουμε τη ζήση μας, να λύσουμε τα ζητήματά μας.
Σφυρί-δρεπάνι, είναι το σύμβολό μας.
Πρωτοπορεία μας είναι το Κομμουνιστικό κόμμα Ελλάδος.
Η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή»
• Το προσφυγικό εμφανίζεται ως ένα από τα θέματα της συζήτησης στο Εθνικό Συμβούλιο του ΣΕΚΕ που πραγματοποιήθηκε 3-8 Φλεβάρη 1924. Δεν βρέθηκαν οι συγκεκριμένες αποφάσεις για το 8ο θέμα που ήταν το «προσφυγικό» (1ος σελ. 395)
• Στο Μανιφέστο του Εθνικού Συμβουλίου (1ος σελ. 411) 9/2/24υπάρχει αναφορά για τους πρόσφυγες που αναφέρει : « Πρόσφυγες! Είσαστε παραπεταμένοι στους ελώδεις κάμπους της Μακεδονίας στους διαφόρους σταθμούς κάτω από τρύπια τσαντήρια αφού πεθάνανε χιλιάδες από σας. Γης, εργαλεία, δουλειά, στέγη, γιατρούς, γιατρικά δεν έχει για σας το κράτος των βενιζελοδημοκρατικών και βασιλικών. Σας πούλησε το κράτος αυτό με τη συνθήκη της ανταλλαγής στην Λωζάνη, σας κρατεί εδώ όχι για να σας προστατεύη από τους τούρκους πασάδες και μπέηδες, αλλά για να σας μεταχειρίζεται σαν όργανα σε κάθε χτύπημα του ενάντια στους εργάτες, σαν κρέας για κανόνια, για καινούργιους πολέμους. Είναι το συμφέρον σας, μαζί και σεις με μας τους εργάτες πρέπει να αγωνιστήτε για την εργατοαγροτική κυβέρνηση»
• Στο Μανιφέστο του Κομμουνιστικό Κόμματος προς τον εργαζόμενον λαόν της χώρας(1ος σελ. 419)12/3/24 υπάρχει αναφορά στους στόχους του κόμματος για τους πρόσφυγες: «…6. Να παραχωρηθούν όλα τα αγροτικά κτήματα των ανταλλασσομένων τούρκων αμέσως εις τους πρόσφυγας και να εγκατασταθούν εις τας πόλεις οι πρόσφυγες εις τα μέγαρα τω πλουσίων. 7. Να γίνη δια τον ανωτέρω σκοπόν, δηλαδή την εγκατάστασιν των προσφύγων, δήμευσις των κερδών των διαφόρων επιχειρήσεων, των αποκτηθέντων κατά τον πόλεμον και να νομοθετηθή βαρεία προοδευτική φορολογία επί του κεφαλαίου…»
• Στο προγραμματισμένο 3ο συνέδριο του κόμματος στα θέματα της ημερήσιας διάταξης ως 3ο θέμα ορίστηκε το «Θέσις επί του προσφυγικού» (1ος σελ. 437) 23/4/24
• Σε Μανιφέστο του Κομμουνιστικό Κόμματος Προς τον εργαζόμενον λαόν (σελ. 461 1ος) 13/6/24 αναφέρει : «Πρόσφυγες! Το Κομμουνιστικό κόμμα σας είπε κατ΄επανάληψιν ποιοι είναι οι αίτιοι της συμφοράς σας. Ποιοι σας ξεσπίτωσαν. Ποιοι σας έφεραν στα σημερινά χάλια. Οι έλληνες αστοί (βενιζελικοί και βασιλικοί) δια της ιμπεριαλιστικής και τυχοδιωκτικής εκστρατείας έως τη Ουκρανία, Μικρασία κλπ είναι οι υπεύθυνοι της καταστροφής σας. Αλλά και οι ίδιοι τώρα δια να πάρουν αυτοί τα τουρκικά κτήματα και τσιφλίκια σας εξαπατούν και πάλιν με την ιδέαν ενός δήθεν απελευθερωτικού πολέμου. Ο Κονδύλης αυτό το σύνθημα ρίπτει. Προσπαθεί να εκμεταλευθή την δυστυχίαν σας. Με τον πλέον ύπουλον τρόπον προσπαθεί να δημιουργήσει μία αυταπάτην μέσα στις προσφυγικές μάζες περί του δυνατού ενός νέου πολέμου με τους τούρκους για την μεγάλην Ελλάδα.»
• Στις 3/8/24 σε Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος με τίτλο «Πόλεμος κατά του πολέμου» (σελ. 473, 1ος) υάρχει και η εξής αναφορά: «Για τα οικονομικά ιμπεριαλιστικά συμφέροντα των τότε εξ μεγάλων δυνάμεων (Γαλλίας, Αγλίας, Γερμανίας, τσαρικής Ρωσίας, Ιαπωνίας και Αμερικής) επετσοκόφτηκαν δώδεκα εκατομμύρια και έμειναν σακάτηδες τριάντα εκατομμύρια. Από εμάς δε πενήντα χιλιάδες σκοτωμένοι, εβδομήντα χιλιάδες σακάτηδες και ενάμισυ εκατομμύριο πρόσφυγες»
• Σε Μανιφέστο «Προς τα μέλη του , προς τις εργατοαγροτικές μάζες» 12/9/24 (σελ. 85, 1ος) υπάρχει η εξής αναφορά: «Σύντροφοι πρόσφυγες! Βλέπετε ολοκάθαρα την αλήθεια και προ πάντων όταν γίνωνται καταδιώξεις κατά της εργατικής τάξεως κατά του Κομμουνιστικού κόμματος. Αυτοί που σας εξεγέλασαν και σας ξεσπίτωσαν με την υπόσχεση πως θα σας βάλουν στο παράδεισο, σας άφισαν να πεθάνετε από τη δυστυχία και από τις αρρώστειες, σας δηλητηριάζουν με τα ακάθαρτα ψωμιά για να κερδίζουν απ’ το ξερό ψωμί σας, σας έχουν πεταμένους στους δρόμους, σας διέφθειραν και σας κατέστρεψαν από κάθε άποψη…Στις εκλογές ξανά σας έδωκαν υποσχέσεις για να άρουν τη ψήφο σας, μα τίποτε δε έκαμαν. Ο θάνατος σας περιτρυγυρίζει. Όλοι αυτοί που σας έφεραν εδώ είναι εχθροί σας. Εκείνοι που σας αγαπούν και φωνάζουν για την αποκατάστασή σας είναι οι εργάτες και οι φτωχοί χωρικοί. Το μόνο πολιτικό κόμμα που αγωνίζεται ειλικρινά για σας είναι το Κομμουνιστικό κόμμα γιατί δεν είναι κόμμα προσωπικό, πλουτοκρατικό τσελιγκάτο, αλλά είναι κόμμα των φτωχών. Και όμως μ’ όλη σας τη δυστυχία, μ’ όλες τις κοροϊδίες που σας έκαναν οι βενιζελοδημοκρατικοί και παλαιοκομματικοί ένοχοι της σημερινής σας καταστάσεως, πολλές φορές δεχτήκατε να χρησιμοποιηθήτε από αυτούς κατά των ντόπιων εργατών, κατά του Κομμουνιστικού κόμματος. Σας έβαλαν να σπάσετε απεργίες, ώπλισαν πολλούς από σας και σας έκαναν χαφιέδες για να πνίξουν τη φωνή διαμαρτυρίας μας. Τώρα σχεδιάζουν να στηριχτούν οι διάφοροι στρατοκράτες σε σας για να εγκαταστήσουν το φασισμό, την πιο άγρια τρομοκρατία. Έτσι όμως γίνεστε όχι μόνον εχθροί τω εργατών και χωρικών, εχθροί του Κομμουνιστικού κόμματος που πραγματικά σαν αδέρφια τους σας αγαπούν και αγωνίζοται για την αποκατάστασή σας, αλλά και εχθροι του ευατού σας. Αν η εργατική τάξη χτυπηθή αν μπορέση με τις δικές σας δυνάμεις να χτυπήση η πλουτοκρατία το Κομμουνιστικό κόμμα, να ξέρετε πως ποτέ δε θα ακουστή και για σας μια φωνή. Ποτέ δε θα αποκατασταθήτε. Θα ζήσετε στη δυστυχία και όλο και θα χάνεστε. Γλυτώστε από τα χέρια τω τζορμπατζήδων που είναι όργανα των εχθρών σας των βενιζελοδημοκρατικών και παλαιοκομματικών. Τραβήξτε με τις οργανώσεις προς την οργανωμένη εργατική τάξη, προς το Κομμουνιστικό κόμμα. Έτσι όλοι μαζύ, εργάτες, αγρότες, πρόσφυγες, με την καθοδήγηση του Κομουνιστικού κόμματος θα εγκαθιδρύσουμε τη εργατοαγροτική κυβέρνηση, την κατάλληλη ώρα. Τότες μονάχα θα αποκατασταθήτε γιατί θάχουν γίνει ακίνδυνοι όλοι οι εκμεταλλευτές σας και θάχετε μέρος στην εξουσία».
• Σε Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος, προς τον εργαζόμενο λαό (1ος σελ/ 492) 11/10/24 αναφέρει : «Πρόσφυγες! Ο ιμπεριαλισμός και η τυχοδιωκτική πολιτική της αστικής τάξεως – τω τσορμπατζήδων- σας έφεραν εδώ από τα πλούσια χωριά, σπίτια και χωράφια σας για να σας πετάξουν οι ίδιοι οι τσορμπατζήδες σα σκυλιά στους κάμπους της Μακεδονίας και στους διάφορους σταθμούς και παλιόσπιτα, νηστικούς, άρρωστους και εγκαταλειμμένους. Επί δύο χρόνια τώρα περάσατε την πιο μαύρη δυστυχία. Καιρός να ξεναρκωθήτε να ξυπνήσετε. Καιρός να ζητήσετε το δίκαιο σας κι ακόμα τη πιο σκληρή τιμωρία για τους υπεύθυνους της καταστροφής σας. Το Κομμουνιστικό κόμμα διαμαρτυρήθηκε για τη συνθήκη της Λωζάνης. Κι ακόμα καταδίκασε τη μικρασιατική εκστρατεία. Σκεφτήτε το καλά. Ο βενιζελισμός σας είναι η πρώτη αιτία του καταντήματός σας. Άμα ξυπνήσετε και ακούσετε τη φωνή μας, σε λίγες μέρες μέσα υπάρχει τρόπος να διορθωθή η κατάστασή σας. Το Κομμουνιστικό Κόμμα, σαν κόμμα όλων τω εκμεταλλευομένων, των καταπιεζόμενων, τω βασανισμένων και δυστυχισμένων, από την πρώτη ημέρα ύψωσε τη φωνή του για τα δίκαιά σας, αλλά δεν εισακούσθηκε γιατί πρώτα εσείς με το δηλητήριο του βενιζελισμού σας δε θελησατε τη βοήθειά μας. Ας είναι. Δεν είναι και τώρα αργά. Πολλοί από σας έχουν ξυπνήσει. Κινηθήτε λοιπόν. Οι εργάτες και αγρότες σας δίνουν αδελφικά το χέρι. Σφίξτε το αδελφικά και ελάτε να χτυπήσουμε τον τσορμπαδισμό. Μη σας κοροϊδεύουν με τα εξωτερικά δάνεια. Αυτά προετοιμάζουν τη νέα ληστρική εκμετάλλευσή σας»
• Το 3ο έκτακτο συνέδριο του ΚΚΕ 26/11-3/12/24 ανάμεσα στια αποφάσεις του αναφέρει στη απόφαση για την οικονομική και κοινωνική κατάσταση (1ος σελ. 510) : « Το ΚΚΕ απαιτεί υπέρ τω προσφυγικών μαζών τη στέγασή τους με την επίταξη των μεγάρων και μεγάλων σπιτιών, μοναστηριών και οικημάτων του κράτους, με χτίσιμο νέων σπιτιών, με βαρύτατη προοδευτική φορολογία τω μεγάλων περιουσιών και κατάσχεση τω κερδών του πολέμου. Πλήρη αγροτική αποκατάσταση με τη χορήγηση γης και μέσων καλλιεργείας. Ο αγώνας του κόματος εναντίο της εποικιστικής πολιτικής της ελληνικής μπουρζουαζίας και του βιαίου εκπατρισμού, υπερ των δικαιωμάτων τω καταπιεζομένων εθνοτήτων Μακεδονίας και Θράκης από την ελληνική μπουρζουαζία και υπέρ της πλήρους απελευθερώσεως των είναι ένα από τα καθήκοντά του». Ενώ στην απόφαση «πάνω στο εθνικό» αναφέρει: «…Επίσης την αποικιστική πολιτική της ελληνικής μπουρζουαζίας στη Μακεδονία και Θράκη, το ΚΚΕ οφείλει να τη καταπολεμήση με τον πιο αμείλικτο τρόπο, να ξεσκεπάση εμπρός στις προσφυγικές προπάντων μάζες το αντιδραστικό και καταπιεστικό χαρακτήρα της πολιτικής αυτής και να συνενώση τις καταπιεζόμενες και απαθλιωμένες αγροτοπροσφυγικές μάζες της Μακεδονίας και της Θράκης κάτω από τα συνθήματά του: «Όλα τα μεγάλα αγροκτήματα, τουρκικά,μοναστηριακά,ιδιωτικά,δημόσια, στους χωρικούς και πρόσφυγες». «Εθνικά συμβούλια των χωρικών και προσφύγων της Μακεδονίας και Θράκης να αποφασίσουν οριστικά και σύμφωνα με τα συμφέροντα των φτωχών και ακτημόνων πληθυσμών για την κατανομή των γαιών και για τη λύση του ζητήματος της προσφυγικής εγκαταστάσεως».(σελ. 520 1ος).
• Στο 3ο έκτακτο συνέδριο του ΚΚΕ(ήταν το συνέδριο που ονομάστηκε το κόμμα ΚΚΕ και έγινε οργανικό κομμάτι της Γ’ Κομμουνιστικής Διεθνούς έγινε έντονη συζήτηση για το λεγόμενο «προσφυγικό» τόσο ως αυτόνομα θέμα συζήτησης, όσο και ως κομμάτι του «εθνικού ζητήματος. Για τα δύο θέμα δεν υπάρχου οι εισηγήσεις, αλλά τα στενογραφημένα πρακτικά της συζήτησης που τα μεταφέρουμε (πηγή ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΕΚΤΑΚΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ ΣΕΚΕ(Κ) – ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΚΕ ΤΟΥ ΚΚΕ – 1991):
«Συζήτηση επι του Προσφυγικού (σελ.187):
ΧΑΙΤΑΣ: Λέγει ότι η ΚΕ μόνον τη τελευταίαν στιγμή τον επιφόρτησε με τον καταρτισμόν εισηγήσεως επί του προσφυγικου κινήματος. Δυστυχώς όμως αι εργασίαι του Συνεδρίου, καθώς και της Επιτροπής επί της συντάξεως των αποφάσεων δεν του επέτρεψαν να καταρτίση την εργασία του αυτήν. Ωστόσο όμως νομίζει ότι μπορούν να διεξαχθούν συζητήσεις, που να καθορίσουνε μια γραμμή δράσεως για τη νέα ΚΕ και να προπαρασκευάσουν τη σχετική εργασία του Γ’ Τακτικού Συνεδρίου. Ομιλεί περί της κοινωνικής συνθέσεως του προσφυγικού πληθυσμού. Τα τρία τέταρτα του πληθυσμού αυτού είναι αγρότες, απαιτούν γην και μέσα παραγωγής, συνεπώς εις το σημείον αυτό η προσφυγική μας πολιτική συνδέτεια αμεσότατα με το αγροτικό μας πρόγραμμα δράσεως. Μπορούμε να ζητήσουμε ακόμα την μη στρλατευσιν τω προσφύγων, να ξεσκεπάσουμε το ιμπεριαλιστικό χαρακτήρα που έχει ο εποικισμός τους στη Μακεδονία κι απ’ αυτής της απόψεως το προσφυγικό ζήτημα συνδέεται με το εθνικό. Στις οργανώσεις των προσφύγων ασφαλώς θα μπορούμε και μέσα σ’ αυτές θα διεξάγουμεν τη γενικήν εργασίαν που διεξάγουμε σ’ όλες τις άλλες οργανώσεις. Το ζήτημα τω συγκρούσεων μεταξύ προσφύγων και εντοπίων ανελύθη επαρκώς. Οσον αφορά το προσφυγικόν πληθυσμόν των πόλεων, θα ρίξουμε το σύνθημα τω Επιτροπών Συνοικισμού (αραίωση κατοικιών, μέτρα υγιεινής κλπ) Οι δε εργάτες πρόσφυγες θα μπουν στις εργατικές οργανώσεις. Στο σημείο αυτό το ζήτημα συνδέεται με τη γενική συνδικαλιστική μας τακτική και ανα΄γεται σ’ αυτήν.
ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ: Γενικώς υπάρχει άγνοια της καταστάσεως των προσφύγων. Ανακοινεί την άποψιν των Τμημάτων Θες/νικης να μην γίνουν συζητήσεις επι του προσφυγικού αλλά τα Τμήματα που έχουν το μεγαλύτερον προσφυγικόν πληθυσμόν στην περιφέρειά του να κάμουν το σντομότερο εκθέσεις λεπτομερείς με στατιστικά δεδομένα προς την ΚΕ και να εκθέσουν τας γνώμας τω επί ης ακολουθητέας τακτικής, ώστε επί τη βάση τούτων η πρώτη συγκληθεισόμενη Ευρεία ΚΕ να θέση τας βάσεις της προσφυγικής πολιτικής του Κόμματος.
ΜΑΤΟΥΣΗΣ: Συμφωνεί με την πρότασιν της Θες/νικης
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ: Λέγει ότι δε συμφωνεί διότι μπορεί υποβάλη παρατηρήσεις του επί του ζητήματος, που θα επέτρεπον στο Συνέδριο να συζητήση επί αυτού.
ΕΥΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ: Συμπληρών τη πρότασιν Παπαδόπουλου λέγει ότι προ της Ευρείας ΚΕ η νέα Ε.Ε πρέπει να μελετήσει το ζήτημα και να καθορίσει τη γραμμή που θα ακολουθήσουνε στη δράση τους τα Τμήματα του Κόμματος (ψηφίζεται συμπληρωμένη η πρόταση Παπαδόπουλου)
Από τη συζήτηση για το εθνικό ζήτημα (σελ. 101-102):
Από την ομιλία ΠΟΥΛΙΟΠΟΥΛΟΥ (εκλέχτηκε τότε γραμματέας της ΚΕ) : «Προς τη μπουρζουαζία θα πούμε…για να κρατήσετε τις 700 χιλ. των προσφύγων στη Μακεδονία διαθέτετε όλα τα εισοδήματα του κράτους επί της Β. Ελλάδος κι αφήνετε έτσι ενεκτέλεστα ένα σωρό έργα, που θα χρησίμευαν στη βελτίωση της παραγωγής και στην οικονομική ανακούφιση του λαού…για τους πρόσφυγας θα ζητήσουμε απαλλοτρίωση όλων των κτημάτων, δημοσίων, μοναστηριακών και ιδιωτικών όχι μόνο της Μακεδονίας αλλά και της Θεσσαλίας και Ηπείρου. Το ουσιώδες είναι να πεισθούν ότι δεν θα επανέλθουν ποτέ στην πατρίδα τους με τις λόγχες και ότι η επάνοδος των μπορεί να επιτευχθή μόνον με μια Βαλκανική Ομοσπονδία»
Από την ομιλία ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗ (εκλέχτηκε στη ΚΕ) «…Αλλά εις το ελληνικό τμήμα της Μακεδονίας η άφιξη και η διασπορά 600 χιλ. προσφύγων επέφερε μια μεγάλη εθνολογική μεταβολή και κατέστησε το αγώνα του κόμματός μας πολύ πιο δυσκολότερον απ’ το αγώνα των λοιπών κομμάτων της Βαλκανικής. Και όχι μόνον ουδεμία σχεδόν επαφή είχε το κόμμα μας με τας προσφυγικάς μάζας αλλά αι τελευταίαι αυταί ήσαν και αι αντδραστικότεραι της χώρας. Σύμφωνα με το σύνθημα μας ο προσφυγικός αυτός πληθυσμός δε είχε πια καμιά θέση στη Μακεδονία. Υπό τοια΄τας συνθήκας χωρίς νάχη γίνη καμιά προπαρασκευή των δυνάμεων του κόμματος, ώστε να έχη εξασφαλισθή η επαφή του με τις μάζες, πως θα μπορούσαμε να ρίξουμε σύνθημα με το οποίο οι προσφυγικές αυτές μάζες δι’ωχνονται από τον τόπο της εγκαταστάσεώς των ; Τα ζητήματα αυτά η ΚΕ έσπευσε να τα γνωρίσει στη ΒΚΟ αλλά αυτή δεν απάντησε στη έκθεσή της»
Από την δευτερομιλία του ΠΟΥΛΙΟΠΟΥΛΟΥ : «…Τη θέση τω προσφύγων απέναντι του συνθήματος γενικώς θα την καθορίσουμε μόνον κατόπιν εμπεριστατωμένης στατιστικής μελέτης. Σήμερα μπορούμε να τονίσουμε τρία σημεία. Α) την αραίωση του πληθυσμού δια της μεταφοράς των θρακών προσφύγων στην Αν. Θράκη. Β) η βελτίωση του καλλιεργησίμου τόσο εις έκτασιν (όχι αστική αλλά πλήρης εργατοαγροτική αποκατάσταση) όσον και εις έντασιν (αποξηραντικά, αντιπλημμυρικά κλπ) γ) μία ευρεία κοινωική πολιτική. Το ότι όμως το Κόμμα δε έχει ακόμη μία καθορισμένη προσφυγική πολιτική, αυτό δε είναι λόγος αναβολής της εκτελέσεως των αποφάσεων της ΒΚΟ. Το κύριο και βασικό είναι να πείσουμε τους πρόσφυγες ότι είναι αδύνατος η επάνοδός των δια των όπλων»
Από την ομιλία του εκπροσώπου της Κ.Δ « Πρέπει να διεξάγουμε την εργασία μας μέσα στους πρόσφυγες, εξηγώντας τον ύπουλο σκοπό της εποικιστικής πολιτικής της κυβερνήσεως , η οποία ερεθίζει ένα μέρος του πληθυσμού εναντίον του άλλου. Πρέπει α οργανώσουμε την πάλη τους πάνω στην απαίτηση τω μεγάλων ιδιοκτησιών. Το να φοβηθούμε ότι μέρος τω ασυνείδητων προσφύγων θα στραφή εναντίον του κόμματος αυτό σημαίνει ότι δεν έχουμε εμπιστοσύνη στο κόμμα και στο προλεταριάτο και δεν πιστεύουμε στην κοινωνική ορθότητα των συνθημάτων μας»
• Σε Μανιφέστο προς τον εργαζόμενο λαό (σελ.527 1ος) 3/12/24 αναφέρονται και τα παρακάτω: «…Την ίδια βάση έχει ο αγώνας μας ανάμεσα στις φτωχειές και ακτήμονες αγροτικές μάζες, μέσα στις αγροτικές ενώσεις, για τις άμεσες καθημερινές ανάγκες τους. Αξεχώριστη απ’ αυτή είναι η πάλη μας για τα συμφέροντα τα καθημερινά του προσφυγικού πληθυσμού, που εγκαταλελειμμένος και εμπαιζόμενος απ’ την κεφαλαιοκρατία, πεθαίνει κατά δεκάδες χιλιάδων, άστεγος και αναποκατάστατος…Να γιατί αγωνιζόμαστε για την ένωση των τριών τμημάτων της Μακεδονίας και Θράκης και για Ενιαία και ανεξάρτητη κρατική τους ύπαρξη. Να γιατί ζητούμε εθνικά συμβούλια προσφύγων και αγροτών μέσα στην ανεξάρτητη και ελεύθερη Μακεδονία να μοιράσουν μόνα τους τις γαίες μεταξύ των προσφύγων σύμφωνα με τα συμφέροντα του φτωχού αγροτοπροσφυγικού πληθυσμού της χώρας. Να πως θα σωθούν οριστικά οι χιλιοδυστυχισμένοι πρόσφυγες της Μακεδονίας» (σημείωση: Το σύνθημα αυτό ρίχνεται για πρώτη φορά!)
• Σε απόφαση για τη νέα οργάνωση του ΚΚΕ (προς τη μπλσεβικοποιηση) (σελ.537, 1ος)21/12/24 για πρώτη φορά αναφέρονται μέτρα οργάνωσης τω προσφύγων στο κόμμα: «…Όσοι είναι πρόσφυγες που δεν ανήκουν σε πυρήνες, σχηματίζουν πυρήνες προσφυγικών συνοικιών».
• ΣΕ ανακοίνωση της ΕΕ του ΚΚΕ (Επίσημα Κέιμενα 2ος σελ. 35)1/2/25 για την ανταλλαγή του πατριάρχου αναφέρεται : «Πάνω από ένα εκατομμύριο έλληνες έχουν εκδιωχθή κακήν κακώς από τους συναδέλφους των ελλήνων σωβινιστών, τούρκους εθνικόφρονες. Χθες ακόμα δεκάδες χιλιάδες έλληνες έχουν διωχθή από την Κων/λη και άλλες τόσες ετοιμάζονται να φύγουν. Για όλο αυτόν το πληθυσμό για όλους αυτούς οι περισσότεροι των οποιών είναι οικογενειάρχες η ελληνική πλουτοκρατία τα αστικά κόμματα (βενιζελοδημοκρατικοί , βασιλόφρονες) της χώρας μας, δεν έδειξαν κανένα ενδιαφέρον ενώ για την ανταλλαγή του Πατριάρχου προσπαθούν να φανούν υπέρ το δέον ενδιαφερόμεοι. Αυτό αποτελεί μια περιφρόνηση στις χιλιάδες των προσφύγων Κων/λεως και τω άλλων της Αν. Θράκης και Μ. Ασίας και φανερώνει ταυτοχρόνως πως αν στη Λωζάνη υπεστήριξαν την παραμονή τω ελλήνων Κων/λεως το έκαμαν μόνον και μόνον για να επιτύχουν την παραμονή του ελληνικού πατριαρχείου κέντρου εξυπηρετικού των εθνικιστικών πλουτοκρατικών σχεδίων τους».
• Σε απόφαση της ευρείας ΕΕ του ΚΚΕ (2ος σελ. 65) Μάιος 1925, αναφέρεται : «Το προσφυγικό δάνειο καταναλώθηκε χωρίς να κατορθωθή η εγκατάσταση των προσφυγικών πληθυσμών. Γίνεται νέα προσπάθεια για ένα καινούργιο δάνειο προσφυγικό η πραγματοποίηση του οποίου θα βαρύνη ακόμα περισσότερο το κρατικό προϋπολογισμό, θα αυξηση το δμόσιο χρέος της Ελλάδος κατά δισεκατομμύρια και θα υποδουλώση ακόμα περισσότερο τη χώρα στον αγγλοαμερικάνικο κεφάλαιο στο οποίον η ελληνική κεφαλαιοκρατία έχει δώσει όλες τις πλουτοπαραγωγικές πηγές της χώρας».
Στη ίδια απόφαση υπάρχει ειδικό κεφάλαιο για το προσφυγικό ζήτημα (σελ. 76): « Το προσφυγικό ζήτημα εξακολουθεί να αποτελή σήμερα το άξονα κάθε εσωτερικής πολιτικής τω αστικών κομμάτων και κυβερνήσεων. Όλα τα κόμματα της βενιζελοδημοκρατικής παρατάξεως πέρασαν από την εξουσία και όλα δοκίμασαν και αποδοκίμασαν τη προσφυγική τους πολιτική. Παρά τις κολοσσιαίες θυσίες που υπέστη ο εργατοαγροτικός πληθυσμός της χώρας μας και παρά τα προσφυγικά δάνεια, όχι μόνο δεν κατορθώθηκε η λύσις του κοινωνικοπολιτικού αυτού προβλήματος αλλά τουναντίον οξύνθηκε ακόμα περισσότερο και εκδηλώθηκε ήδη με μορφή σποραδικών κινημάτων και ενόπλων μονομερών εξεγέρσεων και συλλαλητηρίων. Η Επιτροπή αποκαταστάσεως προσφύγων αρχίζει να γίνεται ο στόχος των προσφυγικών μαζών και η «κοινή με τους εντόπιους αγρότας παράταξη των προσφύγων» ένα από τα σπουδαιότερα συνθήματά των. Επανειλημμένα προσφυγικά συνέδρια, παρά την τεχνητή σύνθεσή τους, εξεδήλωσαν αρκετά καλά την επιθυμίαν των προσφύγων αγροτών και φτωχών αστικών μαζών να υιοθετήσουν αριστερές λύσεις. Το μοίρασμα της γης και η οικονομική ενίσχυση τω αγροτών και μικροστών προσφύγων εξακολουθεί να αποτελή το κύριο χαρακτηριστικό γνώρισμα του προσφυγικού. Πλάι σ’ αυτά προστίθεται ήδη και το ζήτημα της πληρωμής τω οικημάτων της Επιτροπής αποκαταστάσεως προσφύγων.Η ελληνική κεφαλαιοκρατία από κοινού με τους πρόσφυγας πληρεξουσίους έπαιξαν τη πιο αισχρή κωμωδία σε βάρος των προσφυγικών πληθυσμών. Τόσο στο ζήτημα της διανομής των τσιφλικιών και στο ζήτημα των μουσουλμανικών κτημάτων, όσο και στο ζήτημα της παροχής δανείων, έγινε φανερή η προσπάθεια της ελληνικής πλουτοκρατίας να ευνοήση τα ανώτερα στρώματα των προσφύγων εις βάρος της μεγάλης πλειοψηφίας των προσφυγικών μαζών.Οι αλλεπάλληλες καταχρήσεις και τα σκάνδαλα της Επιτροπής αποκαταστάσεως προσφύγων δυνάμωσαν περισσότερο το αίσθημα της αγανακτήσεως τω προσφύγων έσπασαν το πλαίσιο μέσα στο οποίο είχε περιορίσει το προσφυγικό ζήτημα η βενιζελική πλουτοκρατία, άνοιξαν καινούριους δρόμους και μετέβαλαν σημαντικά τη ιδεολογία και τις πολιτικές πεποιθήσεις τω προσφυγικών μαζών.Σήμερα είναι ακριβώς η κατάλληλη στιγμή να εμφανισθή το Κόμμα μας μέσα στις προσφυγικές μάζες και να κατευθύνη το αγώνα τους μέσα στο πλαίσιο του γενικού αγώνος του ελληνικού προλεταριάτου. Αυτό όμως δεν είναι δυνατό χωρίς ένα προηγούμενο ακριβή καθορισμό και ανάλυση της κοινωνικοοικονομικής θέσεως των προσφύγων. Η μεταξύ τω διαφόρων κοινωνικών στρωμάτων του προσφυγικού πληθυσμού πάλη η οποία έγινε ήδη καταφανής στο ζήτημα π.χ των μουσουλμανικών κτημάτων επιβάλλει στο Κόμμα μας να καθορίσει τη θέση του απέναντι του προσφυγικού ζητήματος όχι ως συνόλου αλλά ξεχωριστά απέναντι μιας εκάστης τω κοινωνικών κατηγοριών στις οποίες υπάγονται οι πρόσφυγες.(σημείωση : Για πρώτη φορά γίνεται ταξικός διαχωρισμός των προσφύγων-σωστά)
Μεταξύ του προσφυγικού πληθυσμού υπάρχει σήμερα και μια βαθειά αντίθεση συμφερόντων και δε επιτρέπει στο Κόμμα μας να το αγνοήση και να υιοθετήση κατά συνέπεια όλα γενικώς τα αιτήματα τω προσφύγων, άσχετα α αυτό ικανοποιή τους πλούσιους αστούς πρόσφυγας ή τους αγρότας και πτωχούς αστικούς προσφυγικούς πληθυσμούς. Η εγκατάσταση ενός ωρισμέου αριθμού προσφύγων αγροτών παρουσιάζει το προσφυγικό ζήτημα στενά συνδεδεμένο με το αγροτικό ζήτημα, ενώ η ύπαρξις στις πόλεις χιλιάδων ανέργων εργατών προσφύγων το συνδέει στενά με το επαγγελματικό και με το ζήτημα της ανεργίας των εργατών».
• Σε ανακοίνωση της ΚΕ «προς όλες τις οργανώσεις του κόμματος»(2ος σελ. 167) – 5/12/26 για πρώτη φορά ρίχνεται το σύνθημα «Ζήτω ο εργατοαγροτικός και προσφυγικός συνασπισμός»
• Στο 3ο συνέδριο του κόμματος (Μάρτης 1927) στα καθήκοντα του κόμματος αναφέρει (2ος σελ. 211) : «12. Δράση μέσα στους πρόσφυγες. Ανάλογα συνθήματα ώστε να μην μπορεί η μπουρζουαζία να μας τους αντιτάξει στη πολιτική μας επί ου εθνικού».
• Σε ανακοίνωση του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΕ (2ος σελ. 324) – 3/6/27 για πρώτη φορά γίνεται η αναφορά : «Ζήτω η κυβέρνηση τω εργατών και αγροτών και των προσφύγων η μόνη ικανή να ικανοποιήσει ριζικά και οριστικά τις διεκδικήσεις τω εργαζομένων μαζών, η μόνη ικανή να εξασφαλίσει πλήρως τη ζωή και τις πολιτικές ελευθερίες τω καταπιεζόμενων!» ( στόχος για τέτοια κυβέρνηση μπαίνει για πρώτη φορά)
• Στη απόφαση της ολομέλειας της ΚΕ (της 1ης μετά το συνέδριο) 20-25/7/1927, αναφέρονται τα εξής στο κομμάτι με τίτλο «επί της δράσεως για τις άμεσες διεκδικήσεις των αγροτικών μαζών» : « δ. Αντικατάσταση του εποικισμού που εμποδίζει τη γρήγορη διανομή των κλήρων και τω συνεταιρισμών αποκαταστάσεως με επιτροπές των κληρούχων χωρικών και των προσφύγων που θ’ αναλάβουν την άμεσο και οριστική διανομή των γαιών.ε. Παραχώρηση της οριστικής κυριότητος τω χωραφιών της Επιτροπής αποκαταστάσεως προσφύγων στους πρόσφυγας που τα κατέχουν σήμερα.στ. Συμψηφισμός τω χρεών τω προσφύγων προς την Επιτροπή αποκαταστάσεως προσφύγων με την αποζημίωση που δικαιούνται. Οσοι έχουν να πάρουν αποζημίωση να τους χαριστούν τα χρέη προς την Επιτροπή αποκαταστάσεως προσφύγων.ζ. Παροχή μακροχρόνιων δανείων «αποκατάστασης» με χαμηλό τόκο για να μπορέσουν οι κληρούχοι και οι πρόσφυγες ‘ αγοράσουν ζώα, εργαλεία, σπόρους κλπ» (2ος σελ. 373) (Σημείωση : βλέπουμε μια παραπέρα ανάπτυξη των αιτημάτων για το όλο πρόβλημα, ώστε να δένεται και με τις εξελίξεις)
• Σε προκήρυξη του ΠΓ 16/12/1927 (2ος σελ. 483) αναφέρεται: «Για τους πρόσφυγες: Ξεσήκωσαν οι μπουρζουάδικες, μοναρχοβενιζελικές κυβερνήσεις ενάμισυ εκατομμύριο πρόσφυγες και τους έφεραν στην Ελλάδα. Όσοι δεν εγκαταστάθηκαν στα νεκροταφεία και τους χιονισμένους κάμπους της Μακεδονίας, πουλήθηκαν σαν σκλάβοι στους Χάμπρο και τη Εθνική. Πρόσφυγες, μονάχα με την εργατοαγροτική κυβέρνηση θα βρείτε τη λύση των άλυτων ζητημάτων σας».
• Σε απόφαση ολομέλειας της ΚΕ 15-18/2/1928 αναφέρεται : «Το άμεσο καθήκον του κόμματος παραμένει η κινητοποίηση των χωρικών στην πάλη…για την κατάργηση της επιτροπής αποκαταστάσεως προσφύγων και τη ακύρωση των προ αυτήν χρεών τω προσφύγων, για τη αποζημίωση τω φτωχών προσφύγων» (2ος σελ. 517)
• Στο εκλογικό πρόγραμμα του Ενιαίου Μετώπου εργατών, αγροτών και προσφύγων 15/7/21928 αναφέρει: «Για τους πρόσφυες.1. Κατάργηση της ΕΑΠ οργάνου των ξένων ιμπεριαλιστών για την καταπίεση του Ελληνικού λαού. Κατάργηση τω χρεών τω προσφύγων των οφειλομένων τόσο στην ΕΑΠ όσο και στο κράτος.2. Πλήρης αποκατάσταση των προσφύγων με έξοδα του κεφαλαίου»(2ος σελ. 545)
• Στο Μανιφέστο του 4ου συνεδρίου του κόμματος 10-15/12/1928 αναφέρει: «Αγρότες ντόπιοι και πρόσφυγες…κρατάνε ένα μεγάλο μέρος της γης στα χέρια τους με διάφορα μέσα, οι κηφήνες τσιφλικάδες, οι καλόγεροι και οι αμερικάνοι της Επιτροπής αποκαταστάσεως προσφύγων, οι εγγλέζοι της Κωπαίδος και τόσοι άλλοι. Σας φόρτωσαν με χρέη και τοκοχρεωλύσια για τις λίγες απαλλοτριώσεις που αναγκάσθηκαν να κάνουν κάτω από τη πίεση τη δική σας. Σας αποκατάστησαν έτσι που να δουλεύετε αιώνια για τους ληστές της Επιτροπής αποκαταστάσεως προσφύγων πληρώνοντας χαράτσι» (σελ. 563, 2ος)
• Στην απόφαση του συνεδρίου για το πρόγραμμα των άμεσων απαιτήσεων των εργαζόμενων αγροτών αναφέρει: «4. Κατάργηση της Επιτροπής αποκαταστάσεως προσφύγων, οργάνου των ξένων ιμπεριαλιστών για τη καταπίεση των εργαζομένων μαζών του ελληνικού λαού. Κατάργηση τω χρεών των οφειλομένων στην Επιτροπή αποκαταστάσεως προσφύγων και το κράτος, ανεξαρτήτως αν υπερβαίνουν τις δικαιούμενες αποζημιώσεις» (2ος σελ. 604)
http://www.xatzikostas.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=87&Itemid=50
[...] Το κείμενο που ακολουθεί είναι το α’ μέρος του υποκεφαλαίου αυτού («Σταλινολόγοι» και σταλινολάγνοι…..) το οποίο αποτελεί τμήμα του κεφαλαίου “Πρόσφυγες και Αριστερά“. [...]
«Όπως διαφαίνεται από μια συνολικότερη εκτίμηση του αρχειακού υλικού, οι περισσότεροι από τους κομμουνιστές που βρέθηκαν στο στόχαστρο των αρχών ασφαλείας ήταν Πόντιοι πρόσφυγες, αγρότες και γεωργοί και σύμφωνα με τα στοιχεία της Ειδικής Ασφαλείας είχαν αναπτύξει δράση σε κοινότητες της περιοχής Εορδαίας: Ποντοκώμη, Μαυροπηγή, Πύργοι, Μεσόβουνο και στην Πτολεμαΐδα»
ΤΣΙΑΝΑΚΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΚΟΖΑΝΗΣ 1936-1937, ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ, ΚΟΖΑΝΗ, 2011.
O Tσιανάκας μελέτησε τα αρχεία Διοικήσεως χωροφυλακής Κοζάνης-Εορδαίας κατά 1936-1937, συγκεκριμένα αρχείο εκτοπίσεων, που βρέθηκε στη βιβλιοθήκη κοζάνης.
Το βιβλίο του Κώστα Βλησίδη “Όψεις ρεμπέτικου”, μπορείτε να τα διαβάσετε σε pdf:
http://www.karellas.gr/datagr/20.pdf
[...] Οι δικοί μας Παλαιστίνιοι 2.2. Κράτος και πρόσφυγες 2.3. Πρόσφυγες και Αριστερά 2.3.1. Αντιμετώπιση 2.3.2. Ιδεολογικές κατασκευές και [...]
[...] [...]